İçeriğe geç

Kavram

a priori

Latince
a priori
Almanca
a priori
Fransızca
a priori
İngilizce
a priori
Türkçe
a priori

Gündelik anlamdan felsefi anlama

Kelimenin ilk anlamı "önce gelenden" hareketle demektir: skolastikte sebepten sonuca giden akıl yürütme. Kant'ta her türlü deneyimden bağımsız, zorunlu ve kesin küllî bilginin adı olur.

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
13. yy Albertus Magnus, skolastik Sebepten sonuca giden ispat —
18. yy Kant Deneyimden bağımsız, zorunlu ve küllî bilgi Saf Aklın Eleştirisi

Dönüşüm: Bir ispat yönünden bir bilgi türünün geçerlilik kaynağına.

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Yunanca — Aristoteles'in proteron (önce gelen) ayrımının Latince yankısı
Latince a priori a priori / a posteriori: skolastikte "sebepten / sonuçtan" giden ispat
Almanca / Fransızca a priori / a priori
İngilizce a priori

Türkçe karşılığı

a priori. Çevrilmeden bırakıldı. Rakipler: "önsel", "deneyimden önce". "Önsel" zamansal önceliği çağrıştırır; Kant'ta öncelik mantıksaldır, bilgi deneyimle başlasa da ondan kaynaklanmaz.

Zamansal "önce" denirse Kant psikolojik bir doğuştancılığa çekilir; oysa ölçüt zorunluluk ve kesin küllîliktir.

Atıf ve kaynak notu

"Bütün bilgi deneyimle başlar, ama hepsi deneyimden doğmaz" ayrımı gözden kaçarsa terim doğuştan fikirler anlamına kayar.

İlgili kavramlar

Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: a priori, A priori

Metinlerde işaretlendiği yerler

10 yer · 9 eser

Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.