İçeriğe geç

Kavram

Oblivio

Yunanca
λήθη (lēthē)
Latince
oblivio
Almanca
Vergessen, Vergessenheit
Fransızca
oubli
İngilizce
forgetting, oblivion
Türkçe
unutma

Gündelik anlamdan felsefi anlama

Gündelikte bir şeyin akıldan çıkması. Augustinus'ta hafızanın sınır kavramıdır: Unuttuğumuzu tamamen unutmuş olsaydık onu aramazdık bile; kaybolan dirhemi arayan kadın gibi, aranan şeyin bir parçası hafızada tutulduğu için aranır ve bulununca tanınır (Confessiones X 18, 27–19, 28). Unutmanın hafızada hazır olması, hafızanın insanın kendisi için bile kavranamaz bir derinlik olduğunu gösterir; bu da Tanrı'yı hafızada arama yoluna götürür.

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
MÖ 4. yy Platon Doğumla gelen unutma; bilgi hatırlamadır anamnesis
MÖ 4. yy Aristoteles Hafıza ve hatırlama üzerine; unutma hafızanın bozulması Peri mnēmēs kai anamnēseōs
397–401 Augustinus Unutma hafızanın yoksunluğudur, ama hafızada hazırdır; unutulanı arama ve tanıma Augustinus, Confessiones X 8, 12; X 16, 24–19, 28

Dönüşüm: Platon'da unutma ruhun tarih öncesi bilgisini örter ve öğrenme onu kaldırır; Augustinus'ta unutma hafızanın içinde bir paradoks olur ve ruhun kendine bile kapalı derinliğini gösterir.

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Yunanca λήθη Platon'da ruhun doğumla birlikte bildiklerini unutması; öğrenme, unutulanın yeniden hatırlanmasıdır (anamnēsis, Phaidon 75e, Menon 81c–d). Mitolojide Lethe, unutuş ırmağı (Devlet X 621a).
Latince oblivio oblivisci "unutmak" fiilinden. Gündelikte "unutma, unutulmuşluk" (oblivioni dare "unutulmaya bırakmak"). Augustinus, Confessiones X 16, 24–19, 28'de unutmayı hafızanın içinde inceler: "Unutmayı hatırlıyorum" demek nasıl mümkündür?
Almanca / Fransızca Vergessen / oubli
İngilizce forgetting, oblivion

Türkçe karşılığı

unutma. unutuş: edebî ve güzel, ama eylemden çok bir hâli anlatır. unutkanlık: bir kişilik özelliğine kayar. nisyan: tam karşılıktır ama bugün canlı değildir. unutma seçildi: hem eylemi hem de Augustinus'un üzerinde durduğu "hafızanın yoksunluğu" hâlini canlı Türkçeyle verir. Fiil oblivisci "unutmak" ayrıca bağlanmaz.

Augustinus'un düğümü şudur: Unutma "hafızanın yoksunluğu" (privatio memoriae) ise, onu hatırladığımızda hafızada hazır olan nedir? Unutmanın kendisi mi, yoksa görüntüsü mü? "Unutma" kelimesi bu paradoksu korur; "unutuş" gibi durağan bir ad seçilseydi, Augustinus'un yoklukla varlık arasındaki gerilimi yumuşardı.

Atıf ve kaynak notu

Augustinus'un kendi tartışmasıdır (Confessiones X 16, 24–25); onu bir "bilinçdışı" kuramına çeviren modern okumalar geriye yansıtmadır.

İlgili kavramlar

Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: unutmayla, unutma, unutmanın, unutkanlığım, Unutulup, Unutmayı

Metinlerde işaretlendiği yerler

10 yer · 10 eser

Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.