İçeriğe geç

Kavram

Visio

Yunanca
ὅρασις (horasis); ὅραμα (horama) "görülen şey"
Latince
visio; visum "görüntü"; videre "görmek"
Almanca
Schau, Vision
Fransızca
vision
İngilizce
vision
Türkçe
görü

Gündelik anlamdan felsefi anlama

Gündelik Latincede visio görme, bakış, görülen şeydir; Cicero'da felsefî olarak zihinde beliren tasavvur (visio = phantasia) anlamına da gelir. Augustinus De Genesi ad litteram XII'de Pavlus'un üçüncü göğe kapılışını (2 Kor. 12:2–4) yorumlarken kelimeyi bir bilgi kuramının merkezine koyar. "Yakınını kendin gibi seveceksin" buyruğu okunduğunda üç görü türü birlikte işler: harfler gözle görülür (visio corporalis, cisimsel görü); orada olmayan yakın tinle, hayal hâlinde düşünülür (visio spiritalis, ruhanî görü); sevginin kendisi ise zihnin bakışıyla seyredilir (visio intellectualis, akli görü). Cisimsel görü ruhanî görüye, ikisi de akli görüye tabidir; çünkü hisseden beden değil beden aracılığıyla ruhtur, ve tindeki hayaller ancak akılla hükme bağlanır. Rüyalar, kendinden geçiş (ecstasis), sayıklama, peygamberane görüler ve cin tutulması bu şemaya göre çözümlenir: Peygamberlik daha çok zihne aittir; Firavun rüyayı gördü, Yusuf onu anladı. Cisimsel ve ruhanî görüde yanılgı olabilir; akli görü ise aldanmaz, çünkü ya anlar ya anlamaz. Üçüncü gök akli görüdür: Orada Tanrı'nın parlaklığı "bilmecelerle değil, apaçık" görülür.

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
MÖ 4. yy Platon Ruhun gözüyle İyi'yi görme; bilgi bir bakıştır Devlet VI–VII (Güneş ve Mağara benzetmeleri)
MÖ 1. yy Cicero visio = Stoacı phantasia, zihinde beliren tasavvur Academica I 40; De fato 43
1. yy Pavlus Rab'bin görüleri ve vahiyleri; üçüncü göğe kapılış 2 Kor. 12:1–4; 1 Kor. 13:12
3. yy Plotinos Nous'un ve Bir'in seyri (theōria) Enneades V 5; VI 9
401–415 Augustinus Üç görü türü: cisimsel, ruhanî (tinde hayal hâlinde), akli; üçüncü gök akli görüdür Augustinus, De Genesi ad litteram XII 6–37
13. yy Thomas Aquinas visio beatifica: Tanrı'nın özünün mesutlarca görülüşü; Augustinus'un üçlü şeması peygamberlik öğretisinde Summa theologiae I q. 12; II-II q. 173–175

Dönüşüm: Gündelik "görme"den, Stoacı bilgi kuramının "tasavvur"una; Augustinus'ta duyudan hayale, hayalden akla yükselen bir görme basamaklarına; skolastikte Tanrı'yı yüz yüze görmenin (visio beatifica) adına.

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Yunanca ὅρασις (horasis), ὅραμα (horama), ὀπτασία (optasia) Septuaginta ve Yeni Ahit'te peygamberlerin ve havarilerin "görü"leri (Elçilerin İşleri 10:17, 2 Kor. 12:1).
Latince visio; visum "görüntü" videre "görmek" fiilinden; hem görme eylemi hem görülen şey. Augustinus De Genesi ad litteram XII'de visio (görme türü) ile visum (görülen görüntü) arasında gevşek bir ayrım yapar: tria genera visionum / tria genera visorum.
Almanca / Fransızca Schau, Vision; vision
İngilizce vision

Türkçe karşılığı

görü. vizyon: yabancı ve bugün "ileriyi görme, hedef" anlamına kaymış. rüya / hayal: yalnız ruhanî türü karşılar, akli görüyü dışarıda bırakır. müşahede: tasavvufta yerleşik ve yüklü. görme: gündelik algıyla karışır. görü seçildi: hem duyusal görmeyi hem peygamberane görüyü hem de zihnin akli seyrini aynı kökle taşır; "görüntü" (visum) ile de bağını korur.

"Görü" demek, Augustinus'un üç türünü (cisimsel, ruhanî, akli) tek bir kelimeyle birlikte tutmak demektir. "Vizyon" ya da "rüya" seçilseydi, akli görünün de bir görme olduğu, yani bilmenin bir tür bakış olduğu fikri (Platoncu ve Plotinosçu miras) kaybolurdu.

Atıf ve kaynak notu

Üç görü şeması Augustinus'a aittir ve bilinçli bir terim koymadır: spiritalis kelimesini 1 Kor. 14'teki "tin / zihin" ayrımından aldığını, intellectualis'i de mentalis gibi yeni bir kelime uydurmamak için seçtiğini açıkça söyler (XII 7–10). Onun "ruhanî görüsü" bugünkü anlamda "manevi" değil, hayal gücüne ait görmedir.

İlgili kavramlar

Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: görüyle, görünün, görüde, görülerini, görü, görülerle

Metinlerde işaretlendiği yerler

7 yer · 7 eser

Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.