Kavram
Pondus
- Yunanca
- ῥοπή (rhopē); βάρος (baros)
- Latince
- pondus; ponderare "tartmak"
- Almanca
- Gewicht, Schwerkraft
- Fransızca
- poids
- İngilizce
- weight
- Türkçe
- ağırlık
Gündelik anlamdan felsefi anlama
Gündelikte "yük, tartı". Antik fizikte cismin doğal yerine yönelmesi. Augustinus bunu ruha aktarır: Ruhun ağırlığı onun aşkıdır (amor); arzu (cupiditas) ağırlığıyla ruh "sarp enginlere" çekilir, sevgi (caritas) ise onu Tanrı'ya, kendi yerine kaldırır (XIII 7, 8). Düzensiz şeyler huzursuzdur; düzene girince dinlenirler: "Yüreğimiz sende dinleninceye kadar huzursuzdur" (I 1, 1) cümlesinin fiziği budur. Bilgelik 11:20'deki "ölçü, sayı, ağırlık" üçlüsü Augustinus'ta varlığın yapısını da anlatır: modus, numerus, pondus (ordo).
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| MÖ 4. yy | Aristoteles | Ağır ve hafif cisimlerin doğal yerlerine yönelişi | Fizik IV; Gök Üzerine IV |
| MÖ 1. yy | Bilgelik Kitabı | Tanrı her şeyi ölçüyle, sayıyla ve ağırlıkla düzenledi | Bilgelik 11:20 |
| 388–391 | Augustinus | ölçü, sayı, ağırlık; ruhun "ağırlığı" iradesi ve aşkı | De Genesi contra Manichaeos I 16; De musica VI |
| 397–401 | Augustinus | "Benim ağırlığım aşkımdır; nereye taşınıyorsam onunla taşınıyorum"; arzunun ağırlığı ve sevginin kaldırışı | Augustinus, Confessiones VII 17, 23; XIII 7, 8–9, 10 |
| 413–426 | Augustinus | Taşın ağırlığı yerine, ruhun aşkı yerine taşır | De civitate Dei XI 28 |
| 7. yy | Isidorus | tartı ağırlığı ve Bilgelik 11:21 üçlüsü; ağırlık ve ölçü metrolojisi | Etymologiae XVI 25 |
Dönüşüm: Fizik teriminden ahlâkî ve teolojik bir yöneliş kavramına: Ruhun yeri, onun aşkının çektiği yerdir.
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Yunanca | ῥοπή, βάρος | Aristoteles'te ağır ve hafif cisimlerin "doğal yerlerine" yönelişi (rhopē, eğilim); Stoacılarda cisimlerin merkeze doğru yönelişi. |
| Latince | pondus | pendere "tartmak, asılı olmak" kökünden; "tartılan şey, ağırlık". Bilgelik 11:20 "her şeyi ölçüyle, sayıyla ve ağırlıkla düzenledin" (omnia in mensura et numero et pondere disposuisti). Augustinus, Confessiones XIII 9, 10: "Benim ağırlığım aşkımdır" (pondus meum amor meus). |
| Almanca / Fransızca | Gewicht / poids | |
| İngilizce | weight |
Türkçe karşılığı
ağırlık. meyil: yönelişi verir ama fiziksel imgeyi kaybeder. çekim: modern yer çekimini çağrıştırır; Augustinus'ta ağırlık yalnız aşağı değil "kendi yerine" doğrudur. ağırlık seçildi: hem tartılan şeyi hem cismin yerine yönelişini söyler; "yağın suyun üstüne çıkması" örneği ağırlığın yukarı da çekebildiğini gösterir.
Augustinus'ta ağırlık aşağı çekiş değil, "kendi yerine" yöneliştir: ateş yukarı, taş aşağı gider. "Ağırlık" kelimesi Türkçede yalnız aşağıyı düşündürür; bu yüzden XIII 9, 10'daki "Ağırlık yalnız aşağıya doğru değildir, kendi yerine doğrudur" cümlesi kavramın anahtarıdır.
Atıf ve kaynak notu
"Pondus meum amor meus" Augustinus'un kendi formülüdür; Aristotelesçi doğal yer öğretisi ise onun elinde bir benzetmeye dönüşür, fiziğin kendisini savunmaz.
İlgili kavramlar
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: ağırlıkla, ağırlığı, ağırlığının, ağırlık, Ağırlıkların, ağırlığıyla
Metinlerde işaretlendiği yerler
8 yer · 8 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.