Kavram
Canon
- Yunanca
- κανών (kanōn)
- Latince
- canon; scripturae canonicae
- Almanca
- Kanon
- Fransızca
- canon
- İngilizce
- canon
- Türkçe
- kanon; kanonik
Gündelik anlamdan felsefi anlama
Yapı ustasının cetvelinden doğruyu ölçen kurala, oradan okunması ve dayanılması gereken yazılar listesine geçiş. Augustinus'ta kanon bir bilgi kuramı aracıdır: Filozoflar kendi aralarında ayrılırken (XVIII 41) Kutsal Yazı yazarlarının uyumu, kanonu otoritenin ölçütü yapar. Kanon, "din otoritesi"ni "bilgi zenginliği"nden ayırır (XVIII 38).
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| MÖ 5. yy | Polykleitos | heykelde oran ölçüsü | Kanōn |
| 397 | Augustinus | Kutsal Yazıların listesi | De doctrina christiana II |
| 413–426 | Augustinus | din otoritesinin korunduğu sınır; Yahudi ve kilise kanonları ayrımı (Yudit, Makkabiler, Hanok) | Augustinus, De civitate Dei XVIII 26, 36, 38, 41 |
Dönüşüm: Zanaatkâr aletinden (ölçü) kurumsal sınıra (hangi yazıların otorite sayıldığı): kural, içeriği değil bir kurumun tanıma edimini belirtmeye başlar.
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Yunanca | κανών (kanōn) | "düz çubuk, cetvel", oradan "ölçüt, kural"; kilise dilinde bağlayıcı kitaplar listesi. |
| Latince | canon; canonicus | Yunancadan alıntı; scripturae canonicae "kanonik yazılar", auctoritatis canon "otorite kanonu". |
| Almanca / Fransızca | Kanon / canon | |
| İngilizce | canon |
Türkçe karşılığı
kanon; kanonik. kanon: Dinî terim olarak yerleşmiş ve lex karşılığı "kanun"dan ayrılması gerekir; ikisi aynı kökten gelse de Türkçede farklı anlamlara ayrılmıştır. Kutsal Yazılar dizisi, sahih kitaplar: Açıklayıcıdır ama terimi kaybettirir.
"Sahih" demek kanonu bir tarihsel doğruluk iddiasına indirger. Augustinus'ta kanon dışı kalmak yazının yanlış olduğunu değil, din otoritesi taşımadığını gösterebilir: Peygamberler bazı şeyleri "insan olarak tarihçi özeniyle", bazılarını "Tanrı'dan ilhamla" yazmıştır (XVIII 38).
Atıf ve kaynak notu
Augustinus'un kanon anlayışı bugünkü kapalı liste düşüncesinden farklıdır; Makkabiler'in kilisede kanonik sayılması gibi noktalar Protestan kanonu için geçerli değildir.
İlgili kavramlar
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: kanonik, kanona, kanonunda, kanonu, Kanondan, kanon
Metinlerde işaretlendiği yerler
12 yer · 11 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.
- Augustinus, Tanrı Devleti18.26
- Augustinus, Tabiat ve Lütuf Üzerine71
- Augustinus, Azizlerin Takdiri ÜzerinePL44.979
- Augustinus, Yalana Karşı26
- Augustinus, Tashihler1.10.4
- Sevillalı Isidorus, Etimolojiler6.1
- Sevillalı Isidorus, Kilise Vazifeleri Üzerine1.11
- Kant, Saf Aklın EleştirisiAA03.465 AA03.517
- Kant, Ahlâk Metafiziğinin TemellendirilmesiAA04.387
- Hegel, Felsefî Bilimler Ansiklopedisinin Ana Hatları35
- Nietzsche, Putların AlacakaranlığıGD-Moral-4