İçeriğe geç

Kavram

Topos (τόπος)

Yunanca
τόπος (topos)
Latince
locus
Almanca
Ort
Fransızca
lieu
İngilizce
place; topic
Türkçe
yer (topos)

Gündelik anlamdan felsefi anlama

Gündelikte bir şeyin bulunduğu yer. Aristoteles'te yer bir cisim, biçim, madde ya da aralık değildir; kabın yerinden kımıldatılamaz hâlidir: "nasıl kap taşınabilir bir yerse, yer de yerinden kımıldatılamaz bir kaptır" (212a14–16). Yer bakımından devinim (taşınma, phora) olmasaydı yer aranmazdı (211a12). Gök bütün olarak bir yerde değildir; yalnızca parçaları bir yerdedir.

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
MÖ 5. yy Zenon Her var olan bir yerdeyse yerin de bir yeri olur (aporia) Fragmanlar
MÖ 4. yy Platon Gündelik "yer"; teknik kap ve alıcı için khōra khora
MÖ 4. yy Aristoteles Kuşatanın devinimsiz ilk sınırı; boşluk (kenon) reddi Aristoteles, Fizik IV

Dönüşüm: Platon'un khōra'sı ile Aristoteles'in topos'u arasında: alıcı/madde olarak yerden, kuşatan sınır olarak yere. Sonra Stoacılarda ve Philoponos'ta yer yeniden "aralık" (diastēma) olarak düşünülür.

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Yunanca τόπος (topos); ποῦ (pou), ἐν τόπῳ; ἀντιμετάστασις Gündelik "yer, mekân". Aristoteles Fizik IV.1–5'te (208a27–213a11) yeri tanımlar: "kuşatan cismin, kuşatılana bitiştiği yerdeki devinimsiz ilk sınırı" (212a20). Topika'da aynı kelime akıl yürütme "yeri"dir (topos koinos).
Latince locus Retorik ve diyalektikteki "delil yeri" anlamı için bkz. locus.
Almanca / Fransızca Ort / lieu
İngilizce place; topic

Türkçe karşılığı

yer (topos). mekân: Arapça "olunan yer"; modern "uzay/mekân" (spatium) çağrışımı Aristotelesçi sınır tanımını gölgeler. uzam: Descartesçı extensio'yu çağırır; Aristoteles'in reddettiği "aralık (diastēma)" görüşüne yakın düşer. Tercih: Platon (Theaitetos 176a) ve Presokratikler (DK 29 B 4–5) kararıyla "yer"; pou "bir yerde", en topōi "bir yerin içinde".

"Mekân" ya da "uzam" seçmek, yeri cisimlerden bağımsız üç boyutlu bir kap (aralık) gibi okumayı peşinen kabul etmek olurdu; Aristoteles tam da bunu reddeder. "Yer" sınır tanımını açık bırakır.

Atıf ve kaynak notu

Aristoteles, Platon'un Timaios'ta madde ile khōra'yı aynı saydığını söyler (209b11); bu, Platon'un kendi ifadesi değil, Aristoteles'in yorumudur.

İlgili kavramlar

Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: yer, yeri, topos, topik

Metinlerde işaretlendiği yerler

5 yer · 5 eser

Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.