Kavram
Oblivio
- Yunanca
- λήθη (lēthē)
- Latince
- oblivio
- Almanca
- Vergessen, Vergessenheit
- Fransızca
- oubli
- İngilizce
- forgetting, oblivion
- Türkçe
- unutma
Gündelik anlamdan felsefi anlama
Gündelikte bir şeyin akıldan çıkması. Augustinus'ta hafızanın sınır kavramıdır: Unuttuğumuzu tamamen unutmuş olsaydık onu aramazdık bile; kaybolan dirhemi arayan kadın gibi, aranan şeyin bir parçası hafızada tutulduğu için aranır ve bulununca tanınır (Confessiones X 18, 27–19, 28). Unutmanın hafızada hazır olması, hafızanın insanın kendisi için bile kavranamaz bir derinlik olduğunu gösterir; bu da Tanrı'yı hafızada arama yoluna götürür.
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| MÖ 4. yy | Platon | Doğumla gelen unutma; bilgi hatırlamadır | anamnesis |
| MÖ 4. yy | Aristoteles | Hafıza ve hatırlama üzerine; unutma hafızanın bozulması | Peri mnēmēs kai anamnēseōs |
| 397–401 | Augustinus | Unutma hafızanın yoksunluğudur, ama hafızada hazırdır; unutulanı arama ve tanıma | Augustinus, Confessiones X 8, 12; X 16, 24–19, 28 |
Dönüşüm: Platon'da unutma ruhun tarih öncesi bilgisini örter ve öğrenme onu kaldırır; Augustinus'ta unutma hafızanın içinde bir paradoks olur ve ruhun kendine bile kapalı derinliğini gösterir.
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Yunanca | λήθη | Platon'da ruhun doğumla birlikte bildiklerini unutması; öğrenme, unutulanın yeniden hatırlanmasıdır (anamnēsis, Phaidon 75e, Menon 81c–d). Mitolojide Lethe, unutuş ırmağı (Devlet X 621a). |
| Latince | oblivio | oblivisci "unutmak" fiilinden. Gündelikte "unutma, unutulmuşluk" (oblivioni dare "unutulmaya bırakmak"). Augustinus, Confessiones X 16, 24–19, 28'de unutmayı hafızanın içinde inceler: "Unutmayı hatırlıyorum" demek nasıl mümkündür? |
| Almanca / Fransızca | Vergessen / oubli | |
| İngilizce | forgetting, oblivion |
Türkçe karşılığı
unutma. unutuş: edebî ve güzel, ama eylemden çok bir hâli anlatır. unutkanlık: bir kişilik özelliğine kayar. nisyan: tam karşılıktır ama bugün canlı değildir. unutma seçildi: hem eylemi hem de Augustinus'un üzerinde durduğu "hafızanın yoksunluğu" hâlini canlı Türkçeyle verir. Fiil oblivisci "unutmak" ayrıca bağlanmaz.
Augustinus'un düğümü şudur: Unutma "hafızanın yoksunluğu" (privatio memoriae) ise, onu hatırladığımızda hafızada hazır olan nedir? Unutmanın kendisi mi, yoksa görüntüsü mü? "Unutma" kelimesi bu paradoksu korur; "unutuş" gibi durağan bir ad seçilseydi, Augustinus'un yoklukla varlık arasındaki gerilimi yumuşardı.
Atıf ve kaynak notu
Augustinus'un kendi tartışmasıdır (Confessiones X 16, 24–25); onu bir "bilinçdışı" kuramına çeviren modern okumalar geriye yansıtmadır.
İlgili kavramlar
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: unutmayla, unutma, unutmanın, unutkanlığım, Unutulup, Unutmayı
Metinlerde işaretlendiği yerler
10 yer · 10 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.
- Augustinus, İtiraflar10.12
- Augustinus, İyinin Tabiatı Üzerine41
- Augustinus, Tekvin'in Lafzî Tefsiri10.14
- Augustinus, Tanrı Devleti10.3
- Augustinus, Sebat Lütfu ÜzerinePL45.1027
- Augustinus, Tashihler1.4.8
- Boethius, Felsefenin Tesellisi1.M6
- Sevillalı Isidorus, Etimolojiler1.3
- Sevillalı Isidorus, Hükümler1.13
- Nietzsche, Ahlâkın Soykütüğü ÜzerineGM-II-1