Kavram
Symbolum
- Yunanca
- σύμβολον (symbolon) "tanıma işareti, parola"
- Latince
- symbolum; symbolum fidei
- Almanca
- Glaubensbekenntnis, Symbolum
- Fransızca
- symbole (de foi)
- İngilizce
- creed, symbol
- Türkçe
- inanç formülü
Gündelik anlamdan felsefi anlama
Gündelik Yunancada symbolon bir anlaşmanın ya da kimliğin tanınmasını sağlayan işarettir. Kilise dilinde bu, vaftiz olacak kişiye teslim edilen ve onu topluluğa tanıtan iman formülü olur. Augustinus İman ve İnanç Formülü Üzerine'de (393) formülün kısalığını bilinçli bir öğretim tercihi olarak açıklar: Yeni başlayanlar inanacakları şeyi birkaç kelimede alır, ilerleyenler bunu pek çok kelimeyle açar. İncelemenin (tractatio fidei) işlevi formülün yerine geçmek değil, onu sapkınlara karşı korumaktır; sıralama ise ünlü bir basamaklama ile biter: inanarak Tanrı'ya boyun eğmek, boyun eğerek doğru yaşamak, doğru yaşayarak kalbi arındırmak, arınmış kalple inanılanı anlamak.
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| MÖ 5.–4. yy | Yunan hukuku ve ticareti | tanıma işareti, sözleşme belgesi | — |
| 3. yy | Cyprianus, Firmilianus | vaftiz formülü (symbolum) | Ep. 69, 75 |
| 393 | Augustinus | vaftizde teslim edilen kısa iman formülü; incelemesi onu sapkınlara karşı korur | Augustinus, De fide et symbolo |
| 4.–5. yy | Rufinus | Expositio symboli: formülün havarilerce ortaklaşa yazıldığı efsanesi | Expositio symboli 2 |
| 7. yy | Isidorus | havarilerin ayrılmadan önce ortaya koyduğu belge; ordudaki parola gibi; yazılmaz, yürekte tutulur (II 23) | De ecclesiasticis officiis II 23 |
Dönüşüm: Bir nesnenin iki yarısından, topluluğa girişte teslim edilip geri okunan bir sözlü metne; oradan konsillerin bağlayıcı formüllerine.
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Yunanca | σύμβολον (symbolon) | syn-ballein "bir araya koymak": ikiye bölünmüş bir nesnenin iki yarısı; birleşince tanınma sağlayan işaret, parola, sözleşme belgesi. |
| Latince | symbolum | 3. yüzyıldan itibaren vaftiz adayına sözlü olarak teslim edilen (traditio symboli) ve vaftizden önce ezbere geri okunan (redditio symboli) kısa iman formülü; Batı'da "Havariler İnanç Formülü"nün atası olan Roma formülü. |
| Almanca / Fransızca | Glaubensbekenntnis / symbole de foi | |
| İngilizce | creed, symbol |
Türkçe karşılığı
inanç formülü. inanç formülü: işlevini (kısa, ezberlenen, sabit bir metin) açıkça söyler. amentü: İslâmî iman esaslarını çağrıştırdığı için kullanılmadı. iman ikrarı / inanç bildirgesi: confessio ve professio için daha uygundur. sembol: bugünkü Türkçede yalnızca "simge" anlamını taşır; yanıltıcı.
"Formül" demek metnin sabitliğini ve kısalığını öne çıkarır; Yunanca kökteki "tanıma işareti, parola" anlamı ise kaybolur. Augustinus'un bağlamında symbolum hem müminlerin birbirini tanıdığı ortak işaret hem de sapkınlara karşı korunacak bir emanettir.
Atıf ve kaynak notu
Augustinus'un yorumladığı formül, sonradan "Havariler İnanç Formülü" diye bilinen metnin Afrika'daki bir öncülüdür; bugünkü metinle kelimesi kelimesine aynı değildir (örneğin "cehenneme indi" ifadesi yoktur).
İlgili kavramlar
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: inanç formülü, sembolü, inanç formülünde, inanç formülünü, formülü, sembolik
Metinlerde işaretlendiği yerler
9 yer · 9 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.
- Augustinus, İman ve İnanç Formülü Üzerine1
- Augustinus, El Kitabı (İman, Ümit ve Sevgi Üzerine)7
- Augustinus, Tashihler1.16.1
- Pseudo-Dionysios Areopagites, Dionysios Külliyatıs225
- Sevillalı Isidorus, Etimolojiler6.16
- Sevillalı Isidorus, Hükümler1.21
- Sevillalı Isidorus, Kilise Vazifeleri Üzerine1.16
- Kant, İlim Olarak Ortaya Çıkabilecek Her Gelecek Metafiziğe ProlegomenaAA04.357
- Hegel, Tarih Felsefesi Dersleri127