İçeriğe geç

Kavram

valor

Yunanca
axia (ἀξία)
Latince
valor (not adı için seçilen karşılık; klasik Latincede *pretium*, *dignitas*, *aestimatio*)
Almanca
Werth / Wert; schätzen, Werthschätzung
Fransızca
valeur
İngilizce
value
Türkçe
değer; değer biçmek

Gündelik anlamdan felsefi anlama

Gündelikte değer bir şeyin fiyatı, işe yararlığı ya da önemidir. Zerdüşt'te değerler halkların "kendini aşışlarının levhaları"dır: her halk iyi ile kötüyü kendisi yaratır, değer biçmek yaratmaktır ve "insan" adı bile "değer biçen" demektir. Değerlerin değişmesi yaratanların değişmesidir; yaratıcı olan önce eski değer levhalarını kırar.

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
MÖ 3. yy Stoacılar axia: tercih edilen şeylerin (sağlık, servet) faziletten ayrı, göreli değeri Diogenes Laertios VII
1785 Kant Werth ile Würde ayrımı: fiyatı olan şey ile her fiyatın üstündeki haysiyet Ahlâk Metafiziğinin Temellendirilmesi
1883–1888 Nietzsche değer biçmek yaratmaktır; "bütün değerlerin yeniden değerlendirilmesi" Böyle Buyurdu Zerdüşt

Dönüşüm: Şeylerin taşıdığı bir ağırlıktan, yaratan iradenin şeylere koyduğu bir ağırlığa.

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Yunanca axia (ἀξία) "bir şeyin karşılığı olan ağırlık"; Stoacılarda tercih edilenin değeri
Latince valor, pretium, aestimatio valere "güçlü olmak, geçer olmak"tan; Cicero aestimatio der
Almanca / Fransızca Werth / valeur Nietzsche, Böyle Buyurdu Zerdüşt, Önsöz 9 ("değer levhaları"); "Bin Bir Amaç Üzerine": "Değer biçmek yaratmaktır."
İngilizce value

Türkçe karşılığı

değer; değer biçmek. schätzen "değer biçmek", Schätzende "değer biçen"; Werthe schaffen "değerler yaratmak"; "kıymet" kullanılmaz

Nietzsche'de değer şeylerde bulunan bir nitelik değil, bir varlığın kendini korumak ve aşmak için şeylere koyduğu ağırlıktır. Bu yüzden "değer" kelimesi her yerde "değer biçmek" eylemiyle birlikte okunmalıdır: değeri olan, değer biçilmiş olandır.

Atıf ve kaynak notu

"Değer" 19. yüzyıl sonunda iktisattan felsefeye geçip "değerler felsefesi"nin (Lotze, Windelband, Rickert, Scheler) ana terimi oldu; Nietzsche'nin değerin yaratılmış oluşu üzerindeki ısrarı bu okulun nesnel değerler anlayışından ayrı tutulmalıdır.

İlgili kavramlar

Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: değer, değeridir, değerini, değerlerimiz, değer yargısı, değerinden

Metinlerde işaretlendiği yerler

8 yer · 8 eser

Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.