İçeriğe geç

Kavram

coactio

Latince
coactio; ius strictum "dar anlamda hukuk"
Almanca
Zwang; zwingen; Befugniß zu zwingen "zorlama yetkisi"; Selbstzwang "kendini zorlama"
Fransızca
contrainte
İngilizce
coercion
Türkçe
zorlama; zorlamak

Gündelik anlamdan felsefi anlama

Gündelikte zorlama, birini isteği dışında bir şeye mecbur etmektir. Kant'ta (Ahlâk Metafiziği, Hukuk Öğretisine Giriş § D–E, AA06.231–233) zorlama, hürriyete yöneltilen bir engeldir; ama hukuka aykırı bir hürriyet kullanımına karşı konduğunda "engelin engeli" olarak hürriyetle uyuşur ve hukuka uygundur. Bu yüzden dar anlamda hukuk (ius strictum), genel yasalara göre herkesin hürriyetiyle uyuşan karşılıklı genel zorlamanın imkânı olarak da tasavvur edilebilir. Etik ise yalnız kendini zorlamaya (Selbstzwang) dayanır.

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
17.–18. yüzyıl Thomasius hukuk ile ahlâkın ayrımı: zorlanabilir dış vazifeler (iustum) ve zorlanamayan iç vazifeler (honestum) —
1797 Kant zorlama yetkisinin hukuk kavramından analitik olarak çıkarılması Ahlâk Metafiziği, Hukuk Öğretisine Giriş § D–E (AA06.231–233)

Dönüşüm: Zorlama, ahlâkın dışında kalan bir güç olmaktan çıkıp hürriyetin kendi koşulu olarak meşrulaştırılır; hukuk ile zorlama yetkisi "bir ve aynı şey" olur.

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Latince coactio co-agere "bir araya sürmek, sıkıştırmak"; hukuk dilinde vis coactiva "zorlayıcı güç"
Almanca Zwang zwingen; Kant'ta dış zorlama (hukuk) ile kendini zorlama (Selbstzwang, etik) ayrılır
Fransızca contrainte —
İngilizce coercion

Türkçe karşılığı

zorlama. "cebir" hukuk dilinde yerleşik ama şiddet çağrışımı ağır; "zor" fazla geniş. Nötigung "zorunlu kılma" bağlanmaz

Kant'ta zorlama hukukun dışından gelen bir ek değil, hukuk kavramının kendisinden çelişki ilkesine göre çıkan bir yetkidir: Hürriyetin engeline karşı konan engel, hürriyetle uyuşur. "Cebir" demek bu mantıkî bağı gölgeleyip kaba gücü öne çıkarırdı.

Atıf ve kaynak notu

Hukuk ile zorlama arasındaki bağ Thomasius'tan beri tabiî hukuk okulunda yerleşiktir; Kant'a özgü olan, bu bağı çelişki ilkesiyle kurması ve karşılıklı zorlamayı geometrik bir "inşa" ile tasvir etmesidir.

İlgili kavramlar

Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: zorlama, zorlamada

Metinlerde işaretlendiği yerler

3 yer · 3 eser

Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.