Kavram
contrarium
- Yunanca
- ἐναντίον (enantion)
- Latince
- contrarium; contrarietas
- İngilizce
- contrary
- Türkçe
- zıt; zıtlık
Gündelik anlamdan felsefi anlama
Gündelik karşı duruştan, aynı cinsin altında birbirinden en uzak olan iki şey anlamına geçer. Boethius'a göre tarif yerin yukarı ve aşağısından alınmıştır: Gök ile yer en uzak olduğu için zıtlar en uzak olanlar diye tarif edilmiştir.
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| MÖ 4. yy | Aristoteles | aynı cinste en uzak olanlar; cevher ve kemiyette zıt yoktur | |
| 6. yy | Boethius | çizgi, yüzey, sayı, zaman, sözde zıtlık kemiyetten değil keyfiyetten gelir; yalnız yerde görünür | Boethius, In Categorias II |
Dönüşüm: Kozmik bir uzaklık tasavvuru, cinsin içindeki azamî farka dönüşür.
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Yunanca | ἐναντίον (enantion) | Aristoteles, Kategoriler 6a17, 11b–14a: dört karşıtlıktan biri |
| Latince | contrarium; contrarietas | contra "karşı"dan; Boethius'ta oppositum "karşıt" daha geniştir |
| Almanca / Fransızca | Gegensatz, Gegenteil / contraire | |
| İngilizce | contrary |
Türkçe karşılığı
zıt; zıtlık. rakipler: "karşıt", "aykırı". "Zıt" Arapça kökenli yerleşik mantık terimi; "karşıt" genel oppositum için ayrılır
"Zıt" iki pozitif uç arasındaki gerilimi söyler; "karşıt" deseydik yoksunluk ve çelişki de içeri girerdi.
Atıf ve kaynak notu
Tarif Aristoteles'in kendi Kategoriler metninde "öyle görünüyor" diye aktarılır; Boethius onu fiziksel yer tasavvuruyla açıklar.
İlgili kavramlar
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: zıt, zıttır, zıtlarda, zıtlar, zıttan, Zıtlar
Metinlerde işaretlendiği yerler
12 yer · 12 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.
- Boethius, Aristoteles'in Kategoriler'i ŞerhiPL64.209
- Boethius, Aristoteles'in Önermeler Üzerine'si ŞerhiPL64.319_2
- Boethius, Aristoteles'in Önermeler Üzerine'si Şerhi (İkinci Şerh)PL64.445_2
- Boethius, Kategorik Kıyaslara GirişPL64.771
- Boethius, Kategorik Kıyas ÜzerinePL64.799_2
- Boethius, Şartlı Kıyaslar ÜzerinePL64.847
- Boethius, Bölme ÜzerinePL64.881
- Boethius, Topik Farklar ÜzerinePL64.1179
- Boethius, Cicero'nun Topika'sı ŞerhiPL64.1063
- Boethius, Aritmetik Üzerine62
- Sevillalı Isidorus, Etimolojiler4.8_2
- Descartes, Zihnin Yönetimi İçin KurallarAT10.402