Kavram
Delectatio
- Yunanca
- ἡδονή (hedone), χαρά (khara)
- Latince
- delectatio
- Almanca
- Ergötzen, Lust
- Fransızca
- délectation
- İngilizce
- delight
- Türkçe
- zevk
Gündelik anlamdan felsefi anlama
Gündelik anlamda hoşa giden şeyin verdiği tat. Cicero retorikte delectare'yi hatibin üç görevinden biri sayar: öğretmek, zevk vermek, harekete geçirmek. Augustinus bunu irade teorisine taşır: İnsan bildiğini değil, kendisine zevk vereni yapar. De spiritu et littera 28, 51 ve 63'e göre harf neyin yapılacağını gösterir, Ruh ise bunu zevk verici kılar; adalet, engelleyen her zevki yenecek kadar zevk vermedikçe yapılmaz. Lütfun işi bu çekimi değiştirmektir.
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| MÖ 1. yy | Cicero | Hatibin görevi: zevk vermek | Orator |
| 397–426 | Augustinus | Üslubun görevi; aynı üçlü | De doctrina christiana IV |
| 412 | Augustinus | İradeyi çeken zevk; Ruh'un armağanı | Augustinus, De spiritu et littera 26, 28, 51, 63 |
Dönüşüm: Retorik etkiden, iradeyi belirleyen çekime.
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Yunanca | ἡδονή, χαρά | Yunanca karşılık bağlama göre değişir; Pavlus'ta synedomai "birlikte zevk almak" (Romalılar 7:22), Latince condelectari. |
| Latince | delectatio | delectare "hoşa gitmek, çekmek". |
| Almanca / Fransızca | Ergötzen, Lust / délectation | |
| İngilizce | delight |
Türkçe karşılığı
zevk. zevk: hem kötü hem iyi nesneye yönelebilir, Augustinus'un kullanımına uyar. haz: voluptas için ayrılmıştır. sevinç: gaudium'a aittir. hoşlanma: fazla zayıf kalır.
"Zevk" duyusal bir yan çağrıştırır. Augustinus'ta ise delectatio iradeyi harekete geçiren çekimin adıdır; hem günaha hem adalete yönelir. Karşılık seçilirken bu ahlâkî tarafsızlık korunmalıdır.
Atıf ve kaynak notu
"Galip zevk" (delectatio victrix) ifadesi Augustinus'un değil, 17. yüzyıl Jansenist tartışmasının adıdır. Metinde bulunan fikir, adaletin zevkinin öteki zevkleri yenmesidir.
İlgili kavramlar
- voluptas: haz ile zevkin farkı.
- caritas: zevkin kaynağı olan sevgi.
- gratia: zevkin armağan oluşu.
- concupiscentia: kötü zevk.
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: zevk, zevke, zevk alıyor, zevkiyle, zevki, zevkidir
Metinlerde işaretlendiği yerler
8 yer · 8 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.
- Augustinus, Ruh ve Harf Üzerine26
- Augustinus, Tabiat ve Lütuf Üzerine65
- Augustinus, İkaz ve Lütuf ÜzerinePL44.917_2
- Augustinus, Tashihler1.10.2
- Boethius, Musiki ÜzerinePL63.1169
- Sevillalı Isidorus, Farklar (Kelimelerin Hususiyeti Üzerine)1.19
- Sevillalı Isidorus, Hükümler1.11
- Sevillalı Isidorus, Eşanlamlılar (Günahkâr Ruhun Ağıtı)2