Kavram
valor
- Yunanca
- axia (ἀξία)
- Latince
- valor (not adı için seçilen karşılık; klasik Latincede *pretium*, *dignitas*, *aestimatio*)
- Almanca
- Werth / Wert; schätzen, Werthschätzung
- Fransızca
- valeur
- İngilizce
- value
- Türkçe
- değer; değer biçmek
Gündelik anlamdan felsefi anlama
Gündelikte değer bir şeyin fiyatı, işe yararlığı ya da önemidir. Zerdüşt'te değerler halkların "kendini aşışlarının levhaları"dır: her halk iyi ile kötüyü kendisi yaratır, değer biçmek yaratmaktır ve "insan" adı bile "değer biçen" demektir. Değerlerin değişmesi yaratanların değişmesidir; yaratıcı olan önce eski değer levhalarını kırar.
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| MÖ 3. yy | Stoacılar | axia: tercih edilen şeylerin (sağlık, servet) faziletten ayrı, göreli değeri | Diogenes Laertios VII |
| 1785 | Kant | Werth ile Würde ayrımı: fiyatı olan şey ile her fiyatın üstündeki haysiyet | Ahlâk Metafiziğinin Temellendirilmesi |
| 1883–1888 | Nietzsche | değer biçmek yaratmaktır; "bütün değerlerin yeniden değerlendirilmesi" | Böyle Buyurdu Zerdüşt |
Dönüşüm: Şeylerin taşıdığı bir ağırlıktan, yaratan iradenin şeylere koyduğu bir ağırlığa.
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Yunanca | axia (ἀξία) | "bir şeyin karşılığı olan ağırlık"; Stoacılarda tercih edilenin değeri |
| Latince | valor, pretium, aestimatio | valere "güçlü olmak, geçer olmak"tan; Cicero aestimatio der |
| Almanca / Fransızca | Werth / valeur | Nietzsche, Böyle Buyurdu Zerdüşt, Önsöz 9 ("değer levhaları"); "Bin Bir Amaç Üzerine": "Değer biçmek yaratmaktır." |
| İngilizce | value |
Türkçe karşılığı
değer; değer biçmek. schätzen "değer biçmek", Schätzende "değer biçen"; Werthe schaffen "değerler yaratmak"; "kıymet" kullanılmaz
Nietzsche'de değer şeylerde bulunan bir nitelik değil, bir varlığın kendini korumak ve aşmak için şeylere koyduğu ağırlıktır. Bu yüzden "değer" kelimesi her yerde "değer biçmek" eylemiyle birlikte okunmalıdır: değeri olan, değer biçilmiş olandır.
Atıf ve kaynak notu
"Değer" 19. yüzyıl sonunda iktisattan felsefeye geçip "değerler felsefesi"nin (Lotze, Windelband, Rickert, Scheler) ana terimi oldu; Nietzsche'nin değerin yaratılmış oluşu üzerindeki ısrarı bu okulun nesnel değerler anlayışından ayrı tutulmalıdır.
İlgili kavramlar
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: değer, değeridir, değerini, değerlerimiz, değer yargısı, değerinden
Metinlerde işaretlendiği yerler
8 yer · 8 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.
- Hegel, Hukuk Felsefesinin Ana Hatları36
- Nietzsche, Böyle Buyurdu ZerdüştZa-I-Vorrede-9
- Nietzsche, İyinin ve Kötünün ÖtesindeJGB-1
- Nietzsche, Ahlâkın Soykütüğü ÜzerineGM-Vorrede-2
- Nietzsche, Putların AlacakaranlığıGD-Sokrates-2
- Nietzsche, DeccalAC-9
- Nietzsche, Ecce HomoEH-Vorwort-2
- Nietzsche, İnsanca, Pek İnsanca IMA-I-Vorrede-1