Kavram
Littera
- Yunanca
- γράμμα (gramma)
- Latince
- littera
- Almanca
- Buchstabe
- Fransızca
- lettre
- İngilizce
- letter
- Türkçe
- harf
Gündelik anlamdan felsefi anlama
Gündelik anlamda yazının en küçük birimidir. İskenderiye yorum geleneğinde "harf" metnin yüzeysel anlamı olur, Origenes'ten geçerek Ambrosius'a ulaşır; Augustinus da Confessiones VI'da "Harf öldürür" sözünü böyle anlamıştır. De spiritu et littera 6–8'de ise bunu yeterli bulmaz: "Arzulamayacaksın" buyruğu mecaz değil, en açık buyruktur ve yine de öldürür. Çünkü kötüyü bildirir ama iyiyi sevdirmez. Harf, bilmek ile yapabilmek arasındaki uçurumu adlandıran bir terime dönüşür.
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| 1. yy | Pavlus | Taşa yazılmış kanun, ruhun karşıtı | 2 Korintliler 3:6; Romalılar 7:6 |
| 3. yy | Origenes | Metnin yüzeysel anlamı | De principiis IV |
| 397–401 | Augustinus | Mecazlı metnin lafzî okunması | De doctrina christiana III 5 |
| 412 | Augustinus | Lütuf olmadan öldüren buyruk | Augustinus, De spiritu et littera 6–8, 14 |
Dönüşüm: Yorum teriminden, ahlâkî iktidarsızlığın terimine.
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Yunanca | γράμμα | Yazılı işaret, yazı; Pavlus, 2 Korintliler 3:6: "Harf öldürür, ruh hayat verir." |
| Latince | littera | Harf; çoğulda (litterae) yazı, mektup, edebiyat. Vulgata gramma'yı littera diye verir. |
| Almanca / Fransızca | Buchstabe / lettre | |
| İngilizce | letter |
Türkçe karşılığı
harf. harf: Pavlus'un sözündeki keskinliği korur. lafız: yorum tartışmasında "lafzî anlam" için uygundur, ama "kanunun yazılı buyruğu" anlamını taşımaz. yazı: scriptura ile karışır.
"Harf" okuyana ilkin mecazın karşıtı olan lafzî anlamı düşündürür. Augustinus'un tezi tam da buna karşıdır: littera burada yorum yöntemi değil, yardım eden lütuf olmadan verilen buyruktur.
Atıf ve kaynak notu
Augustinus iki okumayı birbirinin yerine koymaz; mecazlı okumayı "orada da yerinde" sayar (De spiritu et littera 7), ama Pavlus'un asıl kastının kanun olduğunu söyler.
İlgili kavramlar
- spiritus: harfin karşıtı olarak hayat veren ruh.
- lex: kanun iyi olduğu hâlde nasıl öldürür?
- gratia: buyruğu yerine getirme gücü.
- concupiscentia: yasağın arttırdığı arzu.
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: harftir, harfiyle, harfin, harfi, harfine, Harfler
Metinlerde işaretlendiği yerler
8 yer · 8 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.
- Augustinus, Ruh ve Harf Üzerine6
- Augustinus, Tabiat ve Lütuf Üzerine67
- Augustinus, Lütuf ve Hür İrade ÜzerinePL44.893_2
- Augustinus, İkaz ve Lütuf ÜzerinePL44.917
- Augustinus, Tashihler1.13.2
- Sevillalı Isidorus, Etimolojiler1.3
- Sevillalı Isidorus, Farklar (Kelimelerin Hususiyeti Üzerine)2.33
- Sevillalı Isidorus, Hükümler1.18