Kavram
coactio
- Latince
- coactio; ius strictum "dar anlamda hukuk"
- Almanca
- Zwang; zwingen; Befugniß zu zwingen "zorlama yetkisi"; Selbstzwang "kendini zorlama"
- Fransızca
- contrainte
- İngilizce
- coercion
- Türkçe
- zorlama; zorlamak
Gündelik anlamdan felsefi anlama
Gündelikte zorlama, birini isteği dışında bir şeye mecbur etmektir. Kant'ta (Ahlâk Metafiziği, Hukuk Öğretisine Giriş § D–E, AA06.231–233) zorlama, hürriyete yöneltilen bir engeldir; ama hukuka aykırı bir hürriyet kullanımına karşı konduğunda "engelin engeli" olarak hürriyetle uyuşur ve hukuka uygundur. Bu yüzden dar anlamda hukuk (ius strictum), genel yasalara göre herkesin hürriyetiyle uyuşan karşılıklı genel zorlamanın imkânı olarak da tasavvur edilebilir. Etik ise yalnız kendini zorlamaya (Selbstzwang) dayanır.
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| 17.–18. yüzyıl | Thomasius | hukuk ile ahlâkın ayrımı: zorlanabilir dış vazifeler (iustum) ve zorlanamayan iç vazifeler (honestum) | — |
| 1797 | Kant | zorlama yetkisinin hukuk kavramından analitik olarak çıkarılması | Ahlâk Metafiziği, Hukuk Öğretisine Giriş § D–E (AA06.231–233) |
Dönüşüm: Zorlama, ahlâkın dışında kalan bir güç olmaktan çıkıp hürriyetin kendi koşulu olarak meşrulaştırılır; hukuk ile zorlama yetkisi "bir ve aynı şey" olur.
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Latince | coactio | co-agere "bir araya sürmek, sıkıştırmak"; hukuk dilinde vis coactiva "zorlayıcı güç" |
| Almanca | Zwang | zwingen; Kant'ta dış zorlama (hukuk) ile kendini zorlama (Selbstzwang, etik) ayrılır |
| Fransızca | contrainte | — |
| İngilizce | coercion |
Türkçe karşılığı
zorlama. "cebir" hukuk dilinde yerleşik ama şiddet çağrışımı ağır; "zor" fazla geniş. Nötigung "zorunlu kılma" bağlanmaz
Kant'ta zorlama hukukun dışından gelen bir ek değil, hukuk kavramının kendisinden çelişki ilkesine göre çıkan bir yetkidir: Hürriyetin engeline karşı konan engel, hürriyetle uyuşur. "Cebir" demek bu mantıkî bağı gölgeleyip kaba gücü öne çıkarırdı.
Atıf ve kaynak notu
Hukuk ile zorlama arasındaki bağ Thomasius'tan beri tabiî hukuk okulunda yerleşiktir; Kant'a özgü olan, bu bağı çelişki ilkesiyle kurması ve karşılıklı zorlamayı geometrik bir "inşa" ile tasvir etmesidir.
İlgili kavramlar
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: zorlama, zorlamada
Metinlerde işaretlendiği yerler
3 yer · 3 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.