İçeriğe geç

Kavram

Imperativus

Latince
imperativus; imperare "buyurmak"
Almanca
Imperativ; das Sollen "gereklilik"
Fransızca
impératif
İngilizce
imperative
Türkçe
emperatif; buyruk

Gündelik anlamdan felsefi anlama

Gündelikte "buyurucu, emreden". Kant'ta eylemi zorunlu kılan, aklın "gerekir" kipinde dile gelen kural.

Saf Aklın Eleştirisi'nde (AA03.371) emperatifler, aklın nedenselliğe sahip olduğunun işareti olarak geçer: Gereklilik, tabiatta başka hiçbir yerde görülmeyen bir zorunluluk türünü dile getirir; anlama yetisi tabiattan yalnızca neyin olduğunu bilir, neyin olması gerektiğini değil.

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
1781/87 Kant Aklın pratik alandaki kuralı; gereklilik tabiatta yoktur Saf Aklın Eleştirisi AA03.371
1785 Kant Hipotetik ve kategorik emperatif ayrımı Ahlâk Metafiziğinin Temellendirilmesi

Dönüşüm: Gramer kipinden ahlâkî zorunluluğun felsefî adına.

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Latince imperativus imperare "buyurmak"tan; gramerde buyruk kipi (modus imperativus).
Almanca / Fransızca Imperativ / impératif Saf Aklın Eleştirisi, AA03.371: emperatifler aklın nedenselliğinin göstergesidir.
İngilizce imperative

Türkçe karşılığı

emperatif. buyruk: canlı, ama gündelik emirle karışır; emperatif seçildi: Kant'ın teknik teriminin yerleşik karşılığıdır ve "kategorik emperatif" ile tutarlıdır. Sollen ayrıca "gereklilik" diye verilir.

Türkçe karşılık seçimi yukarıdaki satırda gerekçelendirilmiştir.

İlgili kavramlar

Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: emperatifi, emperatiflerden, emperatif, emperatifine, kategorik imperatif, buyruk

Metinlerde işaretlendiği yerler

9 yer · 9 eser

Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.