İçeriğe geç

Kavram

actus

Yunanca
ἐνέργεια (energeia)
Latince
actus; potestas (kuvve karşıtı)
İngilizce
act
Türkçe
fiil; kuvve (karşıtı)

Gündelik anlamdan felsefi anlama

Gündelikte "yapılan iş, eylem"dir. Boethius'ta bir şeyin yapabildiği değil gerçekten yaptığı ya da olduğu şey: Gülen insan fiil hâlinde, gülebilen ama gülmeyen kuvve hâlinde güler. Mantıkta cinsin ayrımları kuvve hâlinde, türün fiil hâlinde taşıdığını açıklar.

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
MÖ 4. yy Aristoteles energeia, dynamis'in karşıtı energeia
6. yy Boethius Cins ayrımları kuvve hâlinde, tür fiil hâlinde taşır; bu yüzden türler ayrımlarca cinsi aşar Boethius, In Isagogen I

Dönüşüm: Fizikteki hareket kavramından, cins ile tür ilişkisini açıklayan mantıksal bir araca.

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Yunanca ἐνέργεια (energeia) karşıtı δύναμις (dynamis); bkz. energeia, dynamis
Latince actus agere "yapmak"tan; Boethius'ta actu / potestate karşıtlığı
Almanca / Fransızca Akt, Wirklichkeit / acte
İngilizce act

Türkçe karşılığı

fiil. rakipler: edim, etkinlik (Aristoteles çevirilerinde energeia için kullanıldı), gerçeklik. Bilfiil / bilkuvve çifti Türkçe mantık ve felsefe dilinde yerleşik olduğu ve potestas karşıtını da kendiliğinden getirdiği için tercih edildi

Atıf ve kaynak notu

Metinde Yunanca kelime bozulmuştur (quod Graeci vocant ...); energeia konjektür olarak eklendi.

İlgili kavramlar

Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: fiil, fiilen, fiil hâlinde, fiilidir, fiilde, fiilden

Metinlerde işaretlendiği yerler

12 yer · 12 eser

Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.