Kavram
transvaluatio
- Latince
- transvaluatio (bilimsel yazında kurulmuş ad)
- Almanca
- Umwerthung aller Werthe (Umwertung)
- Fransızca
- transvaluation, renversement de toutes les valeurs
- İngilizce
- revaluation (of values)
- Türkçe
- değerlerin yeniden değerlendirilmesi
Gündelik anlamdan felsefi anlama
Gündelikte bir şeyin değerini yeniden biçmek; Nietzsche'de bir kültürün bütün değer levhasını yeni bir ölçüye göre yeniden kurmak.
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| 1886 | Nietzsche | Hristiyanlığın "çarmıhtaki Tanrı" formülüyle antik değerleri yeniden değerlendirmesi | İyinin ve Kötünün Ötesinde § 46 |
| 1888 | Nietzsche | Kendi projesinin adı: "bütün değerlerin yeniden değerlendirilmesi" (Der Antichrist'in alt başlığı) |
Dönüşüm: Önce tarihsel bir olayın (köle ahlâkının zaferi) adı, sonra geleceğin filozoflarının görevi.
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Yunanca | — | Nietzsche'nin örnek aldığı "paranın damgasını değiştirmek" (Diogenes'in paracharattein to nomisma) imgesi yakındır |
| Latince | transvaluatio | Nietzsche'nin kendi terimi değil; İngilizce transvaluation üzerinden yerleşmiş ad |
| Almanca / Fransızca | Umwerthung aller Werthe / transvaluation | um-werthen: değeri değiştirmek, başka bir değerle yeniden biçmek; İyinin ve Kötünün Ötesinde § 46'da Hristiyanlık için "bütün antik değerlerin yeniden değerlendirilmesi" |
| İngilizce | revaluation (of values) |
Türkçe karşılığı
değerlerin yeniden değerlendirilmesi; yeniden değerlendirmek. "Değerlerin altüst edilmesi" anlamı daraltır; "yeniden değerleme" ekonomik çağrışım taşır. Umkehrung "tersine çevirme" ayrıca bağlanmaz.
"Altüst etmek" dendiğinde yalnızca eski değerlerin tersine çevrilmesi anlaşılır; Nietzsche'de ise değer biçmenin kendisinin yeni bir ölçüyle (hayat, güç iradesi) yeniden yapılması kastedilir. Hristiyanlık da bir Umwerthung'dur: antik, soylu değerleri köle ahlâkı lehine yeniden değerlendirmiştir (JGB § 46).
Atıf ve kaynak notu
Latince ad sonradan kurulmuştur; Nietzsche'nin metninde yalnızca Almanca Umwerthung vardır.
İlgili kavramlar
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: yeniden değerlendirilmesini, yeniden değerlendirerek, bütün değerlerin yeniden değerlendirilmesi, yeniden değerlendirilmesi
Metinlerde işaretlendiği yerler
4 yer · 4 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.