Kavram
superhomo
- Latince
- superhomo (not adı için kurulan karşılık; *super* "üstünde", *homo* "insan")
- Almanca
- Übermensch
- Fransızca
- surhomme
- İngilizce
- overman
- Türkçe
- üstinsan
Gündelik anlamdan felsefi anlama
Gündelikte "insanüstü" olağanüstü güç demektir. Zerdüşt'te üstinsan "yeryüzünün anlamıdır": Tanrı'nın ölümünden sonra insanın kendine koyabileceği gaye, insanın "hayvan ile üstinsan arasında gerilmiş bir ip" olarak kendini aşma hareketinin hedefi. Karşıtı "son insan"dır (der letzte Mensch): mutluluğu icat ettiğini sanan, artık hiçbir şeyi aşmak istemeyen insan.
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| 2. yy | Lukianos | hyperanthrōpos: kendini insanların üstünde gören kibirli ölü | Kataplous |
| 1808 | Goethe | Übermensch (alaycı): yüce duygulara kapılan Faust | Faust I, 490 |
| 1883–1885 | Nietzsche | insanın aşılmasının gayesi, yeryüzünün anlamı | Böyle Buyurdu Zerdüşt |
Dönüşüm: Kibrin ve haddini aşmanın adı olan bir kelime, insanın kendini aşmasının olumlu gayesine dönüşür.
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Latince | superhomo | not adı için kurulan karşılık; Nietzsche'de Latince karşılığı yoktur |
| Almanca / Fransızca | Übermensch / surhomme | Nietzsche, Böyle Buyurdu Zerdüşt, Önsöz 3: "Size üstinsanı öğretiyorum. İnsan aşılması gereken bir şeydir." |
| İngilizce | overman |
Türkçe karşılığı
üstinsan. "üstün insan" kullanılmaz: kelime bir derece üstünlüğü değil, insanın aşılmasını anlatır; "insanüstü" (übermenschlich) sıfat olarak ayrı kalır
Über- hem "üstünde" hem "ötesinde, aşarak" demektir. "Üstün insan" okuması kavramı bir insan tipine, bir ırka ya da bir sınıfa indirger; "üstinsan" ise insanın kendini aşmasının hedefini, bir köprünün öbür ucunu adlandırır.
Atıf ve kaynak notu
Kavram, 20. yüzyılda ırkçı ve biyolojik okumalara alet edildi; Nietzsche'nin metninde üstinsan bir tür ya da ırk değil, yaratıcı bir kendini aşma idealidir.
İlgili kavramlar
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: üstinsan, üstinsanı, üstinsanın
Metinlerde işaretlendiği yerler
4 yer · 4 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.