İçeriğe geç

Kavram

gustus

Yunanca
γεῦσις
Latince
gustus
Almanca
Geschmack
Fransızca
goût
İngilizce
taste
Türkçe
beğeni

Gündelik anlamdan felsefi anlama

Tat alma duyusu; mecazen ince ayırt etme. Kant'ta: güzeli değerlendirme yetisi; beğeni yargısı estetiktir (temeli öznel bir duygudur), ama kavramsız olarak genel geçerlilik iddia eder.

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
1647 Gracián gusto: davranışta ince ayırt etme —
1757 Hume "Of the Standard of Taste": beğeni ölçütü —
1790 Kant Beğeni yetisi estetik yargı gücü olarak; dört an (keyfiyet, kemiyet, ilişki, modalite) Yargı Gücünün Eleştirisi Önsöz (AA05.170)

Dönüşüm: Bir duyunun adından, öznel ama genel geçerlilik iddia eden bir yargı yetisine.

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Yunanca γεῦσις tat alma duyusu; estetik anlamda terim olarak yok
Latince gustus tat duyusu; 17. yy'dan itibaren İspanyolca gusto (Gracián) üzerinden estetik terim
Almanca / Fransızca Geschmack / goût
İngilizce taste

Türkçe karşılığı

beğeni. Rakipler: "zevk" (haz ve keyifle karışır; Kant Geschmack'ı hazdan özenle ayırır), "tat" (duyuya kayar). "Beğeni" yargı yetisini (beğenmek = değerlendirerek hoşlanmak) en iyi verir.

"Zevk" seçilseydi beğeni yargısı ile hoş olandan alınan keyif (das Angenehme) arasındaki Kant'ın en temel ayrımı Türkçede silinirdi. "Beğeni" yargıyı, "hoşnutluk" (Wohlgefallen) duyguyu karşılar.

Atıf ve kaynak notu

Kant beğeniyi bir "duyu" (Hutcheson'ın inner sense'i) olarak değil, yargı gücünün bir kullanımı olarak ele alır.

İlgili kavramlar

Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: beğeni, Beğeni, beğeninin, zevki, beğeniyi

Metinlerde işaretlendiği yerler

8 yer · 8 eser

Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.