Kavram
proportio
- Yunanca
- ἀναλογία (analogia)
- Latince
- proportio
- İngilizce
- proportion
- Türkçe
- orantı; oran
Gündelik anlamdan felsefi anlama
Gündelikte "oran, pay"dır. Boethius'ta sayılardan (2:4 = 20:40) mantığa aktarılır: Madde biçime ne ise cins ayrıma odur, dört terim birbirine orantılıdır.
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| 1. yy | Cicero | analogia için proportio | Cicero, Timaeus |
| 3. yy | Porphyrios | cins maddeye, ayrım surete orantılı | |
| 6. yy | Boethius | Victorinus'un "orantılı" sözünü "akıl dışı" diye yanlış okuduğunu düzeltir | Boethius, In Isagogen I |
| 6. yy | Boethius | İki terimin bağıntısı; orantılılık, orantıların birleşmesidir; on orta ve geometrik orta üzerine | Boethius, De arithmetica II 40–54 |
Dönüşüm: Matematiksel eşitlikten, farklı alanlar arasında yapı benzerliğine.
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Yunanca | ἀναλογία (analogia) | Porphyrios, Eisagoge: "cins maddeye, ayrım surete orantılıdır" |
| Latince | proportio | pro portione "paya göre"; Cicero'nun analogia karşılığı |
| Almanca / Fransızca | Proportion, Analogie / proportion | |
| İngilizce | proportion |
Türkçe karşılığı
orantı. rakipler: tenasüp (eski), analoji (benzetme çağrışımıyla anlamı daraltır), oran (tek karşılaştırma için kullanıldı). Dört terimli eşitlik anlamını verdiği için tercih edildi
Atıf ve kaynak notu
Boethius'un Victorinus eleştirisi yalnız Latince çevirinin ἀναλογία kelimesini ἀλογία diye okumuş olabileceğine dayanır; Yunanca metin burada açık değildir.
İlgili kavramlar
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: orantısı, orantılıdır, orantıya, orantılı, Orantı, orantıdan
Metinlerde işaretlendiği yerler
11 yer · 11 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.
- Boethius, Porphyrios'un Eisagoge'si Şerhi, Birinci ŞerhPL64.53
- Boethius, Aristoteles'in Kategoriler'i ŞerhiPL64.165
- Boethius, Aristoteles'in Önermeler Üzerine'si ŞerhiPL64.325_2
- Boethius, Aristoteles'in Önermeler Üzerine'si Şerhi (İkinci Şerh)PL64.633
- Boethius, Topik Farklar ÜzerinePL64.1189_2
- Boethius, Cicero'nun Topika'sı ŞerhiPL64.1099
- Boethius, Aritmetik Üzerinepr_3
- Boethius, Musiki ÜzerinePL63.1171
- Sevillalı Isidorus, Etimolojiler3.8
- Descartes, Zihnin Yönetimi İçin KurallarAT10.384
- Hegel, Mantık Bilimi120