İçeriğe geç

Kavram

Possibilitas

Yunanca
δύναμις (dynamis), τὸ δυνατόν (to dynaton)
Latince
possibilitas
Almanca
Möglichkeit, Können
Fransızca
possibilité
İngilizce
possibility
Türkçe
imkân

Gündelik anlamdan felsefi anlama

Gündelik anlamda bir şeyin olabilmesi. Pelagius'un De natura kitabında teknik bir ayrım hâline gelir: posse "yapabilmek" tabiata ve dolayısıyla Tanrı'ya aittir, velle "istemek" ve esse "olmak" insana. Böylece günah işlememe imkânı tabiatta ayrılmaz biçimde yerleşiktir ve Tanrı'nın lütfu sayılır. Augustinus De natura et gratia 8, 53–60'ta bu ayrımın doğruluğunu kabul eder, ama yaralı tabiatta imkânın bulunmadığını söyler: İstiyor da yapamıyorsa irade vardır, imkân yitirilmiştir (59). Sonuçta imkân, iyileşmiş iradede sonucuyla birlikte ortaya çıkar (49).

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
412 Augustinus Günahsız olmanın örneksiz imkânı Augustinus, De spiritu et littera
415 Augustinus (Pelagius'a karşı) Tabiata yerleşik sayılan imkânın reddi; imkân lütufla iyileşen iradededir Augustinus, De natura et gratia 8, 49, 53–60

Dönüşüm: Mantıksal mümkünlükten, tabiata verilmiş ahlâkî yapabilmeye; oradan da lütuftan alınan imkâna.

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Yunanca δύναμις, τὸ δυνατόν "Güç" ve "mümkün olan".
Latince possibilitas posse "yapabilmek" fiilinden geç dönem soyut adı; non peccandi possibilitas "günah işlememe imkânı".
Almanca / Fransızca Möglichkeit, Können / possibilité
İngilizce possibility

Türkçe karşılığı

imkân. imkân: hem mantıksal mümkünlüğü hem elde olan yapabilme gücünü taşır. olanak: aynı anlamda ama metnin diline uymaz. güç: potestas ve virtus ile karışır. mümkünlük: yalnız mantıksal yanı verir.

"İmkân" soyut bir mümkünlük gibi okunabilir. Pelagius'ta ise tabiata yerleştirilmiş, yitirilemez bir yapabilme kastedilir. Tartışmanın bütünü bu kelimenin hangi anlamda alındığına bağlıdır.

Atıf ve kaynak notu

Pelagius'un sözleri yalnız Augustinus'un aktardığı alıntılardan bilinir. Kavramın burada görünen biçimi rakibinin seçtiği parçalara dayanır.

İlgili kavramlar

  • liberum arbitrium: seçim yetisi ile yapabilme gücünün farkı.
  • gratia: imkânın tabiattan mı lütuftan mı geldiği.
  • necessitas: Pelagius imkânı "tabiatın zorunluluğuna" bağlar.
  • adiutorium: imkânın yardıma muhtaç oluşu.

Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: imkânı, imkâna, imkân, imkânına, imkânımıza, İmkân

Metinlerde işaretlendiği yerler

11 yer · 11 eser

Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.