Kavram
intellectus
- Yunanca
- νόημα (noēma)
- Latince
- intellectus
- İngilizce
- intellect, understanding
- Türkçe
- kavrayış
Gündelik anlamdan felsefi anlama
"Anlama, kavrama"dan zihin yetisine (nous) ve şeyle ses arasına giren içeriğe geçer: Ses kavrayışı, kavrayış şeyi anlamlandırır.
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| MÖ 4. yy | Aristoteles | ruhun etkilenmeleri (pathēmata), şeylerin benzerlikleri | |
| 6. yy | Boethius | ruhun etkilenmeleri kavrayışlardır; his ve hayal gücünden ayrıdır, ilk kavrayışlar hayal olmadan olmaz | Boethius, In Peri hermeneias II, I. Kitap |
Dönüşüm: Bilme yetisinden, şeyle ses arasındaki anlamsal aracıya kayma; Ortaçağ conceptus tartışmasının başlangıcı.
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Yunanca | νόημα (noēma); νοῦς (nous) | Aristoteles, Peri hermeneias 1: ruhtaki düşünülmüş içerik |
| Latince | intellectus | intellegere "anlamak, kavramak" fiilinden |
| Almanca / Fransızca | Verstand, Gedanke / intellect, pensée | |
| İngilizce | intellect, understanding |
Türkçe karşılığı
kavrayış (Boethius'un Peri hermeneias şerhlerinde); akıl (yeti anlamında, çekirdek terim). rakip: "akıl", "düşünce", "kavram". Burada yeti değil, bir şey hakkındaki zihin içeriği söz konusu olduğundan "kavrayış" seçildi
"Akıl" denirse kelime yetiye, "kavram" denirse küllî bir içeriğe kayar. Boethius'ta intellectus sesin anlamlandırdığı, şeyi kavrayan ruhtaki içeriktir; "kavrayış" hem eylemi hem içeriği taşır.
Atıf ve kaynak notu
Aristoteles'in metninde "kavrayış" yerine "ruhun etkilenmeleri" denir; denkleştirme Boethius'un ve Porphyrios'un yorumudur. Andronikos bu ifadeyi duygular olarak anladığı için kitabı reddetmiştir.
İlgili kavramlar
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: anlama yetisi, kavrayış, kavrayışlarında, anlayışın, anlayışımıza, anlama yetisinin
Metinlerde işaretlendiği yerler
9 yer · 9 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.
- Boethius, Aristoteles'in Önermeler Üzerine'si Şerhi (İkinci Şerh)PL64.395
- Sevillalı Isidorus, Farklar (Kelimelerin Hususiyeti Üzerine)1.17
- Thomas Aquinas, Varlık ve Öz Üzerine1.7
- Descartes, Felsefenin İlkeleriAT8.003
- Descartes, Ruhun TutkularıAT11.384
- Kant, Saf Aklın EleştirisiAA03.008
- Hegel, Tarih Felsefesi Dersleri141
- Nietzsche, Tragedyanın DoğuşuGT-11.3
- Nietzsche, İnsanca, Pek İnsanca IMA-13