Kavram
pessimismus
- Latince
- pessimismus (yeni Latince; *pessimus* "en kötü")
- Almanca
- Pessimismus
- Fransızca
- pessimisme
- İngilizce
- pessimism
- Türkçe
- kötümserlik; kötümser
Gündelik anlamdan felsefi anlama
Gündelikte kötümserlik, olayların kötü sonuçlanacağını beklemektir. Felsefede Schopenhauer'la birlikte varoluşun özü bakımından acı olduğu, yaşama iradesinin olumsuzlanması gerektiği öğretisidir. Nietzsche Tragedyanın Doğuşu'nda Yunanlıların bu acıyı bildiklerini, ama onu trajik sanatla katlanılır kıldıklarını söyler; 1886'daki özeleştiride soruyu yeniden kurar: Kötümserlik zorunlu olarak çöküşün işareti midir, yoksa taşkın sağlıktan, varoluşun doluluğundan doğan bir "gücün kötümserliği" de var mıdır?
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| MÖ 5. yy | Sophokles | "Hiç doğmamış olmak en iyisi" (Silenos bilgeliği) | Oidipus Kolonos'ta 1224 vd. |
| 1819–1844 | Schopenhauer | dünya acıdır; yaşama iradesinin olumsuzlanması | Die Welt als Wille und Vorstellung |
| 1872 / 1886 | Nietzsche | trajik sanatın kötümserliği aşması; gücün kötümserliği | Tragedyanın Doğuşu |
Dönüşüm: Bir dünya görüşünden (Schopenhauer), bir semptomun yorumuna (Nietzsche): Soru "dünya kötü müdür?" olmaktan çıkıp "bu yargı hangi hayatın işaretidir?" olur.
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Latince | pessimus | malus "kötü" sıfatının üstünlük derecesi; optimismus'un karşıtı olarak 18. yy sonunda türetildi |
| Almanca / Fransızca | Pessimismus / pessimisme | Nietzsche, Tragedyanın Doğuşu, Özeleştiri Denemesi 1 (1886): "gücün kötümserliği" |
| İngilizce | pessimism |
Türkçe karşılığı
kötümserlik. "kötü" + "-ümser" (iyimser/kötümser çifti); canlı Türkçede yerleşik olduğu için "pesimizm"e tercih edildi
Nietzsche'de kelime bir ruh hâlini değil, varoluşun değerine dair bir yargıyı ve bu yargının hangi hayattan çıktığını adlandırır. "Zayıflığın kötümserliği" ile "gücün kötümserliği" ayrımı, Türkçe kelimenin gündelik "karamsarlık" çağrışımını aşar.
Atıf ve kaynak notu
Nietzsche sonradan Tragedyanın Doğuşu'nu Schopenhauerci kötümserliğe fazla bağlı bulur; kitabın kendi "trajik" görüşü ise kötümserliğin karşıtı değil, onun dönüştürülmüş biçimidir.
İlgili kavramlar
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: kötümserlik, kötümserliğin, Kötümser, kötümserliği, kötümserlerimiz, kötümser
Metinlerde işaretlendiği yerler
9 yer · 9 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.
- Nietzsche, Tragedyanın DoğuşuGT-Selbstkritik-1
- Nietzsche, Şen İlimFW-48
- Nietzsche, İyinin ve Kötünün ÖtesindeJGB-56
- Nietzsche, Ahlâkın Soykütüğü ÜzerineGM-Vorrede-7
- Nietzsche, Putların AlacakaranlığıGD-Sokrates-1
- Nietzsche, DeccalAC-57.1
- Nietzsche, Ecce HomoEH-Weise-2
- Nietzsche, İnsanca, Pek İnsanca IMA-I-Vorrede-5
- Nietzsche, Tan KızıllığıM-Vorrede-3.1