Kavram
Visio
- Yunanca
- ὅρασις (horasis); ὅραμα (horama) "görülen şey"
- Latince
- visio; visum "görüntü"; videre "görmek"
- Almanca
- Schau, Vision
- Fransızca
- vision
- İngilizce
- vision
- Türkçe
- görü
Gündelik anlamdan felsefi anlama
Gündelik Latincede visio görme, bakış, görülen şeydir; Cicero'da felsefî olarak zihinde beliren tasavvur (visio = phantasia) anlamına da gelir. Augustinus De Genesi ad litteram XII'de Pavlus'un üçüncü göğe kapılışını (2 Kor. 12:2–4) yorumlarken kelimeyi bir bilgi kuramının merkezine koyar. "Yakınını kendin gibi seveceksin" buyruğu okunduğunda üç görü türü birlikte işler: harfler gözle görülür (visio corporalis, cisimsel görü); orada olmayan yakın tinle, hayal hâlinde düşünülür (visio spiritalis, ruhanî görü); sevginin kendisi ise zihnin bakışıyla seyredilir (visio intellectualis, akli görü). Cisimsel görü ruhanî görüye, ikisi de akli görüye tabidir; çünkü hisseden beden değil beden aracılığıyla ruhtur, ve tindeki hayaller ancak akılla hükme bağlanır. Rüyalar, kendinden geçiş (ecstasis), sayıklama, peygamberane görüler ve cin tutulması bu şemaya göre çözümlenir: Peygamberlik daha çok zihne aittir; Firavun rüyayı gördü, Yusuf onu anladı. Cisimsel ve ruhanî görüde yanılgı olabilir; akli görü ise aldanmaz, çünkü ya anlar ya anlamaz. Üçüncü gök akli görüdür: Orada Tanrı'nın parlaklığı "bilmecelerle değil, apaçık" görülür.
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| MÖ 4. yy | Platon | Ruhun gözüyle İyi'yi görme; bilgi bir bakıştır | Devlet VI–VII (Güneş ve Mağara benzetmeleri) |
| MÖ 1. yy | Cicero | visio = Stoacı phantasia, zihinde beliren tasavvur | Academica I 40; De fato 43 |
| 1. yy | Pavlus | Rab'bin görüleri ve vahiyleri; üçüncü göğe kapılış | 2 Kor. 12:1–4; 1 Kor. 13:12 |
| 3. yy | Plotinos | Nous'un ve Bir'in seyri (theōria) | Enneades V 5; VI 9 |
| 401–415 | Augustinus | Üç görü türü: cisimsel, ruhanî (tinde hayal hâlinde), akli; üçüncü gök akli görüdür | Augustinus, De Genesi ad litteram XII 6–37 |
| 13. yy | Thomas Aquinas | visio beatifica: Tanrı'nın özünün mesutlarca görülüşü; Augustinus'un üçlü şeması peygamberlik öğretisinde | Summa theologiae I q. 12; II-II q. 173–175 |
Dönüşüm: Gündelik "görme"den, Stoacı bilgi kuramının "tasavvur"una; Augustinus'ta duyudan hayale, hayalden akla yükselen bir görme basamaklarına; skolastikte Tanrı'yı yüz yüze görmenin (visio beatifica) adına.
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Yunanca | ὅρασις (horasis), ὅραμα (horama), ὀπτασία (optasia) | Septuaginta ve Yeni Ahit'te peygamberlerin ve havarilerin "görü"leri (Elçilerin İşleri 10:17, 2 Kor. 12:1). |
| Latince | visio; visum "görüntü" | videre "görmek" fiilinden; hem görme eylemi hem görülen şey. Augustinus De Genesi ad litteram XII'de visio (görme türü) ile visum (görülen görüntü) arasında gevşek bir ayrım yapar: tria genera visionum / tria genera visorum. |
| Almanca / Fransızca | Schau, Vision; vision | |
| İngilizce | vision |
Türkçe karşılığı
görü. vizyon: yabancı ve bugün "ileriyi görme, hedef" anlamına kaymış. rüya / hayal: yalnız ruhanî türü karşılar, akli görüyü dışarıda bırakır. müşahede: tasavvufta yerleşik ve yüklü. görme: gündelik algıyla karışır. görü seçildi: hem duyusal görmeyi hem peygamberane görüyü hem de zihnin akli seyrini aynı kökle taşır; "görüntü" (visum) ile de bağını korur.
"Görü" demek, Augustinus'un üç türünü (cisimsel, ruhanî, akli) tek bir kelimeyle birlikte tutmak demektir. "Vizyon" ya da "rüya" seçilseydi, akli görünün de bir görme olduğu, yani bilmenin bir tür bakış olduğu fikri (Platoncu ve Plotinosçu miras) kaybolurdu.
Atıf ve kaynak notu
Üç görü şeması Augustinus'a aittir ve bilinçli bir terim koymadır: spiritalis kelimesini 1 Kor. 14'teki "tin / zihin" ayrımından aldığını, intellectualis'i de mentalis gibi yeni bir kelime uydurmamak için seçtiğini açıkça söyler (XII 7–10). Onun "ruhanî görüsü" bugünkü anlamda "manevi" değil, hayal gücüne ait görmedir.
İlgili kavramlar
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: görüyle, görünün, görüde, görülerini, görü, görülerle
Metinlerde işaretlendiği yerler
7 yer · 7 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.