III–VI. Tabiat Yazıları (ΦΥΣΙΚΑ)
68B4bDK 68 B 4b
Eser başlığı — Thrasyllos III 1; kaynak: Herculaneum papirüsü (Coll. alt. VIII 58–62 fr. 1).
Büyük Kâinat Nizamı ⟨Leukippos'un⟩.
*Herculaneum papirüsü: … aynı şeylerin daha önce, Leukippos'a ait olduğunu söyledikleri Büyük Kâinat Nizamı'nda söylendiğini yazarak. Ve o kadar ki başkalarının [sözlerini] kendine mal ettiği için suçlanır; yalnız Büyük Kâinat Nizamı'nda da bulunan şeyleri Küçük Kâinat Nizamı'na koymakla kalmayıp … Fr. 2, 6'da Demokritos adı geçer. Karş. yukarıda II 80, 2 vd.; 91, 2 [= 67 B 1a].*
4b [III 1]. ΜΕΓΑΣ ΔΙΑΚΟΣΜΟΣ ⟨ΛΕΥΚΙΠΠΟΥ⟩. Vol. Herc. Coll. alt. VIII 58–62 fr. 1 [Crönert Kolotes S. 147] γ⟩ράφων ⟨ὅτι . . . . . . . τὰ⟩ αὐτὰ πρότε⟨ρον εἴρηται ἐν⟩ τῶι Με⟨γ⟩άλω⟨ι διακόσμω⟩ι, ὅν φασιν εἶνα⟨ι Λευκίππου.⟩ κἀπ⟨ὶ⟩ το⟨σ⟩οῦτο τὸ ⟨τῶν ἄλλ⟩ων ⟨ἰ⟩διοποιούμενος ⟨ἐλέγχετ᾽ ο⟩ὐ μόνον ἐν τῶ⟨ι Μικρῶι δι⟩ακόσμωι τιθεὶ⟨ς ἃ κἀν τῶι⟩ Με⟨γάλωι κεῖται⟩ . . . fr. 2, 6 steht der Name Δημόκριτ⟨ο⟩ς. Vgl. oben II 80, 2 ff. 91, 2. [Aynı papirüs DK 67 B 1a olarak da çevrilmiştir; aparat: 20 vd. krş. II 80, 10 vd. notu.] (PDF 132'den okundu.)
68B4cDK 68 B 4c
Eser başlığı — Thrasyllos III 2.
Küçük Kâinat Nizamı (Mikros Diakosmos).
4c [III 2]. ΜΙΚΡΟΣ ΔΙΑΚΟΣΜΟΣ.
68B5DK 68 B 5
Kaynak: Diogenes Laertios IX 41; IX 34–35; ayrıca Küçük Kâinat Nizamı'nın içeriğini aksettiren üç metin: (1) Diodoros I 7–8 (Abderalı Hekataios'tan), (2) Hermippos (Ioannes Katrarēs), Yıldız İlmi Üzerine II 1, 4 vd., (3) Tzetzes, Hesiodos scholionu.
Diogenes Laertios IX 41: Kendisinin Küçük Kâinat Nizamı'nda söylediğine göre [Demokritos], zaman bakımından yaşlı Anaksagoras'ın gençliğine denk gelir; ondan kırk yaş küçüktü. Küçük Kâinat Nizamı'nı İlion'un alınışından yedi yüz otuz yıl sonra yazdığını söyler.
IX 34–35: Favorinus Her Türden Tarih'te, Demokritos'un Anaksagoras hakkında şunu söylediğini anlatır: güneş ve ay hakkındaki görüşleri onun değil, eskidir, o bunları aşırmıştır. Demokritos, kendisini [öğrenci olarak] kabul etmediği için ona düşman olduğundan, kâinatın düzene konuşu ve nous hakkındaki görüşleriyle de alay ederdi. Eserin başı: B 165?
(1) Diodoros I 7, 1: Bütünün başlangıçtaki kuruluşunda gök ile yer tek bir görünüşe sahipti, çünkü tabiatları birbirine karışmıştı. Sonra cisimler birbirinden ayrılınca kâinat kendisinde görülen bütün düzeni kuşattı; hava sürekli bir hareket kazandı ve havanın ateşli kısmı en yüksek yerlere toplandı, çünkü böyle bir tabiat hafifliği yüzünden yukarı doğru hareket eder. Bu sebeple güneş ve geri kalan bütün yıldızlar bütün girdabın içine alındı. Çamurlu ve bulanık olan ise ıslak şeylerle birleşerek ağırlığı yüzünden aynı yere çöktü. (2) Kendi içinde durmadan dönüp sarmalanarak ıslak kısımlardan denizi, daha katı kısımlardan da çamurlu ve büsbütün yumuşak toprağı meydana getirdi. (3) Bu toprak önce güneşin çevresindeki ateş üzerine parlayınca katılaştı; sonra yüzeyi sıcaktan mayalanıp kabarınca ıslak kısımlardan bazıları birçok yerde şişti ve bunların çevresinde ince zarlarla sarılı çürüntüler oluştu. Bu, bataklıklarda ve suyun durgunlaştığı yerlerde bugün bile görülür: yer soğumuşken hava birden, yavaş yavaş değişmeden kızışınca olur. (4) Islak şeyler sıcaklıkla, anlatılan biçimde canlanınca geceleri besinlerini hemen kuşatandan düşen sisten alırdı, gündüzleri de sıcaktan katılaşırlardı. En sonunda, rahimdeymiş gibi taşınan şeyler tam gelişmelerine ulaşıp zarlar iyice yanarak yırtılınca her türden hayvan biçimi ortaya çıktı. (5) Bunlardan en çok sıcaklıktan pay almış olanlar kanatlanıp yükseklere gitti; topraklı birleşime bağlı kalanlar sürüngenler ve öteki karada yaşayanlar arasında sayıldı; en çok ıslak tabiattan pay almış olanlar da kendi cinslerine uygun yere koştu ve yüzücüler diye adlandırıldı. Toprak ise güneşin çevresindeki ateş ve rüzgârlar yüzünden gittikçe daha çok katılaşınca, sonunda büyük canlılardan hiçbirini artık doğuramaz oldu; canlıların her biri birbiriyle çiftleşmekten doğmaya başladı. (Ardından 59 A 62 gelir.)
8, 1: Bütünün ilk oluşu hakkında öğrendiklerimiz bunlardır. İlk doğan insanların ise düzensiz ve hayvanca bir hayat sürdüklerini, dağınık hâlde otlaklara çıkıp otların en yumuşağını ve ağaçlarda kendiliğinden yetişen meyveleri yediklerini söylerler. (2) Hayvanlar onlara saldırınca, faydanın öğretmesiyle birbirlerine yardım ettiler; korku yüzünden bir araya gelince de yavaş yavaş birbirlerinin görünüşlerini tanıdılar. (3) Sesleri anlamsız ve karmakarışıkken yavaş yavaş sözcükleri boğumladılar; her şey için birbirleriyle işaretler kararlaştırarak her şeyi anlatmayı kendi aralarında anlaşılır kıldılar. (4) Böyle topluluklar bütün yeryüzünde oluşunca hepsinin dili bir olmadı, çünkü her biri sözcüklerini rastgele düzenledi. Bu yüzden her türden dil ortaya çıktı ve ilk oluşan topluluklar bütün kavimlerin atası oldu. (5) İlk insanlar hayat için faydalı olanların hiçbiri henüz bulunmadığından zahmet içinde yaşarlardı: giysisiz, çıplaktılar, barınağı ve ateşi bilmezlerdi, ekilip yetiştirilen besinden hiç haberleri yoktu. (6) Yabani besini toplayıp biriktirmeyi de bilmediklerinden kıtlık zamanları için hiç meyve saklamazlardı; bu yüzden birçoğu kışın soğuktan ve besin yokluğundan ölürdü. (7) Bundan sonra tecrübenin öğretmesiyle yavaş yavaş kışın mağaralara sığınmayı ve saklanabilen meyveleri bir kenara koymayı öğrendiler. Ateş ve öteki faydalı şeyler tanınınca yavaş yavaş tekhnē'ler ve ortak hayata yarayabilecek başka şeyler de bulundu. Kısacası her şeyde insanlara öğretmen ihtiyacın kendisi oldu; ihtiyaç, tabiatça yetenekli olan ve her işte yardımcı olarak elleri, logos'u ve psykhē keskinliğini taşıyan bu canlıya her şeyin öğrenilmesini kendine uygun biçimde gösterdi.
(2) Hermippos, Astroloji Üzerine: [Yaratıcı] önce kâinat üstü ve kâinat içi kuvvetleri kurar, sonra göğü ve yeri, gezegenleri ve sabit yıldızları yaratır; buna ne zamana ne de başka bir yerden maddeye ihtiyaç duyar. Bunların her birine, baştan kabul ettiğimiz gibi, kendine uygun yeri verip ona yakışan hareketi verir. Böylece gök ve gezegenler zıt yönlerde, durmak bilmeyen dönüşlerine başladı. (5) Suyla karışmış toprak, suyun daha çok bastırdığı yerlerde derin ve çukur oldu; suyun hiç olmadığı ya da az olduğu yerlerde dağlar kaldı. (6) Su yeryüzünde kendine uygun yeri alınca, ıslanmış olan toprak, güneş üzerine vurup onu daha kuru bir hâle getirdikçe yavaş yavaş kendi biçimini aldı; böylece önce ağaçlar ve bitkiler bitti, kabarcıklara benzeyen bazı zarlar da oluştu; bunlar gündüz güneşle ısınıp gece ay ve öteki yıldızlarla sıcak tutularak zamanla yarıldı ve canlıları doğurdu. (7) Bunlardan yeterince pişmiş olanlar erkek ve daha sıcak oldu; bunun tersine uğrayanlar ise sıcaklık eksikliği yüzünden dişiye dönüştü. (8) Suyla karışmış toprağın başlangıçta, yaratıcının amacına uygun olarak canlıları ve bitkileri meydana getirmesinde şaşılacak bir şey yoktur; çünkü suyun içinde soluk, soluğun içinde de can veren bir sıcaklık bulunması makuldür. Bunu toprağın deliklerinde doğan canlılar ve çürümeden doğanlar da gösterir; bunların hepsi böyle oluşmuş olsalar da yapılarının bir kerede hayranlık verici biçimde biçimlendiğini gösterirler. (9) Ama bence kimse, şimdi de böyle oluşamazlar mı diye şüpheye düşmez; çünkü ne toprak artık suyla aynı biçimde karışabilir, ne de yıldızlar aynı şekillerde bir araya gelebilir. (10) Şimdiye kadar bir yerde böyle bir oluş olup olmadığını, akıl yürütmenin gerektirdiği gibi, bir yana bırakıyorum; şu kadarı var ki [toprak], o ilk başlangıçtan aldığı itkiyle büyük canlılar artık doğuramaz, ama otlar, ağaçlar, bitkiler ve meyveler yetiştirir; soğuktan neredeyse ölmüş ve donmuş canlıları da sıcaklık ve güçle doldurur. (11) Daha önce de söylendiği gibi, canlıların karışımı aynı değildi. En çok topraklı olandan pay alanlar bitkiler ve ağaçlar oldu; bunlar başları aşağıda, toprağa kök salmış durumdadır; kansız ve ayaksız hayvanlardan yalnız şu kadar farklıdırlar ki onlar başlarını toprağın dışında hareket ettirerek taşırlar. Islaktan pay alanlar ise suda yaşamayı seçti ve aşağı yukarı onlar gibi düzenlendi. (12) Topraklıdan ve sıcaktan daha çok payı olanlar karada yaşayanlardır; havamsıdan ve sıcaktan daha çok pay alanlar ise kanatlılar oldu; kendi karışımlarının oranına göre kimisi başını bütün bedeniyle aynı hizada, kimisi de onun üstünde taşır. (13) Bunlar arasında insan, sıcaktan daha çok pay almış görünür; çünkü bedeninin meydana geldiği madde daha arıdır ve sıcaklığı daha iyi alır. Bu yüzden öteki canlılar arasında yalnız o dik duruşludur ve toprağa ancak azıcık dokunur. Ona daha ilahi bir şey de aktı; bunun sayesinde nous'tan, logos'tan ve düşünceden pay aldı ve varolanları araştırdı.
(3) Tzetzes, Hesiodos scholionu: Kâinatın oluşmuş olduğunu söyleyen Yunanlılar şöyle der: Karanlık (Erebos) yarılıp hava oluşunca ve çamurlu, büsbütün yumuşak toprak dibe çökünce, ondan çürüntülü ve kabarcıklı zarlar yükseldi. Bunlar gündüz güneşle ısınıp gece ayın nemiyle beslenince, büyüyüp yarılınca, öğelerden hangisi ağır basıyorsa —sulu, ateşli, topraklı ya da havamsı olan— ona göre insanlar ve her türden canlı biçimleri oluştu. Toprak güneş yüzünden kuruyup artık doğuramaz olunca, doğumun birbirinden doğma yoluyla olduğunu söylerler. Toprağın canlı doğurabildiğini birçok örnekle, bu arada Mısır Thebais'inde Nil'in taşkını çekildikten sonra doğan farelerle gösterirler. O zamanki insanlar saflık ve tecrübesizlikle doluydu; ne bir tekhnē, ne çiftçilik ne de başka bir şey bilirlerdi; hastalığın ya da ölümün ne olduğunu da bilmezlerdi; yatağa uzanır gibi toprağa düşüp başlarına geleni bilmeden canlarını verirlerdi. Yalnız birbirlerini sevmeyi bilerek sürü hâlinde yaşarlardı; davarlar gibi otlaklara çıkıp yabani yemişler ve otlarla ortaklaşa beslenirlerdi. Vahşi hayvanlara karşı birbirlerine yardım eder, çıplak olarak çıplak elleriyle savaşırlardı. Böyle çıplak, barınaktan ve maldan yoksun olduklarından, meyveleri ve yemişleri ambarlara toplamayı da bilmeyip yalnız günlük besinlerini yediklerinden, kış gelince birçoğu ölürdü. Sonra yavaş yavaş zorunluluğu öğretmen edinerek ağaç kovuklarına, sık çalılıklara, kaya yarıklarına ve mağaralara girdiler; saklanabilen meyveleri güçlükle tanıyınca onları bir kerede toplayıp mağaralarda biriktirdiler ve bütün yıl bunlarla beslendiler. Böyle bir kaderle birlikte yaşayarak sade, gösterişsiz ve birbirini seven bir hayat sürdüler; ateşi bilmiyorlardı; ne kralları, ne yöneticileri, ne efendileri vardı; ne sefer, ne zorbalık, ne yağma vardı; yalnız birbirlerini sevmeyi ve bu özgür, gösterişsiz hayatı yaşamayı bilirlerdi. Ama daha öngörülü ve tedbirli olunca ateşi buldular, daha sıcak, yani daha kurnaz işlere yöneldiler; gösterişsiz ve özgür hayatın gidişini ve kaderini değiştirdiler. Kâinat bunlarla süslenir, bizim için hoş, tatlı ve en zarif şeyler bunlarla ortaya çıkar; bunlar bir kadın gibi bizi büyüler ve daha nazlı kılar; şair buna kadının yaratılışı der.
- Diog. IX 41 [s. II 83, 9] γέγονε δὲ [Demokrit] τοῖς χρόνοις, ὡς αὐτός φησιν ἐν τῶι Μικρῶι διακόσμωι, νέος κατὰ πρεσβύτην Ἀναξαγόραν, ἔτεσιν αὐτοῦ νεώτερος τετταράκοντα. συντετάχθαι δέ φησι τὸν Μικρὸν διάκοσμον ἔτεσιν ὕστερον τῆς Ἰλίου ἁλώσεως τριάκοντα καὶ ἑπτακοσίοις. IX 34. 35 [II 81, 10] Φαβωρῖνος δέ φησιν ἐν Παντοδαπῆι ἱστορίαι [FHG III 582 fr. 33] λέγειν Δημόκριτον περὶ Ἀναξαγόρου, ὡς οὐκ εἴησαν αὐτοῦ αἱ δόξαι αἵ τε περὶ ἡλίου καὶ σελήνης, ἀλλὰ ἀρχαῖαι, τὸν δὲ ὑφῃρῆσθαι· διασύρειν τε αὐτοῦ τὰ περὶ τῆς διακοσμήσεως καὶ τοῦ νοῦ, ἐχθρῶς ἔχοντα πρὸς αὐτόν, ὅτι δὴ μὴ προσήκατο αὐτόν. Anfang der Schrift: B 165? — 1. Diodor. I 7, 1 κατὰ γὰρ τὴν ἐξ ἀρχῆς τῶν ὅλων σύστασιν μίαν ἔχειν ἰδέαν οὐρανόν τε καὶ γῆν, μεμειγμένης αὐτῶν τῆς φύσεως· μετὰ δὲ ταῦτα διαστάντων τῶν σωμάτων ἀπ᾽ ἀλλήλων τὸν μὲν κόσμον περιλαβεῖν ἅπασαν τὴν ὁρωμένην ἐν αὐτῶι σύνταξιν, τὸν δ᾽ ἀέρα κινήσεως τυχεῖν συνεχοῦς καὶ τὸ μὲν πυρῶδες αὐτοῦ πρὸς τοὺς μετεωροτάτους τόπους συνδραμεῖν, ἀνωφεροῦς οὔσης τῆς τοιαύτης φύσεως διὰ τὴν κουφότητα· ἀφ᾽ ἧς αἰτίας τὸν μὲν ἥλιον καὶ τὸ λοιπὸν πλῆθος τῶν ἄστρων ἐναποληφθῆναι τῆι πάσηι δίνηι· τὸ δὲ ἰλυῶδες καὶ θολερὸν μετὰ τῆς τῶν ὑγρῶν συγκρίσεως ἐπὶ ταὐτὸ καταστῆναι διὰ τὸ βάρος· (2) εἱλούμενον δ᾽ ἐν ἑαυτῶι συνεχῶς καὶ συστρεφόμενον ἐκ μὲν τῶν ὑγρῶν τὴν θάλασσαν, ἐκ δὲ τῶν στερεμνιωτέρων ποιῆσαι τὴν γῆν πηλώδη καὶ παντελῶς ἁπαλήν. (3) ταύτην δὲ τὸ μὲν πρῶτον τοῦ περὶ τὸν ἥλιον πυρὸς καταλάμψαντος πῆξιν λαβεῖν, ἔπειτα διὰ τὴν θερμασίαν ἀναζυμουμένης τῆς ἐπιφανείας συνοιδῆσαί τινα τῶν ὑγρῶν κατὰ πολλοὺς τόπους, καὶ γενέσθαι περὶ αὐτὰ σηπεδόνας ὑμέσι λεπτοῖς περιεχομένας· ὅπερ ἐν τοῖς ἕλεσι καὶ τοῖς λιμνάζουσι τῶν τόπων ἔτι καὶ νῦν ὁρᾶσθαι γινόμενον, ἐπειδὰν τῆς χώρας κατεψυγμένης ἄφνω διάπυρος ὁ ἀὴρ γένηται μὴ λαβὼν τὴν μεταβολὴν ἐκ τοῦ κατ᾽ ὀλίγον. (4) ζωογονουμένων δὲ τῶν ὑγρῶν διὰ τῆς θερμασίας τὸν εἰρημένον τρόπον τὰς μὲν νύκτας λαμβάνειν αὐτίκα τὴν τροφὴν ἐκ τῆς πιπτούσης ἀπὸ τοῦ περιέχοντος ὀμίχλης, τὰς δ᾽ ἡμέρας ὑπὸ τοῦ καύματος στερεοῦσθαι· τὸ δ᾽ ἔσχατον τῶν κυοφορουμένων τὴν τελείαν αὔξησιν λαμβανόντων καὶ τῶν ὑμένων διακαυθέντων τε καὶ περιρραγέντων ἀναφυῆναι παντοδαποὺς τύπους ζώιων· (5) τούτων δὲ τὰ μὲν πλείστης θερμασίας κεκοινωνηκότα πρὸς τοὺς μετεώρους τόπους ἀπελθεῖν γενόμενα πτηνά, τὰ δὲ γεώδους ἀντεχόμενα συγκρίσεως ἐν τῆι τῶν ἑρπετῶν καὶ τῶν ἄλλων τῶν ἐπιγείων τάξει καταριθμηθῆναι, τὰ δὲ φύσεως ὑγρᾶς μάλιστα μετειληφότα πρὸς τὸν ὁμογενῆ τόπον συνδραμεῖν, ὀνομασθέντα πλωτά. τὴν δὲ γῆν ἀεὶ μᾶλλον στερεουμένην ὑπό τε τοῦ περὶ τὸν ἥλιον πυρὸς καὶ τῶν πνευμάτων τὸ τελευταῖον μηκέτι δύνασθαι μηδὲν τῶν μειζόνων ζωογονεῖν, ἀλλ᾽ ἐκ τῆς πρὸς ἄλληλα μίξεως ἕκαστα γεννᾶσθαι τῶν ἐμψύχων. Folgt 59 A 62 (II 21, 23). 8, 1 καὶ περὶ μὲν τῆς πρώτης τῶν ὅλων γενέσεως τοιαῦτα παρειλήφαμεν, τοὺς δὲ ἐξ ἀρχῆς γεννηθέντας τῶν ἀνθρώπων φασὶν ἐν ἀτάκτωι καὶ θηριώδει βίωι καθεστῶτας σποράδην ἐπὶ τὰς νομὰς ἐξιέναι καὶ προσφέρεσθαι τῆς τε βοτάνης τὴν προσηνεστάτην καὶ τοὺς αὐτομάτους ἀπὸ τῶν δένδρων καρπούς. (2) καὶ πολεμουμένους μὲν ὑπὸ τῶν θηρίων ἀλλήλοις βοηθεῖν ὑπὸ τοῦ συμφέροντος διδασκομένους, ἀθροιζομένους δὲ διὰ τὸν φόβον ἐπιγινώσκειν ἐκ τοῦ κατὰ μικρὸν τοὺς ἀλλήλων τύπους. (3) τῆς φωνῆς δ᾽ ἀσήμου καὶ συγκεχυμένης οὔσης ἐκ τοῦ κατ᾽ ὀλίγον διαρθροῦν τὰς λέξεις, καὶ πρὸς ἀλλήλους τιθέντας σύμβολα περὶ ἑκάστου τῶν ὑποκειμένων γνώριμον σφίσιν αὐτοῖς ποιῆσαι τὴν περὶ ἁπάντων ἑρμηνείαν. (4) τοιούτων δὲ συστημάτων γινομένων καθ᾽ ἅπασαν τὴν οἰκουμένην, οὐχ ὁμόφωνον πάντας ἔχειν τὴν διάλεκτον, ἑκάστων ὡς ἔτυχε συνταξάντων τὰς λέξεις· διὸ καὶ παντοίους τε ὑπάρξαι χαρακτῆρας διαλέκτων καὶ τὰ πρῶτα γενόμενα συστήματα τῶν ἁπάντων ἐθνῶν ἀρχέγονα γενέσθαι. (5) τοὺς οὖν πρώτους τῶν ἀνθρώπων μηδενὸς τῶν πρὸς βίον χρησίμων εὑρημένου ἐπιπόνως διάγειν, γυμνοὺς μὲν ἐσθῆτος ὄντας, οἰκήσεως τε καὶ πυρὸς ἀήθεις, τροφῆς δ᾽ ἡμέρου παντελῶς ἀνεννοήτους. (6) καὶ γὰρ τὴν συγκομιδὴν τῆς ἀγρίας τροφῆς ἀγνοοῦντας μηδεμίαν τῶν καρπῶν εἰς τὰς ἐνδείας ποιεῖσθαι παράθεσιν· διὸ καὶ πολλοὺς αὐτῶν ἀπόλλυσθαι κατὰ τοὺς χειμῶνας διά τε τὸ ψῦχος καὶ τὴν σπάνιν τῆς τροφῆς. (7) ἐκ δὲ τούτου κατ᾽ ὀλίγον ὑπὸ τῆς πείρας διδασκομένους εἴς τε τὰ σπήλαια καταφεύγειν ἐν τῶι χειμῶνι καὶ τῶν καρπῶν τοὺς φυλάττεσθαι δυναμένους ἀποτίθεσθαι. γνωσθέντος δὲ τοῦ πυρὸς καὶ τῶν ἄλλων τῶν χρησίμων κατὰ μικρὸν καὶ τὰς τέχνας εὑρεθῆναι καὶ τἆλλα τὰ δυνάμενα τὸν κοινὸν βίον ὠφελῆσαι. καθόλου γὰρ πάντων τὴν χρείαν αὐτὴν διδάσκαλον γενέσθαι τοῖς ἀνθρώποις, ὑφηγουμένην οἰκείως τὴν ἑκάστου μάθησιν εὐφυεῖ ζώιωι καὶ συνεργοὺς ἔχοντι πρὸς ἅπαντα χεῖρας καὶ λόγον καὶ ψυχῆς ἀγχίνοιαν. — 2. Hermippus de astrol. [Ioann. Catrares] II 1, 4 ff. p. 33, 15 Kroll–V. πρῶτον δὲ τάς τε ὑπερκοσμίους τε καὶ ἐγκοσμίους δυνάμεις συστησάμενος, εἶθ᾽ οὕτως οὐρανόν τε καὶ γῆν πλάνητάς τε καὶ τοὺς ἀπλανεῖς τῶν ἀστέρων δημιουργεῖ μήτε χρόνου μήθ᾽ ἑτέρωθεν ὕλης προσδεηθείς· καὶ τούτων ἑκάστωι τὸν οἰκεῖον τόπον, ὡς ἐξ ἀρχῆς ὑπεθέμεθα, ἀποδοὺς κινεῖ τὴν προσήκουσαν κίνησιν. οὕτω δὴ οὐρανός τε καὶ οἱ πλάνητες ἐναντίως τὴν ἄληκτον φορὰν ἤρξαντο φέρεσθαι. (5) γῆ δὲ (p. 34) τῶι ὕδατι συμμιγής, οὗ μὲν πλέον ὑπ᾽ αὐτοῦ ἐπιέζετο, βαθεῖά τε καὶ κοίλη ἐγένετο, οὗ δὲ οὐδὲν ἢ ὀλίγον ἐπῆν, τὰ ὄρη ἐλείπετο. (6) ἀλλ᾽ ἐπεὶ τὸ ὕδωρ ἐπὶ γῆς τὴν οἰκείαν χώραν ἐπέλαβεν, αὕτη δὲ διάβροχος οὖσα τὴν οἰκείαν μορφὴν ὑπὸ τοῦ ἡλίου προσβάλλοντος καὶ πρὸς τὸ ξηρότερον μεθιστάντος κατὰ μικρὸν ἀπελάμβανε, φύονται δὴ πρῶτον οὕτω δένδρα τε καὶ φυτὰ καί τινες ὑμένες ἐοικότες πομφόλυξιν, αἳ δὴ μεθ᾽ ἡμέραν μὲν ὑπὸ τοῦ ἡλίου διαθερμαινόμεναι, νύκτωρ δὲ ὑπὸ τῆς σελήνης καὶ τῶν ἄλλων ἀστέρων περιθαλπόμενα χρόνωι διαρραγεῖσαι τὰ ζῶια ἀπέτεκον. (7) τούτων δὲ τὰ μὲν ἱκανὴν εἰληφότα πέψιν ἄρρενά τε καὶ θερμότερα γέγονε, τὰ δὲ τοὐναντίον ὑποστάντα ἐνδείαι θέρμης πρὸς τὸ θῆλυ μετεσκεύασται. (8) καὶ οὐδὲν θαυμαστὸν γῆν ὕδατι σύμμικτον συστήσασθαι τὴν ἀρχὴν ζῶιά τε καὶ φυτὰ κατὰ νοῦν τῶι δημιουργῶι· ἐν μὲν γὰρ τῶι ὕδατι συνέχεσθαι εἰκὸς πνεῦμα, ἐν δὲ τούτωι θερμότητα ψυχικήν, δηλοῦσι δὲ καὶ τὰ γινόμενα ζῶια ἐν τοῖς τῆς γῆς χηραμοῖς καὶ ἔτι τὰ ἀπὸ σήψεως· ἃ πάντα καίπερ οὕτω συστάντα θαυμασίαν ἐμφαίνει τὴν σφῶν αὐτῶν καθάπαξ διάπλασιν. (9) ἀλλ᾽ οὐδὲ μὴν οὐδὲ τοῦτ᾽ οἶμαι ἀπορῆσαί τις ἄν, εἰ μὴ καὶ νῦν οὕτω συνίστασθαι δύναιτο· οὔτε γὰρ ἡ γῆ ἔτι ὁμοίως ἂν συνανακραθείη τῶι ὕδατι, οὔθ᾽ οἱ ἀστέρες ἐν τοῖς αὐτοῖς συνέλθοιεν σχήμασι. (10) τὸ γὰρ γίνεσθαί πη μέχρι τοῦ νῦν, ὡς λόγος αἱρεῖ, παραλείπω· πλὴν ὥσπερ τοὐνδόσιμον ἐξ ἐκείνου παραλαβοῦσα ζῶια μὲν μέγεθος ἔχοντα οὐκέτι φύειν οἵα τ᾽ ἐστί, βοτάνας δὲ καὶ δένδρα καὶ φυτὰ καὶ καρπούς, καὶ τὰ ζῶια σχεδὸν νεκρωθέντα καὶ παγέντα τῶι ψύχει θέρμης τε καὶ ῥώμης ἐμπίπλαται. (11) τῶν δὲ ζώιων, ὡς καὶ πρότερον εἴρηται, οὐχ ὁμοία τις ἡ κρᾶσις ἐγένετο· ἀλλ᾽ ὅσα μὲν πλείστου τοῦ γεώδους μετέσχε, φυτά τε καὶ δένδρα γέγονε πρὸς τῆι γῆι κάτω ἐρριζωμένην τὴν κεφαλὴν ἔχοντα, τοσοῦτον τῶν ἀναιμοτέρων καὶ ἀπόδων ζώιων διαφέροντα, παρ᾽ ὅσον ἐκεῖνα ἔξω γῆς ταύτην κινούμενα φέρουσιν· ὅσα δὲ τοῦ ὑγροῦ, τὴν καθ᾽ ὕδατος λῆξιν ἠσπάσαντο, ἐπίσης ἐκείνοις σχεδὸν διακείμενα. (12) οἷς δὲ τοῦ γεώδους καὶ θερμοῦ μᾶλλον μέτεστι, ταῦτα χερσαῖα ἂν εἴη· καὶ ὅσα δὲ τοῦ ἀερώδους καὶ θερμοῦ μετέσχε μᾶλλον, πτηνά, τὰ μὲν εὐθὺ τοῦ ὅλου σώματος, τὰ δ᾽ ὑπὲρ αὐτὸ τὴν κεφαλὴν ἴσχοντα, κατὰ λόγον τῆς αὐτῶν κράσεως. (13) καὶ τούτων μᾶλλον ὁ ἄνθρωπος μετασχὼν θερμοῦ φαίνεται καθαρωτέρας οὔσης τῆς ὕλης, ἀφ᾽ ἧς τὸ σῶμά οἱ συνέστη, καὶ δεκτικῆς ⟨μᾶλλον⟩ τοῦ θερμοῦ· ὥστε δι᾽ αὐτὸ τοῦτο καὶ μόνος τῶν ἄλλων ζώιων γίνεται τὸ σχῆμα ὀρθὸς καὶ πρὸς ὀλίγον γῆς ἅπτεται· ἐρρύη δέ τι καὶ θειότερον εἰς αὐτόν, καθ᾽ ὃ νοῦ καὶ λόγου καὶ διανοίας μετέσχε καὶ τὰ ὄντα ἀνηρευνήσατο. — 3. Tzetzes Schol. z. Hesiod (Gaisford Poet. gr. min. III 58) φασὶν Ἕλληνες ὅσοι τὸν κόσμον γεννητὸν εἶναι λέγουσιν, ὅτι μετὰ τὸ διαρραγῆναι τὸ ἔρεβος καὶ τὸν ἀέρα συστῆναι καὶ ὑποστῆναι τὴν γῆν πηλώδη καὶ παντελῶς ἁπαλὴν σηπεδονώδεις καὶ πομφολυγώδεις ὑμένας ἐκ ταύτης ἀναδοθῆναι· ὧν ὑπὸ τοῦ ἡλίου θερμαινομένων ἡμέρας, νυκτὸς δὲ τρεφομένων ταῖς σεληναίαις ὑγρότησι καὶ μετὰ τὴν αὔξησιν ἐκραγέντων ἀνθρώπους συνέβη γενέσθαι καὶ παντοίων ζώιων ἰδέας πρὸς τὴν στοιχειακὴν ἐπικράτειαν, τὴν ὑδατώδη φημὶ καὶ πυρώδη καὶ γεώδη καὶ ἀερώδη. κατεξικμασθείσης δὲ τῆς γῆς ὑφ᾽ ἡλίου καὶ μηκέτι γεννᾶν δυναμένης ἐξ ἀλληλογονίας φασὶ τὴν γέννησιν γενέσθαι. ὅτι δὲ ζῶια γεννᾶν οἶδεν ἡ γῆ, δεικνύουσι πολλαχόθεν καὶ ἐκ τῶν ἐν Θηβαΐδι τῆι Αἰγυπτίαι γεννωμένων μυῶν μετὰ τὴν τοῦ Νείλου τῆς ἀναβάσεως ὑποχώρησιν. οἱ τότε δὲ τῶν ἀνθρώπων ἁπλότητος ὄντες καὶ ἀπειρίας ἀνάμεστοι οὐδεμίαν οὔτε τέχνην οὔτε γεωργίαν ἐπίσταντο οὔτ᾽ ἄλλο οὐδέν, οὔτε ὅ τι ἐστὶ νόσος ἢ θάνατος ἐπεγίνωσκον, ἀλλ᾽ ὡς ἐπὶ κοῖτον ἐπὶ τὴν γῆν πίπτοντες ἀπέψυχον οὐκ εἰδότες ὃ πάσχουσι· φιλαλληλίαν δὲ μόνον ἀσκοῦντες ἀγελαῖον διέζων τὸν βίον δίκην ποιμνίων ἐπὶ νομὰς ἐξιόντες καὶ τοῖς ἀκροδρύοις κοινῶς καὶ τοῖς λαχάνοις τρεφόμενοι. καὶ ἀλλήλοις κατὰ θηρίων προσεβοήθουν καὶ συνεμάχοντο γυμνοὶ γυμναῖς ταῖς χερσί· γυμνοὶ δὲ οὕτω τυγχάνοντες καὶ σκέπης καὶ χρημάτων ὄντες ἐπιδεεῖς καὶ μηδὲ καρποὺς καὶ ἀκρόδρυα πρὸς ἀποθήκας συναγαγεῖν εἰδότες, ἀλλὰ μόνην ἐσθίοντες τροφὴν τὴν ἐφήμερον χειμῶνος γεγονότος πολλοὶ διεφθείροντο. λοιπὸν κατὰ μικρὸν τὴν ἀνάγκην σχόντες διδάσκαλον τὰ κοῖλα τῶν δένδρων καὶ τὰ δασέα καὶ τὰς σχισμὰς τῶν πετρῶν καὶ τὰ σπήλαια ὑπεδύοντο καὶ τοὺς καρπῶν δυναμένους φυλάττεσθαι μόλις γνωρίσαντες καὶ ἅπαξ αὐτοὺς συναγείραντες ἐν τοῖς σπηλαίοις ἐναπετίθεντο, καὶ τούτοις ἐτρέφοντο δι᾽ ὅλου ἐνιαυτοῦ. τοιαύτηι συζῶντες τῆι εἱμαρμένηι βίον ἁπλοῦν καὶ ἀπέριττον καὶ φιλάλληλον εἶχον δίχα πυρὸς ἐπιγνώσεως, οὐ βασιλεῖς, οὐκ ἄρχοντας, οὐ δεσπότας κεκτημένοι, οὐ στρατείας, οὐ βίας, οὐχ ἁρπαγάς, ἀλλὰ φιλαλληλίαν μόνον καὶ τὸν ἐλεύθερον καὶ ἀπέριττον τοῦτον βίον ζῆν εἰδότες. ἐπεὶ δὲ προμηθέστεροι γεγονότες καὶ προβουλευτικώτεροι τὸ πῦρ ἐφεῦρον, καὶ θερμοτέρων, ἤγουν πανουργοτέρων, πραγμάτων ὠρέχθησαν καὶ τὴν τοῦ ἀπερίττου καὶ ἐλευθέρου βίου μετέστρεψαν διαγωγὴν καὶ εἱμαρμένην, δι᾽ ὧν ὁ κόσμος κοσμεῖται καὶ τὰ ἡδέα ἡμῖν καὶ τερπνὰ καὶ ἁβρότατα γίνεται δίκην γυναικὸς ἡμᾶς καταθέλγοντα καὶ τρυφερωτέρους ἀπεργαζόμενα, ὃ καλεῖ πλάσιν γυναικὸς ὁ ποιητής. [Aparat: Diodoros 8 ἀναδραμεῖν Euseb. P. E. I 7 codd. BO; 15 ἀνοιδῆσαι Reiske; 24 vd. 31 A 72'de Empedokles'in öğretisi olarak anılır; 27 krş. 68 B 164; 33 vd. krş. Kritias B 25; 38 krş. Epikuros Ep. I 75–76, 68 B 26; οὔσης] ὑπαρχούσης Eus.; 39 διαρθροῦν] krş. Protagoras C 1 p. 322 A; 14 vd. Anaksagoras'a karşı polemik 59 A 102. — Hermippos 5 ἀλλὰ μὴν οὐδὲ Kroll; 21 ⟨μᾶλλον⟩ Diels. — Tzetzes 34 bu Mısır anlatısı Hekataios'tan Diodoros I 10, 2'de de vardır, ama Tzetzes bağımsızdır; 4 συναπετίθεντο el yazmaları: düzeltme Trincavelli; 8 sonu Hesiodos yorumuna çevrilmiştir.] (DK s. 135–137'nin metni ters taranmış PDF 134–136'dan okundu.)
68B5aDK 68 B 5a
Eser başlığı — Thrasyllos III 3.
Kâinatın Tasviri (Kosmographiē).
*Karş. C 5.*
5a [III 3]. ΚΟΣΜΟΓΡΑΦΙΗ. Vgl. C 5.
68B5bDK 68 B 5b
Eser başlığı — Thrasyllos III 4.
Gezegenler Üzerine.
*Karş. II 94, 40 vd.; 106, 16.*
5b [III 4]. ΠΕΡΙ ΤΩΝ ΠΛΑΝΗΤΩΝ. Vgl. II 94, 40 ff. 106, 16.
68B5cDK 68 B 5c
Eser başlığı — Thrasyllos IV 1.
Tabiat Üzerine I ⟨ya da Kâinatın Tabiatı Üzerine⟩.
*Karş. A 2 [II 85, 3]; C 5.*
5c [VI 1 — sic, IV 1 olmalı]. ΠΕΡΙ ΦΥΣΕΩΣ Α ⟨ἢ ΠΕΡΙ ΚΟΣΜΟΥ ΦΥΣΙΟΣ⟩. Vgl. A 2 [II 85, 3]; C 5. (PDF 137'den okundu.)
68B5dDK 68 B 5d
Eser başlığı — Thrasyllos IV 2.
Tabiat Üzerine II ya da İnsanın Tabiatı Üzerine ya da Et Üzerine.
*Karş. A 138 vd.; C 6.*
5d [IV 2]. ΠΕΡΙ ΦΥΣΕΩΣ Β ἢ ΠΕΡΙ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΦΥΣΙΟΣ ἢ ΠΕΡΙ ΣΑΡΚΟΣ. Vgl. A 138 ff., C 6.
68B5eDK 68 B 5e
Eser başlığı — Thrasyllos IV 3.
Nous Üzerine ⟨Leukippos'un⟩. (5e ile 5f birlikte:) ya da Psykhē Üzerine.
*Karş. II 81, 1; A 100 vd. Leukippos'un Nous Üzerine'si için karş. 67 B 2.*
5e [IV 3]. ΠΕΡΙ ΝΟΥ ⟨ΛΕΥΚΙΠΠΟΥ⟩. Vgl. II 81, 1 — (5e ve 5f'yi kuşatan köşeli ayraçla:) ἢ ΠΕΡΙ ΨΥΧΗΣ. Vgl. A 100 ff. [Leukippos'un Nous Üzerine'si için krş. 67 B 2.] (Ayraç düzeni PDF 137'den okundu.)
68B5fDK 68 B 5f
Eser başlığı — Thrasyllos IV 4.
Hisler Üzerine. (5e ile birlikte:) ya da Psykhē Üzerine.
*Karş. A 100 vd.*
5f [IV 4]. ΠΕΡΙ ΑΙΣΘΗΣΙΩΝ. (5e ile birlikte:) ἢ ΠΕΡΙ ΨΥΧΗΣ. Vgl. A 100 ff.
68B5gDK 68 B 5g
Eser başlığı — Thrasyllos V 1.
Tatlar Üzerine.
*Karş. A 129 vd.*
5g [V 1]. ΠΕΡΙ ΧΥΜΩΝ. Vgl. A 129 ff.
68B5hDK 68 B 5h
Eser başlığı — Thrasyllos V 2.
Renkler Üzerine.
*Karş. A 123 vd.*
5h [V 2]. ΠΕΡΙ ΧΡΟΩΝ. Vgl. A 123 ff.
68B5iDK 68 B 5i
Eser başlığı — Thrasyllos V 3.
Biçim Farkları (Rhysmoi) Üzerine ⟨ya da İdealar Üzerine⟩.
*Karş. A 57; A 135 § 63 vd.*
5i [V 3]. ΠΕΡΙ ΤΩΝ ΔΙΑΦΕΡΟΝΤΩΝ ΡΥΣΜΩΝ ⟨ἢ ΠΕΡΙ ΙΔΕΩΝ⟩. Vgl. A 57. 135 § 63 ff. [DK Almancası: "Über die Formverschiedenheit (der Atome) oder Über die Gestalten". Aparat: 26 Brandis hat erkannt, daß die ἰδέαι sich auf die Formen der Atome beziehen, die in der Schrift περὶ τῶν διαφ. ῥυσμῶν dargestellt waren.] (PDF 137'den okundu.)
68B6DK'nın notu: Brandis, [B 6'daki] "idealar"ın (ideai) atomların biçimleriyle ilgili olduğunu ve bunların Farklı Biçimler Üzerine'de anlatıldığını fark etmiştir.
DK 68 B 6
Kaynak: Sextos Empeirikos, Matematikçilere Karşı VII 137 (B 10'dan sonra).
Sextos: İdealar Üzerine'de şöyle der: İnsan bu kuralla şunu bilmelidir: gerçekten uzak düşmüştür.
- Sext. VII 137 [nach B 10] ἐν δὲ τῶι Περὶ ἰδεῶν· 'γιγνώσκειν τε χρή, φησίν, ἄνθρωπον τῶιδε τῶι κανόνι, ὅτι ἐτεῆς ἀπήλλακται'. [Aparat: 27 κανόνι] krş. B 10b; başka bir yorumu Langerbeck dener; 28 ἐτεῆς Menage: αἰτίης el yazmaları (αἰτίας N). DK Almancası: "von der Wirklichkeit (Wahrheit) entfernt".]
68B7DK 68 B 7
Kaynak: Sextos Empeirikos, Matematikçilere Karşı VII 137.
Sextos: Yine: Bu söz de gösteriyor ki hiçbir şey hakkında gerçekte hiçbir şey bilmiyoruz; herkesin kanaati [içeri giren atomların ya da görüntülerin] bir akıntısıdır.
- καὶ πάλιν· 'δηλοῖ μὲν δὴ καὶ οὗτος ὁ λόγος, ὅτι ἐτεῆι οὐδὲν ἴσμεν περὶ οὐδενός, ἀλλ᾽ ἐπιρυσμίη ἑκάστοισιν ἡ δόξις'. [Aparat: 29 δὴ LE: NS'de yok; ἐτεῆι Menage: αἰτίη el yazmaları. DK Almancası: "Zustrom (der Atome oder Wahrnehmungsbilder) ist allen einzelnen Menschen ihr Meinen".]
68B8DK 68 B 8
Kaynak: Sextos Empeirikos, Matematikçilere Karşı VII 137.
Sextos: Dahası: Oysa her şeyin gerçekte nasıl olduğunu bilmenin çaresiz bir iş olduğu açıkça görülecektir.
- καὶ ἔτι· 'καίτοι δῆλον ἔσται, ὅτι ἐτεῆι οἷον ἕκαστον γιγνώσκειν ἐν ἀπόρωι ἐστί'.
68B8aDK 68 B 8a
Eser başlığı — Thrasyllos V 4.
Biçim Değiştirmeler Üzerine (Ameipsirhysmiai).
*Karş. B 139.*
8a [V 4]. ΠΕΡΙ ΑΜΕΙΨΙΡΥΣΜΙΩΝ. Vgl. B 139.
68B8bDK 68 B 8b
Eser başlığı — Thrasyllos VI 1.
Doğrulamalar (Kratyntēria).
*Karş. A 33 (II 91, 9). Diogenes IX 47'ye göre: daha önce söylenenlerin sınanması.*
8b [VI 1]. ΚΡΑΤΥΝΤΗΡΙΑ. Vgl. A 33 (II 91, 9). [DK Almancası: "Bewährungen". Diogenes IX 47'ye göre "daha önce söylenenlerin sınanması".]
68B9DK 68 B 9
Kaynak: Sextos Empeirikos, Matematikçilere Karşı VII 135–136.
Sextos: Demokritos kimi zaman hislere görünenleri ortadan kaldırır; bunlardan hiçbirinin gerçekte değil, yalnız kanaatte göründüğünü, varolanlarda doğru olanın ise atomların (atomon) ve boşluğun (kenon) var olması olduğunu söyler. Çünkü der ki: "Tatlı âdete göre, acı âdete göre, sıcak âdete göre, soğuk âdete göre, renk âdete göre; gerçekte ise atomlar ve boşluk" [= B 125]. (Yani hissedilir şeylerin var olduğu sanılır ve kanaat edilir, ama gerçekte bunlar yoktur, yalnız atomlar ve boşluk vardır.) (136) Doğrulamalar'da ise, hislere inancın gücünü vereceğini vaat etmiş olmasına rağmen, yine de onları mahkûm ettiği görülür. Çünkü şöyle der: Biz gerçekte kesin hiçbir şey kavramayız; yalnız bedenin durumuna, [bedene] girenlere ve ona direnenlere göre değişeni kavrarız.
- Sext. adv. math. VII 135 Δ. δὲ ὁτὲ μὲν ἀναιρεῖ τὰ φαινόμενα ταῖς αἰσθήσεσι καὶ τούτων λέγει μηδὲν φαίνεσθαι κατ᾽ ἀλήθειαν, ἀλλὰ μόνον κατὰ δόξαν, ἀληθὲς δὲ ἐν τοῖς οὖσιν ὑπάρχειν τὸ ἀτόμους εἶναι καὶ κενόν· 'νόμωι' γάρ φησι 'γλυκύ, [καὶ] νόμωι πικρόν, νόμωι θερμόν, νόμωι ψυχρόν, νόμωι χροιή, ἐτεῆι δὲ ἄτομα καὶ κενόν' [= B 125] (ὅπερ ⟨ἔστι⟩· νομίζεται μὲν εἶναι καὶ δοξάζεται τὰ αἰσθητά, οὐκ ἔστι δὲ κατ᾽ ἀλήθειαν ταῦτα, ἀλλὰ τὰ ἄτομα μόνον καὶ τὸ κενόν). (136) ἐν δὲ τοῖς Κρατυντηρίοις, καίπερ ὑπεσχημένος ταῖς αἰσθήσεσι τὸ κράτος τῆς πίστεως ἀναθεῖναι, οὐδὲν ἧττον εὑρίσκεται τούτων καταδικάζων. φησὶ γάρ· 'ἡμεῖς δὲ τῶι μὲν ἐόντι οὐδὲν ἀτρεκὲς συνίεμεν, μεταπῖπτον δὲ κατά τε σώματος διαθήκην καὶ τῶν ἐπεισιόντων καὶ τῶν ἀντιστηριζόντων'. [Aparat: 7 ὁτὲ Usener: ὅτι el yazmaları; 10 νόμωι] krş. Papadopulos, Langerbeck; [καὶ] Brieger; 11 ἐτεῆι Stephanus: αἰτίη el yazmaları; 12 ὅπερ] ἅπερ V; ⟨ἔστι⟩ Bekker; 16 ἡμεῖς δὲ] karşıtı οἱ μὲν θεοί miydi, Hom. B 484 vd.'daki gibi? (Kranz); 18 διαθιγὴν (διαθηγὴν) Menzel ve başkaları, yanlış: beden bir durumda bulunur (diatithetai), şekiller gibi birbirine dokunmaz. DK Almancası bu girdide yalnızca Doğrulamalar alıntısını fragman olarak verir; νόμωι cümlesi B 125'tir.] (τῶι μὲν ἐόντι = "gerçekte, aslında"; DK: "in Wahrheit".)
68B10DK 68 B 10
Kaynak: Sextos Empeirikos, Matematikçilere Karşı VII 136.
Sextos: Yine şöyle der: Her şeyin gerçekte ne olduğunu ya da ne olmadığını kavramadığımız birçok yoldan gösterilmiştir.
- καὶ πάλιν φησίν· 'ἐτεῆι μέν νυν ὅτι οἷον ἕκαστον ἔστιν ⟨ἢ⟩ οὐκ ἔστιν οὐ συνίεμεν, πολλαχῆι δεδήλωται'. [Aparat: 20 ἐτεῆι Fabricius: τίη NLE: τοίη ς; 21 ⟨ἢ⟩ editio princeps ekledi.]
68B10aDK 68 B 10a
Eser başlığı — Thrasyllos VI 2.
Görüntüler (eidōla) Üzerine ya da Öngörü Üzerine [?].
*Karş. A 77–79; B 166; 67 A 29 vd. "Öngörü" (pronoia) yerine büyük olasılıkla "akıntı" (aporroiē) okunmalıdır (Krische).*
10a [VI 2]. ΠΕΡΙ ΕΙΔΩΛΩΝ ἢ ΠΕΡΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ [?]. Vgl. A 77–79. B 166. 67 A 29 ff. [Aparat: 1 προνοίας] büyük olasılıkla ἀπορροίης ("akıntı"), Krische'nin gördüğü gibi.] ⟦?⟧ (başlıktaki köşeli soru işareti OCR'da "[1]" diye okunmuştur.)
68B10bDK 68 B 10b
Eser başlığı — Thrasyllos VI 3.
Mantık Üzerine ya da Kanon I, II, III.
*Karş. Epikuros, Ölçüt Üzerine ya da Kanon (Diogenes X 27). Sextos VIII 327: Dogmatik filozoflar onu [ispatı] kabul eder, Empirikler ise ortadan kaldırır; belki Demokritos da, çünkü Kanonlar'da ona şiddetle karşı çıkmıştır. Başlığın çoğul olması üç kitaptan ötürüdür; bunlar için karş. A 111, ayrıca 75 B ve 76.*
10b [VI 3]. ΠΕΡΙ ΛΟΓΙΚΩΝ ἢ ΚΑΝΩΝ Α Β Γ. Vgl. Epikur Περὶ κριτηρίου ἢ Κανών Diog. X 27. Sext. VIII 327 οἱ μὲν δογματικοὶ τῶν φιλοσόφων ... τιθέασιν αὐτήν [nämlich τὴν ἀπόδειξιν], οἱ δὲ Ἐμπειρικοὶ ἀναιροῦσιν, τάχα δὲ καὶ Δ.· ἰσχυρῶς γὰρ αὐτῆι διὰ τῶν Κανόνων ἀντείρηκεν. Der Plural des Titels wegen der 3 Bücher, über die vgl. A 111, ferner c. 75 B und c. 76. [Aparat: 3 krş. II 91, 10; Frank. DK Almancası: "Über Denkregeln oder Richtscheit".]
68B11DK 68 B 11
Kaynak: Sextos Empeirikos, Matematikçilere Karşı VII 138–139 (B 8'den sonra).
Sextos: Kanonlar'da iki bilgi olduğunu söyler: biri hisler yoluyla, öteki düşünce yoluyla. Düşünce yoluyla olana sahici der ve ona doğruyu ayırt etmede güvenilirlik tanır; hisler yoluyla olanı ise karanlık diye adlandırır ve ondan doğruyu ayırt etmedeki yanılmazlığı esirger. (139) Kelimesi kelimesine şöyle der: Bilmenin iki türü vardır: biri sahici, öteki karanlık. Görme, işitme, koklama, tatma, dokunma: bunların hepsi karanlık olana aittir. Sahici olan ise bundan ayrıdır. Sonra sahiciyi karanlığa üstün tutarak şunu ekler: Karanlık bilgi artık daha küçük olanı ne görebildiğinde, ne işitebildiğinde, ne koklayabildiğinde, ne tadabildiğinde, ne de dokunarak hissedebildiğinde, daha ince olanın ise ⟨araştırılması gerektiğinde, o zaman daha ince düşünmenin aletine sahip olan sahici bilgi devreye girer⟩.
*Karş. Hippokrates, Tekhnē Üzerine 11: Gözlerin görüşünden kaçan her şey zihnin görüşüyle kavranır.*
- Sext. VII 138 [nach B 8] ἐν δὲ τοῖς Κανόσι δύο φησὶν εἶναι γνώσεις, τὴν μὲν διὰ τῶν αἰσθήσεων τὴν δὲ διὰ τῆς διανοίας, ὧν τὴν μὲν διὰ τῆς διανοίας γνησίην καλεῖ προσμαρτυρῶν αὐτῆι τὸ πιστὸν εἰς ἀληθείας κρίσιν, τὴν δὲ διὰ τῶν αἰσθήσεων σκοτίην ὀνομάζει ἀφαιρούμενος αὐτῆς τὸ πρὸς διάγνωσιν τοῦ ἀληθοῦς ἀπλανές. (139) λέγει δὲ κατὰ λέξιν· 'γνώμης δὲ δύο εἰσὶν ἰδέαι, ἡ μὲν γνησίη, ἡ δὲ σκοτίη· καὶ σκοτίης μὲν τάδε σύμπαντα, ὄψις, ἀκοή, ὀδμή, γεῦσις, ψαῦσις. ἡ δὲ γνησίη, ἀποκεκριμένη δὲ ταύτης'. εἶτα προκρίνων τῆς σκοτίης τὴν γνησίην ἐπιφέρει λέγων· 'ὅταν ἡ σκοτίη μηκέτι δύνηται μήτε ὁρῆν ἐπ᾽ ἔλαττον μήτε ἀκούειν μήτε ὀδμᾶσθαι μήτε γεύεσθαι μήτε ἐν τῆι ψαύσει αἰσθάνεσθαι, ἀλλ᾽ ἐπὶ λεπτότερον ⟨δέηι ζητεῖν, τότε ἐπιγίνεται ἡ γνησίη ἅτε ὄργανον ἔχουσα τοῦ νῶσαι λεπτότερον⟩'. Vgl. Hipp. de arte 11 ὅσα γὰρ τὴν τῶν ὀμμάτων ὄψιν ἐκφεύγει, ταῦτα τῆι τῆς γνώμης ὄψει κεκράτηται. [Aparat: 11 γνησίην Fabricius: γνῶσιν el yazmaları; καλεῖ Bekker: κατάγει el yazmaları; 15 σκοτίη ⟨γνώμη⟩ "krş. Platon'un νόθος λογισμός'u, Tim. 52 B" Diels; 16 γνησίη'den sonra boşluk varsayar Brieger; 17 ἀποκεκριμένη VR: ἀποκεκρυμμένη öteki el yazmaları; ἀποκεκρυμμένα δὲ ⟨τὰ⟩ ταύτης Langerbeck; 18 δύνηται N: δύναται öteki el yazmaları; 19 ὁρῆν ἐπ᾽ ἔλαττον: bakışını daha küçük bir nesneye yöneltmek, krş. Platon Phaidros 266 B; 20 ἀλλ᾽'ı siler Brieger; 1–2 ⟨ ⟩ Diels; τι δέηι καταφεύγειν Kochalsky.]
68B11aDK 68 B 11a
Eser başlığı — Thrasyllos VI 4.
Güçlükler (Aporēmata) ⟨I, II …?⟩.
11a [VI 4]. ΑΠΟΡΗΜΑΤΩΝ ⟨Α Β . . . ?⟩. (PDF 140'tan okundu.)