İçeriğe geç

Kavram

moralitas

Yunanca
ἦθος (ēthos), ἠθικά
Latince
moralitas; mores
Almanca
Moral; Moralität (Kant)
Fransızca
morale
İngilizce
morality
Türkçe
ahlâk; ahlâklar (Nietzsche); ahlâklılık (Kant'ta *Moralität*)

Gündelik anlamdan felsefi anlama

Gündelikte iyi ve kötü hakkındaki yerleşik kanaatler ve davranış kuralları. Kant'ta Moralität eylemin ahlâk yasasına saygıdan yapılmasıdır; Nietzsche'de Moral bir değer biçme sistemidir ve "tabiat tarihi" yazılabilecek, karşılaştırılabilecek, "uzun bir zorlama" olarak yetiştirici işlevi olan bir olgudur (§ 186–188).

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
1785–1797 Kant Moralität: ahlâklılık; eylemin maksiminin ahlâk yasasına uygunluğu Ahlâk Metafiziğinin Temellendirilmesi
1886 Nietzsche "Ahlâkın tabiat tarihi": ahlâkların karşılaştırılması, ahlâkın temellendirilmesi yerine betimlenmesi İyinin ve Kötünün Ötesinde § 186–188

Dönüşüm: Temellendirilecek bir zorunluluktan (Kant) betimlenip sorgulanacak bir olguya (Nietzsche); tekil "ahlâk"tan çoğul "ahlâklar"a.

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Yunanca ἦθος, ἠθικά huy, karakter; ahlâka dair olan
Latince moralitas; mores Cicero moralis'i ēthikos karşılığı olarak kurar (ethica); mores "âdetler" mos
Almanca / Fransızca Moral, Moralität / morale
İngilizce morality

Türkçe karşılığı

ahlâk; ahlâklar. Nietzsche'de Moral "ahlâk", çoğulu Moralen "ahlâklar"; Moralität / Sittlichkeit "ahlâklılık"; moralisch "ahlâkî"; Moralist "ahlâkçı"; Wissenschaft der Moral "ahlâk bilimi". "Töre" kullanılmaz; Sitte "âdet" mos ayrıca bağlanır.

Nietzsche Moral'i tekil bir hakikat olarak değil, çoğul bir olgu olarak kullanır: "ahlâklar" vardır ve her biri "duygulanımların bir işaret dilidir" (İyinin ve Kötünün Ötesinde § 187). Türkçede "ahlâk" çoğu zaman övgü sözü olarak okunur; Nietzsche çevirisinde ise betimleyici, hatta tipolojik bir addır ("ahlâkın tipler öğretisi", § 186).

Atıf ve kaynak notu

Latince ad notun düzeni içindir; Nietzsche Almanca Moral der ve Kant'ın Moralität'iyle aynı şeyi kastetmez.

İlgili kavramlar

Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: moralitenin, moralite, ahlâka, moraliteye, ahlâk, ahlâkla

Metinlerde işaretlendiği yerler

10 yer · 10 eser

Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.