İçeriğe geç
Aristoteles

Aristoteles

Aristotelesçi Bölümlemeler

Διαιρέσεις Ἀριστοτέλους

A.1_col1A. Kitap

İyiler (D)

Aristoteles'in dediğine göre [Platon] şeyleri de şöyle bölerdi:

İyilerin kimi psykhēde, kimi bedende, kimi dışarıdadır. Sözgelişi adalet, phronēsis, cesaret, itidal ve bunlar gibi şeyler psykhēdedir; güzellik, iyi bünye, sağlık ve güç bedendedir; dostlar, vatanın saadeti ve zenginlik ise dış şeyler arasındadır. Demek ki iyilerin üç türü vardır: psykhēdekiler, bedendekiler ve dıştakiler.

A.1_col1

τὰ ἀγαθά. : διῄρει δέ, φησὶν Ἀριστοτέλης, καὶ τὰ πράγματα τοῦτον τὸν τρόπον: τῶν ἀγαθῶν ἔστι τὰ μὲν ἐν ψυχῇ, τὰ δὲ ἐν σώματι, τὰ δὲ ἐκτός· οἷον ἡ μὲν δικαιοσύνη καὶ ἡ φρόνησις καὶ ἡ ἀνδρεία καὶ ἡ σωφροσύνη καὶ τὰ τοιαῦτα ἐν ψυχῇ· τὸ δὲ κάλλος καὶ ἡ εὐεξία καὶ ἡ ὑγίεια καὶ ἡ ἰσχὺς ἐν σώματι· οἱ δὲ φίλοι καὶ ἡ τῆς πατρίδος εὐδαιμονία καὶ ὁ πλοῦτος ἐν τοῖς ἐκτός. | τῶν ἀγαθῶν ἄρα τρία εἴδη ἐστί: τὰ μὲν ἐν ψυχῇ, τὰ δὲ ἐν σώματι, τὰ δὲ ἐκτός.

A.5_col2İyiler (M)

İyiler üçe ayrılır: kimi psykhēde, kimi bedende, kimi dışarıdadır. Psykhēdekiler phronēsis, adalet, cesaret, itidal ve bunlar gibi ötekilerdir; bedendekiler güç, güzellik, sağlık, iyi bünye ve bunlar gibi ötekilerdir; dıştakiler ise dostlar, zenginlik, iyi şöhret ve vatanın saadetidir. Demek ki iyilerin kimi psykhēde, kimi bedende, kimi dışarıdadır.

A.5_col2

τὰ ἀγαθά. διαιρεῖται τὰ ἀγαθὰ εἰς τρία. ἔστι γὰρ αὐτῶν τὰ μὲν ἐν τῇ ψυχῇ, τὰ δὲ ἐν σώματι, τὰ δὲ ἐκτός. ἔστι δὲ τὰ μὲν ἐν ψυχῇ φρόνησις δικαιοσύνη ἀνδρεία σωφροσύνη καὶ τὰ ἄλλα τὰ τοιαῦτα, τὰ δὲ ἐν σώματι ἰσχὺς κάλλος ὑγεία εὐεξία καὶ τὰ ἄλλα τὰ τοιαῦτα, τὰ δὲ ἐκτὸς φίλοι πλοῦτος εὐδοξία πατρίδος εὐδαιμονία. τῶν ἀγαθῶν ἄρα τὰ μέν ἐστιν ἐν ψυχῇ, τὰ δὲ ἐν σώματι, τὰ δὲ ἐκτός.

A.2_col1Dostluk (D)

Dostluğun üç türü vardır: tabiî dostluk, arkadaşlık dostluğu ve konukluk dostluğu. Tabiî dediğimiz, ana babanın çocuklarına, akrabaların da birbirine karşı beslediği dostluktur; öbür hayvanlar da bundan pay almıştır. Arkadaşlık dostluğu dediğimiz, birlikte vakit geçirmekten doğan ve soyla hiçbir ilgisi olmayan dostluktur; Pylades'in Orestes'e duyduğu dostluk gibi. Konukluk dostluğu ise yabancılarla, birinin tavsiyesiyle ve mektuplar aracılığıyla kurulan dostluktur. Demek ki dostluğun kimi tabiî, kimi arkadaşlık, kimi konukluk dostluğudur. Bazıları buna dördüncü olarak aşk dostluğunu ekler.

A.2_col1

ἡ φιλία. τῆς φιλίας τρία εἴδη ἐστίν· ἡ μὲν γὰρ αὐτῆς ἐστι φυσική, ἡ δὲ ἑταιρική, ἡ δὲ ξενική. φυσικὴν μὲν οὖν ταύτην λέγομεν, ἣν οἱ γονεῖς πρὸς τὰ ἔκγονα ἔχουσι καὶ οἱ συγγενεῖς πρὸς ἀλλήλους· ταύτην δὲ κεκλήρωται καὶ τἆλλα ζῷα. ἑταιρικὴν δὲ καλοῦμεν τὴν ἀπὸ συνηθείας γινομένην καὶ μηδὲν προσήκουσαν γένει, ἀλλ’ οἷον ἡ Πυλάδου πρὸς Ὀρέστην. ἡ δὲ ξενικὴ φιλία ἡ ἀπὸ συστάσεως καὶ διὰ γραμμάτων γινομένη πρὸς τοὺς ξένους. τῆς ἄρα φιλίας ἡ μέν ἐστι φυσική, ἡ δὲ ἑταιρική, ἡ δὲ ξενική· προστιθέασι δέ τινες τετάρτην ἐρωτικήν.

A.58_col2Dostluk (M)

Dostluk dörde ayrılır: akrabalık dostluğu, arkadaşlık dostluğu, konukluk dostluğu ve aşk dostluğu. Akrabalık dostluğu, babanın oğullarına, kardeşlerin kardeşlerine ve öbür yakınların birbirine karşı beslediği dostluktur. Arkadaşlık dostluğu, birlikte vakit geçirerek dost olanların paylaştığı dostluktur. Konukluk dostluğu, mektuplar ve tavsiye yoluyla dost edinmeyi sağlayan dostluktur. Aşk dostluğu ise güzel olanlara duyulan arzu yoluyla bir dostluk ortaklığı kurar.

A.58_col2

ἡ φιλία. διαιρεῖται ἡ φιλία εἰς τέσσάρα· ἔστι γὰρ αὐτῆς ἡ μὲν συγγενική, ἡ δὲ ἑταιρική, ἡ δὲ ξενική, ἡ δὲ ἐρωτική. ἔστι δὲ ἡ μὲν συγγενικὴ οἷον πατὴρ πρὸς υἱοὺς καὶ ἀδελφοὶ πρὸς ἀδελφοὺς καὶ οἱ ἄλλοι οἱ οἰκεῖοι, ἡ δὲ ἑταιρικὴ ᾗ κοινωνοῦσιν οἱ διὰ συνήθειαν φίλοι γινόμενοι, ἡ δὲ ξενικὴ ἡ διὰ γραμμάτων καὶ συστάσεως ποιοῦσα φίλους, ἡ δὲ ἐρωτικὴ ἡ δι’ ἐπιθυμίαν τῆς τῶν καλῶν φιλίας κοινωνίαν παρασκευάζουσα.

A.3_col1Yönetim biçimi (D)

Yönetim biçiminin beş türü vardır: demokrasi, aristokrasi, oligarşi, krallık ve tiranlık. Demokrasi, halkın üstün olduğu, yöneticileri de kanunları da kendisinin seçtiği şehirlerdeki düzendir. Aristokrasi, ne zenginlerin ne yoksulların ne de ünlülerin yönettiği, şehrin en iyilerinin başta bulunduğu düzendir. Oligarşi, yöneticilerin servet derecesine göre seçildiği düzendir; çünkü zenginler yoksullardan azdır. Krallığın kimi kanuna, kimi soya dayanır. Kartaca'daki kanuna dayanır, çünkü satın alınabilir; Lakedaimon'daki ve Makedonya'daki ise soya dayanır, çünkü kralı belli bir soydan seçerler. Tiranlık, insanların birinin aldatmasıyla ya da zorlamasıyla yönetildiği düzendir. Demek ki yönetim biçimlerinin kimi demokrasi, kimi aristokrasi, kimi oligarşi, kimi krallık, kimi tiranlıktır.

A.3_col1

ἡ πολιτεία. τῆς πολιτείας ἐστὶν εἴδη πέντε· τὸ μὲν γὰρ αὐτῆς ἐστι δημοκρατικόν, ἄλλο δὲ ἀριστοκρατικόν, τρίτον δὲ ὀλιγαρχικόν, τέταρτον βασιλικόν, πέμπτον τυραννικόν. δημοκρατικὸν μὲν οὖν ἐστιν, ἐν αἷς πόλεσι κρατεῖ τὸ πλῆθος καὶ τὰς ἀρχὰς καὶ τοὺς νόμους δι’ ἑαυτοῦ αἱρεῖται· ἀριστοκρατία δέ ἐστιν, ἐν ᾗ μήθ’ οἱ πλούσιοι μήθ’ οἱ πένητες μήθ’ οἱ ἔνδοξοι ἄρχουσιν, ἀλλ’ οἱ ἄριστοι τῆς πόλεως προστατοῦσιν. ὀλιγαρχία δέ ἐστιν, ὅταν ἀπὸ τιμημάτων αἱ ἀρχαὶ αἱρῶνται· ἐλάττους γάρ εἰσιν οἱ πλούσιοι τῶν πενήτῶν. τῆς δὲ βασιλείας ἡ μὲν κατὰ νόμον, ἡ δὲ κατὰ γένος ἐστίν. ἡ μὲν οὖν ἐν Καρχηδόνι κατὰ νόμον· πωλητὴ γάρ ἐστιν. | ἡ δὲ ἐν Λακεδαίμονι καὶ Μακεδονίᾳ κατὰ γένος· ἀπὸ γάρ τινος γένους ποιοῦνται τὴν βασιλείαν. τυραννὶς δέ ἐστιν, ἐν ᾗ παρακρουσθέντες ἢ βιασθέντες ὑπό τινος ἄρχονται. τῆς ἄρα πολιτείας ἡ μέν ἐστι δημοκρατία, ἡ δὲ ἀριστοκρατία, ἡ δὲ ὀλιγαρχία, ἡ δὲ βασιλεία, ἡ δὲ τυραννίς.

A.7_col2Yönetim biçimi (M)

Yönetim biçimi beşe ayrılır: demokrasi, aristokrasi, oligarşi, tiranlık ve krallık. Demokrasi, şehrin halkının egemen olduğu düzendir. Aristokrasi, en üstün kişilerin ne soyları ne zenginlikleri yüzünden, yalnız aretēleri sayesinde başta bulunduğu düzendir. Oligarşi, birtakım kişilerin servet derecelerini yüksek tutup yönetime bu derecelere göre katıldığı ya da bir siyasi çete kurup halkı zorlayarak şehri yönettiği düzendir. Tiranlık, birinin halkı aldatarak ya da zorlayarak şehri yönettiği düzendir. Krallık ise bir kralın kanuna ya da soya dayanarak şehrin işlerini yönettiği düzendir. Demek ki yönetim biçimlerinin kimi demokrasi, kimi aristokrasi, kimi oligarşi, kimi tiranlık, kimi krallıktır.

A.7_col2

ἡ πολιτεία. διαιρεῖται ἡ πολιτεία εἰς πέντε. ἔστι γὰρ αὐτῆς ἓν μὲν δημοκρατία, ἓν δὲ ἀριστοκρατία, ἓν δὲ ὀλιγαρχία, ἓν δὲ τυραννίς, ἓν δε βασιλεία. ἔστι δὲ ἡ μὲν δημοκρατία, ἐν ᾗ τὸ πλῆθος τῆς πόλεως κυριεύει, ἀριστοκρατεία δέ, ἐν ᾗ οἱ κράτιστοι ἡγοῦνται μήτε διὰ γένος μήτε διὰ πλοῦτον ἀλλὰ δι’ ἀρετήν· ἡ δὲ ὀλιγαρχία, ἐν ᾗ τὰ τιμήματα μεγάλα ποιήσαντες ἀπὸ τούτων πολιτεύονταί τινες ἢ δι’ ἑταιρίαν βιασάμενοι τὸ πλῆθος τὴν πόλιν διοικοῦσι· τυραννὶς δέ, ἐν ᾗ παρακρουσάμενός τις τὸ πλῆθος ἢ βιασάμενος τὴν πόλιν διοικεῖ· βασιλεία δέ, ὅταν ἢ κατὰ νόμον ἢ κατὰ γένος βασιλεὺς τὰ πράγματα διοικῇ τῆς πόλεως· τῆς πολιτείας ἄρα τὸ μέν ἐστι δημοκρατία, τὸ δὲ ἀριστοκρα τία, τὸ δὲ ὀλιγαρχία, τὸ δὲ τυραννίς, τὸ δὲ βασιλεία.

A.4_col1Adalet (D)

Adaletin üç türü vardır: kimi tanrılara, kimi insanlara, kimi de göçüp gitmişlere karşıdır. Kanunlara uygun kurban sunanlar ve tapınaklara özen gösterenler besbelli tanrılara karşı dindarlık ederler; borçları ve emanetleri geri verenler insanlara karşı adil davranırlar; mezarlara özen gösterenler de besbelli göçüp gitmişlere karşı. Demek ki adaletin kimi tanrılara, kimi insanlara, kimi de göçüp gitmişlere karşıdır.

A.4_col1

ἡ δικαιοσύνη. τῆς δὲ δικαιοσύνης ἐστὶν εἴδη τρία· ἡ μὲν γὰρ αὐτῆς ἐστι περὶ θεούς, ἡ δὲ περὶ ἀνθρώπους, ἡ δὲ περὶ τοὺς ἀποιχομένους. οἱ μὲν γὰρ θύοντες κατὰ νόμους καὶ τῶν ἱερῶν ἐπιμελούμενοι δῆλον ὅτι περὶ θεοὺς εὐσεβοῦσιν· οἱ δὲ δάνεια ἀποδιδόντες καὶ παρακαταθήκας δικαιοπραγοῦσι περὶ ἀνθρώπους· οἱ δὲ τῶν μνημείων ἐπιμελούμενοι δῆλον ὅτι περὶ τοὺς ἀποιχομένους. τῆς ἄρα δικαιοσύνης ἡ μὲν πρὸς τοὺς θεούς ἐστιν, ἡ δὲ περὶ ἀνθρώπους, ἡ δὲ περὶ τοὺς ἀποιχομένους.

A.4_col2Adalet (M)

Adalet üçe ayrılır: tanrıya karşı adalet, insanlara karşı adalet ve göçüp gitmişlere karşı adalet. Tanrıya karşı adalet, dindarlıkla birlikte şükran duymak ve onun buyruklarını yerine getirmektir. İnsanlara karşı adalet, sözleşmelerde ve âdetin adil saydığı öbür işlerde kanuna bağlı kalmaktır. Göçüp gitmişlere karşı adalet ise onları gömmek ve onlara yapılması gereken öbür şeyleri yapmaktır. Demek ki adaletin biri tanrıya, biri insanlara, biri de göçüp gitmişlere karşıdır.

A.4_col2

ἡ δικαιοσύνη. διαιρεῖται ἡ δικαιοσύνη εἰς τρία· ἔστι γὰρ αὐτῆς ἓν μὲν πρὸς τὸν θεόν, ἓν δὲ πρὸς τοὺς ἀνθρώπους, ἓν δὲ πρὸς τοὺς ἀποιχομένους. ἔστι δὲ ἡ μὲν πρὸς τὸν θεὸν δικαιοσύνη μετ’ εὐσεβείας εὐχαριστία καὶ τὰς αὐτοῦ ἐκπληροῦν ἐντολάς, ἡ δὲ πρὸς τοὺς ἀνθρώπους περὶ τὰ συμβόλαια εὐνομία καὶ περὶ τὰ ἄλλα νομιζόμενα δίκαια, ἡ δὲ πρὸς τοὺς ἀποιχομένους δικαιοσύνη ἐστὶ θάπτειν καὶ τὰ ἄλλα ἐπιφέρειν. τῆς δικαιοσύνης ἄρα ἐστὶν ἓν μὲν πρὸς τὸν θεόν, ἓν δὲ πρὸς τοὺς ἀνθρώπους, ἓν δὲ πρὸς τοὺς ἀποιχομένους.

A.5_col1Epistēmē (D)

Epistēmēnin üç türü vardır: pratik, üretici ve teorik. Ev yapımı ve gemi yapımı üreticidir; çünkü bunların meydana getirdiği eseri görmek mümkündür. Siyaset, aulos çalma, kithara çalma ve bunlar gibi olanlar pratiktir; çünkü bunların meydana getirilmiş bir eseri görülmez, ama bir iş yaparlar: biri aulos ya da kithara çalar, öbürü devlet işlerini yürütür. Geometri, harmonik ve astronomi teoriktir; çünkü ne bir iş yapar ne de bir şey meydana getirirler: geometrici çizgilerin birbirine göre nasıl durduğunu, harmonikçi sesleri, astronom da yıldızları ve evreni seyreder. Demek ki epistēmēlerin kimi teorik, kimi pratik, kimi üreticidir.

A.5_col1

ἡ έπιστήμη. τῆς ἐπιστήμης ἐστὶν εἴδη τρία· τὸ μὲν γάρ ἐστι πρακτικόν, τὸ δὲ ποιητικόν, τὸ δὲ θεωρητικόν. ἡ μὲν οἰκοδομικὴ καὶ ναυπηγικὴ ποιητικαί εἰσιν· ἔστι γὰρ αὐτῶν ἰδεῖν ἔργον πεποιημένον. πολιτικὴ δὲ καὶ αὐλητικὴ καὶ κιθαριστικὴ καὶ αἱ τοιαῦται πρακτικαί· οὐ γὰρ ἔστιν ἰδεῖν ἔργον αὐτῶν πεποιημένον, ἀλλὰ πράττουσί τι· ὁ μὲν γὰρ αὐλεῖ καὶ κιθαρίζει, ὁ δὲ πολιτεύεται. ἡ δὲ γεωμετρικὴ καὶ ἁρμονικὴ καὶ ἀστρολογικὴ θεωρητικαί· οὔτε γὰρ πράττουσιν οὔτε ποιοῦσιν οὐδέν· ἀλλ’ ὁ μὲν γεωμέτρης θεωρεῖ, πῶς πρὸς ἀλλήλας ἔχουσιν αἱ γραμμαί, ὁ δὲ ἁρμονικὸς τοὺς φθόγγους, ὁ δὲ ἀστρολογικὸς τὰ ἄστρα καὶ τὸν κόσμον. τῶν ἄρα ἐπιστημῶν αἱ μέν εἰσι θεωρητικαί, αἱ δὲ πρακτικαί, αἱ δὲ ποιητικαί.

A.8_col2Epistēmē (M)

Epistēmē üçe ayrılır: teorik, üretici ve pratik. Teorik epistēmē, asıl işi seyir olandır; geometri, aritmetik, harmonik ve bunlar gibi olanlar. Üretici epistēmē, asıl işi bir eseri tamamlamak olandır; ev yapımı, heykelcilik ve bunlar gibi olanlar. Pratik epistēmē ise asıl işi eylem olandır; hekimlik, komutanlık, siyaset ve bunlar gibi olanlar. Demek ki epistēmēnin kimi teorik, kimi üretici, kimi pratiktir.

A.8_col2

ἡ έπιστήμη. διαιρεῖται ἡ ἐπιστήμη εἰς τρία· ἔστι γὰρ αὐτῆς τὸ μὲν θεωρητικόν, τὸ δὲ ποιητικόν, τὸ δὲ πρακτικόν. ἔστι δὲ ἡ μὲν θεωρητικὴ, 〈ἧς〉 τὸ κεφάλαιον θεωρία [δὲ] ἐστίν, οἷον ἡ γεωμετρικὴ καὶ ἀριθμητικὴ καὶ ἁρμονικὴ καὶ αἱ τοιαῦται· ἡ δὲ ποιητική, ἧς τὸ κεφάλαιόν ἐστιν ἔργου συντελεστικὸν, οἷον οἰκοδομικὴ καὶ ἀνδριαντοποιητικὴ καὶ ἄλλαι τοιαῦται· ἡ δὲ πρακτική, ἧς τὸ κεφάλαιόν ἐστι πρᾶξις, οἷον ἰατρικὴ καὶ στρατηγικὴ καὶ πολιτικὴ καὶ ἄλλαι τοιαῦται. τῆς ἐπιστήμης ἄρα ἡ μέν ἐστι θεωρητική, ἡ δὲ ποιητική, ἡ δὲ πρακτική.

A.6_col1Hekimlik (D)

Hekimliğin beş türü vardır: ilaçla tedavi, cerrahlık, perhizle tedavi, hastalığı teşhis ve ilk yardım. İlaçla tedavi hastalıkları ilaçlarla iyileştirir; cerrahlık kesip dağlayarak sağlığa kavuşturur; perhizle tedavi yaşayış düzenini ayarlayarak hastalıktan kurtarır; teşhis hastalığı tanıyarak iyileştirir; ilk yardım da hemen o anda yardım ederek acıdan kurtarır. Demek ki hekimliğin kimi ilaçla tedavi, kimi cerrahlık, kimi perhizle tedavi, kimi teşhis, kimi ilk yardımdır.

A.6_col1

ἡ ίατρική. τῆς ἰατρικῆς ἐστιν εἴδη πέντε· ἡ μὲν φαρμακευτική, ἡ δὲ χειρουργική, ἡ δὲ διαιτητική, ἡ δὲ νοσογνωμονική, ἡ δὲ βοηθητική. ἡ μὲν φαρμακευτικὴ διὰ φαρμάκων ἰᾶται τὰς ἀρρωστίας ἡδὲ χειρουργικὴ διὰ τοῦ τέμνειν καὶ καίειν ὑγιάζει, ἡ δὲ διαιτητικὴ διὰ τοῦ διαιτᾶν ἀπαλλάττει τῆς ἀρρωστίας, ἡ δὲ νοσογνωμονικὴ διὰ τοῦ γνῶναι τὸ ἀρρώστημα, ἡ δὲ βοηθητικὴ διὰ τοῦ βοηθῆσαι εἰς τὸ παραχρῆμα ἀπαλλάττει τῆς ἀλγηδόνος. τῆς ἄρα ἰατρικῆς ἡ μέν ἐστι φαρμακευτική, ἡ δὲ χειρουργική, ἡ δὲ διαιτητική, ἡ δὲ νοσογνωμονική, ἡ δὲ βοηθητική.

A.61_col2Hekimlik (M)

Hekimlik beşe ayrılır: ilaçla tedavi, cerrahlık, perhizle tedavi, teşhis ve ilk yardım. İlaçla tedavi hastalıkları ilaç vererek iyileştirir; cerrahlık kesip dağlayarak sağlığa kavuşturur; perhizle tedavi yaşayış düzenini ayarlayarak hastalıktan kurtarır; teşhis hastalığı tanıyarak hastayı bu yoldan iyileştirir; ilk yardım da yardım araçlarıyla hastaları sağlığa kavuşturur.

A.61_col2

ἡ ίατρική. διαιρεῖται ἡ ἰατρικὴ εἰς πέντε· τὸ μὲν γὰρ αὐτῆς ἐστι φαρμακευτικόν, τὸ δὲ χειρουργικόν, τὸ δὲ διαιτητικόν, τὸ δὲ νοσογνωμικόν, τὸ δὲ βοηθητικόν. καὶ ἡ μὲν φαρμακευτικὴ διὰ φαρμακείας ἰᾶται τὰς ἀρρωστίας, ἡ δὲ χειρουργικὴ διὰ 〈τοῦ τέμνειν καὶ καίειν ὑγιάζει, ἡ δὲ διαιτητικὴ διὰ〉 τοῦ διαιτᾶν ἀπαλλάττει τῆς ἀρρωστίας, ἡ δὲ νοσογνωμικὴ διὰ τοῦ γνῶναι τὴν νόσον οὕτως ἰᾶται τὸν νοσοῦντα, ἡ δὲ βοηθητικὴ διὰ τῶν βοηθημάτων ὑγιάζει τοὺς ἀσθενοῦντας.

A.7_col1Kanun (D)

Kanun ikiye ayrılır: yazılı kanun ve yazısız kanun. Şehirlerde yurttaşlık hayatımızı düzenleyen kanun yazılıdır; âdetlerden doğan kanuna ise yazısız kanun denir. Sözgelişi çarşıya çıplak çıkmamak ya da kadın giysisi giymemek gibi. Bunları hiçbir kanun yasaklamaz; yine de yapmayız, çünkü yazısız kanun bizi engeller. Demek ki kanunun kimi yazılı, kimi yazısızdır.

A.7_col1

ὁ νόμος. νόμου διαιρέσεις δύο· ὁ μὲν γὰρ αὐτοῦ γεγραμμένος, ὁ δὲ ἄγραφος. ᾧ μὲν ἐν ταῖς πόλεσι πολιτευόμεθα, γεγραμμένος ἐστίν· ὁ δὲ κατὰ ἔθη γινόμενος οὗτος ἄγραφος καλεῖται· οἷον τὸ μὴ γυμνὸν πορεύεσθαι εἰς τὴν ἀγορὰν μηδὲ γυναικεῖον ἱμάτιον περιβάλλεσθαι. ταῦτα γὰρ οὐθεὶς νόμος κωλύει, ἀλλ’ ὅμως οὐ πράττομεν διὰ τὸ ἀγράφῳ νόμῳ κωλύεσθαι. τοῦ ἄρα νόμου ἐστὶν ὁ μὲν γεγραμμένος, ὁ δὲ ἄγραφος.

A.20_col2Kanun (M)

Kanun ikiye ayrılır: yazılı ve yazısız. Yazılı kanun, sözleşmelerimizi ona göre yaptığımız, birbirimizle olan öbür işlerimizi ona göre karara bağladığımız ve bütün bu tür şeyleri ona göre düzenlediğimiz kanundur. Yazısız kanun ise şehirlerdeki âdetlerin ona göre büyüyüp yaşadığı kanundur.

A.20_col2

ὁ νόμος. διαιρεῖται ὁ νόμος εἰς δύο· ἔστι γὰρ αὐτοῦ ἓν μὲν γεγραμμένον, ἓν δὲ ἄγραφον. ἔστι δὲ ὁ μὲν γεγραμμένος, καθ’ ὃν τὰ συμβόλαια συναλλάσσομεν καὶ τὰς ἄλλας πρὸς ἀλλήλους πράξεις διακρίνομεν καὶ πάντα τὰ τοιαῦτα οἰκονομοῦμεν, ὁ δὲ ἄγραφος, καθ’ ὃν τὰ ἔθη ἐν ταῖς πόλεσιν αὔξεται καὶ διαμένει.

A.8_col1Söz (D)

Söz (logos) beşe ayrılır. Biri, devlet işleriyle uğraşanların halk meclislerinde söylediği sözdür; buna siyasi söz denir. Bir başka türü, hatiplerin yazıp gösteri için ya da mahkemede okudukları sözdür: övgüler, yergiler, suçlamalar ve savunmalar … Bu tür, retorik türdür. Üçüncü türü, sıradan kişilerin birbirleriyle konuşurken kullandığı sözdür; bu tarza gündelik söz denir. Bir başka türü, kısa sorular soranlarla soranlara cevap verenlerin aralarında konuşurken kullandığı sözdür; buna diyalektik söz denir. Beşinci türü, ustaların kendi tekhnēleri hakkında konuşurken kullandığı sözdür; buna da teknik söz denir. Demek ki sözün kimi siyasi, kimi retorik, kimi gündelik, kimi diyalektik, kimi tekniktir.

A.8_col1

ὁ λόγος. ὁ λόγος διαιρεῖται εἰς πέντε, ὧν εἷς μέν ἐστιν, ὃν οἱ πολιτευόμενοι λέγουσιν ἐν ταῖς ἐκκλησίαις, ὃς καλεῖται πολιτικός· ἑτέρα δὲ διαίρεσις λόγου ὃν οἱ ῥήτορες γράφουσι καὶ εἰς ἐπίδειξίν τε προφέρουσι καὶ εἰς 〈δικαστήρίον, οἷον〉 ἐγκώμια καὶ ψόγους καὶ κατηγορίας 〈καὶ ἀπολογίας〉 . . . . τὸ δὴ τοιοῦτον εἶδός ἐστι ῥητορικόν. τρίτη δὲ διαίρεσις λόγου, ὃν οἱ ἰδιῶται διαλέγονται πρὸς ἀλλήλους· οὗτος δὴ ὁ τρόπος προσαγορεύεται ἰδιωτικός. | ἑτέρα δὲ διαίρεσις λόγου, ὃν οἱ κατὰ βραχὺ ἐρωτῶντες καὶ ἀποκρινόμενοι τοῖς ἐρωτῶσι διαλέγονται· οὗτος δὲ καλεῖται ὁ λόγος διαλεκτικός. πέμπτη δὲ διαίρεσις λόγου, ὃν οἱ τεχνῖται περὶ τῆς ἑαυτῶν διαλέγονται τέχνης· ὃς δὴ καλεῖται τεχνικός. τοῦ λόγου ἄρα τὸ μέν ἐστι πολιτικόν, τὸ δὲ ῥητορικόν, τὸ δὲ ἰδιωτικόν, τὸ δὲ διαλεκτικόν, τὸ δὲ τεχνικόν.

A.16_col2Söz (M)

Söz beşe ayrılır: retorik, siyasi, diyalektik, teknik ve gündelik. Retorik söz gösteri, suçlama ve savunma sözüdür. Siyasi söz, öğüt veren ve yüreklendiren sözdür. Diyalektik söz, kısa sorular sorarak benimsediği görüşü ortaya koyan sözdür. Teknik söz, ustaların her birinin kendi tekhnēsine ilişkin konular üzerine söylediği sözdür. Gündelik söz ise sıradan insanların her gün birbirleriyle konuşurken söylediği sözdür.

A.16_col2

ὁ λόγος. διαιρεῖται ὁ λόγος εἰς πέντε· ἔστι γὰρ αὐτοῦ ὁ μὲν ῥητορικός, ὁ δὲ πολιτικός, ὁ δὲ διαλεκτικός, ὁ δὲ τεχνικός, ὁ δὲ ἰδιωτικός. ἔστι δὲ ὁ μὲν ῥητορικὸς καὶ ἐπιδεικτικὸς καὶ κατηγορικὸς καὶ ἀπο λογητικός, ὁ δὲ πολιτικὸς συμβουλευτικὸς καὶ παρακλητικός, διαλεκτικὸς δὲ ὁ κατὰ βραχὺ τῷ ἐρωτᾶν ἐμφανίζων ἃ προαιρεῖται, τεχνικὸς δὲ, ὃν λέγουσιν οἱ τεχνῖται ὑπὲρ τῶν κατὰ τὴν τέχνην ἑκάστου [τῶν] αὐτῶν, ἰδιωτικὸς δὲ, ὃν οἱ ἰδιῶται λέγουσι πρὸς ἀλλήλους καθ’ ἑκάστην ἡμέραν διαλεγόμενοι.

A.9_col1Musiki (D)

Musiki üçe ayrılır: biri yalnız ağızla yapılır, şarkı gibi; ikincisi ağızla ve ellerle, kithara eşliğinde şarkı söylemek gibi; üçüncüsü yalnız ellerle, kithara çalmak gibi. Demek ki musikinin kimi yalnız ağızla, kimi ağızla ve ellerle, kimi de ellerle yapılır.

A.9_col1

ἡ μουσική. ἡ μουσικὴ εἰς τρία διαιῥεῖται· ἔστι γὰρ ἡ μὲν διὰ τοῦ στόματος μόνον, οἷον ἡ ᾠδή· δεύτερον δὲ διὰ τοῦ στόματος καὶ τῶν χειρῶν, οἷον ἡ κιθαρῳδία· τρίτον ἀπὸ τῶν χειρῶν μόνον, οἷον ἡ κιθαριστική. τῆς ἄρα μουσικῆς ἔστι τὸ μὲν ἀπὸ τοῦ στόματος μόνον, τὸ δὲ ἀπὸ τοῦ στόματος καὶ τῶν χειρῶν, τὸ δὲ ἀπὸ τῶν χειρῶν.

A.60_col2Musiki (M)

Musiki üçe ayrılır: biri yalnız ağzın işidir, biri ellerin ve ağzın, biri de yalnız ellerin. Yalnız ağzın işi olanlar şarkılar, ezgili mırıldanmalar ve benzerleridir; ellerin ve ağzın işi olanlar koroya aulos eşlik etmesi ve benzerleri; ellerin işi olanlar ise kithara çalmak ve benzerleridir.

A.60_col2

ἡ μουσική. διαιρεῖται ἡ μουσικὴ εἰς τρία· ἔστι γὰρ αὐτῆς ἓν μὲν αὐτοῦ τοῦ στόματος ἔργον, ἓν δὲ χειρῶν καὶ στόματος, ἓν δὲ μόνον 〈τῶν χειρῶν. τὸ μὲν οὖν〉 αὐτοῦ τοῦ στόματος ἔργον οἷον αἵ τε ᾠδαὶ καὶ οἱ τερετισμοὶ καὶ τὰ τοιαῦτα, τῶν δὲ χειρῶν καὶ τοῦ στόματος ἥ τε χοραυλητικὴ καὶ [αὐλητικὴ] τὰ ὅμοια, τῶν δὲ χειρῶν ἡ κιθαριστικὴ καὶ τὰ τοιαῦτα.

A.10_col1Soyluluk (D)

Soyluluk dört türe ayrılır. Biri şudur: atalar iyi, erdemli ve adil kişilerse, onlardan doğanlara soylu derler. Bir başkası: atalar güç sahibi olmuş, yönetici olmuşsa, onlardan doğanlara soylu derler. Bir başkası: atalar ünlüyse, sözgelişi komutanlıklarıyla ya da çelenk ödüllü yarışmalardaki zaferleriyle; çünkü bunlardan doğanlara da soylu deriz. Bir başka tür de şudur: kişinin kendisi psykhēce asil ve yüce gönüllüyse, ona da soylu derler; soyluluğun en üstünü de budur. Demek ki soyluluğun kimi değerli atalardan, kimi güç sahiplerinden, kimi ünlülerden, kimi de kişinin kendi erdemliliğinden gelir.

A.10_col1

ἡ εὐγλενεια. διαιρεῖται δὲ ἡ εὐγένεια εἰς εἴδη τέτταρα. ἓν μέν, ἐὰν ὦσιν οἱ πρόγονοι καλοὶ κἀγαθοῖ καὶ δίκαιοι, τοὺς ἐκ τούτων γεγεννημένους εὐγενεῖς φασιν εἶναι· ἄλλο δέ, ἐὰν ὦσιν οἱ πρόγονοι δεδυναστευκότες καὶ ἄρχοντες γεγενημένοι, τοὺς ἐκ τούτων εὐγενεῖς φασιν εἶναι. ἄλλο δέ, ἐὰν ὦσιν οἱ πρόγονοι ὀνομαστοί, οἷον ἀπὸ στρατηγίας, ἀπὸ στεφανιτῶν ἀγώνων· καὶ γὰρ τοὺς ἐκ τούτων γεγεννημένους εὐγενεῖς προσαγορεύομεν. | ἄλλο εἶδος, ἐὰν αὐτός τις ᾖ γεννάδας τὴν ψυχὴν καὶ μεγαλόψυχος, καὶ τοῦτον εὐγενῆ φασὶν εἶναι· καὶ τῆς γε εὐγενείας αὕτη κρατίστη. τῆς ἄρα εὐγενείας τὸ μὲν ἀπὸ προγόνων ἐπιεικῶν, τὸ δὲ δυναστῶν, τὸ δὲ ἐνδόξων, τὸ δὲ ἀπὸ τῆς αὐτοῦ καλοκἀγαθίας.

A.10_col2Soyluluk (M)

Soyluluk üçe ayrılır. Biri ünlü ve adı duyulmuş ana babadan gelmektir; kralların, yöneticilerin ya da başka bir şan sahibi olanların soyundan gelmek gibi. Biri değerli ve adil kişilerden gelmektir; Ksenophon'un, Neilos'un ve bunlar gibilerin soyundan gelmek gibi. Biri de sahibinin kendi aretēsinden gelir: kişi asil, cömert, adil ve bunlar gibi ise. Demek ki soyluluğun biri ünlü ve adı duyulmuş atalardan gelmek, biri değerli ve adil kişilerden gelmek, biri de sahibinin kendi aretēsinden gelmektir.

A.10_col2

ἡ εὐγλενεια. διαιρεῖται ἡ εὐγένεια εἰς τρία· ἔστι γὰρ αὐτῆς ἓν μὲν ἀπὸ ἐνδόξων καὶ ὀνομαστῶν γονέων γεγονέναι, οἷον ἀπὸ βασιλέων καὶ ἀρχόντων [γεγονέναι] ἢ ἄλλην τινὰ δόξαν ἐχόντων· τὸ δὲ ἀπὸ σπουδαίων καὶ δικαίων, οἷον ἀπὸ Ξενοφῶντος καὶ Νείλου καὶ τῶν τοιούτων· τὸ δὲ ἀπ’ αὐτῆς τῆς τοῦ ἔχοντος ἀρετῆς, οἷον ἐὰν ᾖ γενναῖος καὶ μεγαλοπρεπὴς καὶ δίκαιος καὶ τὰ ἄλλα τὰ τοιαῦτα. τῆς εὐγενείας 〈ἄρα〉 ἓν μέν ἐστι τὸ ἀπὸ ἐνδόξων καὶ ὀνομαστῶν προγόνων γεγονέναι, ἓν δὲ τὸ ἀπὸ σπουδαίων καὶ δικαίων, ἓν δὲ τὸ ἀπ’ αὐτῆς τῆς τοῦ ἔχοντος ἀρετῆς.

A.11_col1Güzellik (D)

Güzellik üçe ayrılır. Biri övgüye değer güzelliktir, gözle görülen biçim güzelliği gibi. Bir başkası kullanışlı güzelliktir; alet, ev ve bunlar gibi şeyler kullanım bakımından güzeldir. Kanunlar, uğraşlar ve bunlar gibi şeyler ise fayda bakımından güzeldir. Demek ki güzelliğin kimi övgüye, kimi kullanıma, kimi faydaya göredir.

A.11_col1

τὸ κάλλος. τὸ κάλλος διαιρεῖται εἰς τρία· ἓν μὲν γὰρ αὐτοῦ ἐστιν ἐπαινετόν, οἷον ἡ διὰ τῆς ὄψεως εὐμορφία· ἄλλο δὲ χρηστικόν, οἷον ὄργανον καὶ οἰκία καὶ τὰ τοιαῦτα πρὸς χρῆσίν ἐστι καλά· τὰ δὲ πρὸς νόμους καὶ ἐπιτηδεύματα καὶ τὰ τοιαῦτα πρὸς ὠφέλειάν ἐστι καλά. τοῦ ἄρα κάλλους τὸ μέν ἐστι πρὸς ἔπαινον, τὸ δὲ πρὸς χρῆσιν, τὸ δὲ πρὸς ὠφέλειαν.

A.62_col2Güzellik (M)

Güzellik üçe ayrılır. Biri övgüye değer güzelliktir, gözle görülen biçim güzelliği gibi. Bir başkası kullanışlı güzelliktir; alet, ev ve bunlar gibi şeyler kullanım bakımından güzeldir. Bir başkası da fayda bakımından güzelliktir; güzel bir kanun, uğraşlar ve bunlar gibi şeyler fayda bakımından güzeldir.

A.62_col2

τὸ κάλλος. διαιρεῖται τὸ κάλλος εἰς τρία· ἓν μὲν γὰρ αὐτοῦ ἐστιν ἐπαινετόν, οἷον ἡ διὰ τῆς ὄψεως εὐμορφία· ἄλλο δὲ χρηστικόν, οἷον ὄργανον καὶ οἰκία καὶ τὰ τοιαῦτα πρὸς χρῆσίν εἰσι καλά· τὰ δὲ πρὸς ὠφέλειαν, οἷον νόμος καλὸς καὶ ἐπιτηδεύματα καὶ τὰ τοιαῦτα πρὸς ὠφέλειάν εἰσι καλά.

A.12_col1Psykhē (D)

Psykhē üçe ayrılır: akıl yürüten kısım, arzu eden kısım ve thymos'a ait kısım. Bunlardan akıl yürüten kısım, düşünüp taşınmanın, hesap etmenin, akletmenin ve bu türden her şeyin sebebidir. Psykhēnin arzu eden kısmı, yemek yemeyi ve cinsel birleşmeyi arzulamanın ve bu türden her şeyin sebebidir. Thymos'a ait kısım ise cesaret duymanın, haz ve acı duymanın, öfkelenmenin sebebidir. Demek ki psykhēnin kimi akıl yürüten, kimi arzu eden, kimi thymos'a ait kısımdır.

A.12_col1

ἡ ψυχή. ἡ ψυχὴ διαιρεῖται εἰς τρία· τὸ μὲν γὰρ αὐτῆς ἐστι λογιστικόν, τὸ δὲ ἐπιθυμητικόν, τὸ δὲ θυμικόν. τούτων δὲ τὸ μὲν λογιστικόν ἐστιν αἴτιον τοῦ βουλεύεσθαί τε καὶ λογίζεσθαι καὶ διανοεῖσθαι καὶ τῶν τοιούτων πάντῶν· τὸ δὲ ἐπιθυμητικὸν μέρος τῆς ψυχῆς ἐστιν αἴτιον τοῦ ἐπιθυμεῖν φαγεῖν καὶ τοῦ πλησιάσαι καὶ τῶν τοιούτων πάντων. τὸ δὲ θυμικὸν μέρος αἴτιόν ἐστι τοῦ θαρρεῖν καὶ ἥδεσθαι καὶ λυπεῖσθαι καὶ ὀργίζεσθαι. τῆς ἄρα ψυχῆς ἐστι τὸ μὲν λογιστικόν, τὸ δὲ ἐπιθυμητικόν, τὸ δὲ θυμικόν.

A.1_col2Psykhē (M)

Psykhē üçe ayrılır: akıl yürüten kısım, thymos'a ait kısım ve arzu eden kısım. Akıl yürüten kısım, onunla akıl yürüttüğümüz kısımdır; arzu eden kısım, onunla arzulara kapıldığımız kısım; thymos'a ait kısım ise onunla hiddetlendiğimiz, öfkelendiğimiz, cesaret duyduğumuz, kendimizi savunduğumuz ve bunlar gibi şeyleri yaptığımız kısımdır. Demek ki psykhēnin kimi akıl yürüten, kimi thymos'a ait, kimi arzu eden kısımdır.

A.1_col2

ἡ ψυχή. διαιρεῖται ἡ ψυχὴ εἰς τρία· ἔστι γὰρ αὐτῆς ἓν μὲν λογιστικόν, ἓν δὲ θυμικόν, ἓν δὲ ἐπιθυμητικόν. ἔστι δὲ τὸ μὲν λογιστικόν, ᾧ λογιζόμεθα· τὸ δὲ ἐπιθυμητικόν, ᾧ τὰς ἐπιθυμίας ἀναλαμβάνομεν· τὸ δὲ θυμικόν, ᾧ θυμούμεθα καὶ ὀργιζόμεθα καὶ θαρσοῦμεν καὶ ἀμυνόμεθα καὶ τὰ ἄλλα τὰ τοιαῦτα. τῆς ψυχῆς ἄρα τὸ μέν ἐστι λογιστικόν, τὸ δὲ θυμικόν, τὸ δὲ ἐπιθυμητικόν.

A.13_col1Aretē (D)

Tam aretēnin dört türü vardır: phronēsis, adalet, cesaret ve dördüncü olarak itidal. Bunlardan phronēsis işleri doğru yapmanın sebebidir; adalet, ortaklıklarda ve alışverişlerde adil davranmanın; cesaret, tehlikelerde ve korkulacak durumlarda titreyip kaçmamanın, yerinde durmanın; itidal ise arzulara hâkim olmanın, hiçbir hazza köle olmayıp ölçülü yaşamanın sebebidir. Demek ki aretēnin biri phronēsis, biri adalet, üçüncüsü cesaret, dördüncüsü itidaldir.

A.13_col1

ἡ ἀρετή. τῆς τελείας ἀρετῆς εἴδη ἐστὶ τέτταρα· ἓν μὲν φρόνησις, ἓν δὲ δικαιοσύνη, ἄλλο δ’ ἀνδρεία, τέταρτον | σωφροσύνῃ. τούτων ἡ μὲν φρόνησις αἰτία τοῦ πράττειν ὀρθῶς τὰ πράγματα· ἡ δὲ δικαιοσύνη τοῦ ἐν ταῖς κοινωνίαις καὶ τοῖς συναλλάγμασι δικαιοπραγεῖν· ἡ δὲ ἀνδρεία τοῦ ἐν τοῖς κινδύνοις καὶ φοβεροῖς μὴ [ἐξίστασθαι] τρεῖν, ἀλλὰ μένειν· ἡ δὲ σωφροσύνη τοῦ κρατεῖν τῶν ἐπιθυμιῶν καὶ ὑπὸ μηδεμιᾶς ἡδονῆς δουλοῦσθαι, ἀλλὰ κοσμίως ζῆν. τῆς ἀρετῆς ἄρα τὸ μέν ἐστι φρόνησις, ἄλλο δικαιοσύνη, τρίτον ἀνδρεία, τέταρτον σωφροσύνη.

A.2_col2Aretē (M)

Aretē dörde ayrılır: phronēsis, adalet, cesaret ve itidal. Phronēsis akıl yürüten kısımdadır; adalet psykhēnin bütün bu kısımlarında bulunur; cesaret thymos'a ait kısımda, itidal ise arzu eden kısımdadır. Demek ki aretēnin biri phronēsis, biri adalet, biri cesaret, biri itidaldir.

A.2_col2

ἡ ἀρετή. διαιρεῖται ἡ ἀρετὴ εἰς τέσσαρα· ἔστι γὰρ αὐτῆς ἓν μὲν φρόνησις, ἓν δὲ δικαιοσύνη, ἓν δὲ ἀνδρεία, ἓν δὲ σωφροσύνη. ἔστι δὲ ἡ μὲν φρόνησις ἐν τῷ λογιστικῷ, ἡ δὲ δικαιοσύνη ἐν πᾶσι τούτοις τοῖς μέρεσι γίνεται, ἡ δὲ ἀνδρεία ἐν τῷ θυμικῷ, ἡ δὲ σωφροσύνη ἐν τῷ ἐπιθυμητικῷ. τῆς ἀρετῆς ἄρα ἓν μέν ἐστι φρόνησις, ἓν δὲ δικαιοσύνη, ἓν δὲ ἀνδρεία, ἓν δὲ σωφροσύνη.

A.14_col1Yönetme (D)

Yönetme beş kısma ayrılır: kanuna göre, tabiata göre, alışkanlığa göre, soya göre ve zora dayanan yönetme. Şehirlerde vatandaşlar tarafından seçilen yöneticiler kanuna göre yönetirler. Tabiata göre yönetenler erkeklerdir; yalnız insanlarda değil, öbür hayvanlarda da böyledir, çünkü hemen her yerde erkekler dişileri yönetir. Alışkanlığa göre yönetme, çocuk bakıcılarının çocukları, öğretmenlerin de öğrencileri yönetmesi gibidir. Soya göre yönetme denince Lakedaimon krallarının yönetimi gibisi kastedilir; çünkü krallık belli bir soydan gelir. Makedonya'da da aynı biçimde yönetirler; orada da krallık soya göre kurulur. Zorlayarak ya da aldatarak vatandaşları istemedikleri hâlde yönetenlerin yönetimine de zora dayanan yönetme denir. Demek ki yönetmenin kimi kanuna, kimi tabiata, kimi alışkanlığa, kimi soya göredir, kimi de zora dayanır.

A.14_col1

ἡ ἀρχή. ἡ ἀρχὴ διαιρεῖται εἰς μέρη πέντε· ἓν μὲν εἰς τὸ κατὰ νόμον, ἓν δὲ εἰς τὸ κατὰ φύσιν, ἓν δὲ εἰς τὸ κατὰ ἔθος, τέταρτον δὲ εἰς τὸ κατὰ γένος, πέμπτον δὲ εἰς τὸ κατὰ βίαν. οἱ μὲν οὖν ἐν ταῖς πόλεσιν ἄρχοντες ὑπὸ τῶν πολιτῶν ἐπὰν αἱρεθῶσι, κατὰ νόμον ἄρχουσιν· οἱ δὲ κατὰ φύσιν, οἶ〈ον οἱ〉 ἄρσενες, οὐ μόνον ἐν τοῖς ἀνθρώποις, ἀλλὰ καὶ ἐν τοῖς ἄλλοις ζῴοις· ἐπὶ πολὺ γὰρ πανταχοῦ τὰ ἄρσενα τῶν θηλειῶν ἄρχει· ἡ δὲ τοῦ κατὰ ἔθος ἀρχὴ τοιαύτη ἐστίν, οἵαν οἱ παιδαγωγοὶ τῶν παίδων ἄρχουσι καὶ οἱ διδάσκαλοι τῶν φοιτώντων. κατὰ γένος δὲ ἀρχὴ τοιαύτη τις λέγεται, οἵαν οἱ Λακεδαιμόνιοι βασιλεῖς ἄρχουσιν· ἀπὸ γὰρ γένους τινὸς ἡ βασιλεία. καὶ ἐν Μακεδονίᾳ δὲ τὸν αὐτὸν τρόπον ἄρχουσι· καὶ γὰρ ἐκεῖ ἀπὸ γένους ἡ βασιλεία καθίσταται. οἱ δὲ βιασάμενοι ἢ παρακρουσάμενοι ἄρχουσιν ἀκόντων τῶν πολιτῶν, ἡ τοιαύτη ἀρχὴ κατὰ βίαν λέγεται εἶναι. τῆς ἀρχῆς ἄρα ἐστὶ τὸ μὲν κατὰ νόμον, τὸ δὲ κατὰ φύσιν, τὸ δὲ κατὰ ἔθος, τὸ δὲ κατὰ γένος, τὸ δὲ κατὰ βίαν.

A.63_51_col2Yönetme (M)

Yönetme beş kısma ayrılır: kanuna göre, tabiata göre, alışkanlığa göre, soya göre ve zora dayanan yönetme. Şehirlerdeki yöneticiler vatandaşlar tarafından seçildiklerinde kanuna göre yönetirler. Tabiata göre yönetme yalnız insanlarda değil, öbür hayvanlarda da vardır; çünkü hemen her yerde hayvanların erkekleri dişilerini yönetir. Alışkanlığa göre yönetme, çocuk bakıcılarının çocukları, öğretmenlerin de öğrencileri yönetmesi gibidir. Soya göre yönetme denince, ölen kral babanın yerine oğlunun, onun yerine de onun oğlunun geçmesi ve bunun böyle sürüp gitmesi kastedilir. Zorlayarak vatandaşları istemedikleri hâlde yönetenlerin yönetimine de zora dayanan yönetme denir.

Başlangıç (arkhē) da üçe ayrılır: tabiata göre, zora dayanan, sıraya ve konuma göre başlangıç. Tabiata göre erkek dişiye, güçlü olan güçsüze baş olur: sığırlar arasında boğa, koyunlar arasında koç ve bunlar gibi bütün hâllerde. Zora dayanarak efendiler kölelere, tiranlar şehirlere baş olur ve bunlar gibi bütün hâllerde. Sıraya ve konuma göre başlangıç ise ilk sıraya konmuş olandır: bir tragedyanın başlangıcı "Ey kadim Argos" sözleri, harflerin başlangıcı alfa, sayının başlangıcı da birdir.

A.63_51_col2

ἡ ἀρχή. διαιρεῖται ἡ ἀρχὴ εἰς μέρη πέντε· ἓν μὲν εἰς τὸ κατὰ νόμον, ἓν δὲ εἰς τὸ κατὰ φύσιν, ἓν δὲ εἰς τὸ κατὰ ἔθος, ἓν δὲ εἰς τὸ κατὰ γένος, πέμπτον δὲ εἰς τὸ κατὰ βίαν. οἱ μὲν οὖν ἐν ταῖς πόλεσιν ἄρχοντες ὅταν ὑπὸ τῶν πολιτῶν αἱρεθῶσιν, οὗτοι κατὰ νόμον ἄρχουσιν. ἡ δὲ τοῦ κατὰ φύσιν ἀρχὴ οὐ μόνον ἐν τοῖς ἀνθρώποις ἀλλὰ καὶ ἐν τοῖς ἄλλοις ζῴοις ἐστίν· ἐπὶ πολὺ γὰρ πανταχοῦ τὰ ἄρρενα τῶν ζῴων τῶν θηλειῶν ἄρχει. ἡ δὲ τοῦ κατὰ ἔθος ἀρχὴ τοιαύτη ἐστίν, οἷον οἱ παιδαγωγοὶ τῶν παίδων ἄρχουσι καὶ οἱ διδάσκαλοι τῶν φοιτητῶν. κατὰ γένος δὲ ἀρχὴ τοιαύτη τις λέγεται, ὅταν πατέρα βασιλέα τελευτήσαντα υἱὸς διαδέξηται καὶ πάλιν τοῦτον ὁ τούτου υἱὸς καὶ ἐφεξῆς δὲ ὡσαύτως. ὅσοι δὲ βιασάμενοι ἄρχουσιν ἀκόντων τῶν πολιτῶν, ἡ τοιαύτη ἀρχὴ κατὰ βίαν λέγεται εἶναι. διαιρεῖται ἡ ἀρχὴ εἰς τρία· ἔστι γὰρ αὐτῆς ἓν μὲν κατὰ φύσιν, ἓν δὲ κατὰ βίαν, ἓν δὲ κατὰ τάξιν καὶ θέσιν. κατὰ φύσιν μὲν οὖν ἄρχει τὸ ἄρρεν τοῦ θήλεος καὶ τὸ ἰσχυρότερον τοῦ ἀσθενεστέρου, οἷον ἐν μὲν βουσὶ ταῦρος, ἐν δὲ προβάτοις κριὸς καὶ πάντα τὰ τοιαῦτα· 〈κατὰ βίαν δέ〉, οἷον οἱ δεσπόται τῶν δούλων καὶ οἱ τύραννοι τῶν πόλεων καὶ πάντα τὰ τοιαῦτα· κατὰ τάξιν δὲ καὶ θέσιν, οἷον τὸ πρῶτον ταχθέν· ἐντεῦθεν ἀρχή ἐστι τῆς μὲν τραγῳδίας ὦ παλαιὸν Ἄργος, τῶν δὲ στοιχείων τὸ ἄλφα καὶ ἀριθμοῦ τὸ ἕν.

A.15_col1Hitabet (D)

Hitabetin altı türü vardır. Hatipler birine karşı savaşmayı ya da biriyle ittifak yapmayı buyurduklarında bu türe teşvik denir. Savaşmamak ve ittifak yapmamak, barış içinde kalmak gerektiğini savunduklarında bu tür caydırmadır. Hitabetin üçüncü türü, biri birinden haksızlık gördüğünü söyleyip onu birçok kötülüğün sebebi olarak gösterdiğinde ortaya çıkar; bu türe suçlama adı verilir. Hitabetin dördüncü türü, biri hiçbir haksızlık yapmadığını, uygunsuz başka bir şey de yapmadığını gösterdiğinde ortaya çıkar; buna savunma derler. Hitabetin beşinci türü, biri birini iyi anıp onun iyi ve erdemli biri olduğunu gösterdiğinde ortaya çıkar; bu türe övgü denir. Altıncı tür, biri birinin kötü olduğunu gösterdiğinde ortaya çıkar; bu türe yergi denir. Demek ki hitabetin kimi övgü, kimi yergi, kimi teşvik, kimi caydırma, kimi suçlama, kimi savunmadır.

A.15_col1

ἡ ῥητορεία. τῆς ῥητορείας εἴδη ἐστὶν ἕξ. ὅταν μὲν γὰρ κελεύωσι πολεμεῖν ἢ συμμαχεῖν πρός τινα, καλεῖται τὸ τοιοῦτον εἶδος προτροπή· ὅταν δὲ ἀξιῶσι μὴ πολεμεῖν μηδὲ συμμαχεῖν, ἀλλὰ ἡσυχίαν ἄγειν, τὸ τοιοῦτον εἶδος ἀποτροπή ἐστι. τρίτον εἶδος τῆς ῥητορείας, ὅταν τις φάσκῃ ἀδικεῖσθαι ὑπό τινος καὶ πολλῶν κακῶν αἴτιον ἀποφαίνῃ· τὸ δὴ τοιοῦτον εἶδος κατηγορία ὀνομάζεται. τέταρτον εἶδος τῆς ῥητορείας [ἀπολογία καλεῖται], ὅταν ἀποφαίνῃ τις αὑτὸν μηθὲν ἀδικοῦντα μήτε ἄλλο ἄτοπον μηθὲν πράττοντα· τὸ δὴ τοιοῦτον ἀπολογίαν καλοῦσι. | πέμπτον εἶδος ῥητορείας, ὅταν τις εὖ λέγῃ καὶ ἀποφαίνῃ καλὸν κἀγαθόν· τὸ δὴ τοιοῦτον εἶδος καλεῖται ἐγκώμιον. ἕκτον εἶδος, ὅταν τις ἀποφαίνῃ φαῦλον· τὸ δὴ τοιοῦτον εἶδος καλεῖται ψόγος. τῆς ἄρα ῥητορείας ἐστὶ τὸ μὲν ἐγκώμιον, τὸ δὲ ψόγος, τὸ δὲ προτροπή, τὸ δὲ ἀποτροπή, τὸ δὲ κατηγορία, τὸ δὲ ἀπολογία.

A.17_col2Hitabet (M)

Hitabet beşe ayrılır: suçlama, savunma, öğüt, övgü ve yergi.

A.17_col2

ἡ ῥητορεία. διαιρεῖται ἡ ῥητορεία εἰς πέντε· ἔστι γὰρ αὐτῆς ἓν μὲν κατηγορία, ἓν δὲ ἀπολογία, ἓν δὲ συμβουλία, ἓν δὲ ἐγκώμιον, ἓν δὲ ψόγος.

A.16_col1Doğru konuşmak (D)

Doğru konuşmak dörde ayrılır: söylenmesi gerekenleri söylemek, gerektiği kadar söylemek, söylenmesi gereken kişilere söylemek ve söylenmesi gereken zamanda söylemek. Söylenmesi gerekenler, konuşana da dinleyene de yarar sağlayacak şeylerdir. Gerektiği kadar söylemek, yeterli olandan ne fazlasını ne azını söylemektir. Söylenmesi gereken kişilere söylemek şudur: kusur işleyen yaşlılarla konuşuyorsan, sözlerini yaşlılara yaraşır biçimde kurmalısın; gençlerle konuşuyorsan, gençlere yaraşır biçimde. Söylenmesi gereken zaman ise ne erken ne geçtir; yoksa insan hedefi şaşırır ve kötü konuşur.

A.16_col1

τὸ ὀρθῶς λέγειν. τὸ ὀρθῶς λέγειν διαιρεῖται εἰς τέτταρα· ἓν μὲν ἃ δεῖ λέγειν, ἓν δὲ ὅσα δεῖ λέγειν, τρίτον πρὸς οὓς δεῖ λέγειν, τέταρτον δὲ πηνίκα λέγειν δεῖ. ἃ μὲν οὖν δεῖ λέγειν, ἃ μέλλει συμφέρειν τῷ λέγοντι καὶ τῷ ἀκούοντι· τὸ δὲ ὅσα δεῖ λέγειν, μὴ πλείω μηδὲ ἐλάττω τῶν ἱκανῶν. | τὸ δὲ πρὸς οὓς δεῖ λέγειν, ἐάν τε πρὸς πρεσβυτέρους ἁμαρτάνοντας διαλέγῃ, ἁρμόττοντας δεῖ τοὺς λόγους διαλέγεσθαι ὡς πρεσβυτέροις· ἐάν τε πρὸς νεωτέρους, ἁρμόττοντας δεῖ λέγεσθαι ὡς νεωτέροις. πηνίκα δὲ λέγειν ἐστὶ μήτε πρότερον μήτε ὕστερον· εἰ δὲ μή, διαμαρτήσεσθαι καὶ κακῶς ἐρεῖν.

A.52_col2Doğru konuşmak (M)

Doğru konuşmak beşe ayrılır: gerektiği kadar söylemek, gereken yerde söylemek, gereken kişilere söylemek, gereken zamanda söylemek ve gerekenleri söylemek. Gerektiği kadar söylemek, yeterli olandan ne fazlasını ne azını söylemektir. Gereken yerde söylemek, uygun yerde söylemektir: çarşıda, spor alanında, sohbet toplantısında ve gereken öbür yerlerde. Gereken kişilere söylemek, herkese ona yaraşanı söylemektir: yaşlılara ya da gençlere, kötü huylulara ya da hoş insanlara, düşmanlara ya da dostlara göre. Gereken zamanda söylemek, ne erken ne geç, ne de araya girip yersiz yere değil, tam zamanında konuşmaktır. Gerekenleri söylemek ise hem insanın kendisine hem dostuna yararlı ve faydalı olan şeyleri söylemektir.

A.52_col2

τὸ ὀρθῶς λέγειν. διαιρεῖται τὸ ὀρθῶς λέγειν εἰς πέντε· ἔστι γὰρ αὐτοῦ ἓν μὲν ὅσα δεῖ λέγειν, ἓν δὲ ὅπου δεῖ λέγειν, ἓν δὲ πρὸς οὓς δεῖ λέγειν, ἓν δὲ ἡνίκα δεῖ λέγειν, ἓν δὲ ἃ δεῖ λέγειν. τὸ μὲν οὖν ὅσα δεῖ λέγειν ἐστὶ τὸ μήτε πλείω μήτε ἐλάσσω τῶν ἱκανῶν, τὸ δὲ ὅπου δεῖ λέγειν ἐστὶν ἐν τόπῳ, οἷον ἐν ἀγορᾷ καὶ ἐν γυμνασίῳ καὶ ἐν διατριβῇ καὶ ἐν τοῖς δέουσιν ἄλλοις τόποις, τὸ δὲ πρὸς οὓς δεῖ λέγειν ἑκάστῳ τὸ ἁρμόττον [καὶ πρὸς ὃν ὃ ἁρμόττει], οἷον πρὸς πρεσβυτέρους 〈ἢ νεωτέρους καὶ〉 πρὸς μοχθηροῦς ἢ ἡδεῖς καὶ πρὸς ἐχθροὺς ἢ φίλους, τὸ δὲ ἡνίκα δεῖ, οἷον τὸ μήτε πρότερον μήτε ὕστερον μήτε διὰ μέσου ἄτερ τοῦ καιροῦ λέγειν, ἀλλ’ ἐγκαίρως, τὸ δὲ ἃ δεῖ λέγειν οἷον τὰ συμφέροντα καὶ ὠφέλιμα καὶ αὐτῷ καὶ τῷ φίλῳ.

A.17_col1İyilik (D)

İyilik dörde ayrılır: parayla, bedenle, bilgiyle ya da sözle yapılır. Biri muhtaç birine para bakımından rahatlaması için yardım ettiğinde parayla iyilik yapar. İnsanlar dövülen birinin yanına koşup ona yardım ettiklerinde başkalarına bedenle iyilik ederler. Eğitenler, tedavi edenler ve iyi bir şey öğretenler bilgiyle iyilik yaparlar. Biri bir başkasıyla birlikte ona yardımcı olarak mahkemeye girip onun lehine yerinde bir söz söylediğinde de sözle iyilik etmiş olur. Demek ki iyiliğin kimi parayla, kimi bedenle, kimi bilgiyle, dördüncüsü de sözle yapılır.

A.17_col1

ἡ εὐεργεσία. ἡ εὐεργεσία διαιρεῖται εἰς τέτταρα· ἢ γὰρ χρήμασιν ἢ σώμασιν ἢ ταῖς ἐπιστήμαις ἢ τοῖς λόγοις. τοῖς μὲν οὖν χρήμασιν, ὅταν δεομένῳ παραβοηθήσῃ τις εἰς χρημάτων λόγον εὐπορῆσαι· τοῖς δὲ σώμασιν εὖ ποιοῦσιν ἄλλους, ὅταν παραγενόμενοι τυπτομένοις παραβοηθῶσιν· | οἱ δὲ παιδεύοντες καὶ ἰατρεύοντες καὶ διδάσκοντες ἀγαθόν τι, οὗτοι ταῖς ἐπιστήμαις εὐεργετοῦσιν· ὅταν δὲ εἰσέλθωσιν εἰς δικαστήριον ἄλλος ὑπὲρ ἄλλου βοηθὸς καὶ λόγον τινὰ ἐπιεικῆ εἴπῃ ὑπὲρ αὐτοῦ, οὗτος δὴ λόγῳ εὐεργετεῖ. τῆς ἄρα εὐεργεσίας ἡ μέν ἐστι διὰ χρημάτων, ἡ δὲ διὰ σωμάτων, ἡ δὲ διὰ ἐπιστημῶν, τετάρτη δὲ διὰ λόγων.

A.44_col2İyilik (M)

İyilik dörde ayrılır: sözle iyilik yapmak, bilgi ve sanatlarla iyilik yapmak, para bakımından iyilik yapmak ve bedenle iyilik yapmak. Sözle iyilik yapanlar, mahkemede birinin yanında konuşanlar, onunla birlikte davayı yürütenler, onu övenler ve bunlar gibileridir. Bilgi ve sanatla iyilik yapanlar eğitenler, tedavi edenler ve hayat için yararlı şeyleri üretenlerdir. Para bakımından iyilik yapanlar, birinin para ihtiyacını üstlenenlerdir. Bedenle iyilik yapanlar ise dövülenleri savunanlar ve bu türden başlarına bir iş gelenlere yardım edenlerdir.

A.44_col2

ἡ εὐεργεσία. διαιρεῖται ἡ εὐεργεσία εἰς τέσσαρα· ἔστι γὰρ αὐτῆς ἓν μὲν λόγῳ εὐεργετεῖν, ἓν δὲ δι’ ἐπιστήμης καὶ τεχνῶν, ἓν δὲ εἰς ἀργυρίου λόγον καὶ ἓν διὰ σωμάτων. διὰ λόγων οὖν εὐεργετοῦσιν οἱ συνηγοροῦντες καὶ συνδικάζοντες καὶ ἐγκωμιάζοντες καὶ οἱ τοιοῦτοι, δι’ ἐπιστήμης δὲ καὶ τέχνης οἱ παιδεύοντες καὶ ἰατρεύοντες καὶ οἱ 〈τὰ〉 πρὸς τὸν βίον χρήσιμα δημιουργοῦντες, εἰς ἀργυρίου δὲ λόγον οἱ προιστάμενοι τῆς [εἰς] ἀργυρίου χρείας, διὰ τῶν σωμάτων δὲ εὐεργετοῦσιν οἱ ἀμύνοντες καὶ βοηθοῦντες 〈τυπτομένοις καὶ〉 ἐν τοῖς τοιούτοις συμπτώμασι.

A.18_col1Şeylerin sonuca varması — sebepler (D)

Şeylerin sonuca varması dört türe ayrılır. Bir türü şudur: şeyler kanuna göre sonuca varır; bir karar alındığında ve kanun onu yürürlüğe koyduğunda olduğu gibi. Şeyler tabiata göre de sonuca varır: gün, yıl ve mevsimler gibi. Şeyler sanata göre de sonuca varır: sözgelişi ev yapımı, çünkü bir evi tamamlar; gemi yapımı da öyle, çünkü gemileri tamamlar. Şeylerin sonuca varması talihe göre de olur; bir iş insanın beklediğinden başka türlü sonuçlandığında olduğu gibi. Demek ki şeylerin sonuca varmasının kimi kanuna, kimi tabiata, kimi sanata, kimi talihe göredir.

A.18_col1

τὸ τέλος τῶν πραγμάτων — αἱ αἰτίαι. διαιρεῖται τὸ τέλος τῶν πραγμάτων εἰς τέτταρα εἴδη· ἓν μὲν κατὰ νόμον τέλος τὰ πράγματα λαμβάνει, ὅταν ψήφισμα γένηται καὶ τοῦθ’ ὁ νόμος τελέσῃ· κατὰ φύσιν δὲ τέλος τὰ πράγματα λβάνει, βάνει, 〈οἷον〉 ἥ τε ἡμέρα καὶ ὁ ἐνιαυτὸς καὶ αἱ ὧραι. κατὰ τέχνην δὲ τέλος τὰ πράγματα λαμβάνει, οἷον ἡ οἰκοδομική. οἰκίαν γὰρ [τις] ἐπιτελεῖ· καὶ ἡ ναυπηγική· πλοῖα γάρ. | κατὰ τύχην δὲ γίνεται τοῖς πράγμασι τέλος, ὅταν ἄλλως καὶ μὴ ὡς ὑπολαμβάνει τις ἀποβαίνῃ. τοῦ τέλους ἄρα τῶν πραγμάτων τὸ μὲν κατὰ νόμον, τὸ δὲ κατὰ φύσιν, τὸ δὲ κατὰ τέχνην, τὸ δὲ κατὰ τύχην ἐστίν.

A.48_col2Şeylerin sonuca varması — sebepler (M)

Var olan her şey dört sebepten biriyle meydana getirilir: ya talihle ya epistēmēyle ya tabiatla ya da zorla ve zorunlulukla. Talihle olanlar, kendiliğinden ve önceden düşünülmeden ortaya çıkanlardır. Epistēmēyle olanlar evler, gemiler ve bunlar gibi şeylerdir. Tabiatla olanlar insanlar, ağaçlar ve bütün canlılardır. Zorla ve zorunlulukla olanlar ise akıldan yoksun hayvanların evcilleştirilmesi, boyun eğdirilmesi, efendilik ve tiranlık yönetimleri ve bunlar gibi şeylerdir.

A.48_col2

τὸ τέλος τῶν πραγμάτων — αἱ αἰτίαι. ἕκαστον τῶν ὄντων ἀποτελεῖται διὰ τέσσαρας αἰτίας· ἢ γὰρ διὰ [τὸ περὶ χρηστὴν ὑπάρχειν ἀπρόσδεκτον] τύχην ἢ δι’ ἐπιστήμην ἢ διὰ φύσιν ἢ διὰ βίαν καὶ ἀνάγκην. τὰ μὲν διὰ τύχην ἐστὶ τὸ ἀπὸ ταὐτομάτου καὶ ἄνευ προνοίας ἀποτελούμενον, τὰ δὲ δι’ ἐπιστήμην αἵ τε οἰκίαι καὶ αἱ νῆες καὶ πάντα τὰ τοιαῦτα, τὰ δὲ διὰ φύσιν, οἷον οἱ ἄνθρωποι καὶ τὰ δένδρα καὶ τὰ ζῷα πάντα, διὰ δὲ βίαν καὶ ἀνάγκην, οἷον αἱ τῶν ἀλόγων ζῴων δαμάσεις καὶ αἱ κρατήσεις καὶ δεσποτεῖαι καὶ τυραννίδες καὶ τὰ τοιαῦτα.

A.19_col1Güç (D)

Güç (dynamis) dört türe ayrılır. Biri zihinle yapabildiğimiz şeylerdir: hesap etmek, tahmin etmek gibi. Bir başkası bedenle yapabildiklerimizdir: yürümek, vermek, almak ve bunlar gibi şeyler. Üçüncüsü, asker ve para çokluğuyla yapabildiklerimizdir; bu yüzden bir krala büyük güç sahibi denir. Gücün dördüncü türü, iyi ya da kötü bir şeye uğramak ve iyi ya da kötü bir şey yapmaktır: hastalanabilir, eğitilebilir, sağlığa kavuşabiliriz ve bunlar gibi her şey. Demek ki gücün kimi zihinde, kimi bedende, kimi orduda ve parada, kimi de yapmakta ve uğramaktadır.

A.19_col1

ἡ δύναμις. ἡ δύναμις διαιρεῖται εἰς τέτταρα εἴδη· ἓν μὲν ὃ δυνάμεθα τῇ διανοίᾳ, 〈οἷον〉 λογίζεσθαι καὶ ὑπονοεῖν· ἕτερον δὲ τῷ σώματι, οἷον πορεύεσθαι καὶ διδόναι καὶ λαμβάνειν καὶ τὰ τοιαῦτα· τρίτον ὃ δυνάμεθα πλήθει στρατιωτῶν καὶ χρημάτων, ὅθεν καλεῖται πολλὴν δύναμιν ἔχων βασιλεύς· τετάρτη δὲ διαίρεσις δυνάμεως πάσχειν καὶ ποιεῖν εὗ καὶ κακῶς· οἷον ἀρρωστεῖν καὶ παιδεύεσθαι δυνάμεθα καὶ ὑγιεῖς γίνεσθαι καὶ πάντα τὰ τοιαῦτα. τῆς ἄρα δυνάμεως ἡ μέν ἐστιν ἐν διανοίᾳ, ἡ δὲ ἐν τῷ σώματι, ἡ δὲ ἐν στρατοπέδῳ καὶ χρήμασιν, ἡ δὲ ἐν τῷ ποιεῖν καὶ πάσχειν.

A.33_col2Güç (M)

Güç beşe ayrılır: biri psykhēdedir, biri bedende, biri eylemlerde, biri var olmayan bazı şeylerde, biri de bir şeye uğramakta ya da bir şey yapmaktadır. Psykhēdeki güç, öğrendiğimiz ve düşündüğümüz şeylerdir. Bedendeki güç, hareketler ve bedenle bir şey yapabilmemizi sağlayan öbür yetilerdir. Eylemlerdeki güç, askerî güçler gibidir; çünkü bol para ve çok asker toplanmışsa, büyük güce sahip olmaktan söz edilir. Var olmayan bazı şeylerdeki güç, meydana gelmesi ya da yapılması mümkün olan şeylerdir. Uğramaktaki ya da yapmaktaki güç ise yok edilmesi ya da yok olması mümkün olan şeylerdir.

A.33_col2

ἡ δύναμις. διαιρεῖται ἡ δύναμις εἰς πέντε· ἔστι γὰρ αὐτῆς ἓν μὲν ἐν ψυχῇ, ἓν δὲ ἐν σώματι, ἓν δὲ ἐν ταῖς πράξεσιν, ἓν δὲ ἐν ἐνίοις τῶν μὴ ὄντων, ἓν δὲ ἐν τῷ παθεῖν ἢ ποιῆσαι. ἐν ψυχῇ μὲν ἃ μανθάνομεν καὶ διανοούμεθα, ἐν σώματι δὲ οἷον αἵ τε κινήσεις καὶ αἱ ἄλλαι δυνάμεις, καθ’ ἃς πράττειν τι [ἐν] τῷ σώματι δυνάμεθα, ἐν δὲ ταῖς πράξεσιν οἷον αἱ στρατιωτικαὶ δυνάμεις· λέγεται γὰρ μεγάλην ἔχειν δύναμιν, ὅταν χρήματα καὶ στρατιῶται πολλοὶ συνηθροισμένοι ὦσι. τῶν δὲ μὴ ὄντων ἐν ἐνίοις ὅσα δυνατά ἐστι γενέσθαι ἢ ποιηθῆναι· ἐν δὲ τῷ παθεῖν ἢ ποιῆσαι, ὅσα δυνατά ἐστιν ἀναιρεῖν ἢ ἀναιρεθῆναι.

A.20_col1İnsanseverlik (D)

İnsanseverliğin üç türü vardır. Biri selamlaşmayla ortaya çıkar; bazılarının karşılaştıkları herkesi selamlayıp elini sıkarak hatırını sorması gibi. Bir başka türü, birinin başı derde giren herkese yardım eli uzatmasıdır. İnsanseverliğin bir başka türü de bazılarının sofra kurmayı sevmesidir. Demek ki insanseverliğin kimi selamlaşmayla, kimi iyilik yapmayla, kimi de ağırlamayla ve insanlarla bir arada olmayı sevmekle ortaya çıkar.

A.20_col1

ἡ φιλανθρωπία. τῆς φιλανθρωπίας ἐστὶν εἴδη τρία· ἓν μὲν διὰ τῆς προσηγορίας γινόμενον, οἷον ἐν ᾧ τινες τὸν ἐντυχόντα πάντα προσαγορεύουσι καὶ τὴν δεξιὰν ἐμβάλλοντες χαιρετίζουσιν· ἄλλο εἶδος, ὅταν τις βοηθητικὸς ᾖ παντὶ τῷ ἀτυχοῦντι· ἕτερον εἶδός ἐστι τῆς φιλανθρωπίας, ἐν ᾧ τινες φιλοδειπνισταί εἰσι. τῆς ἄρα φιλανθρωπίας τὸ μέν ἐστι διὰ τοῦ προσαγορεύειν, τὸ δὲ διὰ τοῦ εὐεργετεῖν, τὸ δὲ διὰ τοῦ ἑστιᾶν καὶ φιλοσυνουσιάζειν.

A.21_col1Saadet (D)

Saadet beş kısma ayrılır: iyi karar verme, duyuların sağlamlığı ve bedenin sağlığı, işlerde talihin yaver gitmesi, insanlar arasında iyi şöhret, para ve hayat için yararlı şeylerde bolluk. İyi karar verme terbiyeden ve birçok şeyde tecrübe kazanmaktan doğar. Duyuların sağlamlığı bedenin organlarından gelir: kişi gözleriyle görüyor, kulaklarıyla işitiyor, burnuyla ve ağzıyla duyması gereken şeyleri duyuyorsa, buna duyuların sağlamlığı denir. Talihin yaver gitmesi, kişinin hedeflediği işlerde, değerli bir insanın yapması gerekenleri başarıyla yapmasıdır. İyi şöhret, kişinin hakkında iyi söz edilmesidir. Bolluk ise kişinin hayattaki ihtiyaçlar bakımından öyle bir durumda olmasıdır ki hem dostlarına iyilik edebilsin hem de kamu hizmetlerini cömertçe ve rahatça yerine getirebilsin. Bunların hepsine sahip olan, tam anlamıyla mesuttur. Demek ki saadetin kimi iyi karar verme, kimi duyuların sağlamlığı ve bedenin sağlığı, kimi talihin yaver gitmesi, kimi iyi şöhret, kimi de bolluktur.

A.21_col1

Ἡ εὐδαιμονία. ἡ εὐδαιμονία διαιρεῖται εἰς πέντε μέρη· ἡ μὲν γὰρ αὐτῆς ἐστιν εὐβουλία, ἕτερον δὲ εὐαισθησία καὶ ὑγεία τοῦ σώματος, τρίτον εὐτυχία ἐν ταῖς πράξεσι, τέταρτον εὐδοξία παρὰ τοῖς ἀνθρώποις, πέμπτον εὐπορία χρημάτων καὶ τῶν εἰς τὸν βίον χρησίμων. | ἡ μὲν οὖν εὐβουλία γίνεται ἐκ παιδείας καὶ ἐκ τοῦ πολλῶν ἔμπειρον γενέσθαι. ἡ δὲ εὐαισθησία ἐκ τῶν τοῦ σώματος μερῶν· οἷον ἐάν τις ὀφθαλμοῖς ὁρᾷ καὶ τοῖς ὠσὶν ἀκούῃ καὶ τῇ ῥινὶ καὶ τῷ στόματι αἰσθάνηται ὧν δεῖ αἰσθάνεσθαι· τὸ δὲ τοιοῦτον εὐαισθησία. ἡ δὲ εὐτυχία, ὅταν ἐφ’ ἃ σκοπεῖ πράξῃ κατορθῶν ἃ δεῖ πράττειν τὸν σπουδαῖον· εὐδοξία δέ ἐστιν ὅταν τις εὖ ἀκούῃ. εὐπορία δέ ἐστιν, ὅταν τις πρὸς τὰς ἐν τῷ βίῳ χρήσεις οὕτως ἔχῃ, ὥστε καὶ φίλους εὗ ποιῆσαι καὶ φιλοτίμως καὶ εὐπόρως ἀπολειτουργῆσαι. ᾧ δὲ ὑπάρχει πάντα ταῦτα, οὗτός ἐστιν εὐδαίμων τελέως. τῆς ἄρα εὐδαιμονίας ἐστὶ τὸ μὲν εὐβουλία, τὸ δὲ εὐαισθησία καὶ ὑγεία τοῦ σώματος, τὸ δὲ εὐτυχία, τὸ δὲ εὐδοξία, τὸ δὲ εὐπορία.

A.22_col1Sanatlar (D)

Sanatlar üçe ayrılır: birinci, ikinci ve üçüncü sanatlar. Birinciler madencilik ve oduncluktur, çünkü bunlar malzeme hazırlar. Demircilik ve marangozluk biçim değiştiren sanatlardır: demircilik demirden silah yapar, marangozluk tahtadan aulos ve lir yapar. Kullanan sanat ise binicilik gibidir, dizginleri kullanır; savaş sanatı silahları kullanır; musiki aulosları ve liri kullanır. Demek ki tekhnēnin üç türü vardır: birinci, ikinci ve üçüncü.

A.22_col1

αἱ τέχναι — αἱ ἐπιστῆμαι. αἱ τέχναι εἰς τρία διαιροῦνται· ἡ μὲν πρώτη, ἡ δὲ δευτέρα, ἡ δὲ τρίτη. πρώτη μὲν οὖν ἡ μεταλλευτικὴ καὶ ὑλοτομική· παρασκευαστικαὶ γάρ εἰσιν. ἡ δὲ χαλκευτικὴ καὶ ἡ τεκτονικὴ μετασχηματικτικαί εἰσιν· ἐκ μὲν γὰρ τοῦ σιδήρου ἡ χαλκευτικὴ ὅπλα ποιεῖ, ἡ δὲ τεκτονικὴ ἐκ τῶν ξύλων αὐλοὺς καὶ λύρας. ἡ δὲ χρηστική οἷον ἱππική τοῖς χαλινοῖς χρῆται· ἡ πολεμικὴ τοῖς ὅπλοις· ἡ μουσικὴ τοῖς αὐλοῖς καὶ τῇ λύρᾳ. τῆς τέχνης ἄρα τρία εἴδη ἐστί· τὸ μέν τι πρῶτον, τὸ δέ τι δεύτερον, τὸ δέ τι τρίτον.

A.53_col2Sanatlar (M)

Epistēmēler üçe ayrılır: birinciler, ikinciler ve üçüncüler. Birinciler malzeme hazırlayanlardır: madencilik, oduncluk ve taş ocakçılığı. İkinciler üreten ve biçim değiştirenlerdir: demircilik demiri alıp biçimini değiştirir ve dizgin, silah ve bunlar gibi şeyler yapar; marangozluk keresteyi alıp biçimini değiştirir ve aulos, gemi, ev ve bunlar gibi şeyler yapar; taşçılık taşları alıp biçimini değiştirir ve sur, ev ve bunlar gibi şeyler yapar. Üçüncülere gelince: binicilik dizgini alıp onu iyi kullanır, savaş sanatı silahları, öbür sanatlar da bu türden şeyleri; aulos çalma sanatı aulosları alıp iyi kullanır, dümencilik de dümenleri alıp kullanır; öbürlerinde de böyledir.

A.53_col2

αἱ τέχναι — αἱ ἐπιστῆμαι. διαιροῦνται αἱ ἐπιστῆμαι [τῶν πρώτων καὶ τῶν δευ τερῶν] εἰς τρία· εἰσὶ γὰρ αὐτῶν αἱ μὲν πρῶται, αἱ δὲ δεύτεραι, αἱ δὲ τρίται. πρῶτον μὲν οὖν εἰσὶν αἱ παρασκευαστικαί τε καὶ μεταλλευτικαὶ καὶ ὑλοτομικαὶ καὶ λιθοτομικαί, δεύτεραι δὲ αἵ τε ποιητικαὶ καὶ μετασχηματιστικαί, οἷον ἡ μὲν χαλκευτικὴ τὸν σίδηρον παραλαβοῦσα μετεσχημάτισε καὶ ἐποίησε χάλινοὺς καὶ ὅπλα καὶ τὰ τοιαῦτα, ἡ δὲ τεκτονικὴ τὴν ὕλην παραλαβοῦσα μετεσχημάτισε καὶ ἐποίησεν αὐλοὺς καὶ πλοῖα καὶ οἴκους καὶ τὰ τοιαῦτα, ἡ δὲ λιθουργικὴ τοὺς λίθους παραλαβοῦσα μετεσχημάτισε καὶ ἐποίησε τείχη καὶ οἰκίας καὶ τὰ τοιαῦτα. πάλιν αἱ τρίται· ἡ μὲν γὰρ ἱππικὴ παραλαβοῦσα τὸν χαλινὸν ἐχρήσατο καλῶς καὶ ἡ πολεμικὴ τὰ ὅπλα καὶ ἐπὶ τῶν τοιούτων, καὶ πάλιν ἡ αὐλητικὴ παραλαβοῦσα τοὺς αὐλοὺς ἐχρήσατο καλῶς καὶ ἡ κυβερνητικὴ τοὺς οἴακας παραλαβοῦσα καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων τῶν τοιούτων.

A.23_col1İyi (D)

İyi dört cinse ayrılır. Bunlardan biri şudur: aretēye sahip olan kişiye ayrıca iyi deriz. Bir başkası: aretēnin kendisine ve adalete iyi deriz. Üçüncüsü, uygun yiyecekler, idmanlar ve ilaçlar gibi şeylerdir. Dördüncü olarak da aulos çalma sanatına, oyunculuk sanatına ve bunlar gibi şeylere iyi deriz. Demek ki iyinin dört türü vardır: biri aretēye sahip olmak, biri aretēnin kendisi, üçüncüsü yararlı yiyecekler ve idmanlar; dördüncü olarak da aulos çalma sanatına, oyunculuk sanatına ve şiir sanatına iyi deriz.

A.23_col1

τὸ ἀγαθόν. τὸ ἀγαθὸν εἰς τέτταρα γένη διαιρεῖται· ὧν ἓν μὲν λέγομεν εἶναι τὸν τὴν ἀρετὴν ἔχοντα ἰδίᾳ ἀγαθόν· ἄλλο δὲ αὐτὴν τὴν ἀρετὴν καὶ τὴν δικαιοσύνην λέγομεν ἀγαθὸν εἶναι· τρίτον δέ, οἷον σιτία καὶ γυμνάσια τὰ πρόσφορα καὶ φάρμακα· τέταρτον δέ φαμεν εἶναι ἀγαθόν, οἷον αὐλητικὴν καὶ ὑποκριτικὴν καὶ τὰ τοιαῦτα. ἀγαθοῦ ἄρα τέτταρα εἴδη ἐστί· τὸ μὲν τὸ τὴν ἀρετὴν ἔχειν, ἕτερον δὲ αὐτὴ ἡ ἀρετή, τρίτον δὲ σιτία καὶ γυμνάσια τὰ ὠφέλιμα· τέταρτον δὲ αὐλητικὴν καὶ ὑποκριτικὴν καὶ ποιητικὴν ἀγαθὸν λέγομεν εἶναι.

A.36_col2İyi (M)

İyi dörde ayrılır: biri aretē ve adalettir, biri aretēye sahip olan, biri yararlı olan, biri de hoşa giden ve haz veren. Aretē ve adalet iyidir, çünkü her birine iyi denir. Biri aretēye sahip olandır, at, insan ve bunlar gibi; çünkü bunların her birine, aretēye sahipse, iyi denir. Yararlı olan, idman, ilaç tedavisi ve sağlığa ve iyi bünyeye yarayan öbür her şeydir; çünkü bunların her birine, kime yararlıysa onun için iyi denir. Hoşa giden ve haz veren ise oyuncu ve aulos çalan gibidir; bunlara yarar sağladıkları için değil, hoşa gittikleri için iyi denir.

A.36_col2

τὸ ἀγαθόν. διαιρεῖται τὸ ἀγαθὸν εἰς τέσσαρα· ἔστι γὰρ αὐτοῦ ἓν μὲν ἀρετὴ καὶ δικαιοσύνη, ἓν δὲ τὸ ἔχων ἀρετήν, ἓν δὲ τὸ συμφέρον, ἓν δὲ τὸ τερπνὸν καὶ τὸ ἥδεσθαι ποιοῦν· οἷον ἀρετὴ μὲν καὶ δικαιοσύνη, ὅτι τούτων ἑκάτερον ἀγαθὸν λέγεται εἶναι, ἓν δὲ τὸ ἔχον ἀρετὴν, οἷον ἵππος καὶ ἄνθρωπος καὶ τὰ τοιαῦτα· καὶ γὰρ τούτων ἕκαστον λέγεται ἀγαθὸν εἶναι, ἐὰν ἔχῃ τὴν ἀρετήν. τὸ δὲ συμφέρον, οἷον γυμνασία καὶ φαρμακεία καὶ τἆλλα ὅσα πρὸς ὑγείαν καὶ εὐεξίαν· καὶ γὰρ τούτων ἕκαστον λέγεται ἀγαθὸν εἶναι ᾧ ἂν συμφέρῃ. τὸ δὲ τερπνὸν καὶ τὸ ἥδεσθαι ποιοῦν, οἷον ὑποκριτὴς καὶ αὐλητὴς, οὐ τῷ ὠφελεῖν ἀγαθὸν εἶναι λέγεται ἀλλὰ τῷ τέρπειν [τοῦ ἀγαθοῦ εἶναι.]

A.24_col1Var olan şeyler (D)

Var olan şeylerin kimi kötü, kimi iyi, kimi de ikisi de değildir. Bunlardan her zaman zarar verebilenlere kötü deriz: nefsine hâkim olamama (akrasia), akılsızlık, adaletsizlik ve bunlar gibi şeyler. Bunların zıtları iyidir. Kimi zaman yarar, kimi zaman zarar verebilen şeyler ise, yürümek, oturmak ve yemek gibi, ya da hiç yarar da zarar da veremeyen şeyler, ne iyidir ne kötü. Demek ki var olan şeylerin kimi iyi, kimi kötü, kimi de bunların hiçbiri değildir.

A.24_col1

τὰ ὄντα. τῶν ὄντων τὰ μέν ἐστι κακά, τὰ δὲ ἀγαθά, τὰ δὲ οὐδέτερα. τούτων κακὰ μὲν ταῦτα λέγομεν, τὰ δυνάμενα βλάπτειν ἀεί, οἷον ἀκρασίαν καὶ ἀφροσύνην καὶ ἀδικίαν καὶ τὰ τοιαῦτα· τὰ δὲ τούτοῖς ἐναντία ἀγαθά ἐστιν· τὰ δὲ ἐνίοτε μὲν ὠφελεῖν, ἐνίοτε δὲ βλάπτειν, οἷον τὸ περιπατεῖν καὶ τὸ καθῆσθαι καὶ τὸ ἐσθίειν, 〈ἢ〉 ὅλως μήτε ὠφελῆσαι μήτε βλάψαι δυνάμενα, ταῦτα οὖν οὔτε ἀγαθὰ οὔτε κακά ἐστιν. τῶν ἄρα ὄντων τὰ μὲν ἀγαθά, τὰ δὲ κακά, τὰ δὲ οὐδέτερα τούτων.

A.55_col2Var olan şeyler (M)

Var olan şeylerin her biri üçe ayrılır: ya iyidir ya kötüdür ya da ikisi de değildir. Birine yarar sağlayıp zarar vermediğinde iyidir; her zaman zarar verdiğinde kötüdür. İkisi de olmayan ise kimi zaman zarar, kimi zaman yarar verecek olandır: yürüyüşler, uykular, çöpleme otu ve bunlar gibi şeyler; ya da hiç zarar da yarar da vermeyecek olandır.

A.55_col2

τὰ ὄντα. διαιρεῖται ἕκαστον τῶν ὄντων εἰς τρία. ἔστι γὰρ ἢ ἀγαθὸν ἢ κακὸν ἢ οὐδέτερον. τὸ μὲν οὖν ἀγαθόν ἐστιν, ὅταν ὠφελήσῃ τινὰ καὶ οὐ βλάψῃ, τὸ δὲ κακόν, ὅταν βλάπτῃ ἀεί, τὸ δὲ οὐδέτερον, ὅπερ ποτὲ μὲν βλάψει ποτὲ δὲ ὠφελήσει, οἷον οἱ περίπατοι καὶ οἱ ὕπνοι καὶ οἱ ἑλλέβοροι καὶ τὰ τοιαῦτα, ἢ οὔτε βλάψει ὅλως οὔτε ὠφελήσει.

A.25_col1İyi kanun düzeni (D)

İyi kanun düzeni üçe ayrılır. Biri şudur: kanunlar değerliyse, iyi bir kanun düzeni olduğunu söyleriz. Bir başkası: vatandaşlar yürürlükteki kanunlara bağlı kalıyorsa, buna da iyi kanun düzeni deriz. Üçüncüsü: kanunlar olmasa da insanlar âdetlere ve uğraşlara göre iyi bir biçimde yaşıyorlarsa, buna da iyi kanun düzeni adını veririz. Demek ki iyi kanun düzeninin biri kanunların değerli olması, biri vatandaşların var olan kanunlara bağlı kalması, üçüncüsü de iyi âdetlere ve uğraşlara göre yaşamalarıdır.

A.25_col1

ἠ εὐνομία. εὐνομία διαιρεῖται εἰς τρία· ἓν μέν, ἐὰν ὦσιν οἱ νόμοι σπουδαῖοι, εὐνομίαν φαμὲν εἶναι· ἕτερον δέ, ἐὰν τοῖς κειμένοις νόμοις ἐμμένωσιν οἱ πολῖται, καὶ τοῦτό φαμεν εὐνομίαν εἶναι· τρίτον δέ, ἐὰν μὴ ὄντων [τῶν] νόμων κατὰ ἔθη καὶ ἐπιτηδεύματα χρηστῶς πολιτεύωνται, καὶ τοῦτο εὐνομίαν προσαγορεύομεν. τῆς εὐνομίας ἄρα ἓν μέν ἐστ ινόμους σπουδαίους εἶναι· ἄλλο δέ, ἐὰν τοῖς οὖσι νόμοις ἐμμένωσιν· τρίτον δέ, ἐὰν ἔθεσι καὶ ἐπιτηδεύμασι χρηστοῖς πολιτεύωνται.

A.14_col2İyi kanun düzeni (M)

İyi kanun düzeni üçe ayrılır: biri değerli kanunlar kullanmak, biri var olan kanunlara, kötü değillerse, uymak, biri de yazılı kanun yoksa iyi âdetlere göre yaşamaktır.

A.14_col2

ἠ εὐνομία. διαιρεῖται ἡ εὐνομία εἰς τρία· ἔστι γὰρ αὐτῆς ἓν μὲν νόμοις σπουδαίοις χρῆσθαι, ἓν δὲ τοῖς ὑπάρχουσιν, ἂν ὦσι μὴ φαῦλοι, [μὴ] πείθεσθαι, ἓν δὲ τοῖς ἔθεσι τοῖς σπουδαίοις πολιτεύεσθαι, ἐὰν μὴ ὦσι νόμοι γεγραμμένοι.

A.26_col1Kanunsuzluk (D)

Kanunsuzluk üçe ayrılır. Biri şudur: kanunlar hem yabancılara hem vatandaşlara karşı kötüyse. Bir başkası: insanlar var olan kanunlara uymuyorsa. Bir başkası da hiç kanun yoksa. Demek ki kanunsuzluğun biri kanunların kötü olması, biri var olan kanunlara uyulmaması, üçüncüsü de hiç kanun olmamasıdır.

A.26_col1

ἡ ἀνομία. διαιρεῖται ἡ ἀνομία εἰς τρία· ὧν ἓν μέν ἐστιν, ἐὰν ὦσιν οἱ νόμοι μοχθηροὶ καὶ πρὸς ξένους καὶ πρὸς πολίτας· | ἕτερον δέ, ἐὰν τοῖς ὑπάρχουσι μὴ πείθωνται· ἄλλο δέ, ἐὰν ὅλως μηδεὶς ᾖ νόμος. τῆς ἄρα ἀνομίας ἓν μέν ἐστι τὸ μοχθηροὺς εἶναι τοὺς νόμους· ἄλλο δέ, ἐὰν τοῖς οὖσι μὴ πείθωνται· τρίτον δέ, ἐὰν μηδεὶς ᾖ νόμος.

A.15_col2Kanunsuzluk (M)

Kanunsuzluk üçe ayrılır: biri kötü ve sıradan kanunlar kullanmak, biri yürürlükteki kanunlara, değerli olsalar bile, uymamak, biri de hiç kanun yoksa kötü âdetlere göre yaşamaktır.

A.15_col2

ἡ ἀνομία. διαιρεῖται ἡ ἀνομία εἰς τρία· ἔστι γὰρ αὐτῆς ἓν μὲν νόμοις φαύλοις καὶ μετρίοις κεχρῆσθαι, ἓν δὲ τὸ μὴ πείθεσθαι τοῖς κειμένοις, ἂν ὦσι σπουδαῖοι, ἓν δὲ τὸ φαύλοις ἔθεσι πολιτεύεσθαι, ἐὰν μὴ ὦσι νόμοι τὸ σύνολον.

A.27_col1Zıtlar (D)

Zıtlar üçe ayrılır. İyilerin kötülere zıt olduğunu söyleriz: adaletin adaletsizliğe, phronēsisin akılsızlığa zıt olması ve bunlar gibi. Kötüler de kötülere zıttır: savurganlık cimriliğe, haksız yere işkence görmek de haklı olarak işkence görmeye zıttır; bu türden kötüler kötülere zıttır. Ağır hafife, hızlı yavaşa, siyah beyaza ise ikisi de olmayanların ikisi de olmayanlara zıt olması gibi zıttır. Demek ki zıtların kimi iyilerin kötülere, kimi kötülerin kötülere, kimi de ikisi de olmayanların ikisi de olmayanlara zıt olması gibidir.

A.27_col1

τὰ ἐναντία. τὰ ἐναντία διαιρεῖται εἰς τρία. οἷον ἀγαθὰ κακοῖς ἐναντία φαμὲν εἶναι, ὡς τὴν δικαιοσύνην τῇ ἀδικίᾳ καὶ τὴν φρόνησιν τῇ ἀφροσύνῃ καὶ τὰ τοιαῦτα. κακὰ δὲ κακοῖς ἐναντία ἐστίν, οἷον ἡ ἀσωτία τῇ ἀνελευθερίᾳ καὶ τὸ ἀδίκως στρεβλοῦσθαι τῷ δικαίως στρεβλοῦσθαι· καὶ τὰ τοιαῦτα κακὰ κακοῖς ἐναντία ἐστίν. τὸ δὲ βαρὺ τῷ κούφῳ καὶ τὸ ταχὺ τῷ βραδεῖ καὶ τὸ μέλαν τῷ λευκῷ ὡς οὐδέτερα οὐδετέροις ἐναντία ἐστί. τῶν ἐναντίων ἄρα τὰ μὲν ὡς ἀγαθὰ κακοῖς ἐναντία ἐστί· τὰ δὲ ὡς κακὰ κακοῖς· τὰ δὲ ὡς οὐδετέροις οὐδέτερα.

A.23_col2Zıtlar (M)

Zıtlar üçe ayrılır. Kimi iyinin kötüye zıt olması gibidir: sağlığın hastalığa, güzelliğin çirkinliğe zıt olması ve bunlar gibi. Kimi ikisi de olmayanın ikisi de olmayana zıt olması gibidir: beyazlığın siyahlığa, hafifliğin ağırlığa zıt olması ve bunlar gibi. Kimi de kaçınılacak olanın kaçınılacak olana zıt olması gibidir: savurganlığın cimriliğe, sıcaklığın soğukluğa, zayıflığın şişmanlığa zıt olması ve bunlar gibi.

A.23_col2

τὰ ἐναντία. διαιρεῖται τὰ ἐναντία εἰς τρία. ἔστι γὰρ αὐτῶν τὸ μὲν ὡς ἀγαθὸν κακῷ, οἷον ὑγεία νόσῳ καὶ κάλλος αἴσχει καὶ τὰ τοιαῦτα, τὸ δὲ ὡς οὐδέτερον οὐδετέρῳ, οἷον λευκότης μελανότητι καὶ κουφότης βαρύτητι καὶ τὰ τοιαῦτα, τὸ δὲ ὡς φευκτὸν φευκτῷ, οἷον ἀσωτία ἀνελευθερίᾳ καὶ θερμότης ψυχρότητι καὶ ἰσχνότης παχύτητι καὶ τὰ τοιαῦτα.

A.28_col1İyiler (D)

İyilerin üç cinsi vardır: kimi sahip olunabilen, kimi pay alınabilen, kimi de insanda bulunması gereken iyilerdir. Sahip olunabilenler, sahip olunması mümkün olanlardır: adalet ve sağlık gibi. Pay alınabilenler, sahip olunamayan ama pay alınabilen şeylerdir: sözgelişi iyinin kendisine sahip olunamaz, ama ondan pay alınabilir. İnsanda bulunması gerekenler ise ne pay alınabilen ne de sahip olunabilen, ama insanda bulunması gereken şeylerdir: sözgelişi değerli olmak ve adil olmak bir iyidir. Bunlara ne sahip olunabilir ne de onlardan pay alınabilir; ama değerli olmak ve adil olmak insanda bulunmalıdır. Demek ki iyilerin kimi sahip olunabilen, kimi pay alınabilen, kimi de insanda bulunması gerekendir.

A.28_col1

τὰ ἀγαθά. τῶν ἀγαθῶν γένη ἐστὶ τρία. τὰ μὲν γάρ ἐστιν ἑκτά, τὰ δὲ μεθεκτά, τὰ δὲ ὑπαρκτά. τὰ μὲν οὖν ἑκτά ἐστιν, ὅσα ἐνδέχεται ἔχειν, οἷον ἡ δικαιοσύνη καὶ ἡ ὑγίεια. μεθεκτὰ δέ, ὅσα ἔχειν μὲν μὴ ἐνδέχεται, μετασχεῖν δὲ αὐτῶν ἐνδέχεται· οἷον αὐτὸ τὸ ἀγαθὸν ἔχειν μὲν οὐκ ἐνδέχεται, μετασχεῖν δὲ αὐτοῦ ἐνδέχεται. ὑπαρκτὰ δέ, ὅσα μήτε μετασχεῖν μήτε ἔχειν ἐνδέχεται, ὑπάρχειν δὲ δεῖ· οἷον τὸ σπουδαῖον εἶναι 〈καὶ〉 τὸ δίκαιον εἶναι ἀγαθόν ἐστι. καὶ ταῦτα οὔτε ἔχειν οὔτε μετασχεῖν ἔστιν, ἀλλ’ ὑπάρχειν δεῖ σπουδαῖον εἶναι καὶ δίκαιον εἶναι. | τῶν ἀγαθῶν ἄρα τὰ μέν ἐστιν ἑκτά, τὰ δὲ μεθεκτά, τὰ δὲ ὑπαρκτά.

A.29_col1Öğüt (D)

Öğüt üçe ayrılır: biri geçmiş zamanlardan, biri gelecekten, biri de şimdiki zamandan alınır. Geçmişten alınanlar örneklerdir: sözgelişi Lakedaimonların güvenmekle başlarına neler geldiği. Şimdiki zamandan alınanlar, surların zayıf, insanların korkak, buğdayın az olduğunu göstermek gibidir. Gelecekten alınanlar ise, Hellas'ın adı kötüye çıkmasın diye elçilere şüpheler yüzünden haksızlık etmemeyi öğütlemek gibidir. Demek ki öğüdün kimi geçmişten, kimi şimdiden, kimi gelecekten alınır.

A.29_col1

ἡ συμβουλία. ἡ συμβουλία διαιρεῖται εἰς τρία. ἔστι γὰρ αὐτῆς ἓν μὲν ἐκ τῶν παροιχομένων χρόνων λαμβανόμενον, ἓν δὲ ἐκ τῶν μελλόντων, ἓν δὲ ἐκ τῶν ἐνεστώτων. τὰ μὲν οὖν ἐκ τῶν παροιχομένων παραδείγματα, οἷον τί ἔπαθον Λακεδαιμόνιοι πιστεύσαντες. τὰ δὲ ἐκ τῶν παρόντων, οἷον ἀποφαίνειν τείχη ἀσθενῆ, δειλοὺς ἀνθρώπους, σῖτον ὀλίγον. τὰ δὲ ἐκ τῶν μελλόντῶν, οἷον ταῖς ὑπονοίαις μὴ ἀδικεῖν τὰς πρεσβείας, ὅπως μὴ ἄδοξος ἡ Ἑλλὰς γένηται. τῆς ἄρα συμβουλίας τὰ μέν ἐστιν ἐκ τῶν παροιχομένων, τὰ δὲ ἐκ τῶν παρόντων, τὰ δὲ ἐκ τῶν μελλόντων.

A.18_col2Öğüt (M)

Öğüt üçe ayrılır: biri geçmişten, biri şimdiden, biri de gelecekten alınır. Geçmişten alınan öğüt, örneklerin gösterdiği şeydir: sözgelişi, bizden önce de söz dinlemeyenlerin çaresiz kötülüklere düştüğü. Şimdiden alınan öğüt, şimdiki durumun gösterdiği şeydir: "Surlarımız onarılmamışsa, biz silahsızsak, düşmanlar ise bütün bunlarla donanmışsa, nasıl savaşabileceğimizi bir düşünelim" demek gibi. Gelecekten alınan öğüt ise olacakları göstermektir: "Dikkat edin, düşmanlar gemilerle üstümüze geldiğinde topraklarınız elden gitmesin, insanların çoğu boş yere ölmesin, sonunda da şimdi tehlikesizce yapabileceğiniz şeyleri zorla yapmak durumunda kalmayasınız" demek gibi.

A.18_col2

ἡ συμβουλία. διαιρεῖται ἡ συμβουλία εἰς τρία. ἔστι γὰρ αὐτῆς ἓν μὲν ἐκ τῶν παρῳχημένων, ἓν δὲ ἐκ τῶν παρόντων, ἓν δὲ ἐκ τῶν μελλόντων. τὸ μὲν οὖν ἐκ τῶν παρῳχημένων ἐστίν, οἷον τὰ παραδείγματα 〈ἐμφανίζουσιν〉, ὅτι καὶ πρότερον ἡμῶν ἀπειθήσαντες ἀνηκέστοις κακοῖς περιέπεσαν. τὸ δὲ ἐκ τῶν παρόντων, οἷον τὰ παρόντα πράγματα ἐμφανίζουσιν, ὅτι ἐὰν τὰ τείχη ἡμῶν ἀκατασκεύαστα ὦσι καὶ ἡμεῖς ἄοπλοι ὦμεν, οἱ δὲ πολέμιοι ἅπασι τούτοις κατεσκευασμένοι, σκοπῶμεν δὴ ὅπως πολεμεῖν δυνησόμεθα. τὸ δὲ ἐκ τῶν μελλόντων, οἷον τὰ ἀποβησόμενα ἐμφανίζοντας, ὅτι ὁρᾶτε μή, ἐὰν ἐπιπλευσάντων πολεμίων ἥ τε χώρα ἀπόληται ὑμῶν καὶ τὰ σώματα τὰ πολλὰ μάτην διαφθαρῇ, καὶ ὑμεῖς μὴ οὐδὲν ἧττον ἀναγκασθῆτε ταῦτα πράττειν, ἃ νῦν ἐστιν ὑμῖν καὶ ἀκινδύνως πράττειν.

A.30_col1Ses (D)

Ses ikiye ayrılır: canlı ses ve cansız ses. Canlı ses hayvanların sesidir; cansız ses ise tınılar ve yankılardır. Canlı sesin de kimi harflerle yazılabilir, kimi yazılamaz: yazılabilen insanların sesidir, yazılamayan hayvanların sesi. Demek ki sesin kimi canlı, kimi cansızdır.

A.30_col1

ἡ φωνή. ἡ φωνὴ διαιρεῖται εἰς δύο· ἓν μὲν αὐτῆς ἐστιν ἔμψυχον, ἓν δὲ ἄψυχον. ἔμψυχον μὲν ἡ τῶν ζῴων φωνή, ἄψυχον δὲ φθόγγοι καὶ ἦχοι. τῆς τοῦ ἐμψύχου φωνῆς ἡ μέν ἐστιν ἐγγράμματος, ἡ δὲ ἀγράμματος. ἐγγράμματος μὲν ἡ τῶν ἀνθρώπων, ἀγράμματος δὲ ἡ τῶν ζῴων. τῆς ἄρα φωνῆς ἡ μὲν ἔμψυχος, ἡ δὲ ἄψυχος.

A.24_col2Ses (M)

Ses dörde ayrılır: canlı ses, cansız ses; bir de harflerle yazılabilen ses ve yazılamayan ses. Canlı ses hayvanların sesidir. Cansız ses yankılar, gürültüler, lirin ve aulosların sesi gibidir. Harflerle yazılabilen ses insanların ve bazı hayvanların, sözgelişi bülbüllerin, kırlangıçların, serçelerin ve bunlar gibilerin sesidir. Yazılamayan ise eklemlenmemiş sestir: dudak şapırdatmaları, yankılar, gürültüler ve bunlar gibi.

A.24_col2

ἡ φωνή. διαιρεῖται ἡ φωνὴ εἰς τέσσαρα· ἔστι γὰρ αὐτῆς ἡ μὲν ἔμψυχος, ἡ δὲ ἄψυχος, καὶ ἡ μὲν καὶ ἐγγράμματος, ἡ δὲ ἀγράμματος. ἔστι δὲ ἡ μὲν ἔμψυχος, ἡ τῶν ζῴων, ἡ δὲ ἄψυχος, οἷον ἦχοι καὶ ψόφοι καὶ ἡ τῆς λύρας καὶ τῶν αὐλῶν φωνή· καὶ ἐγγράμματος μὲν ἡ τῶν ἀνθρώπων φωνὴ καὶ ζῴων τινῶν, οἷον ἀηδόνων χελιδόνων στρουθίων καὶ τῶν τοιούτων, ἀγράμματος δὲ ἡ ἀδιάθετος ὡς οἱ ποππυσμοὶ καὶ ἦχοι καὶ ψόφοι καὶ τὰ τοιαῦτα.

A.31_col1Var olan şeyler (D)

Var olan şeylerin kimi parçalara ayrılabilir, kimi ayrılamaz. Ayrılabilenlerin de kimi türdeş parçalı, kimi türdeş olmayan parçalıdır. Parçasız olanlar, bölünmeyen ve hiçbir şeyden bileşmemiş olanlardır: birim, nokta ve tek bir ses gibi. Parçalara ayrılabilenler bir şeylerden bileşmiş olanlardır: heceler, akorlar, hayvanlar, su ve altın gibi. Türdeş parçalı olanlar, benzer parçalardan bileşmiş ve bütünü parçasından çokluk dışında hiçbir şeyle ayrılmayanlardır: su, altın, akan her şey ve bunlar gibi. Türdeş olmayan parçalı olanlar ise benzemeyen parçalardan bileşmiş olanlardır: ev ve bunlar gibi şeyler. Demek ki var olan şeylerin kimi parçalara ayrılabilir, kimi parçasızdır; ayrılabilenlerin de kimi türdeş parçalı, kimi türdeş olmayan parçalıdır.

A.31_col1

τὰ ὄντα. τῶν ὄντων τὰ μέν ἐστι μεριστά, τὰ δὲ ἀμέριστα. τούτῶν δὲ τῶν μεριστῶν τὰ μὲν ὁμοιομερῆ, τὰ δὲ ἀνομοιομερῆ. ἀμερῆ μὲν οὖν ἐστιν, ὅσα μὴ ἔχει διαίρεσιν μηδὲ ἔκ τινος σύγκειται, οἷον ἥ τε μονὰς καὶ ἡ στιγμὴ καὶ ὁ φθόγγος. μεριστὰ δέ, ὅσα ἔκ τινος σύγκειται, οἷον αἵ τε συλλαβαὶ καὶ συμφωνίαι καὶ ζῷα καὶ ὕδωρ καὶ χρυσός. | ὁμοιομερῆ 〈μέν〉, ὅσα ἐξ ὁμοίων σύγκειται καὶ μηδὲν διαφέρει τὸ ὅλον τοῦ μέρους εἰ μὴ τῷ πλήθει, οἷον τὸ ὕδωρ καὶ τὸ χρυσίον καὶ πᾶν τὸ χυτὸν καὶ τὸ τοιοῦτον. ἀνομοιομερῆ δέ, ὅσα ἐξ ἀν ομοίων μερῶν σύγκειται, οἷον οἰκία καὶ τὰ τοιαῦτα. τῶν ὄντων ἄρα τὰ μέν ἐστι μεριστά, τὰ δὲ ἀμερῆ· τῶν δὲ μεριστῶν τὰ μὲν ὁμοιομερῆ, τὰ δὲ ἀνομοιομερῆ.

A.26_col2Var olan şeyler (M)

Ayrıca var olan şeylerin kimi parçalara ayrılabilir, kimi parçasızdır; ayrılabilenlerin de kimi türdeş parçalı, kimi türdeş olmayan parçalıdır. Parçalara ayrılabilenler, bölünebilen şeylerdir: ev, giysi, gümüş, mülk ve bunlar gibi. Parçasız olanlar bölünemeyen şeylerdir: birim, nokta, işaret, tek ses ve bunlar gibi. Ayrılabilenlerden kimileri türdeş parçalıdır, yani parçaları benzerdir: su, ateş, tunç ve bunlar gibi. Kimileri de türdeş olmayan parçalıdır, yani parçaları birbirine benzemez: ev ve bunlar gibi şeyler.

A.26_col2

τὰ ὄντα. ἔτι τῶν ὄντων τὰ μέν 〈ἐστι μεριστά, τὰ δὲ ἀμερῆ, καὶ τῶν μεριστῶν τὰ μέν〉 ἐστιν ὁμοιομερῆ, τὰ δὲ ἀν ομοιομερῆ. ἔστι δὲ τὰ μὲν μεριστὰ ἅπερ ἂν ἔχῃ διαίρεσιν, οἷον οἰκία καὶ ἱμάτιον καὶ ἀργύριον καὶ κτῆμα καὶ τὰ τοιαῦτα, ἀμερῆ δὲ ἅπερ ἂν ἀμέριστα ᾖ, οἷον μονὰς καὶ στιγμὴ καὶ σημεῖον καὶ φθόγγος καὶ τὰ τοιαῦτα. καὶ τῶν μεριστῶν δὲ ἄρα τὰ μέν ἐστιν ὁμοιομερῆ ὧν καὶ τὰ μέρη ὅμοια, οἷον ὕδωρ πῦρ χαλκὸς καὶ τὰ τοιαῦτα, 〈τὰ δὲ ἀνομοιομερῆ ὧν τὰ μέρη ἀνόμοια, οἷον οἰκία καὶ τὰ τοιαῦτα〉.

A.32_col1Var olan şeyler (D)

Var olan şeylerin kimi kendi başına, kimi bir şeye göre söylenir. Kendi başına söylenenler, anlatılırken hiçbir ek şeye ihtiyaç duymayanlardır: insan, at ve öbür hayvanlar gibi; bunların hiçbiri ayrıca açıklama gerektirmez. Bir şeye göre söylenenler ise bir açıklamaya ihtiyaç duyanlardır: bir şeyden daha büyük, bir şeyden daha hızlı, daha güzel ve bunlar gibi; çünkü daha büyük olan, daha küçük olandan büyüktür, daha hızlı olan da bir şeyden daha hızlıdır. Demek ki var olan şeylerin kimi kendi başına, kimi bir şeye göre söylenir.

Aristoteles'e göre [Platon] en temel kavramları da böyle bölerdi.

A.32_col1

τὰ ὄντα. τῶν ὄντων τὰ μέν ἐστι καθ’ ἑαυτά, τὰ δὲ πρός τι λέγεται. τὰ μὲν οὖν καθ’ ἑαυτὰ λεγόμενά ἐστιν, ὅσα ἐν τῇ ἑρμηνείᾳ μηδενὸς προσδεῖται· ταῦτα δὲ ἂν εἴη οἷον ἄνθρωπος ἵππος καὶ τὰ ἄλλα ζῷα. τούτων γὰρ οὐδὲν δι’ ἑρμηνείας χωρεῖ. | τῶν δὲ πρός τι λεγομένων ὅσα προσδεῖταί τινος ἑρμηνείας, οἷον τὸ μεῖζόν τινος καὶ τὸ θᾶττόν τινος· καὶ τὸ κάλλιον καὶ τὰ τοιαῦτα· τό τε γὰρ μεῖζον ἐλάττονός ἐστι μεῖζον καὶ τὸ θᾶττον θᾶττόν τινός ἐστι. τῶν ὄντων ἄρα τὰ μέν ἐστιν αὐτὰ καθ’ αὑτά, τὰ δὲ πρός τι λέγεται. ὧδε καὶ τὰ πρῶτα διήρει κατὰ τὸν Ἀριστοτέλην.

A.67_col2Var olan şeyler (M)

Var olan şeylerin kimi kendi başınadır, kimi bir şeye göredir. Kendi başına olanlar şunlardır: insan, ev, giysi, altın ve başka bir şey olduğu için değil, yalın olarak, zorunlu biçimde var olan her şey. Bir şeye göre olanlar ise iki kat ve epistēmē gibilerdir; çünkü iki kat yarıma göre söylenir, epistēmē de başka bir şeye göre.

A.67_col2

τὰ ὄντα. τῶν ὄντων τὰ μὲν αὐτὰ καθ’ ἑαυτά ἐστι, τὰ δὲ πρός τι. αὐτὰ μὲν οὖν καθ’ ἑαυτὰ ταῦτά ἐστιν, οἷον ἄνθρωπος οἰκία ἱμάτιον χρυσίον καὶ πάντα ὅσα ἁπλῶς, μὴ τῷ ἕτερόν τι εἶναι ἐξ ἀνάγκης ἐστί, τὰ δὲ πρός τι τοιαῦτα ἐστὶν οἷον τὸ διπλάσιον καὶ ἡ ἐπιστήμη· τό τε γάρ δι πλασίον πρὸς τὸ ἥμισυ λέ γεται καὶ ἡ ἐπιστήμη πρὸς ἄλλο τι.

B.3B. Kitap

Kötülük (M)

Kötülük dörde ayrılır: akılsızlık, adaletsizlik, korkaklık ve ölçüsüzlük. Akılsızlık akıl yürüten kısımdadır; adaletsizlik psykhēnin bütün bu kısımlarında bulunur; korkaklık thymos'a ait kısımda, ölçüsüzlük ise arzu eden kısımdadır. Demek ki kötülüğün biri akılsızlık, biri adaletsizlik, biri korkaklık, biri ölçüsüzlüktür.

B.3

ἡ κακία. διαιρεῖται ἡ κακία εἰς τέσσαρα. ἔστι γὰρ αὐτῆς ἓν μὲν ἀφροσύνη, ἓν δὲ ἀδικία, ἓν δὲ δειλία, ἓν δὲ ἀκολασία. ἔστι δὲ ἡ μὲν ἀφροσύνη ἐν τῷ λογιστικῷ, ἡ δὲ ἀδικία ἐν πᾶσι τούτοις τοῖς μέρεσι γίνεται, ἡ δὲ δειλία ἐν τῷ θυμικῷ, ἡ δὲ ἀκολασία ἐν τῷ ἐπιθυμητικῷ. τῆς κακίας ἄρα ἓν μέν ἐστιν ἀφροσύνη, ἓν δὲ ἀδικία, ἓν δὲ δειλία, ἓν δὲ ἀκολασία.

B.6Kötüler (M)

Kötüler üçe ayrılır: kimi psykhēde, kimi bedende, kimi dışarıdadır. Psykhēdekiler akılsızlık, adaletsizlik, korkaklık, ölçüsüzlük ve bunlar gibi ötekilerdir; bedendekiler hastalık, güçsüzlük, çirkinlik, düşmanlık ve bunlar gibi ötekiler; dıştakiler ise yoksulluk, düşmanlar, şehrin itibarsızlığı ve bunlar gibi ötekilerdir. Demek ki kötülerin kimi psykhēde, kimi bedende, kimi dışarıdadır.

B.6

τὰ κακὰ. διαιρεῖται τὰ κακὰ εἰς τρία. ἔστι γὰρ αὐτῶν τὰ μὲν ἐν ψυχῇ, τὰ δὲ ἐν σώματι, τὰ δὲ ἐκτός. ἔστι δὲ τὰ μὲν ἐν ψυχῇ, οἷον ἀφροσύνη ἀδικία δειλία ἀκολασία καὶ τὰ ἄλλα τὰ τοιαῦτα, τὰ δὲ ἐν σώματι, οἷον νόσος ἀσθένεια αἶσχος ἔχθρα καὶ τὰ ἄλλα τὰ τοιαῦτα, τὰ δὲ ἐκτός, οἷον πενία ἐχθροὶ ἀδοξία πόλεως καὶ τὰ ἄλλα τὰ τοιαῦτα. τῶν κακῶν ἄρα τὰ μέν ἐστιν ἐν ψυχῇ, τὰ δὲ ἐν σώματι, τὰ δὲ ἐκτός.

B.9Bilgisizlik (M)

Bilgisizlik üçe ayrılır: biri teorik alanda, biri pratik alanda, biri de üretim alanındadır. Teorik alandaki bilgisizlik seyir ve incelemelerdeki bilgisizliktir; üretim alanındaki, üretim işlerindeki; pratik alandaki ise eylemlerdeki bilgisizliktir. Demek ki bilgisizliğin biri teorik, biri üretim, biri de pratik alanındadır.

B.9

ἡ ἄγνοια. διαιρεῖται ἡ ἄγνοια εἰς τρία. ἔστι γὰρ αὐτῆς ἓν μὲν περὶ τὸ θεωρητικόν, ἓν δὲ περὶ τὸ πρακτικόν, ἓν δὲ περὶ τὸ ποιητικόν. ἔστι δὲ ἡ περὶ τὸ θεωρητικὸν ἡ ἐν ταῖς θεωρίαις ἄγνοια, ἡ δὲ περὶ τὸ ποιητικὸν ἡ ἐν ταῖς ποιήσεσιν, ἡ δὲ περὶ τὸ πρακτικὸν ἡ ἐν ταῖς πράξεσιν. τῆς ἀγνοίας ἄρα ἓν μέν ἐστι περὶ τὸ θεωρητικόν, ἓν δὲ περὶ τὸ ποιητικόν, ἓν δὲ περὶ τὸ πρακτικόν.

B.11Soysuzluk (M)

Soysuzluk üçe ayrılır: biri adı sanı duyulmamış ve değersiz ana babadan gelmektir, biri adaletsiz ve kötü kişilerden gelmektir, biri de sahibinin kendi kötülüğünden gelir. Adı sanı duyulmamış ve değersiz atalardan gelmek, ataların tabiatça soysuz ya da başka bir bakımdan adsız sansız olmasıdır. Adaletsiz ve kötü kişilerden gelmek, ataların hain olması ya da başka bir adaletsizliğe ve kötülüğe sahip olmasıdır. Sahibinin kendi kötülüğünden gelmek ise kişinin kendisinin adaletsiz ya da kötü işler yapan biri olması, ya da onun hakkında başka bir kötü kanaat bulunmasıdır. Demek ki soysuzluğun biri adı sanı duyulmamış ve değersiz atalardan gelmek, biri adaletsiz ve kötü kişilerden gelmek, biri de sahibinin kendi kötülüğünden ve alçaklığından gelir.

B.11

ἡ δυσγένεια. διαιρεῖται ἡ δυσγένεια εἰς τρία. ἔστι γὰρ αὐτῆς ἓν μὲν εὐἀπὸ ἀδόξων καὶ φαύλων γεγονέναι γονέων, ἓν δὲ ἀπὸ ἀδίκων καὶ πονηρῶν, ἓν δὲ ἀπ’ αὐτῆς τῆς τοῦ ἔχοντος κακίας. ἔστι δὲ τὸ μὲν ἀπὸ ἀδόξων καὶ φαύλων γεγονέναι προγόνων, οἷον ἐὰν ὦσιν οἱ πρόγονοι ἀγεννεῖς κατὰ φύσιν ἢ ἄλλως ἀνώνυμοι. τὸ δὲ ἀπὸ ἀδίκων καὶ μοχθηρῶν, οἷον ἐὰν ὦσι προδόται ἢ ἄλλην τινὰ ἀδικίαν καὶ μοχθηρίαν ἔχωσιν. τὸ δὲ ἀπ’ αὐτῆς τῆς τοῦ ἔχοντος κακίας, οἷον ἐὰν ᾖ αὐτὸς ἄδικος ἢ κακοπράγμων ἢ ἄλλην τινὰ κακὴν δόξαν κατ’ αὐτοῦ ἔχωσιν. τῆς δυσγενείας ἄρα ἐστὶν ἓν μὲν τὸ ἀπὸ ἀδόξων καὶ φαύλων προγόνων γεγονέναι, ἓν δὲ τὸ ἀπὸ ἀδίκων καὶ μοχθηρῶν, ἓν δὲ τὸ ἀπ’ αὐτῆς τῆς τοῦ ἔχοντος κακίας καὶ μοχθηρίας.

B.12Hareket (M)

Hareket üçe ayrılır: biri yer değiştirme, biri başkalaşma, biri de kendi başına hareket. Yer değiştirme, bir yerden bir yere geçmektir: koşanların, sıçrayanların, denizde yol alanların hareketleri ve bunlar gibi öbür hareketler. Başkalaşma, büyüyenlerin, yaşlananların, eriyip sönenlerin hareketi ve bunlar gibi şeylerdir. Kendi başına hareket ise çarkların, topaçların, evrenin hareketi ve bunlar gibi şeylerdir. Demek ki hareketin biri yer değiştirme, biri başkalaşma, biri de kendi başına harekettir.

B.12

ἡ κίνησις. διαιρεῖται ἡ κίνησις εἰς τρία. ἔστι γὰρ αὐτῆς ἓν μὲν κατὰ τόπον, ἓν δὲ κατὰ ἀλλοίωσιν, ἓν δὲ αὐτὴ καθ’ ἑαυτὴν ἡ κίνησις. ἔστι δὲ ἡ μὲν κατὰ τόπον τὸ ἐξαλλάσσειν τόπον ἐκ τόπου, οἷον οἱ τρέχοντες καὶ πηδῶντες καὶ πλέοντες καὶ αἱ ἄλλαι αἱ τοιαῦται κινήσεις. ἡ δὲ κατὰ ἀλλοίωσιν, οἷον 〈οἱ〉 αὐξανόμενοι καὶ γηράσκοντες καὶ φθίνοντες καὶ ἄλλα τοιαῦτα. ἡ δὲ αὐτὴ καθ’ ἑαυτήν, οἷον οἱ τροχοὶ καὶ οἱ ἔμβικες καὶ ὁ κόσμος καὶ ἄλλα τοιαῦτα. τῆς κινήσεως ἄρα τὸ μέν ἐστι κατὰ τόπον, τὸ δὲ κατὰ ἀλλοίωσιν, τὸ δὲ αὐτὴ καθ’ ἑαυτήν.

B.13Durma (M)

Durma (stasis) üçe ayrılır: biri yerinde kalma, biri ayrılık, biri de ağır ve hafif olanın tartılması. Yerinde kalma, bir şeyin kendi içinde durmasıdır: ölülerin, taşların durumu ve bunlar gibi. Ayrılık, vatandaşların, düşmanların ya da başka canlıların düşmanlık ya da kavga yüzünden bölünmesidir. Ağır ve hafif olanın tartılması ise ağırla hafifin terazide dengeye gelmesiyle sınanmasıdır.

B.13

ἡ στάσις. διαιρεῖται ἡ στάσις εἰς τρία. ἔστι γὰρ αὐτῆς ἓν μὲν μονή, ἓν δὲ διχόνοια, ἓν δὲ βαρέων καὶ κούφων θεωρία. ἔστι δὲ ἡ μὲν μονὴ αὐτὴ ἐν ἑαυτῇ στάσις, οἷον οἱ νεκροὶ καὶ οἱ λίθοι πεπόνθασι, καὶ ἄλλα τοιαῦτα. ἡ δὲ διχόνοια τῶν πολιτῶν ἢ ἐχθρῶν ἢ ἄλλων τινῶν ζῴων κατ’ ἔχθραν ἢ μάχην. ἡ δὲ βαρέων καὶ κούφων θεωρία, οἷον διὰ στάσεως τοῦ βαρέος καὶ 〈τοῦ〉 κούφου δοκιμασία.

B.19Zaman (M)

Zaman üçe ayrılır: geçmiş, şimdiki ve gelecek; geleceğe "olacak zaman" da derler. Geçmişte hatıralar ve hatırlama bulunur; çünkü herkes geçmiş olanları hatırlar. Şimdide epistēmēler, bilgiler, akıl yürütmeler ve yapılmakta olan eylemler bulunur. Gelecekte ise beklentiler, umutlar ve bu türden her şey bulunur.

B.19

ὁ χρόνος. διαιρεῖται ὁ χρόνος εἰς τρία. ἔστι γὰρ ἢ παρεληλυθὼς ἢ παρὼν ἢ μέλλων, ὃν καὶ παρεσόμενον καλοῦσιν. εἰσὶ δὲ ἐν μὲν τῷ παρεληλυθότι μνῆμαι καὶ τὸ μνημονεύειν· ἅπαντες γὰρ τὰ παρῳχημένα μνημονεύουσιν. ἐν δὲ τῷ παρόντι αἱ ἐπιστῆμαι καὶ αἱ γνώσεις καὶ οἱ λογισμοὶ καὶ αἱ πράξεις αἱ πρασσόμεναι. ἐν δὲ τῷ μέλλοντι αἱ προσδοκίαι καὶ ἐλπίδες καὶ πᾶν τὸ τοιοῦτον.

B.21Eyleme isteği (M)

Eyleme isteği üçe ayrılır: hoş olana istek, güzel olana istek ve yararlı olana istek. Hoş olana istek, arzulara hizmet etmektir; güzel olana istek, şeref ve iyi şöhret uğruna; yararlı olana istek ise kazanç ve fayda uğruna ortaya çıkar.

B.21

ἡ ὄρεξις τοῦ πράττειν. διαιρεῖται ἡ ὄρεξις τοῦ πράττειν εἰς τρία. ἔστι γὰρ αὐτῆς ἓν μὲν τοῦ ἡδέος, ἓν δὲ τοῦ καλοῦ, ἓν δὲ τοῦ συμφέροντος. ἔστι δὲ ἡ μὲν τοῦ ἡδέος ὄρεξις 〈τὸ〉 ταῖς ἐπιθυμίαις ὑπηρετεῖν, ἡ δὲ τοῦ καλοῦ τιμῆς ἕνεκεν καὶ εὐδοξίας, ἡ δὲ τοῦ συμφέροντος κέρδους καὶ ὠφελείας ἕνεκεν γινομένη.

B.22Var olan şeylerin adlandırılması (M)

Var olan şeylerin adlandırılması beşe ayrılır. Bunların kimi bir şeyin birçok şeye, kimi birçok şeyin birçok şeye ve bir şeye, kimi benzemeyenlerin benzerlere, kimi benzerlerin benzerlere, kimi de bir şeyin bir şeye göre söylenmesidir. Bir şeyin birçok şeye göre söylenmesi, "en hızlı", "en büyük", "en güzel" ve bunlar gibi sözlerdir. Birçok şeyin birçok şeye ve bir şeye göre söylenmesi, "bunlar şunlardan çoktur", "bunlar şunlardan büyüktür", "bunlar şunlardan güzeldir" ve bunlar gibi sözlerdir. Benzemeyenlerin benzerlere göre söylenmesi … benzerlerin benzerlere göre söylenmesi, kardeşlerin kardeşlere, dostların dostlara göre söylenmesi ve bunlar gibidir. Bir şeyin bir şeye göre söylenmesi ise "bu, şundan güzeldir", "bu, şundan hızlıdır" ve bunlar gibi sözlerdir.

Var olan şeyler [bir de] üçe ayrılır: kimi ousiaya göre, kimi araza göre, kimi hâle göre söylenir. Ousiaya göre olanlar, insan olmak ve var olan şeylerin her birinin [kendisi] olmasıdır. Araza göre olanlar koşmak, uyumak ve bunlar gibi şeylerdir. Hâle göre olanlar ise haz duymak, acı duymak, cesaret duymak, korkmak ve bunlar gibi şeylerdir.

B.22

ἡ τῶν ὄοντων ὀνομασία. διαίρεσις τῆς τῶν ὄντων ὀνομασίας εἰς πέντε γίνεται. ἔστι γὰρ αὐτῶν λεγόμενα τὰ μὲν ὥσπερ ἓν πρὸς πολλά, τὰ δὲ ὡς πολλὰ πρὸς πολλὰ καὶ πρὸς ἕν, τὰ δὲ ὡς ἀνόμοια [ὡς] πρὸς ὅμοια, τὰ δὲ ὡς ὅμοια πρὸς ὅμοια, τὰ δὲ ὡς ἓν πρὸς ἕν. τὰ μὲν οὖν ὡς ἓν πρὸς πολλά, οἷον τάχιστος καὶ μέγιστος καὶ κάλλιστος καὶ τὰ τοιαῦτα. τὰ δὲ ὡς πολλὰ πρὸς πολλὰ καὶ πρὸς ἕν, οἷον πλείω τάδε τῶνδε καὶ μείζω τάδε τῶνδε καὶ καλλίους οἵδε τῶνδε καὶ τὰ ἄλλα τὰ τοιαῦτα. τὰ δὲ ὡς ἀνόμοια [ὡς] πρὸς ὅμοια 〈. . . . . . . . , τὰ δὲ ὡς ὅμοια πρὸς ὅμοια,〉 οἷον ἀδελφοὶ πρὸς ἀδελφοὺς καὶ φίλοι πρὸς φίλους καὶ τὰ τοιαῦτα. τὰ δὲ ὡς ἓν πρὸς ἕν, οἷον καλλίων ὅδε τοῦδε καὶ θάσσων ὅδε τοῦδε καὶ τὰ τοιαῦτα. διαιρεῖται τὰ ὄντα εἰς τρία. ἔστι γὰρ αὐτῶν τὰ μὲν κατ’ οὐσίαν, τὰ δὲ κατὰ συμβεβηκός, τὰ δὲ κατὰ πάθος. ἔστι δὲ τὰ μὲν κατ’ οὐσίαν, οἷον τὸ εἶναι ἄνθρωπον καὶ τὸ ἕκαστον τῶν ὄντων εἶναι, τὰ δὲ κατὰ συμβεβηκὸς, 〈οἷον〉 τὸ τρέχειν καὶ καθεύδειν καὶ ἄλλα τοιαῦτα, τὸ δὲ κατὰ πάθος, οἷον τὸ ἥδεσθαι καὶ λυπεῖσθαι καὶ θαρρεῖν καὶ φοβεῖσθαι καὶ τὰ τοιαῦτα.

B.25Var olan şeyler (M)

Var olan şeyler üçe ayrılır: kimi ousiaya göre, kimi araza göre, kimi hâle göre söylenir. Ousiaya göre olanlar, insan olmak ve var olan şeylerin her birinin [kendisi] olmasıdır. Araza göre olanlar koşmak, uyumak ve bunlar gibi şeylerdir. Hâle göre olanlar ise haz duymak, acı duymak, cesaret duymak, korkmak ve bunlar gibi şeylerdir.

B.25

τὰ ὄντα. διαιρεῖται τὰ ὄντα εἰς τρία. ἔστι γὰρ αὐτῶν τὰ μὲν κατ’ οὐσίαν, τὰ δὲ κατὰ συμβεβηκός, τὰ δὲ κατὰ πάθος. ἔστι δὲ τὰ μὲν κατ’ οὐσίαν, οἷον τὸ εἶναι ἄνθρωπον καὶ τὸ ἕκαστον τῶν ὄντων εἶναι, τὰ δὲ κατὰ συμβεβηκὸς, 〈οἷον〉 τὸ τρέχειν καὶ καθεύδειν καὶ ἄλλα τοιαῦτα, τὸ δὲ κατὰ πάθος, οἷον τὸ ἥδεσθαι καὶ λυπεῖσθαι καὶ θαρρεῖν καὶ φοβεῖσθαι καὶ τὰ τοιαῦτα.

B.27Daha iyi, daha kötü vb. (M)

Daha iyi ile daha kötünün, daha güzel ile daha çirkinin, daha beyaz ile daha siyahın bölümlemesi: Bunların her biri üç anlamda söylenir; bir şey ya zıddından ya kendi cinsinden ya da ortadakinden daha iyidir. Zıddından daha iyi olan: iyinin kötüden daha iyi olduğu söylenir; sözgelişi phronēsis kurnazlıktan ve akılsızlıktan daha iyidir. Ortadakinden daha iyi olan: iyinin, ne iyi ne kötü olandan daha iyi olduğu söylenir. Kendi cinsinden daha iyi olan: bir iyinin bir başka iyiden, öbürü daha az iyiyse, daha iyi olduğu söylenir. Güzel için de durum aynıdır: güzelin hem çirkinden hem ne çirkin ne güzel olandan daha güzel olduğu söylenir; daha az güzel olan bir güzelden daha güzel olduğu da söylenir. Daha beyaz da aynı biçimde söylenir: beyazın hem siyahtan hem de ne siyah ne beyaz olandan, yani ortadakinden daha beyaz olduğu söylenir. Bu biçimde söylenen öbür şeylerde de durumun aynı olduğunu söylersiniz. Demek ki daha iyi, daha kötü, daha güzel, daha çirkin, daha beyaz ve daha siyah üç anlamda söylenir.

B.27

διαίρεσις τῶν βελτιόνων etc. διαίρεσις τῶν βελτιόνων καὶ τῶν χειρόνων καὶ τῶν καλλι〈όν〉ων καὶ αἰσχι〈όν〉ων καὶ λευκοτέρων καὶ μελανοτέρων: τούτων ἕκαστον λέγεται τριχῶς· ἢ γὰρ τοῦ ἐναντίου ἢ ἑαυτοῦ ἢ μέσου, οἷον ἐναντίου βέλτιον εἶναι λέγεται τὸ ἀγαθὸν τοῦ κακοῦ, ὡς τῆς πανουργίας καὶ τῆς ἀφροσύνης ἡ φρόνησις, τοῦ δὲ μέσου λέγεται βέλτιον εἶναι τὸ ἀγαθὸν οἷον τοῦ μήτε ἀγαθοῦ μήτε κακοῦ, αὐτὸ δὲ ἑαυτοῦ λέγεται βέλτιον καθὸ ἀγαθὸν ἀγαθοῦ, ἐὰν ἧττον τὸ ἕτερον. ὁμοίως δὲ καὶ τὸ καλόν· λέγεται γὰρ καὶ τοῦ αἰσχροῦ κάλλιον καὶ τοῦ μήτε αἰσχροῦ μήτε καλοῦ κάλλιον εἶναι, λέγεται δὲ καὶ τοῦ καλοῦ ἧττον δὲ καλοῦ κάλλιον εἶναι. ὁμοίως δὲ καὶ τὸ λευκότερον λέγεται· τὸ γὰρ λευκὸν καὶ τοῦ μέλανος λέγεται εἶναι λευκότερον καὶ τοῦ μήτε μέλανος ὄντος μήτε λευκοῦ, ὅπερ ἐστὶ μέσον. καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων δὲ τῶν οὕτως λεγομένων τὸν αὐτὸν τρόπον ἔχειν φατέ. κατὰ τρεῖς ἄρα τρόπους λέγεται βελτίω καὶ χείρω καὶ καλλίω καὶ αἰσχίω καὶ λευκότερον καὶ μελανότερον.

B.28Bir şehrin ayakta durmasını sağlayanlar (M)

Bir şehrin ayakta durmasını sağlayan şeyler üçe ayrılır: biri insanların savaşan kesimi, biri danışıp karar verebilen kesimi, biri de çalışan kesimidir. Savaşan kesim yiğitlerdir; danışıp karar verebilen kesim yaşlılardır; çalışan kesim ise zanaatkârlar, çiftçiler ve bunlar gibi öbür insanlardır. Bunlardan hangisi eksik olursa, şehir kolay kolay ayakta duramaz.

B.28

τὰ ἐξ ὧν πόλις οἰκεῖται. διαιρεῖται τὰ ἐξ ὧν πόλις οἰκεῖται εἰς τρία. ἔστι γὰρ αὐτῶν ἓν μὲν ἐκ τοῦ μαχίμου μέρους τῶν ἀνθρώπων, ἓν δὲ ἐκ τοῦ βουλεύεσθαι δυναμένου, ἓν δὲ ἐκ τοῦ ἐργάζεσθαι. τὸ μὲν οὖν μάχιμον μέρος τὸ ἄλκιμόν ἐστι, τὸ δὲ βουλεύεσθαι δυνάμενον τὸ τῶν πρεσβυτέρων, τὸ δὲ ἐργάζεσθαι τὸ τῶν τεχνιτῶν καὶ γεωργῶν καὶ τῶν ἄλλων τῶν τοιούτων. τούτων δὲ ὅτι ἂν ἀπῇ, οὐ ῥᾳδίως ἡ πόλις οἰκεῖται.

B.29Oluş (M)

Oluş dörde ayrılır. Biri, var olmayandan ousiaya geçmektir: var olmayan bir oğulun doğması, var olmayan bir heykelin yapılması ve bunlar gibi her şey. Biri, bir yerden başka bir yere geçmek ve başka bir yere konmaktır: denizde ya da karada yol alanlar ve bu türden her şey. Biri, melekenin ve durumun değişmesidir: eğitimsizken eğitimli, gençken yaşlı, düşmanken dost olmak gibi. Biri de koşulların değişmesidir: zenginken yoksul, sıradan bir yurttaşken yönetici, yöneticiyken sıradan bir yurttaş olmak ve bunlar gibi şeyler.

B.29

ἡ γένεσις. διαιρεῖται ἡ γένεσις εἰς τέσσαρα. ἔστι δὲ αὐτῆς ἓν μὲν ἐξ οὐκ ὄντος εἰς οὐσίαν μεταβάλλειν, οἷον τὸν οὐκ ὄντα υἱὸν γενέσθαι καὶ ἀνδριάντα τὸν οὐκ ὄντα γενέσθαι καὶ πάντα τὰ τοιαῦτα, ἓν δὲ ἐκ τόπου εἰς τόπον μεταβάλλειν καὶ τεθῆναι ἐν ἄλλῳ, οἷον οἱ πλέοντες καὶ πορευόμενοι καὶ πᾶν τὸ τοιοῦτον, ἓν δὲ ἕξεως καὶ διαθέσεως μεταβολή, οἷον τὸ ἐξ ἀπαιδεύτου πεπαιδευμένον γενέσθαι καὶ ἐκ νέου πρεσβύτην καὶ ἐξ ἐχθροῦ φίλον, ἓν δὲ πραγμάτων μεταβολή, οἷον ἐκ πλουσίου πένητα καὶ ἐξ ἰδιώτου ἄρχοντα καὶ ἐξ ἄρχοντος ἰδιώτην γενέσθαι καὶ ἄλλα τοιαῦτα.

B.30Doğru (M)

Doğru üçe ayrılır: biri şeyin doğru olması, biri sözün doğru olması, biri de ikisinin birden doğru olması. Şey, başka türlü değil de öyle olduğunda doğrudur: sözgelişi tanrının ölümsüz olması; çünkü şey öyledir, başka türlü değildir. "Bu doğru bir sözdür" demek, doğru olan bir söz hakkındadır; çünkü burada bu sözün konusu olan şey yine bir sözdür. "İnsanlar canlıdır" demekte ise hem söz doğrudur hem de şey.

B.30

τὸ ἀληθὲς. διαιρεῖται τὸ ἀληθὲς εἰς τρία. ἔστι γὰρ αὐτοῦ ἓν μὲν τὸ πρᾶγμα ἀληθὲς εἶναι, ἓν δὲ τὸν λόγον, ἓν δὲ καὶ τὸ συναμφότερον. ἔστι δὲ τὸ πρᾶγμα ἀληθές, ὅταν ᾖ οὕτως ἔχον καὶ οὐκ ἄλλως, οἷον τὸ τὸν θεὸν ἀθάνατον εἶναι· οὕτως γὰρ ἔχει τὸ πρᾶγμα καὶ οὐκ ἄλλως. τὸ δὲ λέγειν οὗτος ἐστὶν ἀληθὴς λόγος τοῦ ἀληθοῦς ἐστιν· ἔστι γὰρ ὁ λόγος πρᾶγμα ὑπὸ τὸν λόγον τοῦτον ὄν. τὸ δὲ λέγειν ὅτι οἱ ἄνθρωποι ἔμψυχοί εἰσι, καὶ ὁ λόγος ἀληθής ἐστι καὶ τὸ πρᾶγμα.

B.31Yanlış (M)

Yanlış üçe ayrılır: biri şeyin yanlış olması, biri sözün yanlış olması, biri de ikisinin birden yanlış olması. Şey, söylendiği gibi değil de başka türlü olduğunda yanlıştır: oturan birine ayakta duruyor, beyaz olana siyah demek gibi. Söz ise biri doğru bir söze yanlış dediğinde yanlış olur: biri tanrı hakkında "tanrı ölümsüzdür" sözünü söylerse ve bir başkası bu sözün yanlış olduğunu ileri sürerse, bu [ikinci] söz yanlıştır; çünkü bu sözün konusu bir şey değil, bir sözdür. Güne gece diyen ise hem şeyi hem sözü yanlış söylemiş olur.

B.31

τὸ ψεῦδος. διαιρεῖται τὸ ψεῦδος εἰς τρία. ἔστι γὰρ αὐτοῦ ἓν μὲν τὸ τὸ πρᾶγμα εἶναι ψεῦδος, ἓν δὲ τὸν λόγον, ἓν δὲ τὸ συναμφότερον. τὸ μὲν οὖν πρᾶγμά ἐστι ψεῦδος, ὅταν μὴ οὕτως ἔχῃ ὡς λέγεται ἀλλ’ ἄλλως, οἷον 〈ὅτι〉 ὁ καθήμενός ἐστιν ἑστηκὼς ἢ ὁ λευκὸς 〈μέλας〉. ὁ δὲ λόγος ἔσται ψευδής, ὅταν τις λέγῃ τὸν ἀληθῆ λόγον εἶναι ψευδῆ, οἷον ὁ λέγων τὸν περὶ τοῦ θεοῦ λόγον [οἷον ὁ λέγων] ὅτι ἔστι θεὸς 〈ἀθάνατος〉, καὶ τοῦτον ὁ φάσκων ψευδῆ εἶναι, ὁ λόγος οὗτός ἐστι ψευδής· οὐ γάρ ἐστιν ὑπὸ τὸν λόγον τοῦτον πρᾶγμα οὐδὲν ἀλλὰ ὁ λόγος. ὁ δὲ λέγων τὴν ἡμέραν νύκτα εἶναι καὶ τὸ πρᾶγμα ψεῦδος ἐρεῖ καὶ τὸν λόγον.

B.32Değer (M)

Değer (timē) üçe ayrılır: biri para bakımından, biri övgü bakımından, biri de bir hizmet ve özen bakımından değerdir. Para bakımından değer, alım satımdaki karşılıktır; bir şeyin fiyatına değdiğini söylememiz gibi. Övgü bakımından değer, şehirlerde bazı işler için verilen onurlar ve armağanlar gibidir. Hizmet ve özen bakımından değer ise tanrıyı bir hizmet ve özenle onurlandırmamız gibidir; ana babamızı da onurlandırırız; hizmet yoluyla yapılan öbür şeyler de böyledir.

B.32

ἡ τιμὴ. διαιρεῖται ἡ τιμὴ εἰς τρία. ἔστι γὰρ αὐτῆς ἓν μὲν εἰς ἀργυρίου λόγον, ἓν δὲ εἰς ἐπαίνου λόγον, ἓν δὲ εἰς θεραπείας τινὸς καὶ ἐπιμελείας λόγον. τὸ μὲν οὖν εἰς ἀργυρίου λόγον ἐστὶν ἀξία ἐν πράσει καὶ ὠνήσει, οἷον ἄξια τῆς τιμῆς φαμεν εἶναι. τὸ δὲ εἰς ἐπαίνου λόγον [εἶναι], οἷον αἱ ἐν ταῖς πόλεσι τιμαὶ δι’ ἐνίας πράξεις γινόμεναι καὶ δωρεαὶ διδόμεναι. τὸ δὲ εἰς θεραπείας λόγον καὶ ἐπιμελείας, οἷον τὸν θεὸν τιμῶμεν θεραπείᾳ τινὶ καὶ ἐπιμελείᾳ τινός, καὶ τοὺς γονεῖς δὲ τιμῶμεν, ὁμοίως δὲ καὶ τὰ ἄλλα τὰ διὰ θεραπείαν γινόμενα.

B.34Epistēmēlerin değerlendirilmesi (M)

Epistēmēlerin değerlendirilmesi üçe ayrılır: biri, daha iyi ya da daha güzel şeylere ilişkin olmalarına göre; biri, daha yararlı ve daha acil şeylere ilişkin olmalarına göre; biri de daha kesin ve ispata daha çok yönelmiş şeylere ilişkin olmalarına göre. Daha iyi ve daha güzel şeylere ilişkin olanlar heykelcilik, tanrı heykeli yapımı, mor boyacılık ve bunlar gibi sanatlardır. Daha yararlı ve daha acil olanlara ilişkin olanlar eşya yapımı, ev yapımı ve bunlar gibi sanatlardır. Daha kesin olanlara ve ispata daha çok yönelmiş olanlara ilişkin olanlar ise matematik bilimleri ve felsefedir.

B.34

τῶν ἐπιστημῶν ἡ κρίσις. διαιρεῖται τῶν ἐπιστημῶν ἡ κρίσις εἰς τρία. ἔστι γὰρ αὐτῶν ἓν μέν, ἂν ᾖ βελτιόνων ἢ καλλιόνων, ἓν δέ, ἂν ᾖ συμφερόντων μᾶλλον καὶ κατεπειγόντων, ἓν δέ, ἂν ᾖ τῶν ἀκριβεστέρων μᾶλλον δὲ καὶ εἰς ἀπόδειξιν συντεινόντων. ἔστι δὲ τὸ μὲν βελτιόνων καὶ καλλιόνων οἷον ἡ ἀνδριαντοποιητικὴ τέχνη καὶ ἡ ἀγαλματοποιητικὴ καὶ ἡ πορφυροβαφικὴ καὶ αἱ τοιαῦται. συμφερόντων δὲ καὶ μᾶλλον κατεπείγόντων οἷον ἡ σκευοποιητικὴ [σκευικὴ] καὶ οἰκοδομικὴ καὶ αἱ τοιαῦται. ἀκριβεστέρων δὲ καὶ μᾶλλον εἰς ἀπόδειξιν συντεινόντων αἵ τε μαθηματικαὶ καὶ ἡ φιλοσοφία.

B.35Komutan (M)

Komutan üçe ayrılır: ya kanunla komutandır ya bir güç ve işler üzerindeki hâkimiyet sayesinde komutandır ya da epistēmēsi sayesinde. Kanunla komutan olanlar şehirlerde seçilenlerdir. Epistēmēsi sayesinde komutan olan, komutanlık epistēmēsine sahip olandır. Bir güç ve işler üzerindeki hâkimiyet sayesinde komutan olan ise birinin başa getirdiği ya da kendi kendine paranın ve askerlerin efendisi olmuş kişidir.

B.35

ὁ στρατηγὸς. διαιρεῖται ὁ στρατηγὸς εἰς τρία. ἔστι γὰρ ἢ τῷ νόμῳ στρατηγὸς ἢ κατὰ δύναμίν τινα καὶ πραγμάτων κυρείαν στρατηγὸς ἢ κατὰ ἐπιστήμην. ἔστι δὲ ὁ μὲν κατὰ νόμον στρατηγὸς οἷον οἱ ἐν ταῖς πόλεσιν αἱρούμενοι, ὁ δὲ κατὰ ἐπιστήμην ὁ ἔχων τὴν στρατηγικὴν ἐπιστήμην, ὁ δὲ κατὰ δύναμίν τινα καὶ πραγμάτων κυρείαν οἷον ὁ ἀπό τινος ἐπισταθεὶς ἢ αὐτὸς ὑφ’ ἑαυτοῦ κύριος χρημάτων καὶ στρατιωτῶν γενόμενος.

B.37Sorunların incelenmesindeki yöntemler (M)

Sorunların incelenmesindeki yöntemler üçe ayrılır: kimi değerlendirici, kimi teorik, kimi de eristiktir. Değerlendirici yöntemler, daha iyiyi ve daha kötüyü ayırt ettiğimiz yöntemlerdir: adalet mi daha iyidir cesaret mi, sorusu gibi. Teorik yöntemler, bu türden bir şeyi incelediğimiz yöntemlerdir: hastalık sağlıkla ve iyi bünyeyle aynı şey midir değil midir, sorusu gibi. Eristik yöntemler ise tarifleri çürüttüğümüz yöntemlerdir: "bedenlerin iyi bünyesi en üstün [iyi] değildir" demek gibi.

B.37

αἱ μέθοδοι αἱ εἰς τὰ προβλήματα. διαιροῦνται αἱ μέθοδοι αἱ εἰς τὰ προβλήματα εἰς τρία. εἰσὶ γὰρ αὐτῶν αἱ μὲν κριτικαί, αἱ δὲ θεωρητικαί, αἱ δὲ ἐριστικαί. καὶ κριτικαὶ μέν εἰσιν αἷς τὸ βέλτιον καὶ τὸ χεῖρον διακρίνομεν, οἷον πότερον βέλτιον δικαιοσύνη ἢ ἀνδρεία. θεῳρητικαὶ δὲ αἷς θεωροῦμεν τὸ τοιοῦτον, οἷον πότερον ταὐτὸν νόσος ἐστὶν ὑγείᾳ καὶ εὐεξίᾳ ἢ οὔ. ἐριστικαὶ δὲ αἷς τοὺς ὅρους ἀναιροῦμεν, οἷον οὐκ ἔστιν εὐεξία σωμάτων ἡ κρατίστη.

B.38Acı (M)

Acı üçe ayrılır: biri, phronēsis sahibi birinin acı duymasının yerinde olduğu şeyler için acı duymaktır; biri … biri de insanı hiç ilgilendirmeyen öbür şeyler için acı duymaktır. Phronēsis sahibi birinin acı duymasının yerinde olduğu şeyler, kendi talihsizlikleri ya da yakınlarından birinin, dostlarının ya da bütün şehrin talihsizlikleri ve bunlar gibi şeylerdir. Başkalarının iyilikleri için acı duymak bir tür kıskançlık ve hasettir ve bu türden her şeydir. İnsanı hiç ilgilendirmeyen öbür şeyler için acı duymaya gelince: başkalarının kötülükleri için duyulan acı acıma, iyilikleri için duyulan acı ise kıskançlıktır.

B.38

ἡ λύπη. διαιρεῖται ἡ λύπη εἰς τρία. ἔστι γὰρ αὐτῆς ἓν μὲν ἐφ’ οἷς προσήκει τὸν φρόνιμον λυπεῖσθαι, ἓν δὲ ἐπὶ [τοῖς ἀλλοτρίοις ἀγαθοῖς καὶ κακοῖς καὶ] τοῖς ἄλλοις τοῖς μηδὲν προσήκουσι λυπεῖσθαι. ἔστι δὲ τὸ μὲν ἐφ’ οἷς προσήκει τὸν φρόνιμον λυπεῖσθαι, οἷον ἐπὶ τοῖς ἑαυτοῦ ἀτυχήμασιν ἢ τῶν αὐτοῦ τινὸς οἰκείων ἢ φίλων ἢ τῆς συμπάσης πόλεως καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων τῶν τοιούτων. τὸ δὲ ἐπὶ [τοῖς ἀλλοτρίοις ἀγαθοῖς λυπεῖσθαι ἐστὶ φθόνος τις καὶ βασκανία καὶ πᾶν τὸ τοιοῦτον· τὸ δὲ ἐπὶ πᾶσι κακοῖς καὶ ἀγαθοῖς καὶ πᾶσι] τοῖς ἄλλοις τοῖς μηδὲν προσήκουσι λυπεῖσθαι, τὸ μὲν ἐπὶ τοῖς κακοῖς τοῖς ἀλλοτρίοις ἔλεος, τὸ δὲ ἐπὶ τοῖς ἀγαθοῖς φθόνος [, τὸ δὲ ἐπὶ τοῖς ἄλλοις τοῖς μηδὲν προσήκουσι φθόνος καὶ βασκανία].

B.39Haz (M)

Haz dörde ayrılır: biri akıl yürüten kısma, biri thymos'a ait kısma, biri arzu eden kısma, biri de duyulara ilişkindir. Akıl yürüten kısma ilişkin haz, öğrenmekten ve bulmaktan doğan haz ve bunlar gibi hazlardır. Thymos'a ait kısma ilişkin hazlar, üstün gelme, yenme ve öç alma hazları ve bunlar gibileridir. Arzu eden kısma ilişkin hazlar, yemekten ve cinsel birleşmeden doğan hazlar ve bunlar gibileridir. Duyulara ilişkin haz ise görmekten, tatmaktan, koklamaktan doğan haz ve bunlar gibileridir.

B.39

ἡ ἡδονὴ. διαιρεῖται ἡ ἡδονὴ εἰς τέσσαρα. ἔστι γὰρ αὐτῆς ἓν μὲν περὶ τὸ λογ〈ιστ〉ικόν, 〈ἓν δὲ περὶ τὸ θυμικόν,〉 ἓν δὲ περὶ τὸ ἐπιθυμητικόν, ἓν δὲ περὶ τὰς αἰσθήσεις. ἔστι δὲ ἡ 〈μὲν〉 [τὸ μανθάνειν] περὶ τὸ λογιστικὸν ἡ ἀπὸ τοῦ μανθάνειν καὶ ἀνευρίσκειν ἡδονὴ καὶ τὰ τοιαῦτα. περὶ δὲ τὸ θυμικὸν οἷον ἥ τε τοῦ κρατεῖν καὶ νικᾶν καὶ ἀντιτιμωρεῖσθαι καὶ αἱ τοιαῦται. αἱ δὲ περὶ τὸ ἐπιθυμητικὸν αἵ τε ἀπὸ τῆς τροφῆς καὶ συνουσίας καὶ αἱ τοιαῦται ἡδοναὶ γινόμεναι. ἡ δὲ [περὶ τὸ αἰσθητικὸν] περὶ τὰς αἰσθήσεις, οἷον ἥ τε διὰ τοῦ ὁρᾶν καὶ γεύεσθαι καὶ ὀσφραίνεσθαι καὶ αἱ τοιαῦται.

B.40Düzenlilik (M)

Düzenlilik dörde ayrılır: biri psykhēye, biri bedene, biri kalabalığa, biri de hareketlere ilişkindir. Psykhēde oluşan düzenliliğe ağırbaşlılık denir; bedendeki düzenliliğe güzellik denir; hareketteki düzenliliğe ritim uyumu adı verilir; kalabalıktaki düzenliliğe, sözgelişi yöneticilere boyun eğmeye de disiplin denir.

B.40

ἡ εὐταξία. διαιρεῖται ἡ εὐταξία εἰς τέσσαρα. ἔστι γὰρ αὐτῆς ἓν μὲν περὶ ψυχήν, ἓν δὲ περὶ σῶμα, ἓν δὲ περὶ πλῆθος, ἓν δὲ περὶ κινήσεις. ἡ μὲν οὖν ἐν τῇ ψυχῇ εὐταξία ἐγγινομένη κοσμιότης καλεῖται, ἡ δὲ ἐν τῷ σώματι εὐταξία κάλλος καλεῖται, ἡ δὲ ἐν κινήσει εὐταξία εὐρυθμία ὀνομάζεται, ἡ δὲ ἐν τῷ πλήθει, οἷον ἡ πρὸς ἄρχοντας πειθαρχία εὐταξία προσαγορεύεται.

B.41Düzensizlik (M)

Düzensizlik dörde ayrılır: biri psykhēde, biri bedende, biri kalabalıkta, biri de harekettedir. Psykhēde oluşan düzensizliğe savurganlık ya da ölçüsüzlük denir; bedendeki düzensizliğe çirkinlik denir; kalabalıktaki düzensizliğe disiplinsizlik denir; hareketteki düzensizliğe ise ritimsizlik adı verilir.

B.41

ἡ ἀταξία διαιρεῖται ἡ ἀταξία εἰς τέσσαρα. ἔστι γὰρ αὐτῆς ἓν μὲν ἐν ψυχῇ, ἓν δὲ ἐν σώματι, ἓν δὲ ἐν πλήθει, ἓν δὲ ἐν κίνήσει. ἡ μὲν οὖν ἐν τῇ ψυχῇ ἀταξία ἐγγινομένη ἀσωτία ἢ ἀκολασία καλεῖται, ἡ δὲ ἐν τῷ σώματι ἀταξία αἰσχρότης καλεῖται, ἡ δὲ ἐν τῷ πλήθει ἀταξία ἀπειθαρχία καλεῖται, ἡ δὲ ἐν κινήσει ἀρρυθμία προσαγορεύεται.

B.42Felsefedeki sorunlar (M)

Felsefedeki sorunlar beşe ayrılır: siyasi, diyalektik, fiziksel, ahlaki ve retorik sorunlar. Siyasi sorun, kanunlar ve bazı cezalar hakkında ortaya atılan sorundur: yabancıların suçları mı, vatandaşların suçları mı, yoksa farklı türden suçlar mı ya da bunlar gibi başka suçlar mı cezalandırılmalı, sorusu gibi. Diyalektik sorun, zıtların epistēmēsi aynı mıdır başka mıdır, sorusu ve bunlar gibileridir. Fiziksel sorun, tek bir evren mi vardır yoksa birden çok mu, sorusu ve bunlar gibileridir. Ahlaki sorun, dostlara her şeyde iyilik mi edilmeli, yoksa bazı şeylerde edilip bazılarında edilmemeli mi, sorusu ve bunlar gibileridir. Retorik sorun ise biri şairler adına suçlama ya da savunma yaptığında ortaya çıkar: arkadaşları neden Odysseus'u, en akıllıları olduğu hâlde, uyurken adaya bıraktılar, sorusu ve bunlar gibi.

B.42

τὰ ἐν φιλοσοφίᾳ προβλήματα. διαιρεῖται τὰ ἐν φιλοσοφίᾳ προβλήματα εἰς πέντε. ἔστι γὰρ αὐτῶν ἓν μὲν πολιτικόν, ἓν δὲ διαλεκτικόν, ἓν δὲ φυσικόν, ἓν δὲ ἠθικόν, ἓν δὲ ῥητορικόν. πολιτικὸν μὲν οὖν ἐστι τὸ ὑπὲρ νόμων καί τινων τιμωριῶν προβαλλόμενον, οἷον πότερον δεῖ κολάζειν τὰ ξενικὰ ἁμαρτήματα ἢ τὰ πολιτικὰ ἢ ἀνόμοια ἢ τἄλλα τὰ τοιαῦτα. διαλεκτικὸν δέ, οἷον πότερον τῶν ἐναντίων ἡ αὐτὴ ἐπιστήμη’ ἢ ἑτέρα, καὶ τἆλλα τὰ τοιαῦτα. φυσικὸν δέ, οἷον πότερον εἷς κόσμος ἐστὶν ἢ πλείους, καὶ τἄλλα τὰ τοιαῦτα. ἠθικὸν δέ, οἷον πότερον δεῖ πάντα χαρίζεσθαι τοῖς φίλοις ἢ τὰ μὲν τὰ δὲ οὔ, καὶ τἄλλα τὰ τοιαῦτα. ῥητορικὸν δέ, οἷον ἐάν τις ὑπὲρ ποιητῶν κατηγορῇ ἢ ἀπολογῆται, οἷον διατί τὸν Ὀδυσσέα οἱ ἑταῖροι φρονιμώτατον ὄντα ἐξέθηκαν εἰς τὴν νῆσον καθεύδοντα, καὶ τὰ τοιαῦτα.

B.43Ceza (M)

Ceza dörde ayrılır: biri ölüm, biri para cezası, biri aşağılama, biri de bedene eziyettir. Ölüm cezası, onarılamaz suçlar için verilir; buna öç cezası denir. Para cezaları, kanunların para cezalarıyla cezalandırması gibidir. Aşağılama cezaları, şehirlerde verilen haklardan yoksun bırakma cezaları gibidir: kalkanını atan ya da bir emaneti geri vermeyen kişinin haklarından yoksun bırakılması ve kanunların öbür yoksun bırakma cezaları. Bedene eziyet cezaları ise kırbaçlayanların, sövenlerin ve bunlar gibilerinin verdiği cezalardır.

B.43

ἡ κόλασις. διαιρεῖται ἡ κόλασις εἰς τέσσαρα. ἔστι γὰρ αὐτῆς ἓν μὲν ἀναίρεσις, ἓν δὲ εἰς ἀργυρίου λόγον, ἓν δὲ εἰς προπηλακισμόν, ἓν δὲ εἰς κάκωσιν σώματος. ἡ μὲν οὖν ἀναίρεσίς ἐστιν, οἷον ἐπὶ τοῖς ἀνηκέστοις ἁμαρτήμασι, ὅπερ τιμωρία ὀνομάζεται. αἱ δὲ εἰς ἀργυρίου λόγον, οἷον αἱ ὑπὸ τῶν νόμων ζημίαι κολάζουσιν. αἱ δὲ εἰς προπηλακισμοῦ λόγον, οἷον αἱ ἀτιμίαι αἱ ἐν ταῖς πόλεσι γινόμεναι, οἷον ἄτιμον εἶναι ὃς ἂν ἀσπίδα ῥίψῃ ἢ παρακαταθήκην ἀποστερήσῃ, καὶ ⟨αἱ⟩ ἄλλαι αἱ τῶν νόμων ἀτιμίαι. αἱ δὲ εἰς κάκωσιν σώματος, οἷον οἱ μαστιγοῦντες καὶ οἱ λοιδοροῦντες καὶ οἱ τοιοῦτοι.

B.45Kusur (M)

Kusur üçe ayrılır: biri adaletsizlikle, biri bilgisizlikle, biri de talihsizlikle işlenir. Adaletsizlikle kusur işlemek, tanrıya karşı dinsizlik etmek, dostlara kötülük yapmak ve şehirlerdeki haksız işler gibidir. Bilgisizlikle kusur işlemek, dil bilgisinde, aritmetikte ve bunlar gibi epistēmēlerde yanılmaktır; çünkü bunlar adaletsizlikle değil, bilgisizlikle olur. Talihsizlikle kusur işlemek ise hedefi tutturamayanların, yolu şaşıranların ve istemeyerek hata yapanların durumudur.

B.45

ἡ ἁμαρτία. διαιρεῖται ἡ ἁμαρτία εἰς τρία. ἔστι γὰρ αὐτῆς ἓν μὲν μετὰ ἀδικίας, ἓν δὲ μετὰ ἀγνοίας, ἓν δὲ μετὰ ἀτυχίας. τὸ μὲν οὖν μετὰ ἀδικίας ἁμαρτάνειν ἐστίν, οἷον τὸ εἰς θεὸν ἀσεβεῖν καὶ τοὺς φίλους κακῶς ποιεῖν καὶ τὰ ἐν ταῖς πόλεσιν ἀδικήματα, τὸ δὲ μετὰ ἀγνοίας ἁμαρτάνειν, οἷον γραμματικῇ καὶ ἀριθμητικῇ καὶ ταῖς τοιαύταις ἐπιστήμαις· ταῦτα γὰρ οὐ μετὰ ἀδικίας γίνεται, ἀλλὰ μετὰ ἀγνοίας. μετὰ ἀτυχίας δὲ ἁμαρτάνειν ἐστίν, οἷον οἱ τοῦ σκοποῦ ἀποτυγχάνοντες καὶ οἱ τῶν ὁδῶν καὶ οἱ ἀκούσια ἁμαρτάνοντες.

B.46Talihsizlik (M)

Talihsizlik üçe ayrılır: biri işlerde, biri fırsatlarda, biri de kendiliğinden meydana gelen olaylardadır. İşlerde talihsizlik, zarar görmek ve kayba uğramaktır. Fırsatlarda talihsizlik, geç kalmak ya da erken davranmak ve fırsatı kaçırmaktır. Kendiliğinden meydana gelen olaylardaki talihsizlik ise ansızın gelen darbeler ve beklenmedik biçimde başa gelen zararlar gibidir.

B.46

ἡ ἀτυχία. διαιρεῖται ἡ ἀτυχία εἰς τρία. ἔστι γὰρ αὐτῆς ἓν μὲν ἐν ταῖς πράξεσιν, ἓν δὲ ἐν τοῖς καιροῖς, ἓν δὲ ἐν τοῖς συμπτώμασι τοῖς ἀπὸ ταὐτομάτου γινομένοις. τὸ μὲν οὖν ἐν ταῖς πράξεσιν ἀτυχεῖν βλάπτεσθαι καὶ ζημιοῦσθαί ἐστι, τὸ δὲ ἐν τοῖς καιροῖς ἀτυχεῖν ὑστερεῖσθαί ἐστι καὶ προτερεῖν καὶ [τοῦ] διαμαρτάνειν [καὶ] τοῦ καιροῦ [γινόμενον], τὸ δὲ ἐν τοῖς συμπτώμασι τοῖς ἀπὸ ταὐτομάτου γινομένοις, οἷον αἱ πληγαὶ αἱ ἐξαίφνης καὶ αἱ βλάβαι αἱ ἐξ ἀπροσδοκήτου προσπίπτουσαι.

B.47Özel ve ortak iyiler (M)

Özel ve ortak iyiler beşe ayrılır: kimi tanrıya özgüdür, kimi insanlara özgüdür, kimi tanrıyla insanlar arasında ortaktır, kimi tanrı dışında insanlarla öbür canlılar arasında ortaktır, kimi de herkesin ortak iyisidir. Tanrıya özgü olan, ezelî olmak ve bunlar gibi şeylerdir. İnsana özgü olan, itidalli ve adil olmak ve bunlar gibi şeylerdir. Tanrıyla insanlar arasında ortak olan, değerli olmaktır; çünkü değerli olmak hem tanrıda hem insanda bulunur. İnsana özgü olan kendine hâkim olmadır da; o bir kötülükten alıkoyar; tanrı için ise ona bir kötülüğün gelmesinden ya da onda bir kötülük bulunmasından söz etmek doğru değildir; öbür şeyler de böyledir. Tanrı dışında insanlarla öbür canlılar arasında ortak olan cesarettir; çünkü o, tehlikeye ve korkuya karşı koymaktır; bu türden her şey de böyledir. Herkesin ortak iyisi ise güzel olandır.

B.47

τὰ ἴδια καὶ τὰ κοινῶς ἀγαθὰ. διαιρεῖται τὰ ἴδια καὶ τὰ κοινῶς ἀγαθὰ εἰς πέντε. ἔστι γὰρ αὐτῶν τὰ μὲν ἴδια θεοῦ, τὰ δὲ ἴδια ἀνθρώπων, τὰ δὲ κοινὰ θεοῦ καὶ ἀνθρώπων, τὰ δὲ κοινὰ ἀνθρώπων καὶ τῶν ἄλλων ζῴων πλὴν θεοῦ, τὰ δὲ πάντων κοινά. ἴδια μὲν οὖν ἐστι θεοῦ τὸ ἀίδιον εἶναι καὶ τὰ τοιαῦτα, ἴδια δὲ ἀνθρώπου τὸ σώφρονα καὶ δίκαιον εἶναι καὶ τὰ τοιαῦτα, κοινὰ ⟨δὲ〉 θεοῦ καὶ ἀνθρώπων τὸ σπουδαῖον εἶναι· καὶ γὰρ τῷ θεῷ ὑπάρχει καὶ τῷ ἀνθρώπῳ σπουδαίῳ εἶναι. ἴδιον δὲ ἀνθρώπου ἡ ἐγκράτεια κακοῦ τινος οὖσα ἀποτρεπτική, τῷ θεῷ δὲ οὔτε γενέσθαι οὔτε ὑπάρχειν κακὸν καλῶς ἔχει λέγειν· καὶ τἄλλα τὰ τοιαῦτα. κοινὸν δὲ ἀνθρώπων καὶ τῶν ἄλλων ζῴων πλὴν θεοῦ ἀνδρεία· αὕτη γὰρ κινδύνου τινὸς καὶ φόβου ἀντιστατική ἐστι· καὶ πάντα τὰ τοιαῦτα. πάντων δὲ κοινὸν τὸ καλόν.

B.49Yalan söylemek (M)

Yalan söylemek dörde ayrılır: biri böbürlenmede, biri ironide, biri alayda, biri de zarar vermeye yönelik yalanda ortaya çıkar. Böbürlenen, işi abartarak, büyüterek yalan söyler; çünkü bilmediğini biliyor, sahip olmadığına sahipmiş gibi görünmek ister. İroni yapan ise küçülterek yalan söyler; zengin biri ironi yaptığında yoksul olduğunu, bilge biri de bilge olmadığını söyler. Alay ederek yalan söyleyen, bunu dalga geçerek yapar: yenilmeye zafer, kötüye güzel, cahile bilge diyen biri gibi. Zarar vermek için yalan söyleyen ise yalancı tanıklık eden, inkâr eden ve bunlar gibi şeyler yapan kişidir.

B.49

τὸ ψευδολογεῖν.τὸ ψευδολογεῖν. διαιρεῖται τὸ ψευδολογεῖν εἰς τέσσαρα. ἔστι γὰρ αὐτοῦ ἓν μὲν ἐν ἀλαζονείᾳ, ἓν δὲ εἰρωνεία, ἓν δὲ κερτόμησις, ἓν δὲ ψευδολογία τις μετὰ βλάβης. ὁ μὲν οὖν ἀλαζονευόμενος ἐπὶ πλεῖον καὶ μεῖζον ψεύδεται· προσποιητικὸς γάρ ἐστιν ὃ οὐκ οἶδεν εἰδέναι θέλων καὶ ἅπερ οὐκ ἔχει ἔχειν. ὁ δὲ εἰρωνευόμενος ἐπὶ τὸ ἔλαττον ψεύδεται· ὅ τε γὰρ πλούσιος πένης φησὶν εἶναι, ἐὰν εἰρωνεύηται, καὶ ὁ σοφὸς οὐκ εἶναι σοφός. ὁ δὲ ἐν τῷ κερτομεῖν ψευδολογῶν μετὰ τοῦ σκώπτειν, οἷον ⟨ὁ⟩ τὸ ἡττᾶσθαι κρατεῖν ἢ καλὸν τὸ κακὸν λέγων καὶ σοφὸν τὸ ἀπαίδευτον, ὁ δὲ μετὰ βλάβης, οἷον ὁ τὰ ψευδῆ μαρτυρῶν καὶ ἀπαρνούμενος καὶ τἄλλα τὰ τοιαῦτα.

B.50Yalan söyleyen (M)

Yalan söyleyen ikiye ayrılır: biri isteyerek, biri istemeyerek yalan söyler. İsteyerek yalan söyleyen birilerini kandırır, başkalarını aldanışa düşürür. İstemeyerek yalan söyleyen ise kendisi aldanmış olarak, içindeki aldanıştan ötürü yalan söyler.

B.50

ὁ ψευδόμενος. διαιρεῖται ὁ ψευδόμενος εἰς δύο. ὁ μὲν γὰρ ἑκὼν ψεύδεται, ὁ δὲ ἄκων. ὁ μὲν οὖν ἑκὼν ψευδόμενος ἐξαπατᾷ τινας καὶ ἄλλοις ἀπάτην ἐμποιεῖ, ὁ δὲ ἄκων ψευδόμενος αὐτὸς ἐξηπατημένος ψεύδεται ἀπὸ τῆς ἐν αὐτῷ ἀπάτης οὔσης.

B.54Arınma ve arındırma (M)

Arınma ve arındırma (katharsis) üçe ayrılır: biri kanuna göre, biri tabiata göre, biri de sanatla ve bir işlemle olur. Kanuna göre arınma … Tabiata göre olanlar havanın temizlendiğinde arınması, suların, yiyeceklerin ve bu türden her şeyin temiz olması gibidir. Sanatla ve bir işlemle olanlar ise tunç kapların ve giysilerin yıkanması ve bunlar gibidir.

B.54

ὁ καθαρισμὸς καὶ ἡ κάθαρσις. διαιρεῖται ὁ καθαρισμὸς καὶ ἡ κάθαρσις εἰς τρία. ἔστι γὰρ αὐτῶν ἓν μὲν νόμῳ, ἓν δὲ φύσει, ἓν δὲ τέχνῃ καὶ πράγματι. νόμῳ μὲν οὖν ἐστι καθαρμός . . . . . . . . . . φ όσει δὲ,〉 οἷον ὅ τε τοῦ ἀέρος, ὅταν ἀποκαθαίρηται καὶ ὅταν 〈τὰ〉 ὕδατα ὧσι καθαρὰ καὶ τὰ βρώματα καὶ πάντα ⟨τὰ τοιαῦτα⟩. τέχνῃ δὲ καὶ πράγματι, οἷον ἥ τε τῶν χαλκωμάτων καὶ τῶν ἱματίων πλύσις καὶ τὰ τοιαῦτα.

B.56İyiler arasındaki benzerlik (M)

Psykhēye, bedene ve dış şeylere ilişkin iyiler arasındaki benzerlik şudur: birinciler birincilere, ikinciler ikincilere, üçüncüler üçüncülere, dördüncüler dördüncülere benzer. İyilerin kimi psykhēde, kimi bedende, kimi dışarıdadır.

Psykhēde bulunan phronēsis, psykhēnin en iyi durumda olmasının sebebidir; iyi bünye, bedenin en iyi durumda olmasının sebebidir; iyi şöhret de dış şeylerin en iyi durumda olmasının sebebidir; çünkü iyi şöhrete sahip olan, dilediğini yapar. Demek ki bu iyilerin her biri kendi alanında başrolü oynar; birinci benzerlik bu yolla kavranır.

Yine, psykhēde bulunan adalet, psykhēnin kısımlarının [düzeninin] sebebidir; bedende bulunan yakışıklılık, bedenin kısımlarının, yani soğuğun, sıcağın, kurunun ve yaşın düzenliliğidir; dışarıda bulunan talihin yaver gitmesi ise koşulların tam zamanında bir araya gelmesidir. Böylece iyiler arasındaki benzerlik bu yolla da kavranır.

Yine, psykhēde bulunan cesaret, korkulara ve bunlar gibi şeylere karşı bir güç ve sağlamlıktır; bedende bulunan güç, zahmetlere ve sıkıntılara karşı bir güçtür; dışarıda bulunan dostlar da dışarıdan gelecek yardım bakımından böyle bir güç taşır; çünkü dostu çok olan, şehirde daha güçlüdür. Bu iyiler arasındaki benzerlik bu yolla da kavranır.

Yine, psykhēde bulunan itidal psykhēyi düzene sokar ve ölçülü yaşatır; bedende bulunan güzellik bedeni süsler ve ölçülü kılar; dışarıda bulunan zenginlik de insanların masraflarını karşılayan ve onları süsleyen şeydir. Bu iyiler arasındaki benzerlik bu yolla da kavranır.

B.56

τῶν [ὄντων] ἀγαθῶν ὁμοιότης. τῶν [ὄντων] ἀγαθῶν ὁμοιότης τῶν περὶ τὴν ψυχὴν καὶ τῶν περὶ τὸ σῶμα καὶ τῶν ἐκτός ἐστιν αὕτη· τὰ μὲν οὖν πρῶτα τοῖς πρώτοις ἐστὶν ὅμοια, τὰ δὲ δεύτερα τοῖς δευτέροις, τὰ δὲ τρίτα τοῖς τρίτοις, τὰ δὲ τέταρτα τοῖς τετάρτοις. ἔστι δὲ τὰ μὲν ἐν ψυχῇ, τὰ δὲ ἐν σώματι, τὰ δὲ ἐκτός. ἡ μὲν γὰρ φρόνησις ἐν ψυχῇ οὖσα αἰτία ἐστὶ τοῦ κράτιστα τὴν ψυχὴν διακεῖσθαι, ἡ δὲ εὐεξία αἰτία ἐστὶ τοῦ τὸ σῶμα ἄριστα διακεῖσθαι, ⟨ἡ δὲ εὐδοξία αἰτία ἐστὶ τοῦ τὰ ἐκτὸς ἄριστα διακεῖσθαι⟩· ὅπερ γὰρ βούλεται πράττει ὁ εὐδοξῶν. ἕκαστον ἄρα τούτων τῶν ἀγαθῶν πρωταγωνιστεῖ καὶ πρώτη λαμβάνεται ⟨ταύτῃ⟩ ἡ ὁμοιότης. καὶ πάλιν ἡ μὲν δικαιοσύνη ἐν ψυχῇ ἐστιν ἡ καὶ αἰτία οὖσα τῶν τῆς ψυχῆς μερῶν, ἡ δὲ εὐπρέπεια ἐν σώματι οὖσα εὐταξία ἐστὶ τῶν τοῦ σώματος μερῶν, ψυχροῦ καὶ θερμοῦ καὶ ξηροῦ καὶ ὑγροῦ, ἡ δὲ εὐτυχία ἐκτὸς οὖσα εὐκαιρία τίς ἐστι πραγμάτων συμπτώσεως. ὥστε ταύτῃ πάλιν παραλαμβάνεται ἡ ὁμοιότης τῶν ἀγαθῶν. καὶ πάλιν ἡ μὲν ἀνδρεία ἐν ψυχῇ οὖσα ἰσχύς τίς ἐστι fΝκαὶ ῥώμη πρὸς φόβους καὶ τὰ τοιαῦτα, ἡ δὲ ἰσχὺς ἐν σώματι οὖσα πρὸς τοὺς πόνους καὶ τὰς κακοπαθείας ἰσχύς ἐστιν, οἱ δὲ φίλοι ἐκτὸς ὄντες ἰσχὺν τήνδε ἔχουσι πρὸς τὴν ἐκτὸς βοήθειαν· ᾧ γὰρ πολλοὶ φίλοι εἰσὶν ἰσχυρότερος οὗτος ἐν πόλει. λαμβάνεται δὲ καὶ ταύτῃ τῶν ἀγαθῶν τούτων ⟨ἡ〉 ὁμοιότης. καὶ πάλιν ἡ μὲν σωφροσύνη ἐν ψυχῇ οὖσα κοσμεῖ τὴν ψυχὴν καὶ συμμέτρως ζῆν ποεῖ, τὸ δὲ κάλλος ἐν σώματι ὂν κοσμεῖ τὸ σῶμα καὶ σύμμετρον παρασκευάζει, ὁ δὲ πλοῦτος ἐκτὸς ὢν χορηγὸς καὶ κοσμητὴς τῶν ἀνθρώπων ἐστίν. καὶ ταύτῃ λαμβάνεται τῶν ἀγαθῶν τούτων ἡ ὁμοιότης.

B.57Kötüler arasındaki benzerlik (M)

Psykhēye, bedene ve dış şeylere ilişkin kötüler arasındaki benzerlik şudur:

Psykhēde psykhēyi en kötü duruma sokan adaletsizlik, bedende bedeni en kötü duruma sokan hastalık, dış şeylerde de dış işleri en kötü duruma sokan talihsizlik vardır. Bu kötüler arasındaki benzerlik bu yolla kavranır.

Yine, psykhēdeki akılsızlık psykhēnin bir tür hastalığı ve akıl yoksunluğudur; bedendeki kötü bünye bir hastalıktır; dış şeylerdeki ise itibarsızlıktır, çünkü dış işlere aşağılanma, zayıflık ve başka bazı konularda ihmal getirir. Bu kötüler arasındaki benzerlik bu yolla da kavranır. Yine, psykhēde bulunan korkaklık psykhēleri ürkek ve bütün korkulara yenik düşen bir hâle getirir; bedende bulunan güçsüzlük bedenleri bütün zahmetlere yenik düşürür; dış şeylerde bulunan düşmanlar da insanı dış işlerde zayıf ve kolayca hor görülen biri yapar; çünkü düşmanı çok olan hiçbir şeye kolayca ulaşamaz. Korkaklık, korku anında insanları hor görülür kılar; güçsüzlük zahmetler karşısında bedeni hor görülür kılar; düşmanlık da hayatın işlerinde.

Yine, savurganlık ve ölçüsüzlük psykhēyi çirkin ve düzensiz kılar; bedende bulunan çirkinlik bedeni çirkin ve düzensiz kılar; dışarıda bulunan yoksulluk da hayatı çirkinleştirir. Bu kötüler arasındaki benzerlik bu yolla da kavranır.

B.57

τῶν κακῶν ὁμοιότης. τῶν κακῶν ὁμοιότης τῶν περὶ τὴν ψυχὴν καὶ ⟨τῶν περὶ⟩ τὸ σῶμα καὶ τῶν ἐκτός ἐστιν αὕτη. ἐν τῇ ψυχῇ μέν ἐστιν ἀδικία κάκιστα τὴν ψυχὴν διατιθεῖσα, ἐν δὲ τῷ σώματι νόσος κάκιστα διατιθεῖσα τὸ σῶμα, ἐν δὲ τοῖς ἐκτὸς ἀτυχία κάκιστα διατιθεῖσα τὰς ἐκτὸς πράξεις· καὶ ταύτῃ λαμβάνεται ἡ ὁμοιότης τῶν κακῶν τούτων. καὶ πάλιν ἐν μὲν ψυχῇ ἀφροσύνη ἀρρωστία τίς ἐστι καὶ ἀλογιστία ψυχῆς, ἐν δὲ σώματι καχεξία ἀρρωστία ἐστίν, ἐν δὲ τοῖς ἐκτὸς ἀδοξία· προπηλακισμὸν γὰρ καὶ ἀρρωστίαν καὶ ὀλιγωρίαν περὶ τὰ ἄλλα τινὰ ἐμποιεῖ ταῖς ἐκτὸς πράξεσι. καὶ ταύτῃ πάλιν λαμβάνεται τῶν κακῶν τούτων ἡ ὁμοιότης. καὶ πάλιν ἐν μὲν ψυχῇ δειλία οὖσα ἐκπληκτικὰς καὶ πάντων ἥττους τῶν φόβων παρασκευάζει τὰς ψυχάς, ἐν δὲ σώματι ἀσθένεια πάντων τῶν πόνων ἡττᾶσθαι τὰ σώματα παρασκευάζει, ἐν δὲ τοῖς ἐκτὸς ἐχθροὶ ὄντες ἀσθενῆ περὶ τὰς ἐκτὸς πράξεις καὶ εὐκαταφρόνητον ποιοῦσιν· ᾧ γὰρ πολλοί εἰσιν ἐχθροὶ οὐδὲν τούτῳ ῥαδίως ὑπάρχει. καὶ ἔστιν ἡ μὲν δειλία ἐν φόβῳ εὐκαταφρονήτους ποιοῦσα, ἡ δὲ ἀσθένεια ἐν πόνοις εὐκαταφρόνητον τὸ σῶμα ποιεῖ, ἡ δὲ ἔχθρα ἐν πράξεσι ταῖς ἐν βίῳ. καὶ πάλιν ἡ μὲν ἀσωτία καὶ ἀκολασία αἰσχρὰν τὴν ψυχὴν καὶ ἄκοσμον παρασκευάζει, τὸ δὲ αἶσχος ἐν σώματι ὂν αἰσχρὸν τὸ σῶμα καὶ ἄκοσμον παρασκευάζει, ἡ δὲ πενία ἐκτὸς οὖσα αἰσχρὸν βίον παρασκευάζει. καὶ ταύτῃ λαμβάνεται τῶν κακῶν τούτων ἡ ὁμοιότης.

B.59Epistēmēnin yitirilmesi (M)

Epistēmēnin yitirilmesi üçe ayrılır: biri, epistēmēnin konusu olan şey yok olursa; biri, unutma olursa; biri de epistēmēye sahip olan yok olursa. Epistēmēnin konusu olan şey, sözgelişi Sokrates, yok olursa, artık [onun] epistēmēsi yoktur; çünkü o yok olmuştur. Unutma olursa, bu yoldan da epistēmēyi yitiririz. Epistēmēye sahip olan insan yok olursa da, epistēmenin onunla birlikte yok olması ve yitirilmesi zorunludur.

B.59

ἡ ἀποβολὴ τῆς ἐπιστήμης. διαιρεῖται ἡ ἀποβολὴ τῆς ἐπιστήμης εἰς τρία. ἔστι γὰρ αὐτῆς ἓν μὲν ἐὰν φθαρῇ οὗπέρ ἐστιν ἡ ἐπιστήμη, ἓν δὲ ἐὰν λήθη γένηται, ἓν δὲ ἐὰν ὁ ἔχων τὴν ἐπιστήμην φθαρῇ. ἐὰν μὲν οὖν οὗ ἐστιν ἡ ἐπιστήμη φθαρῇ οἷον Σωκράτης, οὐκ ἔτι ἔστιν ἐπιστήμη· ἔφθαρται γάρ. ἐὰν δὲ λήθη γένηται, καὶ οὕτως ἀποβάλλομεν τὴν ἐπιστήμην. ἐὰν δὲ ὁ ἔχων τὴν ἐπιστήμην φθαρῇ ἄνθρωπος, ἀναγκαῖόν ἐστι συμφθείρεσθαι καὶ ἀποβάλλεσθαι αὐτήν.

B.64Canlılar — cins ve tür (M)

Canlıların birbirinden farkının ne olduğunu incelemek gerekir. Canlıların kimi ölümlü, kimi ölümsüzdür deriz. Ölümlüler, tabiatça yok olmaya yatkın olan ve kandan pay alan canlılardır: insan, öküz ve bunlar gibi canlılar. Ölümsüzler ise melekler gibidir. Ölümlü canlıların kimi uçar, kimi suda yaşar, kimi karada yürür. Karada yürüyenler insan, köpek, at ve bunlar gibileridir; suda yaşayanlar … ve bunlar gibileri, kısacası hayatlarını sıvı içinde geçirenlerdir; uçanlar ise kuşlar, eşek arıları, bal arıları ve kendi tabiatları gereği havada taşınan öbür canlılardır. Bunların hepsi hem psykhēce hem bedence birbirinden farklı görünür. Bunların hepsine ortak olarak canlı olduklarının yüklendiği açıktır; ama her birinin, söylediğimiz gibi, bir farkı vardır: kimi karada yürür, kimi suda yaşar, kimi uçar, kimi ölümsüzdür. Hepsine ortak olarak yüklenene cins deriz. Bunların her biri canlıdır; canlıların bölümlenmesinden çıkanlara ise türler demek gerekir.

Şekil ve sayı için de durum aynıdır. Üçgenle öbür şekillerin ortak yanının şekil olduğunu söyleriz; çünkü bunların her biri tam olarak bir şekildir. Demek ki şekil bunların cinsi, bunlar da şeklin türleri olur; çünkü şekli üçgene, dörtgene ve öbürlerine böleriz. Aynı biçimde tek ve çift de sayının türleridir; çünkü ikisine ortak olarak sayı yüklenir. Cins türden önce gibi göründüğüne, "önce" de tek bir anlamda söylenmediğine göre, bunun üzerinde duralım.

B.64

τὰ ζῷα — γένος καὶ εἶδος. σκεπτέον ἥτις ἐστὶ τῶν ζῴων πρὸς ἄλληλα διαφορά. φαμὲν οὖν εἶναι τῶν ζῴων τὰ μὲν θνητά, τὰ δὲ ἀθάνατα. θνητὰ μὲν οὖν εἰσι ὅσα πέφυκε φθείρεσθαι καὶ αἵματος κοινωνεῖν, οἷον ἄνθρωπος καὶ βοῦς καὶ τὰ τοιαῦτα τῶν ζῴων· ἀθάνατα δὲ οἷον ἄγγελοι. τῶν δὲ θνητῶν ζῴων τὰ μέν ἐστι πτηνά, τὰ δὲ ἔνυδρα, τὰ δὲ πεζά. πεζὰ μὲν οὖν εἰσὶν οἷον ἄνθρωπος κύων ἵππος καὶ τὰ τοιαῦτα ⟨, ἔνυδρα δὲ . . . . . . . . . τὰ τ οιαῦτα〉 καὶ ἀπλῶς οἷς ἡ διαγωγὴ ἐν ὑγρῷ ἐστι, πτηνὰ δὲ οἷον ὄρνιθες καὶ σφῆκες καὶ μέλισσαι καὶ ἄλλα ὅσα [τοιαῦτα ἃ] διὰ τῆς οἰκείας φύσεως ὀχοῦνται κατὰ τὸν ἀέρα. πάντα δὲ τὰ τοιαῦτα καὶ κατὰ ψυχὴν καὶ κατὰ τὸ σῶμα δοκεῖ διαφέρειν ἀλλήλων. ὅτι μὲν οὖν κοινῶς κατὰ πάντων τούτων κατηγορεῖται ζῷον εἶναι δῆλον, διαφορὰν δέ τινα ἔχει τούτων ἕκαστον καθάπερ εἴπομεν· τὸ μὲν γὰρ αὐτῶν πεζόν, τὸ δὲ ἔνυδρον, τὸ δὲ πτηνόν, τὸ δὲ ἀθάνατον. τὸ δὲ κοινὸν κατηγορούμενον ἐφ’ ἀπάντων φαμὲν εἶναι τὸ γένρς. ἕκαστον δὲ τούτων ἐστὶ ζῷον, τὰ δὲ διαιρεθέντα τῶν ζῴων λεκτέον εἴδη εἶναι. τὸν αὐτὸν δὲ τρόπον καὶ ἐπὶ σχήματος καὶ ἀριθμοῦ. τοῦ τε γὰρ τριγώνου καὶ τῶν λοιπῶν κοινόν φαμεν εἶναι τὸ σχῆμα· τούτων γὰρ ἕκαστόν ἐστιν ὅπερ ὑπάρχει σχῆμά τι. δῆλον οὖν ὅτι τὸ μὲν σχῆμα γένος ἂν εἴη τούτων, ταῦτα δὲ τοῦ σχήματος εἴδη· τὸ γὰρ σχῆμα διαιρήσομεν εἰς τρίγωνον καὶ τετράγωνον καὶ τὰ λοιπά. ὁμοίως δὲ καὶ τὸ περιττὸν καὶ τὸ ἄρτιον εἴδη τοῦ ἀριθμοῦ ἐστι. κοινῇ γὰρ αὐτῶν κατηγορεῖται ὁ ἀριθμός. ἐπεὶ δὲ τὸ μὲν γένος δρκεῖ. - - πρότερον εἶναι τοῦ εἴδους, τὸ δὲ πρότερον οὐχ ἁπλῶς λέγεταῖ, εἴπῶμεν περὶ αὐτοῦ.

B.65Önce — sonra (M)

"Önce" beş anlamda söylenir: tabiatça, zamanca, güçce, konumca ya da sırayla önce denir. Konumca önce, dizili taşlar için alışkanlıkla söylediğimiz şeydir: "bu, şundan öncedir" demek gibi. Sırayla önce, bölük komutanının yüzbaşıdan, yüzbaşının erden, A'nın da B'den önce olması gibidir. Güçce önce dediğimiz, komutanın askerden ve genel olarak güç sahibinin sıradan insandan önce olmasıdır. Zamanca önce, babanın oğuldan ve her yaşlının gençten önce olması gibidir. Tabiatça önce olan ise birimin ikiliden, parçanın bütünden, cinsin türden önce olması gibidir; genel olarak, birbirini birlikte ortadan kaldırmayan şeylerden, öbürünü de kendisiyle birlikte ortadan kaldıran öncedir, tabiatça onunla birlikte ortadan kalkan ise sonradır. Sözgelişi birim ortadan kalkınca ikili de, bütün sayılar da ortadan kalkar; ama ikili ortadan kalkınca birimin var olmasına hiçbir engel yoktur. Öyleyse birim tabiatça ikiliden öncedir. Aynı biçimde parça ortadan kalkınca bütün de ortadan kalkar; ama bütün yokken parçanın var olmasına hiçbir engel yoktur.

"Önce" kaç anlamda söyleniyorsa, "sonra"nın da o kadar anlamda söyleneceği açıktır; çünkü bir şeye ya tabiatça ya zamanca ya konumca ya sırayla ya da güçce sonra diyeceğiz.

B.65

τὸ πρότερον — τὸ ὕστερον. τὸ πρότερον λέγεται πενταχῶς. ἢ γὰρ φύσει ἢ χρόνῳ ἢ δυνάμει ἢ θέσει ἢ τάξει λεχθήσεται. θέσει μὲν οὖν, οἷον ὃ ἐπὶ τῶν κειμένων ψήφων εἰώθαμεν λέγειν, οἷον ὅτι προτέρα αὕτη ταύτης. τάξει δέ, οἷον ὁ ταξίαρχος τοῦ λοχαγοῦ καὶ ὁ λοχαγὸς τοῦ ἰδιώτου καὶ τὸ ᾱ τοῦ β. δυνάμει δέ φαμεν εἶναι πρότερον τὸν στρατηγὸν τοῦ στρατιώτου καὶ ἁπλῶς τὸν δυνάστην τοῦ ἰδιώτου. χρόνῳ δέ, οἷον πατὴρ υἱοῦ καὶ πᾶν τὸ πρεσβύτερον τοῦ νεωτέρου. φύσει δέ ἐστι πρότερον, οἷον ἥ τε μονὰς τῆς δυάδος καὶ τὸ μέρος τοῦ ὅλου καὶ τὸ γένος τοῦ εἴδους, καὶ ἀπλῶς ὅσα αὐτὰ ἀλλήλοις μὴ συναναιρεῖται, τούτων τὸ μὲν συναναιροῦν πρότερόν ἐστι, τὸ φύσει δὲ συναναιρούμενον ὕστερον· οἷον τῆς μονάδος ἀναιρεθείσης ἡ δυὰς ἀναιρεῖται καὶ πᾶς ἀριθμός, δυάδος δὲ ἀναιρεθείσης οὐδὲν κωλύει μονάδα εἶναι· πρότερον τοίνυν τῇ φύσει μονὰς δυάδος. ὁμοίως δὲ καὶ τοῦ μέρους ἀναιρεθέντος τὸ ὅλον ἀναιρεῖται, τοῦ δὲ ὅλου μὴ ὄντος οὐδὲν κωλύει τὸ μέρος εἶναι. φανερὸν δὲ ὅτι ὁσαχῶς τὸ πρότερον λέγεται, τοσαυταχῶς καὶ τὸ ὕστερον λεχθήσεται· τὸ γὰρ ὕστερον ἐροῦμεν ἢ φύσει ἢ χρόνῳ ἢ θέσει ἢ τάξει ἢ δυνάμει.

B.66Birlikte (M)

"Önce" ve "sonra" kaç anlamda söyleniyorsa, "birlikte" de o kadar anlamda söylenecektir: tabiatça, konumca, güçce, zamanca ya da sırayla. Konumca birlikte olanlar, yer bakımından aynı hizada bulunanlardır; birlikte koşanlar ve birlikte duranlar dediğimiz gibi. Sırayla birlikte olanlar, saflarda yan yana dizilenler gibidir. Güçce birlikte dediğimiz, biri öbüründen daha fazla güce sahip olmayanlardır. Zamanca birlikte dediğimiz, aynı zamanda var olanlardır. Tabiatça birlikte olanlar ise birbirini birlikte ortadan kaldıran ve birbirinden ayrı var olamayan şeylerdir: iki kat ve yarım gibi. Bunlar birbirini birlikte ortadan kaldırır ve biri öbürü olmadan var olamaz; çünkü iki kat ortadan kalkarsa yarım olmayacak, yarım ortadan kalkarsa iki kat olmayacaktır; iki kat varken yarımın olmaması da imkânsızdır.

Bunlar böylece gösterildikten sonra, sırası gelen konu var olan şeylerdir.

B.66

τὸ ἅμα. ὁσαχῶς τὸ πρότερον καὶ τὸ ὕστερον λέγεται, τοσαυταχῶς καὶ περὶ τοῦ ἅμα λεχθήσεται, οἷον ἢ φύσει ἢ θέσει ἢ δυνάμει ἢ χρόνῳ ἢ τάξει. θέσει μὲν οὖν εἰσι τὰ τοιαῦτα ἅμα, ὅσα τῷ τόπῳ ἐξ ἴσου ἐστίν, οἷον τὰ τρέχοντα ἅμα φαμὲν εἶναι καὶ τὰ ἑστηκότα. τάξει δέ ἐστιν τὰ τοιαῦτα ἅμα, οἷον οἱ τοῖς ζυγοῖς στοιχοῦντες, δυνάμει δὲ ἅμα λέγομεν τὰ μηδὲν ἀλλήλων πλέον δυνάμενα, χρόνῳ δὲ τὰ τοιαῦτα φαμὲν εἶναι ἅμα τὰ κατὰ τὸν αὐτὸν χρόνον ὄντα, φύσει δὲ λεκτέον ἅμα εἶναι τά τε συναναιροῦντα ἄλληλα καὶ τὰ μὴ δυνάμενα χωρὶς ἀλλήλων εἶναι, οἷον τό τε διπλάσιον καὶ τὸ ἥμισυ· ταῦτα γὰρ συναναιροῦνται ἀλλήλοις καὶ τὸ ἕτερον χωρὶς τοῦ ἑτέρου ἀδύνατον εἶναι· διπλασίου γὰρ ἀναιρεθέντος οὐκ ἔσται ἥμισυ καὶ ἡμίσους ἀναιρεθέντος οὐκ ἔσται διπλάσιον καὶ ἀδύνατόν ἐστι διπλασίου ὄντος μὴ εἶναι ἥμισυ. τούτων οὕτως ἀποδειχθέντων ἀκόλουθον εἰπεῖν περὶ τῶν ὄντων.

B.68Zıtlar (M)

Zıtlar şöyle bölünür. Var olan şeylerin kiminin bir zıddı vardır, kiminin yoktur. Altının, insanın, giysinin ve bunlar gibi şeylerin hiçbir zıddı yoktur; aretēnin, iyinin ve sıcağın ise bir zıddı vardır: iyinin zıddı kötü, aretēnin zıddı kötülük, sıcağın zıddı soğuktur. Zıtların kendilerinin de kiminin arasında bir orta vardır, kiminin yoktur. İyiyle kötü arasında bir orta vardır; ama hareketle durgunluk arasında hiçbir orta yoktur, çünkü her şey zorunlu olarak ya hareket eder ya durur. Hayatla ölüm arasında da hiçbir orta yoktur; çünkü hayata elverişli olan zorunlu olarak ya yaşar ya da ölmüştür. Zıtlar da üç anlamda söylenir: ya iyinin zıddının kötü olması gibi, sözgelişi adaletin zıddı adaletsizlik, itidalin zıddı ölçüsüzlük ve bunlar gibi; ya ikisi de olmayanın ikisi de olmayana zıt olması gibi, sözgelişi … bunların hiçbiri ne kötü ne iyidir. Kötünün kötüye zıt olması gibi zıtlar ise aşırılıkla eksikliktir, aşırılığa ve eksikliğe göre söylenen şeylerdir: aşırı üşümek aşırı ısınmaya zıttır, çünkü bunlar aşırılığa göre söylenir; sıcaktan yana eksik olan da soğuktan yana eksik olana zıttır, çünkü bunlar da eksikliğe göre zıttır.

B.68

τὰ ἐναντία. διαιροῦνται τὰ ἐναντία οὕτως. τῶν ὄντων τῶν μὲν ἔστι τι ἐναντίον, τῶν δὲ οὔ. χρυσῷ μὲν γὰρ καὶ ἀνθρώπῳ καὶ ἱματίῳ καὶ τοῖς τοιούτοις οὐδέν ἐστιν ἐναντίον, ἀρετῇ δὲ καὶ ἀγαθῷ καὶ θερμῷ ἔστι 〈τι〉 ἐναντίον· ἀγαθῷ μὲν γὰρ ἐναντίον τὸ κακόν, ἀρετῇ δὲ κακία, θερμῷ δὲ ψυχρόν. τῶν ἐναντίων τοίνυν αὐτῶν τὰ μὲν ἔχουσί τι ἀνὰ μέσον, τὰ δὲ οὔ. ἀγαθοῦ μὲν γὰρ καὶ κακοῦ ἔστι τι ἀνὰ μέσον, κινήσεως δὲ καὶ ἠρεμίας οὐδέν ἐστιν ἀνὰ μέσον· ἐξ ἀνάγκης γὰρ πάντα ἢ κινεῖται ἢ ἠρεμεῖ. καὶ ζωῆς καὶ θανάτου οὐδέν ἐστιν ἀνὰ μέσον· ἐξ ἀνάγκης γὰρ ὅπερ τῆς ζωῆς δεκτικόν ἐστιν, ἢ ζῇ ἢ τέθνηκεν. | αὐτὰ δὲ τὰ ἐναντία λέγεται τριττῶς· ἢ γὰρ ὡς ἀγαθῷ κακὸν ἐναντίον ἐστίν, οἷον τῇ δικαιοσύνῃ ἡ ἀδικία καὶ τῇ σωφροσύνῃ ἡ ἀκολασία καὶ τὰ τοιαῦτα, ἢ ὡς οὐδέτερον οὐδετέρῳ ἐναντίον ἐστίν 〈οἷον . . . . τ ο ύτων γὰρ οὐδέν ἐστιν οὔτε κακὸν οὔτε ἀγαθόν. ὡς κακὸν κακῷ δὲ ἐναντίον ἐστὶν [κακὸν] ἡ ὑπερβολὴ τῇ ἐνδείᾳ καὶ τὰ καθ’ ὑπερβολὴν καὶ ἔλλειψιν λεγόμενα, οἷον τὸ ὑπερβαλλόντως ψύχεσθαι 〈τῷ ὑπερβαλλόντως θερμοῦσθαι〉 ταῦτα γὰρ καθ’ ὑπερβολὴν λέγεται. καὶ τὸ ἐλλεῖπον τοῦ θερμοῦ τῷ ἐλλείποντι τοῦ ψυχροῦ· καὶ γὰρ ταῦτα κατ’ ἔλλειψιν ἐναντία.

B.69Olumlama ve olumsuzlama üzerine (M)

Bundan sonra, olumlamadan nasıl söz ettiğimizi incelemek gerekir. Bir şeyin bulunduğunu bildiren her yüklemeye olumlama deriz: insanın oturması, giysinin beyaz olması ve bu biçimde söylenen her şey gibi. Olumsuzlama ise insanın oturmaması, giysinin beyaz olmaması gibidir; kısacası "değil" ya da "yok" eklendiğinde bir şeyin bulunmadığını bildiren sözdür.

B.69

περὶ καταφάσεως καὶ ἀποφάσεως. μετὰ ταῦτα τοίνυν περὶ καταφάσεως σκεπτέον πῶς λέγομεν. φαμὲν οὖν πᾶσαν κατηγορίαν ᾖ δηλοῦμεν ὑπάρχειν τι κατάφασιν εἶναι, οἷον τὸ καθῆσθαι τὸν ἄνθρωπον ἢ λευκὸν εἶναι τὸ ἱμάτιον καὶ πάντα τὰ τοῦτον τὸν τρόπον λεγόμενα. ἀπόφασις δέ ἐστι τοιοῦτον οἷον τὸ μὴ καθῆσθαι τὸν ἄνθρωπον καὶ τὸ μὴ λευκὸν εἶναι τὸ ἱμάτιον καὶ ἀπλῶς οὗ τὸ μὴ ἢ τὸ οὐ προστεθὲν σημαίνει μὴ ὑπάρχειν τι.

Çeviri değerlendirmesi

Yıldızlar eseri değil, çevirinin kalitesini ölçer

Yükleniyor…

Çeviri önerileri

Nasıl önerilir?

Yükleniyor…

İncelemeler

Okurların eser üzerine yazdığı değerlendirmeler.

Yükleniyor…

Tartışma

Yükleniyor…