Kavram
Imitatio
- Yunanca
- μίμησις (mimēsis); ζῆλος (zēlos)
- Latince
- imitatio; aemulatio
- Almanca
- Nachahmung
- Fransızca
- imitation
- İngilizce
- imitation
- Türkçe
- taklit
Gündelik anlamdan felsefi anlama
Gündelikte "benzemeye çalışma, kopya etme". Retorik eğitimde hatibin üç alıştırmasından biri: konuşmak, taklit, yazmak (10.1.3). Taklidin malzemesi okumadır: okunan şey "çok tekrarla yumuşatılmış ve sanki hazmedilmiş olarak hafızaya ve taklide teslim edilmelidir" (10.1.19). Örnek yazarlar bile kusursuz değildir; "büyüklerin kusurlarını yakalamak" taklit değildir (10.1.24–26).
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| MÖ 4. yy | Platon, Aristoteles | mimēsis: sanatın tabiatı ve eylemi taklidi | mimesis |
| MÖ 1. yy | Halikarnassoslu Dionysios | Peri mimēseōs: örnek yazarlar listesi | — |
| MS 90'lar | Quintilianus | imitatio: okuma listesi ve örnek yazarların taklidi; X 1–2 | Quintilianus, Institutio oratoria |
Dönüşüm: Tabiatın taklidinden yazarların taklidine; Rönesans'ta imitatio tartışması (Cicero'cular) bu ikinci anlamı sürdürür.
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Yunanca | μίμησις; ζῆλος | Platon ve Aristoteles'te mimēsis sanatın tabiatı taklit etmesi; Hellenistik retorikte örnek yazarları taklit (mimēsis) ve onlarla yarışma (zēlos). |
| Latince | imitatio; aemulatio | imitari "benzemeye çalışmak". aemulatio "yarışma, boy ölçüşme" ayrıca bağlanmaz. Quintilianus X 1–2: okuma ve taklit. |
| Almanca / Fransızca | Nachahmung / imitation | |
| İngilizce | imitation |
Türkçe karşılığı
taklit. öykünme: öz Türkçe, ama edebiyatta "özenti" çağrışımı taşır. benzetme: retorikte similitudo için kullanılıyor. mimesis: Yunanca terim, sanat felsefesi anlamına kilitli. taklit, Quintilianus'un hem övdüğü hem sınırladığı eylemi tam verir.
Türkçede "taklit" olumsuz bir tını taşır; Quintilianus'ta ise taklit sanatın zorunlu bir adımıdır, ama tek başına yetmez: daha kötüyü taklit etmek kolaydır (10.1.25) ve kimse yalnız izinden giderek öne geçemez.
Atıf ve kaynak notu
Quintilianus'un okuma listesi (X 1.46–131) Hellenistik kanon listelerine (Aristarkhos, Aristophanes) dayanır (10.1.54, 10.1.59).
İlgili kavramlar
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: taklit, taklit ederek, taklidi, taklidin, taklitle, taklitten
Metinlerde işaretlendiği yerler
9 yer · 9 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.
- Quintilianus, Hatiplik Eğitimi10.1.3
- Augustinus, Düzen Üzerine1.26
- Augustinus, Musiki Üzerine4
- Augustinus, Hristiyan Öğretisi Üzerine120
- Boethius, Cicero'nun Topika'sı ŞerhiPL64.1155_2
- Sevillalı Isidorus, Hükümler1.16
- Kant, Yargı Gücünün EleştirisiAA05.308
- Hegel, Felsefî Bilimler Ansiklopedisinin Ana Hatları209
- Hegel, Tarih Felsefesi Dersleri84