Kavram
Topos (τόπος)
- Yunanca
- τόπος (topos)
- Latince
- locus
- Almanca
- Ort
- Fransızca
- lieu
- İngilizce
- place; topic
- Türkçe
- yer (topos)
Gündelik anlamdan felsefi anlama
Gündelikte bir şeyin bulunduğu yer. Aristoteles'te yer bir cisim, biçim, madde ya da aralık değildir; kabın yerinden kımıldatılamaz hâlidir: "nasıl kap taşınabilir bir yerse, yer de yerinden kımıldatılamaz bir kaptır" (212a14–16). Yer bakımından devinim (taşınma, phora) olmasaydı yer aranmazdı (211a12). Gök bütün olarak bir yerde değildir; yalnızca parçaları bir yerdedir.
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| MÖ 5. yy | Zenon | Her var olan bir yerdeyse yerin de bir yeri olur (aporia) | Fragmanlar |
| MÖ 4. yy | Platon | Gündelik "yer"; teknik kap ve alıcı için khōra | khora |
| MÖ 4. yy | Aristoteles | Kuşatanın devinimsiz ilk sınırı; boşluk (kenon) reddi | Aristoteles, Fizik IV |
Dönüşüm: Platon'un khōra'sı ile Aristoteles'in topos'u arasında: alıcı/madde olarak yerden, kuşatan sınır olarak yere. Sonra Stoacılarda ve Philoponos'ta yer yeniden "aralık" (diastēma) olarak düşünülür.
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Yunanca | τόπος (topos); ποῦ (pou), ἐν τόπῳ; ἀντιμετάστασις | Gündelik "yer, mekân". Aristoteles Fizik IV.1–5'te (208a27–213a11) yeri tanımlar: "kuşatan cismin, kuşatılana bitiştiği yerdeki devinimsiz ilk sınırı" (212a20). Topika'da aynı kelime akıl yürütme "yeri"dir (topos koinos). |
| Latince | locus | Retorik ve diyalektikteki "delil yeri" anlamı için bkz. locus. |
| Almanca / Fransızca | Ort / lieu | |
| İngilizce | place; topic |
Türkçe karşılığı
yer (topos). mekân: Arapça "olunan yer"; modern "uzay/mekân" (spatium) çağrışımı Aristotelesçi sınır tanımını gölgeler. uzam: Descartesçı extensio'yu çağırır; Aristoteles'in reddettiği "aralık (diastēma)" görüşüne yakın düşer. Tercih: Platon (Theaitetos 176a) ve Presokratikler (DK 29 B 4–5) kararıyla "yer"; pou "bir yerde", en topōi "bir yerin içinde".
"Mekân" ya da "uzam" seçmek, yeri cisimlerden bağımsız üç boyutlu bir kap (aralık) gibi okumayı peşinen kabul etmek olurdu; Aristoteles tam da bunu reddeder. "Yer" sınır tanımını açık bırakır.
Atıf ve kaynak notu
Aristoteles, Platon'un Timaios'ta madde ile khōra'yı aynı saydığını söyler (209b11); bu, Platon'un kendi ifadesi değil, Aristoteles'in yorumudur.
İlgili kavramlar
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: yer, yeri, topos, topik
Metinlerde işaretlendiği yerler
5 yer · 5 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.