İçeriğe geç

Kavram

Speculum

Yunanca
ἔσοπτρον (esoptron); κατοπτρίζεσθαι (katoptrizesthai) "aynada seyretmek"; αἴνιγμα (ainigma) "bilmece"
Latince
speculum; speculari "ayna gibi seyretmek"; per speculum in aenigmate "ayna aracılığıyla, bilmece içinde"
Almanca
Spiegel; durch einen Spiegel in einem dunklen Wort
Fransızca
miroir; par un miroir, en énigme
İngilizce
mirror
Türkçe
ayna; ayna gibi seyretmek

Gündelik anlamdan felsefi anlama

Gündelikte speculum cilalı metal ayna. Pavlus'un iki sözü (1 Kor. 13:12; 2 Kor. 3:18) onu bilgi kuramının merkezine taşır: Şimdi Tanrı'yı ayna aracılığıyla ve bilmece içinde, sonra yüz yüze göreceğiz. Augustinus, De Trinitate XV 8, 14–9, 16'da bu sözü bütün eserin yönteminin anahtarı yapar: On dört kitap boyunca yapılan, insan zihnindeki üçlüler aracılığıyla Teslis'i "ayna aracılığıyla" görmektir. Aynanın bilmeceli oluşu, zihnin en yakın şeyi, kendi düşüncesini bile tam görememesinden gelir (cogitatio).

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
MÖ 4. yy Platon Ayna ve su yüzündeki görüntüler, gölgelerden sonra en aşağı görüntü basamağı Devlet VI 510a
1. yy Pavlus Ayna aracılığıyla, bilmece içinde görme / yüz yüze görme; Rab'bin şanını ayna gibi seyrederek dönüşme 1 Kor. 13:12; 2 Kor. 3:18
399–420 Augustinus Ayna = Tanrı'nın sureti olan zihin; bilmece = karanlık benzetme; zihnin iç sözü Tanrı'nın Sözünün aynasıdır Augustinus, De Trinitate XV 8, 14–11, 20
15. yy Nicolaus Cusanus Speculum ve aenigma bilinemeyen Tanrı'ya yaklaşmanın simgesel yolu De beryllo; De visione Dei

Dönüşüm: Ayna, Platon'da gerçeklikten en uzak görüntüdür; Pavlus ve Augustinus'ta ise insanın Tanrı'yı bu hayatta görebileceği tek meşru yol olur.

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Yunanca ἔσοπτρον; κατοπτρίζεσθαι Pavlus, 1 Korintliler 13:12 (δι᾽ ἐσόπτρου ἐν αἰνίγματι) ve 2 Korintliler 3:18 (κατοπτριζόμενοι).
Latince speculum; speculari specere "bakmak" kökünden. Augustinus, De Trinitate XV 8, 14: speculantes "ayna aracılığıyla görenler"dir, "gözetleme yerinden (specula) bakanlar" değil.
Almanca / Fransızca Spiegel / miroir
İngilizce mirror

Türkçe karşılığı

ayna. ayna seçildi: canlı ve tam karşılık. speculari "ayna gibi seyretmek" diye açılarak verilir; "gözetlemek" (specula) Augustinus'un açıkça dışladığı okumadır. Aenigma "bilmece" diye çevrilir ve ayrıca bağlanmaz.

Augustinus'a göre aynada suretten başka bir şey görülmez: Ayna, Tanrı'nın sureti olan insan zihnidir; onda Tanrı dolaylı ve karanlık biçimde görülür. Aenigma ise "karanlık bir benzetme"dir (obscura allegoria), bir alegori türü (allegoria). "Bilmece" Türkçede bu karanlığı korur; "muamma" daha edebî, "sır" ise sacramentum'la karışır.

Atıf ve kaynak notu

Speculantes tartışması Latince çeviriye dayanır; Augustinus Yunancaya (κατοπτριζόμενοι) yalnız kelimenin "aynadan" geldiğini doğrulamak için başvurur.

İlgili kavramlar

Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: aynada, aynanın, aynalar

Metinlerde işaretlendiği yerler

6 yer · 6 eser

Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.