Elealı Zenon
Fragmanlar
Diels–Kranz 29 B
29B1B. Fragmanlar
Zenon'un Tabiat Üzerine'si (ΖΗΝΩΝΟΣ ΠΕΡΙ ΦΥΣΕΩΣ)
DK 29 B 1
Kaynak: Simplikios, Aristoteles'in Fizik'i Üzerine Şerh 140, 34 (B 3'ten sonra).
Simplikios: Büyüklük bakımından sonsuzluğu ise [Zenon] daha önce aynı akıl yürütmeyle göstermişti. Önce «var olanın büyüklüğü olmasaydı, var bile olmazdı» diye gösterdikten sonra şunu ekler: Eğer varsa, her birinin bir büyüklüğü ve kalınlığı olması, bir kısmının da ötekinden uzakta bulunması zorunludur. Öne çıkan kısım için de aynı söz geçerlidir: o da bir büyüklüğe sahip olacak ve ondan da bir kısım öne çıkacaktır. Bunu bir kere söylemekle hep söylemek aynı şeydir; çünkü onun böyle hiçbir kısmı son kısım olmayacak, ötesinde başka bir kısım bulunmayan hiçbir kısım da olmayacaktır. Böylece eğer çok şey varsa, bunların hem küçük hem büyük olması zorunludur: hiçbir büyüklükleri olmayacak kadar küçük, sonsuz olacak kadar büyük.
Simpl. Phys. 140, 34 [nach B 3] τὸ δὲ κατὰ μέγεθος [nämlich ἄπειρον ἔδειξε] πρότερον κατὰ τὴν αὐτὴν ἐπιχείρησιν. προδείξας γὰρ ὅτι 'εἰ μὴ ἔχοι μέγεθος τὸ ὄν, οὐδ᾽ ἂν εἴη', ἐπάγει· 'εἰ δὲ ἔστιν, ἀνάγκη ἕκαστον μέγεθός τι ἔχειν καὶ πάχος καὶ ἀπέχειν αὐτοῦ τὸ ἕτερον ἀπὸ τοῦ ἑτέρου. καὶ περὶ τοῦ προύχοντος ὁ αὐτὸς λόγος. καὶ γὰρ ἐκεῖνο ἕξει μέγεθος καὶ προέξει αὐτοῦ τι. ὅμοιον δὴ τοῦτο ἅπαξ τε εἰπεῖν καὶ ἀεὶ λέγειν· οὐδὲν γὰρ αὐτοῦ τοιοῦτον ἔσχατον ἔσται οὔτε ἕτερον πρὸς ἕτερον οὐκ ἔσται. οὕτως εἰ πολλά ἐστιν, ἀνάγκη αὐτὰ μικρά τε εἶναι καὶ μεγάλα· μικρὰ μὲν ὥστε μὴ ἔχειν μέγεθος, μεγάλα δὲ ὥστε ἄπειρα εἶναι'. — [DK: Zenon öğretisi tartışması için karş. Luria, Quell. u. Stud. z. Gesch. d. Math. B 2, 2 (1932) 106 vd.; 16 ἕτερον] ikiye bölme (dikhotomia)!; 17 vd. karş. Heidel, Proc. of Am. Ac. of Arts a. Sc. 48 (1913) 723 vd.; 20 ἔσχατον ἔσται ὥστε ἕτερον πρὸ ἑτέρου οὐκ ἔσται Th. Gomperz (Wien. Sitz. Ber. 1890, 22 = Hellenika I 298 vd.); τοιοῦτον'u 21. satırdaki ἔσται'dan sonraya alır H. Gomperz; s. 256, 3 πολλὰ] 40, 29 A 15'ten sonra. Nachtrag: Fränkel, Zeno of Elea's attacks on plurality, Am. Journ. of Philol. 63 (1942) 1 vd. 193 vd. Sonu (μεγάλα δὲ ὥστε ἄπειρα εἶναι) DK s. 256'dan; bu sayfa ters taranmış, PDF'ten okundu.]
29B2DK 29 B 2
Kaynak: Simplikios, Aristoteles'in Fizik'i Üzerine Şerh 139, 5.
Simplikios: Zenon, pek çok akıl yürütme içeren kitabında, çokluk olduğunu söyleyenin zıt şeyler söylemek zorunda kaldığını her birinde ayrı ayrı gösterir. Bunlardan biri, «çok şey varsa, bunlar hem büyük hem küçüktür: büyüklükleri sonsuz olacak kadar büyük, hiçbir büyüklükleri olmayacak kadar küçük» olduğunu gösterdiği akıl yürütmedir. İşte bunda, büyüklüğü, kalınlığı ve kütlesi olmayan şeyin var bile olmayacağını gösterir. Der ki: Çünkü o, var olan başka bir şeye eklense, onu hiç büyütmez; çünkü hiçbir büyüklüğü olmayan bir şey eklendiğinde büyüklüğe hiçbir katkıda bulunamaz. Böylece eklenen şey zaten hiçbir şey olmuş olur. Çıkarıldığında öteki hiç küçülmüyor, eklendiğinde de büyümüyorsa, eklenenin de çıkarılanın da hiçbir şey olmadığı açıktır. *Zenon bunları biri ortadan kaldırmak için söylemez; tersine, çok ve sonsuz şeylerin her birinin bir büyüklüğü olduğunu söyler, çünkü sonsuza dek bölünebildiği için alınan her şeyin önünde daima bir şey bulunur. Bunu da, çokluğun her biri kendisiyle aynı ve bir olduğundan hiçbirinin büyüklüğü olmadığını önceden gösterdikten sonra gösterir.*
Simpl. Phys. 139, 5 ἐν μέντοι τῶι συγγράμματι αὐτοῦ πολλὰ ἔχοντι ἐπιχειρήματα καθ᾽ ἕκαστον δείκνυσιν, ὅτι τῶι πολλὰ εἶναι λέγοντι συμβαίνει τὰ ἐναντία λέγειν· ὧν ἕν ἐστιν ἐπιχείρημα, ἐν ὧι δείκνυσιν ὅτι 'εἰ πολλά ἐστι, καὶ μεγάλα ἐστὶ καὶ μικρά· μεγάλα μὲν ὥστε ἄπειρα τὸ μέγεθος εἶναι, μικρὰ δὲ οὕτως ὥστε μηθὲν ἔχειν μέγεθος' [B 1]. ἐν δὴ τούτωι δείκνυσιν, ὅτι οὗ μήτε μέγεθος μήτε πάχος μήτε ὄγκος μηθείς ἐστιν, οὐδ᾽ ἂν εἴη τοῦτο. 'εἰ γὰρ ἄλλωι ὄντι', φησί, 'προσγένοιτο, οὐδὲν ἂν μεῖζον ποιήσειεν· μεγέθους γὰρ μηδενὸς ὄντος, προσγενομένου δέ, οὐδὲν οἷόν τε εἰς μέγεθος ἐπιδοῦναι. καὶ οὕτως ἂν ἤδη τὸ προσγινόμενον οὐδὲν εἴη. εἰ δὲ ἀπογινομένου τὸ ἕτερον μηδὲν ἔλαττον ἔσται μηδὲ αὖ προσγινομένου αὐξήσεται, δῆλον ὅτι τὸ προσγενόμενον οὐδὲν ἦν οὐδὲ τὸ ἀπογενόμενον'. καὶ ταῦτα οὐχὶ τὸ ἓν ἀναιρῶν ὁ Ζήνων λέγει, ἀλλ᾽ ὅτι μέγεθος ἔχει ἕκαστον τῶν πολλῶν καὶ ἀπείρων τῶι πρὸ τοῦ λαμβανομένου ἀεί τι εἶναι διὰ τὴν ἐπ᾽ ἄπειρον τομήν· ὃ δείκνυσι προδείξας, ὅτι οὐδὲν ἔχει μέγεθος ἐκ τοῦ ἕκαστον τῶν πολλῶν ἑαυτῶι ταὐτὸν εἶναι καὶ ἕν. — [DK: 3 πολλὰ] 40 nach 29 A 15; 10 εἰ γὰρ D: οὐ γὰρ EF: οὐ γὰρ εἰ Ald.; karş. Arist. Poet. 9. 1451a 33; 12 δὲ'yi Zeller çıkardı; 13 προσγενόμενον Diels: προσγινόμενον el yazmaları, ama yine de mükemmel anlam verir; 14 ἀπογινομένου el yazmaları: ἀπογενομένου Diels; 15 προσγινομένου el yazmaları: προσγενομένου Diels; προσγενόμενον burada el yazmaları; ἀπογινόμενον el yazmaları: düzelten Ald. Nachtrag: μέγεθος'un "somut büyüklük" anlamı Aristoteles'ten önce kanıtlanamadığından O. Becker şöyle okumayı önerir: μεγέθους γὰρ μηδενὸς ὄντος ⟨τοῦ ὄντος⟩, προσγενομένου δὲ (sc. τοῦ ὄντος). DK s. 256 ters taranmış; metin PDF'ten okundu. Fragmanın sınırı DK'nın aralıklı dizgisine göre: εἰ γὰρ … ἀπογενόμενον.]
29B3DK 29 B 3
Kaynak: Simplikios, Aristoteles'in Fizik'i Üzerine Şerh 140, 27.
Simplikios: Bu, Zenon'un kendi kitabında yazılıyken çok söze ne gerek var? Orada yine, çok şey varsa aynı şeylerin hem sınırlı hem sonsuz olduğunu gösterirken Zenon kelimesi kelimesine şunu yazar: Eğer çok şey varsa, bunların ne eksik ne fazla, tam olduğu kadar olması zorunludur. Olduğu kadar iseler, sınırlı olurlar. Eğer çok şey varsa, var olanlar sonsuzdur; çünkü var olanların arasında daima başka şeyler vardır, onların arasında da yine başkaları. Böylece var olanlar sonsuzdur. *Böylece çokluk bakımından sonsuzluğu ikiye bölmeden yola çıkarak göstermiştir.*
Simpl. Phys. 140, 27 καὶ τί δεῖ πολλὰ λέγειν, ὅτε καὶ ἐν αὐτῶι φέρεται τῶι τοῦ Ζήνωνος συγγράμματι; πάλιν γὰρ δεικνύς, ὅτι εἰ πολλά ἐστι, τὰ αὐτὰ πεπερασμένα ἐστὶ καὶ ἄπειρα, γράφει ταῦτα κατὰ λέξιν ὁ Ζ.· 'εἰ πολλά ἐστιν, ἀνάγκη τοσαῦτα εἶναι ὅσα ἐστὶ καὶ οὔτε πλείονα αὐτῶν οὔτε ἐλάττονα. εἰ δὲ τοσαῦτά ἐστιν ὅσα ἐστί, πεπερασμένα ἂν εἴη. εἰ πολλά ἐστιν, ἄπειρα τὰ ὄντα ἐστίν· ἀεὶ γὰρ ἕτερα μεταξὺ τῶν ὄντων ἐστί, καὶ πάλιν ἐκείνων ἕτερα μεταξύ. καὶ οὕτως ἄπειρα τὰ ὄντα ἐστί'. καὶ οὕτως μὲν τὸ κατὰ τὸ πλῆθος ἄπειρον ἐκ τῆς διχοτομίας ἔδειξε. — [DK (Diels'in 4. baskıya Nachtrag'ı): καὶ τί δεῖ'den önce Simplikios, Porphyrios'tan bir yer aktardıktan sonra (Simpl. 116, 8–18) der ki: Porphyrios'un söylediklerinde, bölmeyi izleyen saçmalık yoluyla bölünmezi ve biri getiren ikiye bölme sözünün anılması yerindedir; ama sözün, Aleksandros'a da göründüğü gibi, Zenon'un değil Parmenides'in olup olmadığını düşünmek gerekir; çünkü ne Parmenides'in yazılarında böyle bir şey söylenir, ne de araştırmanın çoğu ikiye bölme güçlüğünü Zenon'dan başkasına yükler; devinim üzerine sözlerde de Zenon'unmuş gibi anılır. Simplikios bunu B 3'ün sözcüğü sözcüğüne alıntısıyla kanıtlar; bu yüzden Porphyrios'un Parmenides'e yüklediği görüşü Zenon'un kitabının başka bir yerinde bulmaya çalışmak keyfîdir (Reinhardt, Parmenides 106¹ karşısında). Porphyrios yeri (Simpl. 116; Nachtrag'a göre başında εἴ τι παρὰ τὸ ὄν ἐστιν okunmalı): εἴ τι παρὰ τὸ λευκόν ἐστιν, ἐκεῖνο οὐ λευκόν ἐστι, καὶ εἴ τι παρὰ τὸ ὄν ἐστιν, ἐκεῖνο οὐκ ὄν ἐστι· τὸ δὲ οὐκ ὂν οὐδέν· τὸ ὂν ἄρα μόνον ἐστίν· ἓν ἄρα τὸ ὄν … δῆλον ὡς ἓν πάντα ἔσται· καὶ τοῦτο ἀγέννητον καὶ ἄφθαρτον. Karş. A 18; Platon, Parm. 128a vd. Nachtrag: s. 258, 4 (μεταξὺ τῶν ὄντων) ἔστι Calogero; Gigon, Philol. 91 (1936) 19 vd.]
29B4DK 29 B 4
Kaynak: Diogenes Laertios IX 72.
Diogenes Laertios: Onlara [Pyrrhoncu'lara] göre Ksenophanes, Eleali Zenon ve Demokritos da şüphecidir… Zenon hareketi ortadan kaldırır ve der ki: Hareket eden şey ne bulunduğu yerde hareket eder ne de bulunmadığı yerde.
Diog. IX 72 οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ Ξενοφάνης καὶ Ζ. ὁ Ἐλεάτης καὶ Δημόκριτος κατ᾽ αὐτοὺς [Pyrrhoneer] σκεπτικοὶ τυγχάνουσιν … Ζ. δὲ τὴν κίνησιν ἀναιρεῖ λέγων· 'τὸ κινούμενον οὔτ᾽ ἐν ὧι ἔστι τόπωι κινεῖται οὔτ᾽ ἐν ὧι μὴ ἔστι'. — [OCR'daki "Ζενοφάνης" → Ξενοφάνης.]
29B5DK 29 B 5
Kaynak: Simplikios, Aristoteles'in Fizik'i Üzerine Şerh 562, 3 (Kranz'ın Nachtrag'ında Calogero'ya dayanarak eklenmiştir; karş. 29 A 24).
Simplikios: Zenon'un argümanı, şöyle sorarak yerin varlığını ortadan kaldırıyor gibiydi: Eğer yer varsa, bir şeyin içinde olacaktır; çünkü var olan her şey bir şeyin içindedir, bir şeyin içinde olan da bir yerdedir. Öyleyse yer de bir yerde olacaktır ve bu sonsuza dek gider. Öyleyse yer yoktur.
[Nachtrag zu S. 258, 11: auf Grund von Calogeros Darlegung, Studi sull' Eleatismo S. 93 ff., hinzugefügt:] 5. Simpl. Phys. 562, 3 ὁ Ζήνωνος λόγος ἀναιρεῖν ἐδόκει τὸ εἶναι τὸν τόπον ἐρωτῶν οὕτως· 'εἰ ἔστιν ὁ τόπος, ἔν τινι ἔσται· πᾶν γὰρ ὂν ἔν τινι· τὸ δὲ ἔν τινι καὶ ἐν τόπωι. ἔσται ἄρα καὶ ὁ τόπος ἐν τόπωι, καὶ τοῦτο ἐπ᾽ ἄπειρον· οὐκ ἄρα ἔστιν ὁ τόπος'. Vgl. A 24. — [OCR'daki "Ev τινι" → ἔν τινι. Girdi DK'nın ana metninde değil, yalnızca I. cilt Nachtrag'ında (s. 498) B 5 olarak eklenmiştir.]