İçeriğe geç

Kavram

proportio

Yunanca
ἀναλογία (analogia)
Latince
proportio
İngilizce
proportion
Türkçe
orantı; oran

Gündelik anlamdan felsefi anlama

Gündelikte "oran, pay"dır. Boethius'ta sayılardan (2:4 = 20:40) mantığa aktarılır: Madde biçime ne ise cins ayrıma odur, dört terim birbirine orantılıdır.

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
1. yy Cicero analogia için proportio Cicero, Timaeus
3. yy Porphyrios cins maddeye, ayrım surete orantılı
6. yy Boethius Victorinus'un "orantılı" sözünü "akıl dışı" diye yanlış okuduğunu düzeltir Boethius, In Isagogen I
6. yy Boethius İki terimin bağıntısı; orantılılık, orantıların birleşmesidir; on orta ve geometrik orta üzerine Boethius, De arithmetica II 40–54

Dönüşüm: Matematiksel eşitlikten, farklı alanlar arasında yapı benzerliğine.

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Yunanca ἀναλογία (analogia) Porphyrios, Eisagoge: "cins maddeye, ayrım surete orantılıdır"
Latince proportio pro portione "paya göre"; Cicero'nun analogia karşılığı
Almanca / Fransızca Proportion, Analogie / proportion
İngilizce proportion

Türkçe karşılığı

orantı. rakipler: tenasüp (eski), analoji (benzetme çağrışımıyla anlamı daraltır), oran (tek karşılaştırma için kullanıldı). Dört terimli eşitlik anlamını verdiği için tercih edildi

Atıf ve kaynak notu

Boethius'un Victorinus eleştirisi yalnız Latince çevirinin ἀναλογία kelimesini ἀλογία diye okumuş olabileceğine dayanır; Yunanca metin burada açık değildir.

İlgili kavramlar

Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: orantısı, orantılıdır, orantıya, orantılı, Orantı, orantıdan

Metinlerde işaretlendiği yerler

11 yer · 11 eser

Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.