İçeriğe geç

Kavram

Symbolum

Yunanca
σύμβολον (symbolon) "tanıma işareti, parola"
Latince
symbolum; symbolum fidei
Almanca
Glaubensbekenntnis, Symbolum
Fransızca
symbole (de foi)
İngilizce
creed, symbol
Türkçe
inanç formülü

Gündelik anlamdan felsefi anlama

Gündelik Yunancada symbolon bir anlaşmanın ya da kimliğin tanınmasını sağlayan işarettir. Kilise dilinde bu, vaftiz olacak kişiye teslim edilen ve onu topluluğa tanıtan iman formülü olur. Augustinus İman ve İnanç Formülü Üzerine'de (393) formülün kısalığını bilinçli bir öğretim tercihi olarak açıklar: Yeni başlayanlar inanacakları şeyi birkaç kelimede alır, ilerleyenler bunu pek çok kelimeyle açar. İncelemenin (tractatio fidei) işlevi formülün yerine geçmek değil, onu sapkınlara karşı korumaktır; sıralama ise ünlü bir basamaklama ile biter: inanarak Tanrı'ya boyun eğmek, boyun eğerek doğru yaşamak, doğru yaşayarak kalbi arındırmak, arınmış kalple inanılanı anlamak.

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
MÖ 5.–4. yy Yunan hukuku ve ticareti tanıma işareti, sözleşme belgesi —
3. yy Cyprianus, Firmilianus vaftiz formülü (symbolum) Ep. 69, 75
393 Augustinus vaftizde teslim edilen kısa iman formülü; incelemesi onu sapkınlara karşı korur Augustinus, De fide et symbolo
4.–5. yy Rufinus Expositio symboli: formülün havarilerce ortaklaşa yazıldığı efsanesi Expositio symboli 2
7. yy Isidorus havarilerin ayrılmadan önce ortaya koyduğu belge; ordudaki parola gibi; yazılmaz, yürekte tutulur (II 23) De ecclesiasticis officiis II 23

Dönüşüm: Bir nesnenin iki yarısından, topluluğa girişte teslim edilip geri okunan bir sözlü metne; oradan konsillerin bağlayıcı formüllerine.

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Yunanca σύμβολον (symbolon) syn-ballein "bir araya koymak": ikiye bölünmüş bir nesnenin iki yarısı; birleşince tanınma sağlayan işaret, parola, sözleşme belgesi.
Latince symbolum 3. yüzyıldan itibaren vaftiz adayına sözlü olarak teslim edilen (traditio symboli) ve vaftizden önce ezbere geri okunan (redditio symboli) kısa iman formülü; Batı'da "Havariler İnanç Formülü"nün atası olan Roma formülü.
Almanca / Fransızca Glaubensbekenntnis / symbole de foi
İngilizce creed, symbol

Türkçe karşılığı

inanç formülü. inanç formülü: işlevini (kısa, ezberlenen, sabit bir metin) açıkça söyler. amentü: İslâmî iman esaslarını çağrıştırdığı için kullanılmadı. iman ikrarı / inanç bildirgesi: confessio ve professio için daha uygundur. sembol: bugünkü Türkçede yalnızca "simge" anlamını taşır; yanıltıcı.

"Formül" demek metnin sabitliğini ve kısalığını öne çıkarır; Yunanca kökteki "tanıma işareti, parola" anlamı ise kaybolur. Augustinus'un bağlamında symbolum hem müminlerin birbirini tanıdığı ortak işaret hem de sapkınlara karşı korunacak bir emanettir.

Atıf ve kaynak notu

Augustinus'un yorumladığı formül, sonradan "Havariler İnanç Formülü" diye bilinen metnin Afrika'daki bir öncülüdür; bugünkü metinle kelimesi kelimesine aynı değildir (örneğin "cehenneme indi" ifadesi yoktur).

İlgili kavramlar

Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: inanç formülü, sembolü, inanç formülünde, inanç formülünü, formülü, sembolik

Metinlerde işaretlendiği yerler

9 yer · 9 eser

Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.