İçeriğe geç

Kavram

Pondus

Yunanca
ῥοπή (rhopē); βάρος (baros)
Latince
pondus; ponderare "tartmak"
Almanca
Gewicht, Schwerkraft
Fransızca
poids
İngilizce
weight
Türkçe
ağırlık

Gündelik anlamdan felsefi anlama

Gündelikte "yük, tartı". Antik fizikte cismin doğal yerine yönelmesi. Augustinus bunu ruha aktarır: Ruhun ağırlığı onun aşkıdır (amor); arzu (cupiditas) ağırlığıyla ruh "sarp enginlere" çekilir, sevgi (caritas) ise onu Tanrı'ya, kendi yerine kaldırır (XIII 7, 8). Düzensiz şeyler huzursuzdur; düzene girince dinlenirler: "Yüreğimiz sende dinleninceye kadar huzursuzdur" (I 1, 1) cümlesinin fiziği budur. Bilgelik 11:20'deki "ölçü, sayı, ağırlık" üçlüsü Augustinus'ta varlığın yapısını da anlatır: modus, numerus, pondus (ordo).

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
MÖ 4. yy Aristoteles Ağır ve hafif cisimlerin doğal yerlerine yönelişi Fizik IV; Gök Üzerine IV
MÖ 1. yy Bilgelik Kitabı Tanrı her şeyi ölçüyle, sayıyla ve ağırlıkla düzenledi Bilgelik 11:20
388–391 Augustinus ölçü, sayı, ağırlık; ruhun "ağırlığı" iradesi ve aşkı De Genesi contra Manichaeos I 16; De musica VI
397–401 Augustinus "Benim ağırlığım aşkımdır; nereye taşınıyorsam onunla taşınıyorum"; arzunun ağırlığı ve sevginin kaldırışı Augustinus, Confessiones VII 17, 23; XIII 7, 8–9, 10
413–426 Augustinus Taşın ağırlığı yerine, ruhun aşkı yerine taşır De civitate Dei XI 28
7. yy Isidorus tartı ağırlığı ve Bilgelik 11:21 üçlüsü; ağırlık ve ölçü metrolojisi Etymologiae XVI 25

Dönüşüm: Fizik teriminden ahlâkî ve teolojik bir yöneliş kavramına: Ruhun yeri, onun aşkının çektiği yerdir.

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Yunanca ῥοπή, βάρος Aristoteles'te ağır ve hafif cisimlerin "doğal yerlerine" yönelişi (rhopē, eğilim); Stoacılarda cisimlerin merkeze doğru yönelişi.
Latince pondus pendere "tartmak, asılı olmak" kökünden; "tartılan şey, ağırlık". Bilgelik 11:20 "her şeyi ölçüyle, sayıyla ve ağırlıkla düzenledin" (omnia in mensura et numero et pondere disposuisti). Augustinus, Confessiones XIII 9, 10: "Benim ağırlığım aşkımdır" (pondus meum amor meus).
Almanca / Fransızca Gewicht / poids
İngilizce weight

Türkçe karşılığı

ağırlık. meyil: yönelişi verir ama fiziksel imgeyi kaybeder. çekim: modern yer çekimini çağrıştırır; Augustinus'ta ağırlık yalnız aşağı değil "kendi yerine" doğrudur. ağırlık seçildi: hem tartılan şeyi hem cismin yerine yönelişini söyler; "yağın suyun üstüne çıkması" örneği ağırlığın yukarı da çekebildiğini gösterir.

Augustinus'ta ağırlık aşağı çekiş değil, "kendi yerine" yöneliştir: ateş yukarı, taş aşağı gider. "Ağırlık" kelimesi Türkçede yalnız aşağıyı düşündürür; bu yüzden XIII 9, 10'daki "Ağırlık yalnız aşağıya doğru değildir, kendi yerine doğrudur" cümlesi kavramın anahtarıdır.

Atıf ve kaynak notu

"Pondus meum amor meus" Augustinus'un kendi formülüdür; Aristotelesçi doğal yer öğretisi ise onun elinde bir benzetmeye dönüşür, fiziğin kendisini savunmaz.

İlgili kavramlar

Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: ağırlıkla, ağırlığı, ağırlığının, ağırlık, Ağırlıkların, ağırlığıyla

Metinlerde işaretlendiği yerler

8 yer · 8 eser

Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.