İçeriğe geç
Origenes

Origenes

Matta İncili Üzerine Şerhler

Ὠριγένους εἰς τὸ κατὰ Ματθαῖον εὐαγγέλιον

1.18Katenalarda Origenes adıyla korunmuş, Matta'nın seçilmiş ayetleri üzerine kısa açıklamalar. İncil'in kendi metni italikle verilir; ayet numaraları kaynaktaki gibidir.

Bölüm 1

Ayet 18. İsa'nın doğumu şöyle oldu. — Müjdeci burada doğumu, İncil'in başında ise oluşu anıyor. Burada "İsa Mesih'in doğumu şöyle oldu" diyor, orada "İsa Mesih'in oluşunun kitabı". Peki doğum ile oluş arasındaki fark nedir, ikisi de Mesih için nasıl kullanılıyor? Ağızdan çıkan söz kendi tabiatında dokunulamaz ve görünmezdir; ama kitaba yazılıp adeta cisimlendiğinde hem görülür hem elle tutulur. Bunun gibi, Tanrı'nın etsiz ve cisimsiz Logos'u da tanrılığı bakımından ne görülür ne yazılırken, ete büründüğü için hem görülür hem yazılır. Ete büründüğü için oluşunun bir kitabı da vardır. Ama burada sorulan, neden "görü" ya da "söz" değil de "kitap" dediği değil, doğumun ve oluşun ne olduğudur. Oluş ile doğum aynı şey değildir. Oluş, Tanrı'nın ilk yoğurup biçimlendirmesidir; doğum ise itaatsizlik yüzünden gelen ölüm hükmünden sonra insanların birbirinden türeyip nesilden nesle geçmesidir. Dahası, oluşta bozulmazlık ve günahsızlık, doğumda ise acıya açıklık ve günaha yatkınlık vardır. Rab, oluştan günahsızlığı tabiatça aldı ama bozulmazlığı almadı; doğumdan acıya açıklığı aldı ama günaha yatkınlığı almadı; böylece ilk Âdem'i iki yönden de eksiltmeden taşıdı. Demek ki Mesih'te oluş, yokluktan varlığa çıkmak değil, Tanrı suretinde bulunmaktan kul suretini üstlenmeye giden yoldur. Doğumu ise iki yönlüdür: biri bizim gibi, biri bizi aşan. Kadından doğması bizim gibidir; bedenin ya da erkeğin isteğinden değil de Kutsal Ruh'tan doğması bizi aşar. Bu ikincisi, bize Ruh'tan bağışlayacağı gelecekteki doğumu da önceden haber veriyordu.

1.18

Στιχ. ιη΄. Τοῦ δὲ Ἰησοῦ ἡ γέννησις οὕτως ἦν. . . . . . . . (1–2) Ὧδε μὲν γεννήσεως μέμνηται ὁ εὐαγγελιστὴς, κατʼ ἀρχὰς δὲ τοῦ Εὐαγγελίου, τῆς γενέσεως. Ἐνταῦθα μὲν γὰρ λέγει· Τοῦ δὲ Ἰησοῦ λριστοῦ ἡ γέννησις οὕτως ἦν, ἐκεῖ δὲ, Βίβλος γενέσεως Ἰησοῦ Χριστοῦ. Τίς οὖν ἡ διαφορὰ τῆς γεννήσεως καὶ τῆς γενέσεως; καὶ ὡς ἀμφότερα ἐπὶ Χριστοῦ λαμβάνεται; Ὥσπερ ὁ λόγος οὗτος ὁ προφορικὸς κατὰ τὴν οἰκείαν φύσιν ἀναφής ἐστι καὶ ἀόρατος· ὅταν δὲ ἐν βιβλίῳ γραφῇ, καὶ οἱονεὶ σωματωθῇ, τότε καὶ ὁρᾶται καὶ ψηλαφᾶται· οὕτως καὶ ὁ ἄσαρκος τοῦ Θεοῦ Λόγος καὶ ἀσώματος, οὕτε ὁρώμενος, οὕτε γραφόμενος κατὰ τὴν θεότητα, ἐπειδὴ ἐσαρκώθη, καὶ ὁρᾶται καὶ γράφεται. Διὰ τοῦτο, ὡς σαρκωθέντος, καὶ βίβλος ἐστὶ τῆς αὐτοῦ γενέσεως. Ἀλλʼ οὐκ ἐξήτηται ἐνθάδε τὸ, διὰ τί εἶπε βίβλος, καὶ οὐκ εἶπεν ὅρασις (3), ἢ λόγος· ἀλλὰ τὸ, τί ἐστι γέννησις, καὶ τί γένεσις; Διαφέρει γένεσις καὶ γέννησις. Γένεσις μὲν γάρ ἐστι παρὰ Θεοῦ πρώτη πλάσις γέννησις δὲ ἡ ἐκ καταδίκης τοῦ θανάτου διὰ τὴν παράβασιν ἐξ ἀλλήλων διαδοχή. Καὶ ἔτι, ἡ μὲν γένεσις τὸ ἄφθαρτον ἔχει (4) καὶ ἀναμάρτητον· ἡ δὲ γέννησις τὸ παθητὸν καὶ ἁμαρτητικόν. Ὁ οὖν Κύρος, τῆς μὲν γενέσεως τὸ ἀναμάρτητον φυσικῶς λαβὼν, τὸ ἄφθαρτον οὐ προσέλαβε· τῆς δὲ γεννήσεως τὸ παθητὸν εἰληφὼς, τὸ ἁμαρτητικὸν οὐ προσέλαβε, τὸν πρῶτον τοῖς κατʼ ἄμφω μέρεσιν Ἀδὰμ φέρων ἀμείωτον. Οὐκοῦν εἴη ἂν ἐπὶ Χριστοῦ γένεσις μὲν, οὐκ ἐκ τοῦ μὴ ὄντος εἰς τὸ εἶναι πρόοδος, ἀλλʼ ὀδὸς ἀπὸ τοῦ ἐν μορφῇ Θεοῦ ὑπάρχειν εἰς τὸ ἀναλαβεῖν τὴν τοῦ δούλου μορφήν· ἡ δὲ γέννησις αὐτοῦ διπλῆ γέγονε, καθʼ ἡμᾶς καὶ ὑπὲρ ἡμᾶς. Τὸ μὲν γὰρ ἐκ γυναικὸς γεννηθῆναι καθʼ ἡμᾶς· τὸ δὲ μὴ ἐκ θελήματος σαρκὸς, ἢ ἀνδρὸς, ἀλλʼ ἐκ Πνεύματος ἁγίου, ὑπὲρ ἡμᾶς. Ὅπερ καὶ τὴν μέλλουσαν προανεφώνει γέννησιν, ἣν ἡμῖν ἔμελλεν ἐκ Πνεύματος χαρίσεσθαι.

7.5Bölüm 7

Ayet 5. *Kutsal olanı köpeklere vermeyin, incilerinizi domuzların önüne atmayın...*

7.5

(5) Στιχ. ε΄. Μὴ δῶτε τὸ ἄγιον τοῖς κυσὶ, μηδὲ βάλητε τοὺς μαργαρίτας ὑμῶν ἔμπροσθεν τῶν χοίρων...

7.6Ayet 6. Dileyin, size verilecek; arayın, bulacaksınız; kapıyı çalın, size açılacak.

Öğrenciler, dinleyenler arasında kimlerin köpek, kimlerin domuz olduğunu bilmeden kalmasınlar diye şöyle diyor: Tanrı'dan ısrarla arayın, size her şey açılır. Çünkü aretēnin başlangıcı, iyiyi dua yoluyla öğrenmektir; sonra aretē yolunda nasıl yürüneceğini bilmek gelir; üçüncüsü de kapının kişiye açılması için işleriyle kapıyı çalmasıdır. Ellerle kapıyı çalmak bunu anlatır. Kurtuluş öğretilerinin hakikati üç yolla kavranır: gayretli duayla, ilahî şeyleri ararken zihnin dinginliğiyle ve Yazılar'ın gizli sağlamlığının derinliğini sezerek bulmak için titizce araştırmakla. Yazılar'ın ancak böyle açıldığı söylenir.

7.6

Στιχ. ς΄. Αἰτεῖτε, καὶ δοθήσεται ὑμῖν· ζητεῖτε, καὶ εὑρήσετε· κρούετε, καὶ ἀνοιγήσεται ὑμῖν. Ἵνα μὴ ἀγνοῶσιν οἱ μαθηταὶ, τίνες εἰσὶν κύνες, ἢ χοῖροι ἐν τοῖς ἀκροαταῖς, ἐπιμόνως ζητήσατε, φησὶν, ἐκ Θεοῦ, καὶ ἀποκαλύπτεται ὑμῖν πάντα. Ἀρχὴ μὲν γὰρ ἀρετῆς τὸ διʼ εὐχῆς γνῶναι τὸ ἀγαθόν· εἶτα τὸ εἰδέναι πῶς δεῖ ὁδεῦσαι τὴν ἀρετήν τρίτον τὸ διὰ τῶν ἔργων κρούειν ἀνοιγῆναι αὐτῷ τὴν θύραν. Τοῦτο γὰρ σημαίνει ἡ διὰ τῶν χειρῶν κροῦσις. Τρισσᾶς γὰρ ἡ τῶν σωτηρίων δογμάτων ἀλήθεια λαμβάνεται, ἐπιμελεῖ εὐχῇ, καὶ τοῦ ἡγεμονικοῦ ἐν τῷ ζητεῖν τὰ θεῖα καταστάσει, καὶ περὶ τοῦ εὑρεῖν συναισθήτως τῆς τῶν κεκρυμμένων Γραφῶν ἀσφαλείας τὸ βάθος, ἀκριβεῖ πολυπραγμοσύνῃ· οὕτω γὰρ ἀνοίγεσθαί φησι τὰς Γραφάς.

7.9Ayet 9. Aranızda hanginiz, oğlu kendisinden ekmek isteyince ona taş verir? Ayet 10. Balık isteyince ona yılan verir mi?

Bak bakalım, [ekmek], onsuz kurtulmanın mümkün olmadığı beslenme bilgisi değil midir; örneğin nasıl yenmesi gerektiğine dair kesin söz gibi. Balık ise bilgi sevene adeta bir katıktır: dünyanın yapısını, unsurların işleyişini, başlangıcı, sonu ve ortayı ve Hikmet'in bunların ardından saydığı her şeyi bilmektir. Tanrı ekmek yerine, şeytanın İsa'ya yedirmek istediği taşı vermez; balık yerine de, balık yemeye layık olmayan Etiyopyalıların yediği yılanı vermez. Peki öğrencilerine nasıl kötü dedi? Çünkü onu kendi prohairesisleriyle izliyor olsalar da, insanın değişkenliğini taşıyorlardı. Hem tanrılığıyla hem insanlığıyla değişmez olan yalnızca Tanrı'nın Oğlu'ydu. "İyi armağanlar" dediği ruhanî bağışlardır. Luka, "iyi şeyler" yerine "Kutsal Ruh" demiştir, ama arada fark yoktur. Çünkü Kutsal Ruh iyi ışığın ta kendisidir; bu yüzden kendisine katılanlara iyi şeyler verir. Aşırı kötülerde ise, durmadan günah işledikleri için kötülük bir bakıma tabiat hâline gelir; Şeytan ve daimōnlar böyledir. Gerçekten onlara da tabiatça kötü denebilir, gerçi tabiatça kötü yaratılmış değillerdir, kendi seçtikleri kötülükle katılaşmışlardır.

7.9

Στιχ. θ΄. Τᾶς ἐξ ὑμῶν ἄνθρωπος, ὂν ἐὸν αἰτήσῃ δ υἱὸς αὐτοῦ ἄρτον, μὴ λίθον ἐπιδώσει αὐτῷ; Στιχ. ι΄. Καὶ ἐὰν ἰχθὺν αἰτήσῃ, μὴ ὄφιν ἐπιδώσει αὐτῷ; Ὅρα δὲ εἰ […] γνῶσις τροφὴ, ἧς ἄνω οὐκ ἔστι σώζεσθαι· οἷον ὁ περὶ τοῦ πῶς βρωτέον ἀκριβὴς λόγος. Ἰχθὺς δὲ καὶ οἷον ὄψον φιλομαθεῖ τὸ εἰδέναι σύστασιν κόσμου, ἐνέργειαν στοιχείων, ἀρχὴν καὶ τέλος καὶ μεσότητα, καὶ ὅσα ἐξῆς ἡ σοφία λέγει. Οὕτε ἀντὶ τοῦ ἄρτου λίθον δίδωσιν ὁ Θεὸς, ὂν ὁ διάβολος ἐσθίεσθαι ὑπὸ τοῦ Ἰησοῦ ἐβούλετο· οὕτε ἀντὶ ἰχθύος ὄφιν, ὂν ἐσθίουσιν οἱ ἀνάξιοι τοῦ ἰχθὺν ἐσθίειν Αἰθίοπες. Πῶς δὲ τοὺς μαθητὰς πονηροὺς ἐκάλεσεν; Εἰ γὰρ καὶ ἠκολούθουν ἐκ προαιρέσεως, ἀλλʼ εἶχον τὸ τρεπτὸν τοῦ ἀνθρωπίνου. Μόνον δὲ ἄτρεπτος ἦν καὶ θεότητι καὶ ἀνθρωπότητι ὁ τοῦ Θεοῦ Υἱός. Δόματα δὲ ἀγαθὰ καλεῖ τὰς πνευματικὰς δωρεάς. Ὁ δὲ Λουκᾶς Πνεῦμα ἅγιον εἶπεν, ἀντὶ τοῦ εἰπεῖν ἀγαθά. Καὶ οὐδὲν τὸ διάφορον. Τὸ γὰρ ἅγιον Πνεῦμα αὐτό ἐστι τὸ φῶς ἀγαθόν· διὸ καὶ τοῖς μετόχοις αὐτοῦ δίδωσιν ἀγαθά. Τοῖς δὲ ἄγαν πονηροῖς, διὰ τὸ ἀνενδότως ἁμαρτάνειν τρόπον τινὰ φύσις αὐτοῖς ἡ κακία γίνεται· οἷός ἐστιν ὁ Σατανᾶς καὶ οἱ δαίμονες. Δύναται γάρ τις καὶ τούτους φύσει κακοὺς εἰπεῖν, καίπερ μὴ φύσει κακοὺς δημιουργηθέντας, ἀλλʼ ἐξ αὐτοπροαιρέτου κακίας ἀπεσκληκότας.

8.11Bölüm 8

Ayet 11. Doğudan ve batıdan birçokları gelecek, göklerin krallığında İbrahim, İshak ve Yakup'la birlikte sofraya oturacak. — Yol dar ve sıkıntılıysa, onu bulanlar da azsa, bu birçokları hangi yoldan girecek? Çünkü birçoklarının içinden gireceğini geniş ve ferah yol için söylüyor. Şöyle deriz: Kurtarıcı'nın o sözü, İsrail'den az kişi kurtulduğu için söylenmiştir; ona iman edenler çok değildi. Bu yüzden "Korkma, küçük sürü, çünkü Tanrı senden hoşnut oldu" diyordu. "Birçokları gelecek" sözü ise kehanet olarak, milletlerden ona iman edecek olanlar için söylenmiştir. "Birçokları" diyor, onun gelişinden sonra iman etmeyenlere kıyasla: bunlar, milletlerden gelip İbrahim ve soyundan gelenlerle göklerin krallığında sofraya oturacak olanlardır. Üstelik sayıca da İsrail'den çıkıp İsa Mesih'i ikrar edenlerin kat kat fazlasıdırlar.

8.11

Στιχ. ια΄. Πολλοὶ ἀπὸ ἀνατολῶν καὶ δυσμῶν ἥξουσι, ταὶ ἀνακλιθήσονται μετὰ Ἀβραὰμ καί Ἰσαὰκ καὶ Ἰακὼβ ἐν τῇ βασιλείᾳ τῶν οὐρανῶν. Εἰ στενὴ καὶ τεθλιμμένη ἐστὶν ἡ ὁδὸς, καὶ ὀλίγοι οἱ εὑρίσκοντες αὐτὴν, διὰ ποίας οἱ πολλοὶ εἰσελεύσονται; περὶ γὰρ πλατείας καὶ εὐρυχώρου λέγει, ὅτι πολλοὶ εἰσελεύσονται διʼ αὐτῆς. Καί φαμ ὅτι ὁ μὲν τοῦ Σωτῆρος λόγος εἴρηται, ἐπειδὴ ὀλίγοι ἀπὸ τοῦ Ἰσραὴλ ἐσώζοντο· οὐ πολλοὶ γὰρ ἐπίστευσαν εἰς αὐτόν. Διὸ καὶ ἔλεγε· Μὴ φοβοῦ μικρόν ποίμωιον, ὅτι εὐδόκησεν ὁ Θεὸς ἐν σοί. Προφητικῶς δὲ ἐλέχθη τὸ, Πολλοὶ ἥξουσιν· ὡς περὶ τῶν μελλόντων πιστεύειν εἰς αὐτὸν ἀπὸ τῶν ἐθνῶν. Πολλοὶ, φησὶν, ὡς πρὸς τοὺς μετὰ τὴν παρουσίαν μὴ πστεύσαντας, οἱ ἀπὸ τῶν ἐθνῶν ἀνακλιθησόμενοι μετὰ Ἀβραὰμ καὶ τῶν ἐξ αὐτοῦ ἐν τῇ βασιλείᾳ τῶν οὐρανῶν· καὶ τῷ ἀριθμῷ δὲ πολλαπλασίους οὗτοι τῶν ἀπὸ Ἰσραὴλ καὶ τὸν Ἰησοῦν Χριστὸν ὁμολογουμένων.

11.11Bölüm 11

Ayet 11. *Göklerin krallığında daha küçük olan ise ondan büyüktür.*

11.11

Στιχ. ια΄. Ὁ δὲ μικρότερος ἐν τῇ βασιλείᾳ τῶν οὐρανῶν μείζων αὐτοῦ ἐστιν.

11.12Ayet 12. Vaftizci Yahya'nın günlerinden şimdiye dek göklerin krallığı zorla alınıyor ve zor kullananlar onu kapıyor.

"Daha küçük" sözünün Mesih'in kendisi için söylendiğini söyleriz; ama daha küçük olması, dinleyenlerin sanısına göredir. "Göklerin krallığında" sözü ise, ruhanî şeylerde, göklere ve Tanrı'ya ait her şeyde Mesih'in ondan büyük olduğunu gösterir. Metni şöyle okuyacağız: "daha küçük olan", sonra biraz durup "göklerin krallığında ondan büyüktür" diye ekleyeceğiz. Göklerin krallığı ise Mesih'in kendisidir; herkesi tövbeye çağırır ve lütfuyla kendine çeker.

11.12

Στιχ. ιβ΄. Ἀπὸ δὲ τῶν ἡμερῶν Ἰωάννου τοῦ Βαπτιστοῦ ἕως ἄρτι ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν βιάζεται, καὶ βιασταὶ ἁρπάζουαιν αὐτήν. Φαμὲν τὸ μικρότερον περὶ αὐτοῦ λέγειν τοῦ Χρισποῦ· μικρότερον δὲ κατὰ τὴν δόκησιν τῶν ἀκουόντων. Τὸ δὲ, ἐν τῇ βασιλείᾳ τῶν οὐρανῶν, δηλοῖ ἐν τοῖς πνευματικοῖς, καὶ ἐν τοῖς κατʼ οὐρανὸν ἅπασι καὶ θεῖκοῖς μείζονα ὑπάρχειν ἐκείνου τὸν Χριστόν. Οὕτως δὲ ἀναγνωσόμεθα, ὅτι, Μικρότερος· εἶτα, μικρὸν διαλιπόντες, ἐποίσομεν τὸ, Ἐν τῇ βασιλείᾳ τῶν οὐρανῶν μείζων αὐτοῦ ἐστιν. Ἡ δὲ βασιλεία α. ν οὐρανῶν αὐτός ἐστιν ὁ Χριστὸς, προτρεπόμενος πάντας εἰς μετάνοιαν, καὶ ἕλκων εἰς ἑαυτὸν διὰ τῆς χάριτος.

12.14Bölüm 12

Ayet 14. Ferisiler dışarı çıkıp onu nasıl yok edeceklerine dair aleyhinde görüştüler. — İnsan İsa'ya yakın olduğu sürece böyle bir görüşme yapmaz, çünkü kötülerin danışması İsa'ya yaklaşamaz. Ama biri İsa'nın dışına çıktığında, ışığı, iyi yolu, hayatı, hazineyi, sevgiye tanıklık edeni, barışı yok etmek için görüşür. Onu yok eden kişi ise yok oluş oğlu diye anılır.

12.14

Στιχ. ιδ΄. Οἱ δὲ Φαρισαῖοι συμβού λιον ἕλαβον κατʼ αὐτοῦ ἐξαλθόντες, ὅπως αὐτόν ἀπολέσωσιν. Ὅσῳ τις ἐγγίζει τῷ Ἰησοῦ, συμβούλιον οὐ λαμβάνει. Οὐ γὰρ ἐγγίζει τῷ Ἰησοῦ ἡ συμβουλὴ τῶν κακῶν. Ὅτε δέ τις τοῦ Ἰησοῦ ἔρχεται ἔξω, συμβούλιον λαμβάνει τοῦ ἀπολέσαι τὸ φῶς, τὴν ὁδὸν τὴν ἀγαθὴν, τὴν ζωὴν, τὸν θησαυρὸν, τὸν μαρτυρήσαντα τὴν ἀγάπην, τὴν εἰρήνην. Τοῦτον ἄν τις ἀπολέσῃ, υἱὸς ἀπωλείας καλεῖται.

12.15Ayet 15. İsa bunu öğrenince oradan ayrıldı. — Çünkü yok oluş oğullarıyla birlikte kalması gerekmiyordu. Onlar yitirdi, bizse aramadan bulduk. "Beni aramayanlar beni buldu, beni sormayanlara göründüm" diyor. O kaybolmuş koyunlar için gelmişti, onlar ise kendi çobanlarını unuttular. Oradan ayrılması komplodan korktuğu için değil, kötülüğü dizginlemek içindir; korkudan çekildiğini kimse sanmasın diye de herkesi iyileştirdi ve her şeye yeten gücünü gösterdi. Ama yumuşak huylu ve boş övgüye düşkün olmadığı için bunun duyurulmasını engeller.

12.15

Στιχ. ιε΄. Ὁ δέ Ἰησοῦς, γνοὺς ἀπεχώρησεν. Οὐκ ἔδει γὰρ αὐτὸν μένειν μετὰ τῶν υἱῶν τῆς ἀπωλείας. Ἐκεῖνοι ἀπώλεσαν, ἡμεῖς, μὴ ζητήσαντες, εὕρομεν. Εὑρέθην γὰρ, φησὶ, τοῖς ἐμέ μὴ ζητοῦσιν· ἐμφανὴς ἐγενόμην τοῖς ἐμέ μὴ ἐπερωτῶσιν. Αὐτὸς γὰρ ἦλθεν ἐπὶ τὰ πρόβατα τὰ ἀπολωλότα αὐτοὶ δὲ ἐπελάθοντο τοῦ ἰδίου ποιμένος. Ἀναχωρεῖ, οὐ δεδιὼς τὴν ἐπιβουλὴν, ἀλλὰ τὴν κακίαν σναστέλλων· καὶ ἵνα μή τις οἰηθῇ διὰ δειλίαν αὐτὸν ἀποκεχωρηκέναι, πάντας οὖν ἐθεράπευσε, τὴν παναλκῆ αὐτοῦ ἐνδεικνύμενος δύναμιν. Πλὴν ὑποστέλλει μὴ δημοσιεύεσθαι, ὡς ἐπιεικὴς καὶ ἀκενόδοξος.

13.44Bölüm 13

Ayet 44. Göklerin krallığı bir hazineye benzer, vb.

Başka bir yoruma göre tarla, kanuna, yazılı ve tarihî metinlere dair pek çok sözle dikilmiş Yazı olabilir; hazine, bunların içindeki türlü açık ve gizli anlamlardır; Yazı'nın değerli hazinesi de Mesih'tir. Ya da tarla Mesih'tir; çünkü Pavlus, Tanrı'nın hikmetinin ve bilgisinin gizli hazinelerinin onda saklı olduğunu söyler. Demek ki göğe ait şeyler ve göklerin krallığı, göklerin krallığı olan Yazılar'da bir tasvirdeki gibi yazılmıştır; bu krallık ise Mesih'in kendisidir ve onun bilgisi kuvve hâlinde içimizdedir. İman yoluyla bulunur, aretēlerle satın alınır. Yazılar'daki bu hazineyi bulan kişi, sırları rastgele kimselere vermenin tehlikesiz olmadığını bildiği için onu saklar. Sakladıktan sonra, istediği fiyata tarlayı satın almaya gider. Bu tarla daha önce İbranilere emanet edilmişti; başka bir benzetmede bağ diye anılan bu tarlayı onlardan alan kişi, bütün varını satarak kendi mülkü yapar. O var olan şeyler ise kötülüktü; onları satmak, artık onlarla yaşamamak, bütün dünyaya ve dünyanın isteklerine ölmektir.

İncileri yazanlar, altı çeşit olduklarını ve en iyilerinin Hindistan'da midyelerin içinde gökten düşen çiyle oluştuğunu söylerler. Daha aşağı inciler, kanunun, peygamberlerin ve diğer Yazılar'ın araştırma konularıdır. Bunları zahmetle arayan kişi, tüccar gibi onları elden çıkarır ve hepsinden üstün inci olan Mesih'i arar; bütün bunları ve elindeki güzel şeyleri, Mesih'in bilgisi yanında zarar ve süprüntü sayar.

Ayrıca ağ, Yazı'nın eski sözlerinden örülmüştür; eksik görünen bu ağı Mesih gelip tamamlamıştır. Bu hayatın denizine atılan ağ, farklı tabiatları değil, kendi iradesine sahip düşünüşleri ve prohairesisleri toplar; öyle ki her türden toplananlar, aretēlere ya da kötülüklere doğru eğilimlerine göre övülecek ya da kınanacak kimselerdir. Her türden toplanmak, bundan başka, her soydan çağrılmayı da gösterebilir. Melekler ağı kıyıya, yani bu hayatın dışındaki âleme, milletlerin tamamıyla dolmadan çekmezler; dolunca yukarı çıkarırlar ve ağa düşenlerden iyilerin her birini, burada kapları diye adlandırılan yerlerine göre kendi mertebesine yerleştirirler; çürükleri ise dışarı atarlar. Bu "dışarı" ateş fırınıdır; nitekim Kurtarıcı ilerleyen ayetlerde bunu söyler: kötü balıklar dışarı atılır, kötü insanlar ise ateş fırınına.

13.44

(6) Στιχ. μδ΄. Ὁμοία ἐστὶν ὁ βασιλεία τῶν οὐρανῶν θησαυρῳ, κ. τ. λ. Καθʼ ἑτέραν δὲ ἐκδοχὴν εἴη δʼ ἂν, ἀγρὸς μὲν ἡ Γραφὴ, πολλοῖς καταπεφυτευμένη ῥητοῖς νομικοῖς τε καὶ γραφικοῖς, καὶ ἱστορικοῖς· θησαυρὸς δὲ τὰ τούτοις ποικίλα ἐνόντα φανερά τε καὶ κεκρυμμένα νοήματα· καὶ Χριστὸς ὁ τίμιος τῆς Γραφῆς θησαυρός. Ἢ ἀγρὸς ὁ Χριστὸς, ἐν ᾧ Παῦλος λέγει ἐγκεκρύφθαι τοὺς ἀποκρύφους θησαυροὺς τῆς σοφίας καὶ τῆς γνώσεως τοῦ Θεοῦ. Τὰ οὐράνια τοίνυν πράγματα, καὶ ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν ὥσπερ ἐν εἰκόνι γέγραπται ταῖς Γραφαῖς, αἵτινές εἰσι βασιλεία τῶν οὐρανῶν· ἡ δέ ἐστιν αὐτὸς ὁ Χριστὸς, οὗ ἡ γνῶσις κατὰ δύναμιν ἐν ἡμῖν ἐστιν· εὑρίσκεται δὲ διὰ τῆς πίστεως, καὶ ἀγοράζεται διὰ τῶν ἀρετῶν. Εὑρων οὖν τις τὸν ἐν. ταῖς Γραφαῖς θησαυρὸν τοῦτον, κρύπτει, μὴ, ἀκίνδυνον εἰδὼς τῶν ἀποῤῥήτων τοῖς τυχοῦσι μεταδιδόναι. Ἄπεισι δὲ κρύψας, ἀγοράσων τὸν ἀγρὸν ὁπόσου ἂν βούλοιτο· ὃν Ἑβραῖοι πρὶν ἐπιστεύθησαν, παῤ ὧν τοῦτον λαβὼν ὅστις κατʼ ἄλλην παραβολὴν ἀμπελών ἐστιν, ἴδιον πτῆμα τοῦτον ποιεῖ, πάντα πεπρακὼς αὐτοῦ τὰ ὑπάρχοντα· κακία δὲ ταῦτʼ ἦν, τῷ μηκέτι ζῆν τούτοις, νεκρωθῆναι δὲ τῷ κόσμῳ παντὶ καὶ θελήμασι τοῦ αὐτοῦ. (7) Οἵ γε μὴν περὶ μαργαριτῶν γράψαντες, φασὶν ἕξ εἶναι τὰς τούτων διαφορὰς, ὧν κρείττους οἱ κατʼ Ἰνδίαν ἐν κόγχαις γενόμενοι ἐκ δρόσου τῆς οὐρανίας. Οἱ ἥττους γοῦν μαργαρῖταί εἰσιν αἱ τοῦ νόμου καὶ τῶν προφητῶν, καὶ τῆς ἄλλης Γραφῆς ζητήσεις, ἃ ὁ ἐμπόνως ζητῶν, ἐμπορίας ἀποδιδόμενος, τὸν κρείττω τούτων ἀπάντων μαργαρίτην Χριστὸν ζητεῖ, πάντα ταῦτα καὶ παρόντα καλὰ ζημίας ἡγούμενος καὶ σκύβαλα πρὸς τὴν γνῶσιν τοῦ Χριστοῦ. (8) Ἔτι σαγήνη ἐστὶν ἡ ἐκ τῶν παλαιῶν τῆς Γραφῆς λόγων πλοκὴ, ἢν ἀτελῆ δοκοῦσαν ὁ Χριστὸς ἐλθὼν τετελείωκεν. Αὕτη. εἰς τὴν τοῦδε τοῦ βίου ἐμβαλλομένη θάλασσαν, οὐ φύσεων συνάγει διαφόρων, ἀλλὰ γνωμῶν αὐτεξουσίων καὶ προαιρέσεων· ὡς εἶναι τὸ ἐκ παντὸς γένους συναγόμενον, ἐπαινετοὺς καὶ ψεκτοὺς ἐν ταῖς πρὸς τὰ εἴδη τῶν ἀρετῶν, ἢ τῶν κακιῶν ἐπιῤῥεπείαις. Δύναται δὲ ποὸς τούτοις τὸ ἐκ παντὸς γένους συναγόμενον δηλοῦν τὴν ἀπὸ παντὸς γένους κλῆσιν. Οὐκ ἂν δὲ τὴν σαγήνην ἑλκύσωσιν ἐπὶ τὸν αἰγιαλὸν, ἤτοι τὰ ἔξω τοῦδε τοῦ βίον πράγματα, οἱ ἄγγελοι, μὴ πληρωθεῖσαν τῷ πληρώματι τῶν ἐθνῶν· πλησθεῖσαν δὲ ἀναβιβάζουσι, καὶ ἕκαστον τῶν ὑπὸ τὴν σαγήνην καλῶν, εἰς τὸ οἰκεῖον τάγμα ἀποκαταστήσονται κατὰ τὰ ὀνομαζόμενα ἐνταῦθα αὐτῶν ἀγγεῖα, τὰ δὲ σαπρὰ ἔξω βαλοῦσι. Τὸ δὲ ἔξω ἡ κάμινός ἐστι τοῦ πυρὸς, καθώς φησιν ὁ Σωτὴρ ἐν τοῖς ἐξῆς· οἱ μὲν γὰρ φαῦλοι τῶν ἰχθύων ἔξω ῥιπτοῦνται, οἱ δὲ τῶν ἀνθρώπων εἰς τὴν κάμινον τοῦ πυρός (9);

13.47Ayet 47. Yine: Göklerin krallığı denize atılan bir ağa benzer.

Ağın zihinle kavranan örgüsü, türlü anlamlardan dokunmuş Eski ve Yeni Yazı'dır. Deniz, dalgalar içindeki insan hayatıdır. Her tür, insanlardaki prohairesislerin çeşitliliği, her milletin çağrılmasıdır. Ağın işçileri Rab ile ona hizmet etmeye gelen meleklerdir. Kaplar, farklı konaklardır. Ağ, milletlerin tamamı girmedikçe çekilmez. Ya da şöyle: Ağ, Yahudileri ve Yunanlıları, barbarları, İskitleri, köleleri, özgürleri, kötüleri ve iyileri ayırmadan içine alan havarilerin öğretisidir. Deniz, insan hayatıdır; kıyı onun sınırıdır. Çağın sonunda, ağ yukarı çekildiğinde, iyiler kötülerden ayrılır: kimi onurlandırılır, kimi cezalandırılır. Çünkü iman edenlerin hepsinin yaşayışı bir değildir. Kimse iman etmeyenlerin ve kötülerin yalnızca dışarı atıldığını sanmasın diye de onların sonsuz cezaya gönderildiğini belirtti: Onları ateş fırınına atacaklar, vb.

13.47

Στ. μζ΄. Πάλιν· Ὁμοία ἐστὶν ὁ βασιλεία τῶν οὐχανῶν σαγήνῃ βληθείσῃ εἰς τὴν θάλασσαν. (10) Σαγήνης πλοκὴ νοητὴ ἡ ἐκ ποικίλων νοημα των παλαιὰ καὶ καινὴ Γραφή· Θάλασσα, ὁ κυματούμενος τῶν ἀνθρώπων βίος. Τὸ πᾶν γένος τὸ ποικίλον τῶν ἐν ἀνθρώποις προαιρέσεων, ἡ παντοίων ἐθνῶν κλῆσις. Ἐργάται σαγήνης, ὁ Κύριος καὶ οἱ προσελθόντες ἄγγελοι διακονεῖν αὐτῷ. Ἀγγεῖα αἱ διάφοροι μοναί. Οὐκ ἀνάγεται δὲ ἡ σαγήνη, ἕως οὗ τὸ πλήρωμα τῶν ἐθνῶν εἰσέλθῃ. Ἤ οὕτως· Σαγήνη ἐστὶν ἡ ἀποστολικὴ διδασκαλία, ἡ ἀδιακρίτως συλλαμβανομένη Ἰουδαίους καὶ Ἕλληνας, βαρβάρους, Σκύθας, δούλους, ἐλευθέρους, πονηροὺς καὶ ἀγαθούς. Θάλασσα, ὁ τῶν ἀνθρώπων βίος. Αἰγιαλὸς, τὸ τέρμα τούτου. Ἐν δὲ τῇ συντελείᾳ, ὅτε ἀνασπᾶται ἡ σαγήνη, ἀφορίζονται ἀπὸ τῶν φαύλων οἱ ἀγαθοὶ, οἱ μὲν τιμώμενοι, οἱ δὲ κολαζόμενοι. Οὐ γὰρ πάντων τῶν πιστῶν ὅμοιος ὁ τρόπος. Ἵνα δὲ μὴ νομίσῃ τις, ὅτι ἔξω μόνον βάλλονται οἱ ἄπιστοι καὶ πονηροὶ, ἐσήμανεν, ὅτι εἰς διηνεκῆ κόλασιν παραπέμπονται· Καὶ βαλοῦσιν αὐτοὺς εἰς τὴν κάμινον τοῦ πυρός, καὶ τὰ ἑξῆς.

18.5Bölüm 18

Ayet 5. Böyle bir çocuğu benim adımla kabul eden, beni kabul etmiş olur.

İman edenlere, onun adıyla böyle bir çocuğu ya da ruhanî olan, kendi ruhunu alçaltarak Mesih'in şeklini almış bu tür kimselerden birini kabul etmelerini öğütlüyor. Luka'ya göre ise Kurtarıcı'nın gösterdiği çocuğu onun adıyla kabul etmek gerekir ki kişi, çocuğun içinde ve Ruh'ta bulunan Mesih'i kabul etsin. Ya da "böyle bir tanesi" diyor, çünkü bütün ruhanî kimseler birdir. Söz ayrıca, kalbi saf ve yumuşak olanları Mesih'in sözü içinde kabul etmeye de teşvik ediyor. Öğrencilerin üstün gelme tutkusunu frenlerken (çünkü öğretmenler kavga edince, dinleyenleri kendi yanlarına çekmek isteyenler yüzünden birçokları sendeler ve bölünmeler çıkar) onları bekleyen cezayı önceden söylüyor. Bu söz vurgulu biçimde söylenmiştir; yani: iman edenlerden önemsiz bir insanı bile sendeletirseniz, size verilecek ceza ağır olacaktır. Değirmen taşı ve denize batmayla, böylelerine hakaret edenleri bekleyen dayanılmaz cezayı anlatıyor. Çünkü burada sendeletme dediği şey hakarettir. Bunları, küçükler kolayca sendelediği için onları hor görmeyelim diye söylüyorum; aretēde büyük ve olgun kişi her sendeletmeyi hor görür. Böylelerine başlarına geleceği önceden bildirip yas tutmakla onlara tövbe için zaman da tanıyor. "Kaçınılmaz" demekle kendi iradesini ortadan kaldırmıyor, mutlaka olacak olanın önceden bilindiğini gösteriyor. Bu yüzden, isteyerek hata ettikleri için, onlara "vay" diye sesleniyor. Ceza derken de edepsizce yaşayan insanları kastediyor.

18.5

Στίχ. ε΄. Καὶ ὃς ἐὰν δέξηται παιδίον τοιοῦτον ἓν ἑπὶ τῷ ὀνόματί μου, ἐμὲ δέχεται. Παραινεῖ δέχεσθαι τοὺς πιστοὺς ἐπὶ τῷ ὀνόματι αὐτοῦ ἒν παιδίον τοιοῦτον, ἢ ἔν τοιούτων (10 […] ) τῶν πνευματικῶν καὶ μεμορφωμένων τὸν Χριστὸν, κατὰ τὸ ταπεινῶσαι τὸ ἑαυτοῦ πνεῦμα. Κατὰ δὲ τὸν Λουκᾶν, τὸ δεικνύμενον ὑπὸ τοῦ Σωτῆρος παιδίον δέχεσθαι δεῖ ἐν τῷ ὀνόματιαὐτοῦ, ἵνα ἐν αὐτῷ δέξηται τὸν Χριστὸν ὄντα καὶ ἐν τῷ Πνεύματι. Ἤ ἕν τοιοῦτον, ἐπεὶ ἕν εἰσι πάντες οἱ πνευματικοί. Προτρέπει δὲ ὁ λόγος καὶ τὸ δέχεσθαι τῶν ἁπλῶν καὶ πραέων τῇ καρδίᾳ ἐν τῷ λόγῳ Χριστοῦ. Ἀνακόπτων τὸ φιλόνικον τῶν μαθητῶν (ἐπειδὴ ὅτε οἱ διδάσκαλοι μάχονται, σχίσματα γίνονται πολλῶν σκανδαλιζομένων, βουλομένων τῶν σκανδαλιζομένων ἐπισπᾶσθαι εἰς αὑτοὺς τοὺς ἀκροατὰς), προλέγει τὴν μετʼ αὐτῶν τιμωρίαν. Τοῦτο δὲ ἐπιτεταγμένως ἐλέχθη. Τουτέστιν κἂν εὐτελῆ ἄνθρωπον τῶν πιστῶν σκανδαλίσητε, βαρεῖα ἔσται καθʼ ὑμῶν ἡ τιμωρία. Τὴν γὰρ ἀφόρητον τιμωρίαν διὰ τοῦ μύλου καὶ καταποντισμοῦ σημαίνει, τὴν ἐσομένην μετὰ τῶν τοὺς τοιούτους ὑβριζόντων. Σκάνδαλον γὰρ ἐνταῦθα τὴν ὕβριν καλεῖ. Ταῦτα δέ φημι, ἐπειδὴ οἱ μικροὶ εὐσκανδάλιστοί εἰσιν, ἵνα μὴ καταφρονῶμεν αὐτῶν. Ὁ γὰρ μέγας καὶ τέλειος ἐν ἀρετῇ παντὸς σκανδάλου καταφρονεῖ. Ἐξ ὧν δὲ προλέγει καὶ θρηνεῖ τοὺς τοιούτους, δίδωσιν αὐτοῖς καιρὸν μετανοίας. Εἰπὼν δὲ, Ἀνάγκη, οὐκ ἀναιρεῖ τὸ αὐτεξούσιον, ἀλλὰ τὸ προγνωστικὸν τοῦ πάντως ἐσομένου δηλοῖ. Διὸ καὶ τὸ οὐαὶ αὐτοῖς ἐπιφωνεῖ, ὡς ἑκουσίως πταίουσι. Κόλασιν δὲ λέγει τοὺς ἀσέμνους (11) ζῶντας ἀνθρώπους.

18.20Ayet 20. *İki ya da üç kişinin benim adımda birleştiği yerde, ben de onların ortasındayım.*

18.20

Στ. κʼ. Οὗ γάρ εἰσι δύο ἢ τρεῖς (11 […] ) συνημμένοι εἰς τὸ ἐμὸν ὅνομα, ἐκεῖ εἰμι ἐν μέσῳ αὐτῶν.

18.21Ayet 21. O zaman Petrus yanına gelip şöyle dedi: Rab, kardeşim bana karşı kaç kez günah işlerse onu bağışlayayım? Yedi kez mi?

Mesih'in adında birleşen iki kişi, birbirine karşı savaşmayan beden ve ruhtur: beden boyun eğer, ruh da ona ilahî hayattan pay verir. Üç kişi ise bütün insanı, ruhu, psykhēyi ve bedeni, Mesih'in gelişine kadar korur. Ya da iki kişi iki ahittir, onları bir araya getiren Kutsal Ruh içlerinde bulunduğunda; üç kişi kanun, peygamberler ve İncil'dir; ya da thymos, arzu ve akıldır; ya da çağrı, seçilmişlik ve bizimle birlikte ilk mertebeye yerleştirilen soydur. Dikkat et: "olacağım" değil, "varım" dedi. Çünkü Tanrı olarak her yerde bulunduğu için, dindarlıkla birleşenlerin ortasındadır. Her şeyi gözeten Tanrı'nın bölünmez gücü, layık olanlara bölüştürülür.

Bize karşı işlenen kusurları bağışlamakta biz yetkiliyiz, ama Tanrı'ya karşı işlenenleri yalnızca Tanrı bağışlayabilir; bu yüzden Petrus "bana karşı" dedi. Çünkü kin tutmamanın nereye kadar gerektiğini sorarken, büyük bir şey söylüyormuş gibi "yedi kez" ekledi. Rab ise tahammülün sınırsızlığını anlatarak "yetmiş kere yedi" dedi; yani sana karşı kaç kez günah işlerse işlesin, tövbe ediyorsa onu bağışla.

Mesih, cemaatten dışlananlar için ölçü koymuş, ama tövbe edenler için koymamıştı; bu yüzden Petrus'un tövbe edeni nereye kadar kabul etmek gerektiğini sorması yerindedir. Bak, acaba şöyle anlaşılabilir mi: Altı sayısı dünyanın yaratılışında işin sayısıdır, yedi ise dinlenmenin. Dünyaya ait ve maddî şeyleri seven kişinin günah işlemesi yediyle son bulur; Petrus bunu anlayarak yedide bağışlamak ister. Rab ise bunu aynı tarzda, birlerin onlara ve yüzlere olan oranıyla büyütür; öyle ki dünyevî şeyleri aşan kişi için artık günahların bağışlanması kalmaz. Çünkü bağışlama, ister geç ister erken olsun, bu dünyadaki şeyler içindir.

18.21

Στ. κα΄. Τότε προσελθὼν αὐτῷ ὁ Πέτρος, εἶπε· Κύριε, ποσάκαις ἁμαρτήσει εἰς ἐμὲ ὁ ἀδελφός μου, καὶ ἀφήσω αὐτῷ; ἕως ἑπτάκις Δύο συνημμένοι ἐπὶ τῷ τοῦ Χριστοῦ ὀνόματι, σῶμα καὶ πνεῦμα, μὴ ἀντιστρατευόμενα· ὑποταγέντος μὲν τοῦ σώματος, τοῦ δὲ πνεύματος μεταδιδόντος αὐτῷ θείας ζωῆς· τρεῖς δέ τε (13) ὁλόκληρον, πνεῦμα, ψυχὴ, σῶμα, τηρεῖ τῇ παρουσίᾳ Χριστοῦ· Ἤ αἱ δύο διαθῆκαι, ὅταν ὁ συναγωγεὺς αὐτῶν τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον ἐν αὐταῖς ᾗ· τρεῖς δὲ, νόμον, προφήτας, Εὐαγγέλιον· ἢ θυμὸν καὶ ἐπιθυμίαν, καὶ λογισμόν· ἢ τὴν κλῆσιν καὶ ἐκλογὴν, καὶ τὸ εἰς πρώτην τιμὴν τασσόμενον γένος μεθʼ ἡμῶν. Τήρει δὲ, ὅτι οὐκ εἶπεν ἔσομαι, ἀλλʼ εἰμί. Ὡς Θεός γὰρ πανταχοῦ ὢν, ἐν μέσῳ ἐστὶ τῶν διʼ εὐσεβείας συναπτομένων. Ἡ γὰρ πανεπίσκοπος τοῦ Θεοῦ δύναμις ἀμέριστος μεριστὴ γίνεται τοῖς ἀξίοις. Ἐπειδὴ τῶν εἰς ἡμᾶς πταισμάτων ἡμεῖς κύριοί ἐσμεν τοῦ συγχωρεῖν, οὐ μὴ (14) τῶν εἰς Θεὸν φθατόντων εἰ μὴ αὐτὸς ὁ Θεός· διὰ τοῦτο εἶπεν ὁ Πέτρος τὸ, εἰς ἐμέ. Ἐρωτῶν γὰρ, ἕως τίνος χρεία μὴ μνησικακεῖν, ὡς μέγα προσέθηκε τὸ, ἑπτάκις. Ὁ δὲ Κύριος, τὸ ἄπειρον σημαίνων τῆς ἀνεξικακίας, εἶπεν τὸ, ἑβδομηκοντάκις ἑπτά· τουτέστιν· Ὁσάκις ἁμάρτῃ εἰς σὲ, ἐὰν μετανοῇ, ἄφες αὐτῷ. Ἐπειδὴ ἐπὶ τῶν ἀφοριζομένων μέτρον ὥρισεν ὁ Χριστὸς, οὐ μὴν καὶ ἐπὶ τῶν μετανοούντων, εἰκότως ἐρωτᾷ ὁ Πέτρος τό· Ἕως πόσου δεῖ δέχεσθαι τὸν μετανοοῦντα; Ὅρα δὲ εἱ δύναται· Ἐπεὶ ὁ μὲν ἓξ ἀριθμὸς ἐργατικὸς καὶ ἐν γενέσει κόσμου, ὁ δὲ ἑπτὰ ἀναπαύσεως· ὁ μὲν τὰ τοῦ κόσμου καὶ ὑλικὰ ἀγαπῶν, ἐξαμαρτάνων τέλος ἔχει τὴν ἑβδομάδα· ὅπερ νοήσας ὁ Πέτρος, συγχωρεῖν θέλει ἐν τῷ ἑπτά. Ὁ δὲ Κύριος ἐπιτείνει τοῦτο ἐν τῷ αὐτῷ τρόπῳ, ἀναλόγως γὰρ μονάδος πρὸς δεκάδας καὶ ἑκατοντάδας, ὡς τὸν ὑπερβάντα τὰ κοσμικὰ μηκέτι ἔχειν ἄφεσιν τῶν ἁμαρτημάτων· ἡ γὰρ ἄφεσις ἐπὶ τὰ τῇδε εἴτε βραδὺ (15), εἴτε τάχιον.

21.33Bölüm 21

Ayet 33. Bir ev sahibi vardı. Bağ dikti, çevresini çitle çevirdi, içinde bir şarap çukuru kazdı, bir kule yaptı; bağı bağcılara kiraya verip yolculuğa çıktı, vb.

Benzetme ev sahibi derken, başından beri Yahudilere büyük bir ilgi göstermiş olan Baba Tanrı'yı kastediyor. Bağ, en yalın anlamıyla, Tanrı'nın vaat edilmiş topraklara diktiği ilk halk, yani İsrail'dir. Çit kanundur, onların milletlere karışmasına izin vermez. Şarap çukuru sunaktır, yani dökme sunuların yapıldığı yerdir. Kule Siyon ya da göktür. Bağcılar halkın yaşlıları, bilgeleri ve zaman zaman gelen öğretmenlerdir. Ev sahibinin yolculuğa çıkması, artık gündüz bulut sütunu içinde, gece ateş sütunu içinde onlara görünmemesidir. Ya da Yahudilerden kusurlarının cezasını hemen istemeyen Tanrı'nın sabrıdır. Meyvelerin istenmesi, kanuna uygun hayattır; onların vakti, peygamberler yoluyla yapılan talep vaktidir. Birinci ve ikinci kez gönderilip kötü muamele gören köleler, farklı zamanlarda gönderilen peygamberlerdir. Bunlardan birini dövdüler, Sedekya'nın yanağına vurduğu Mikaya gibi; birini öldürdüler, tapınak ile sunak arasındaki Zekeriya gibi; birini taşladılar, kâhin Yehoyada'nın oğlu [Zekeriya] gibi. Bağ belki de Tanrı'nın krallığı ile kanunda, peygamberlerde ve diğer tabiat bilgisinde bulunan sırlarıdır. Meyveler, ahlâkta aretēli hayattır. Çit, akla ait alan ve harftir, gizli sırlar dışarıdakilerce gözetlenmesin diye. Şarap çukuru, meyveleri kabul eden psykhēnin derinliğidir; o psykhē ki her şeyi savaşa sürer. Kule, Tanrı hakkındaki yüce sözdür. Tapınak ise içindeki ilahî tapınağın [...]. Bağcılar, Tanrı'nın sözleri kendilerine ilk emanet edilenlerdir. Onlardan uzağa gider ki kendi işleriyle uğraşsınlar; diktiği, çitle çevirdiği, kazdığı ve kurduğu şeylerle onlara meyve vermek için imkân tanımıştır. Meyvelerin vakti, ev sahibinin bildiği vakittir; belki yalnızca yaprak açma, çiçeklenme, koruk bağlama ya da bağ bozumu vakti değildir: küçüklüğün meyveleri, sözün olgunlaşmasının meyveleri, aretēde ilerlemenin ya da başlangıcın meyveleri, sevginin, sevincin, barışın ve diğerlerinin meyveleri vardır. Köleler, kâhinler gibi Tanrı'ya sunulacak ruhanî meyveleri isteyen peygamberlerdir.

21.33

Στίχ. λγ΄. Ἄνθρωπος ἦν οἰκοδεσπότης, ὅστις ἐφύτευσεν ἀμπελῶνα, καὶ φραγμόν αὐτῷ περιέθηκε, καὶ ὤρυξεν ἐν αὐτῷ ληνὸν, καὶ ᾠκοδόμησε πύργον, καὶ ἐξέδοτο αὐτόν γεωργοῖς, καὶ ἀπεδήμησε, κ. τ. λ. Ἡ παραβολὴ οἰκοδεσπότην λέγει τὸν Θεὸν καὶ πατέρα, τὸν πολλὴν πρόνοιαν ἐξ ἀρχῆς εἰς τοὺς Ἰουδαίους ἐπιδειξάμενον. Ἀμπελὼν δὲ ἀπλῶς μὲν ὁ πρῶτος λαὸς, τουτέστιν ὁ Ἰσραὴλ, φυτευθεὶς ὑπὸ τοῦ Θεοῦ ἐν τῇ γῇ τῆς ἐπαγγελίας. Φραγμὸς δὲ ὁ νόμος, οὐκ ἐῶν αὐτοὺς μιγῆναι τοῖς ἔθνεσι. Ληνός τὸ θυσιαστήριον, ἤτοι ὁ τόπος τῶν σπονδῶν. Πύργος ἡ Σιὼν, ἢ ὁ οὐρανός. Γεωργοὶ οἱ πρεσβύτεροι τοῦ λαοῦ καὶ οἱ σοφοὶ, καὶ οἱ κατὰ καιροὺς διδάσκαλοι. Ἀπεδήμησε δὲ ὁ οἰκοδεσπότης, ὅτε οὐκέτι ἡμέρᾳ ἐν στύλῳ νεφέλης καὶ νυκτὸς αὐτοῖς ἐν στύλῳ πυρὸς ἐπιφαίνεται. Ἢ ἡ τοῦ Θεοῦ μακροθυμία, ἡ μὴ παρὰ πόδας ἀπαιτοῦσα τοὺς Ἰουδαίους τὴν τῶν πταισμάτων τιμωρίαν. Ἀπαίτησις δὲ καρπῶν ὁ ἔννομος βίος· Καιρὸς αὐτῶν ἡ προφητικὴ ἀπαίτησις· Δοῦλοι πρῶτοι καὶ δεύτεροι παθόντες ἄτοπον, οἱ κατὰ διαφόρους καιροὺς ἀποσταλέντες προφῆται, οἷς (15) τὸν μὲν ἕδηραν, ὡς Μιχαίαν, πατάξαντος ἐπὶ σιαγόνα Σεδεκίου· τὸν δὲ ἀπέκτειναν, ὡς Ζαχαρίαν, μεταξὺ τοῦ ναοῦ καὶ τοῦ θυσιαστηρίου· τὸν δὲ ἐλιθοβόλησαν, ὡς Ζαριοὺ υἱὸν Ἰωδαὲ τὸν ἱερέα. Τάχα δὲ ἀμπελὼν, ἢ (16) ἡ βασιλεία τοῦ Θεοῦ, καὶ τὰ μυστήρια αὐτοῦ ἐν νόμῳ καὶ προφήταις, καὶ τῇ ἄλλῃ φυσιολογίᾳ. Καρποὶ δὲ ὁ ἐνἀρετος ἐν ἤθεσι βίος. Φραγμὸς ὁ λογικὸς τόπος, καὶ τὸ γράμμα, ὡς μὴ κατοπτεύοιτο τοῖς ἔξω τὰ κεκρυμμένα μυστήρια. Ληνὸς τὸ βάθος τῆς δεχομένης τοὺς καρποὺς τοὺς τῆς ψυχῆς, πᾶν ἐπὶ πόλεμον ἐπιβαλλούσῃς. Πύργος καὶ διῃρημένος περὶ Θεοῦ λόγος. Ναὸς μὲν ἡ τοῦ ἐν αὐτῷ θείου ναοῦ (17). Γεωργοὶ οἱ πρῶτοι πιστευθέντες τὰ λόγια τοῦ Θεοῦ· οἷς ἀποδημεῖ εἰς τὴν αὐτοῦ περισπεῖν (18), δοὺς ἀφορμὴν, ἐξ ὧν αὐτὸς ἐφύτευσε, φραγμόν τε ἔθηκεν, ὤρυξεν, ὐκοδόμησε, τοῦ φέρειν καρπόν. Καιρὸς καρπῶν, ὃν οἶδεν οἰκοδεσπότης, τάχα οὐχ ὅτι ἐκφύειν φύλλα, ἢ κυπρίζειν, ἢ ὀμφακίζειν, ἢ τρυγᾶσθαι· οἷον οἱ τῆς νηπιότητος, ἢ τῆς συμπληρώσεως τοῦ λόγου, ἢ οἱ τῆς ἐν ἀρετῇ προκοπῆς, ἢ ἀρχῆς· οἱ δὲ τῆς ἀγάπης, καὶ χαρᾶς, καὶ εἰρήνης, καὶ τῶν λοιπῶν. Δοῦλοι οἱ προφῆται τὰ πνευματικὰ καρπώματα ἀπαιτοῦντες προσἀγειν ὡς ἱερεῖς τῷ Θεῷ.

24.45Bölüm 24

Ayet 45. Efendisinin hizmetçilerinin başına koyduğu sadık ve akıllı köle acaba kimdir?

Belki de nadir bulunan birini aramaya kışkırtıyor. Çünkü "acaba" sözündeki tereddütle böyle bir kâhyanın nadirliğini gösterdi; kendisinden başka, Baba'nın işlerinin, yani insanlığın başına getirilmiş sadık ve akıllı bir kâhya bilmiyordu. Bilgeliğinin üstünlüğüyle bunu gölgeleyerek başka biri hakkında söylüyormuş gibi konuşuyor. Kendine köle demesi, köle suretini almış olmasındandır. Bak bakalım, söz, bu tür görevler emanet edilen piskoposları ve öğretmenleri utandırarak herkese değerine göre akıllıca davranmaya, ruhanî gıdaları da vakti, kemiyeti ve keyfiyetiyle bilgiyle dağıtmaya çağırmıyor mu? "Kimdir acaba" demesi bilmediği için değil, kimse boş yere araştırmaya kalkmasın diyedir. Bu söz, Tanrı'nın kendisine bir şey emanet ettiği herkes için de geçerlidir: para, görev ya da başka bir iktidar. İkinci olarak kâhyadan sadakat ve phronēsis istenir ki ne efendisinin malını çalsın ne de onu gerektiği gibi yönetmeyi ihmal etsin. Ya da Tanrı'ya karşı vicdanı temiz olanı ve gerekenlerden hiçbirinden uzaklaşmayanı, doğru öğreteni sadık diye anıyor. Akıllı dediği ise heretiklerin saçmalıklarına kapılmayan, sözün doğrusunu ayırt eden ya da insanların türlü türlü olması yüzünden günahlara saplanmayan kişidir; ne zaman azarlamak, ne zaman uyarmak, ne zaman teselli etmek ya da öğretmek gerektiğini, kime süt içirileceğini, kime katı gıda verileceğini bilen kişidir.

24.45

Στίχ. με΄. Τίς ἄρα ἐστὶν ὀ πιστὸς δοῦλοι καὶ φρόνιμος, ὃν κατέστησεν ὁ κύριος αὐτοῦ ἐπὶ τῆς θεραπείας αὐτοῦ; (19) Τάχα παροξύνων εἰς τὸ ζητῆσαι ἕνα τινὰ σπάνιον. Τῇ γὰρ τοῦ ἄρα ἀμφιβολίᾳ τὸ σπάνιον ἔδειξε τοῦ τοιούτου οἰκονόμου, καὶ οὐκ ἄλλον αὑτοῦ τὸν πιστὸν καὶ φρόνιμον οἰκονόμον εἰδὼς, κατασταθμαζό. μενον ἐπὶ τοῖς τοῦ Πατρὸς ἔργοις, λέγω δὲ ἐπὶ τῇ ἀνθρωπότητι. Ὡς γὰρ περὶ ἑτέρου λέγει, ἐπισκιάζων αὐτὸ τῇ ὑπερβολῇ τῆς σοφίας. Δοῦλον δὲ ἑαυτὸν εἶπε διὰ τὸ μορφὴν δούλου λαβεῖν. Ὅρα δὲ εἰ μὴ τοιαῦτα ἐγχειρισθέντας ἐπισκόπους καὶ διδασκάλους δυσωπεὶ ὁ λόγος φρονίμως ἑκάστῳ τὰ κατʼ ἀξίαν χρῆσθαι, καὶ ἐπιστημόνως τὰς πνευματικὰς διατάσσειν τροφὰς καιρῷ ποσότητος, ποιότητος. Τὸ δὲ, Τίς ἄρα, εἶπεν, οὐχ ὡς ἀγνοῶν, ἀλλʼ ἵνα μὴ περιεργάζωνται. Ἁρμό ζεῖ δὲ ὁ λόγος καὶ κατὰ παντὸς τοῦ ἐμπιστευθέντος τι παρὰ τοῦ Θεοῦ, εἴτε χρήματα, εἴτε ἀρχὴν, εἴτε δυναστείαν ἄλλην τινά. Δεύτερον δὲ ἀπαιτεῖται ὁ οἰκονόμος πίστιν καὶ φρόνησιν, ἵνα μήτε κλέψῃ τὰ δεσποτικὰ, ἀλλὰ καὶ δεόντως αὐτὰ οἰκονομήσῃ. Ἤ τὸν ἔχοντα πρὸς Θεὸν ἀγαθὴν συνείδησιν, καὶ μὴ ἀφιστάμενόν τινος τῶν δεόντων. Καὶ τὸν ὀρθῶς διδάσκοντα λέγει πιστόν. Φρόνιμον δὲ τὸν μὴ παραφερόμενον ταῖς τῶν αἱρετικῶν μωρολογίαις, ἀλλὰ διακρίνοντα τὸ ἀκριβὲς τοῦ λόγου, ἢ τὸν μὴ πειρόμενον ἁμαρτίαις, διὰ τὸ μὴ (20) ποικίλον καὶ πολύτροπον τῶν ἀνθρώπων. Τὸν εἰδότα πότε δεῖ ἐλέγξαι, ἢ ἐπιτιμῆσαι, ἢ παρακαλέσαι, ἢ διδάξαι· καὶ τίνας μὲν ποτίσαι δεῖ γάλα, τίσι δὲ μεταδοῦναι τῆς στερεᾶς τροφῆς.

25.1Bölüm 25

Ayet 1. O zaman göklerin krallığı, kandillerini alıp damadı karşılamaya çıkan on kıza benzeyecek.

On kızın, her psykhēdeki iç ve dış insanın hisleri olduğunu söylerler; bu hisler, ister bahaneyle ister gerçekten Tanrı'nın temiz sözünü kabul ederek putperestlikten ve dünyevî arzulardan uzaklaşmış ve bakireleşmiştir. Bir yanda herkesçe bilinen hisler, bir yanda Süleyman'ın Meselleri'nde geçenler vardır; bunlar Mesih'in varlığının aretēleri gibi birbirini izler. Bu yüzden [...] kimi akılsız, kimi akıllı değil, Mesih'e dair sırrı kabul edenlerin hepsi bir olup karşılamaya çıktı. Çünkü dünyanın sapkınlığından çıkıyor, kendilerine doğru hazırca gelene koşuyorlar.

Origenes'ten başka bir parça. Bakirelik başka, sadaka başkadır; nous başka, beden başkadır. On kızı da böyle anlayacaksın. Akıllı kızlar, logosa göre yaşayanın hisleridir; akılsızlar ise tersine, doğru logosa aykırı yaşayanın. Kandil, aretēyle dolu eylemdir; yağ, iyi eylemi yapan psykhēye dökülen logostur. Uyuyanlar, hayat geriliminden kopanlardır. Akıllılar kandillerini yitirmez, yağı korumakta da dikkatsiz davranmazlar. Melekler, yani kurtuluşu miras alacak olanlar için hizmete gönderilen hizmetkâr ruhlar, uyuyan hislere seslenip onları uyandırırlar. Kandillerin süsü, hislerin İncil'e uygun kullanılmasıdır: gözler Yaratan'a hayran olmak ve haksızlığı görmemek için kapanmak içindir; kulak boş sözü ve kan hükmünü değil, adil sözü kabul etmek içindir; tat alma Rab Mesih'i tatmak içindir; koku alma Mesih'in güzel kokusundan ve dökülen merhemden zevk almak içindir; dokunma Logos'a dokunmak içindir, nitekim Yuhanna "Ellerimiz hayat Logos'una dokundu" der. Ses gece yarısı gelir: İsrailoğullarının Mısır'dan çıktığı, Mesih'in de ölümden dirildiği saatte. Bu ses, ölüleri uyandırıp mezarlardan çıkaran borudur. "Çıkın" sözünün gizli bir anlamı da vardır: çıkmazsak damadı karşılayamayız. Bakireliğin kandili, bilginin aydınlığıdır; kandillerin yağı ise bilgideki gayret ve emirlerin yerine getirilmesidir. Çünkü içimizdeki ışığı koruyan budur; gözü sade tutar ki, Rab'bin dediği gibi, bütün bedenimiz aydınlansın. Emirleri yerine getirmek için özenle gayret gösterenler akıllıdır; ihmalkâr olanlar ise, uygun vakti boş uğraşlara harcadıkları için akılsızdır. "Uyudular" sözü ölüm uykusunu anlatır. Gece yarısı ise aniliği, beklenmedikliği ve aynı zamanda korkunçluğu gösterir. Kalkanların emekleri yanlarındadır. Dindarlıktaki gevşeklikleri yüzünden yanlarında hiçbir şey getirmeyenlerin psykhēsi ise kederlenmeye, adeta sönmeye ve aklını yitirmeye başlar; öyle ki başkalarının aretēsiyle kurtulacaklarını sanırlar. Bu yüzden reddedilirler, ötekiler de "Belki hem bize hem size yetmez" derler. Yağı satanlar, karşılığında devam, dikkat, öğrenme sevgisi ve çalışkanlık isteyen öğretmenlerdir. Ya da satanlar, kendilerinden öğrenen kişinin aretēyi hayata geçirdiği peygamberler, havariler ve müjdecilerdir.

25.1

Στίχ. α΄. Τότε ὁμοιωθήσεται ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν· δέκα παρθένοις, αἵτινες, λαβοῦσαι τὰς λαμπάδας αὐτῶν, ἐξῆλθον εἰς ἀπάντησιν τοῦ νυμφίου. Δέκα παρθένοι εἷναί φασι τὰς ἐν ἑκάστῃ ψυχῇ αἰσθήσεις τοῦ ἔνδοθεν καὶ ἔξωθεν ἀνθρώπου, ἀποστάσας εἰδωλολατρείας καὶ τῶν κοσμικῶν ἐπιθυμιῶν, τῷ παραδέξασθαι, εἴτε προφάσει, εἴτε ἀληθείᾳ, τὸν τοῦ Θεοῦ καθαρὸν λόγον, καὶ παρθενοποιηθῆναι (21).Εἰσὶ δὲ αἵ τε κοινῶς νοούμεναι, καὶ αἱ ἐν παροιμίαις κείμεναι, αἱ καὶ ἀνακολουθοῦσαι, ὡς αἱ ἀρεταὶ τῆς ὑποστάσεως Χριστοῦ. Διὸ καὶ ἐντοπειατ΄. (22) οὐχ αἱ μὲν μωραὶ, αἱ δὲ φρόνιμοι. Ἀλλὰ μία (23) καὶ πᾶσαι ἐξῆλθον εἰς ἀπάντησιν, αἱ παραδεξάμεναι τὸ περὶ Χριστοῦ μυστήριον. Ἐξίασι γὰρ ἀπὸ τῆς τοῦ κόσμου πλάνης, σπεύδουσαι πρὸς τὸν ἑτοίμως ὁρμῶντα πρὸς αὐτάς. Ἅλλο Ὠριγένους. Ἕτερον ἡ παρθενία παρὰ τὴν ἐλεημοσύνην, καὶ ἕτερον ὁ νοῦς παρὰ τὸ σῶμα· καὶ τοῦτο λήψει εἰς τὰς δέκα παρθένους. Φρόνιμοι μὲν οὖν αἱ τοῦ κατὰ λόγον βιοῦντος αἰσθήσεις· μωραὶ δὲ αἱ τοῦ ἐναντίως καὶ παρὰ τὸν ὀρθὸν λόγον πολιτευομένου. Λαμπάδες ἡ πανάρετος πρᾶξις· ἔλαιον δὲ ὁ ἐπιχεόμενος λόγος τοῦ ψυχικοῦ, τοῦ τὴν ἀγαθὴν πρᾶξιν ἐργαζομένου. Καθεύδουσιν οἱ ἀπανιστάμενοι τοῦ ζωτικοῦ τόνου. Οὐκ ἀπολλύουσιν οὖν τὰς λαμπάδας αἱ φρόνιμοι, οὐδὲ ἀπροσεκτοῦσι περὶ τὴν τήρησιν τοῦ ἐλαίου. Ἐμβοῶσιν οἱ ἄγγελοι ταῖς κοιμωμέναις αἰσθήσεσι, διεγείροντες αὐτάς· τουτέστι τὰ λειτουργικὰ πνεύματα εἰς διακονίαν ἀποστελλόμενα διὰ τοὺς μέλλοντας κληρονομεῖν σωτηρίαν. Κόσμος λαμπάδων ἡ κατὰ τὰς αἰσθήσεις εὐαγγελικὴ χρῆσις· ὀφθαλμῶν ἐπὶ τοῦ θαυμάζειν τὸν πεποιηκότα, καὶ μύειν ἵνα μὴ ἴδωσιν ἀδικίαν· ἀκοῆς (24) καὶ παραδεχομένης μάταιον, μήτε κρίσιν αἵματος, τοῦ δὲ ἴσου λόγου· γεύσεως αἰσθιούσης (25) Χριστὸν τὸν Κύριεν· ὀσφρήσεως Χριστοῦ εὐωδίᾳ ἀπολαυούσης, καὶ τοῦ ἐκκενωθέντος μύρου· ἁρῆς ἁπτομένης τοῦ Λόγου, ὡς Ἰωάννης λέγει· Αἱ χεῖρες ἡμῶν ἐψηλάφησαν περὶ τοῦ Λόγου τῆς ζωῆς. Μεσονύκτιον δὲ γίνεται ἡ φωνή· ἐκείνῃ τῇ ὥρᾳ, ᾗ ἐξῆλθον οἱ υἱοὶ Ἰσραὴλ ἐξ Αἰγύπιου, ἐν ᾗ καὶ ὁ Χριστὸς ἀνέστη ἐκ τῶν νεκρῶν. Φθωνή ἐστιν ἡ σάλπιγξ, ἡ τοὺς νεκροὺς ἐγείρουσα, καὶ ἐξάγουσα ἐκ τῶν τάφων. Ἔχει δὲ καὶ μυστικὸν νοῦν τὸ ἐξέλθετε. Ἐὰν γὰρ μὴ ἐξέλθωμεν, τὸν νυμφίον ἀπαντῆσαι οὐ δυνάμεθα. Λαμπάδα (26) τῆς παρθενίας ὁ τῆς γνώσεως φωτισμός· ἔλαιον δὲ εἰς τὰς λαμπάδας ἡ ἐν ἐπιγνώσει σπουδὴ, καὶ τῶν ἐντολῶν ἐργασία. Αὕτη γὰρ τὸ ἐν ἡμῖν· διαφυλάττει φῶς, ἁπλοῦν τὸν ὀφθαλμὸν διατηροῦσα, ὥστε φωτίζεσθαι ὅλον ἡμῶν τὸ σῶμα, κατὰ τὸν τοῦ Κυρίου λόγον. Αἱ μὲν οὗν λαβοῦσαι τὴν ἐπιμελῆ σπουδὴν πρὸς τὴν τῶν ἐντολῶν ἐργασίαν φρόιμοι· αἱ δὲ ἀμελεῖς μωραὶ, τὸν προσήκοντα καιρὸν ἀναλώσασαι εἰς τὴν τῶν ματαίων σπουδήν. Τὸ δὲ, ἐκάθευδον. τὴν κοίμησιν τοῦ θανάτου λέγει· τὸ μεσονύκτιον δὲ, τὸ αἰφνίδιον δηλοῖ καὶ τὸ ἀπροσδόκητον, ἄμα καὶ τό φοβερόν. Καὶ ταῖς μὲν ἐξαναστάσαις πάρεστιν ἃ ἐπόνεσαν· τὴν δὲ ῥᾳθυμίαν (27) περὶ τὴν εὐσέβειαν μηδὲν ἐπιφερομένων ἄρχεται στυγνάζειν ἡ ψυχὴ, καὶ οἱονεὶ κατασβέννυσθαι, καὶ εἰς παραφροσύνην χωρεῖν, ὥστε οἰηθῆναι αὐτὰς διὰ τῆς ἑτέρων ἀρετῆς. Διὸ ἀποδοκιμάζονται, λεγόντων ἐκείνων, Μήποτε οὐκ ἀρκέσει ἡμῖν καὶ ὑμῖν. Πωλοῦσι δὲ τὸ ἔλαιον οἱ διδάσκοντες μισθοῦ προσεδρείᾳ, προσοχῆς, φιλομαθίας, φιλοπονίας. Ἤ πωλοῦντές εἰσι προφῆται, ἀπόστολοι, εὐαγγελισταὶ, διʼ ὧν τις μαθητευθεὶς τὴν ἀρετὴν ἐργάζεται.

27.11Bölüm 27

Ayet 11. Vali ona, "Sen Yahudilerin kralı mısın?" diye sordu. — Pilatus, onu halka karşı işlenmiş bir suçtan mahkûm olmuş biri gibi sorguluyor: "Sen Yahudilerin kralı mısın?" Bunu ya alay ederek ya da kuşkuyla soruyor. İsa ise, bütün insanların kralı olarak, sessizce "evet"i ima edip "Sen söylüyorsun" dedi. Başkâhin yargılar gibi "Söyle bize, kral sen misin" diye sormuştu, Pilatus ise hüküm verir gibi söylüyordu. Bak bakalım, başkâhine söylenen "Sen dedin" sözü onun gizli kuşkusunu ortaya çıkarırken, Pilatus'a söylenen "Sen söylüyorsun" sözü onun hükmünü doğrulamıyor mu? Çünkü İsrail'in kralıydı; ama Pilatus'a mahkûm etmek için makul bir gerekçe vermemek için "evet" de demedi.

Tutumlarını değiştirmeyeceklerinden onlara karşılık bile vermiyor. Pilatus'a da cevap vermemesi yerindeydi; çünkü Pilatus, haksız suçlamalara karşı savunma yapması gerekip gerekmediğinden kuşkuluydu ve onlar hakkında ikircikliydi. Açıktı ki savunma yapıp hiçbir suçtan sorumlu olmadığını gösterseydi, yargıç lehinde hüküm vermenin yolunu bulup onu salıverirdi. Bu yüzden vali ona, pek çok savunma yapabilecekken nasıl sustuğuna şaşıyordu. Bu yüzden, onu salıvermek ister gibi, onu buna teşvik ediyordu; çünkü kıskançlıktan teslim edildiği Pilatus için de açıktı. Üstelik yalnızca şaşmıyor, çok şaşıyor: belki ölüm karşısındaki sarsılmaz ve sakin hâline, böyle bir durumda yüzünün dinginliğine, belki de insanüstü sabrına.

Yahudiler Romalılarla henüz antlaşma yapmış olduklarından, bayramda istedikleri şeyin kendilerine lütfedileceğini sanıyor olmalıydılar. Saul'un Yonatan'ı halka bağışlaması da daha önce onlarda böyle bir şeyin bulunduğunu gösterir. Pilatus bunu, sanki onlar adil insanlarmış da suçsuz olanla binlerce suçu olan arasında seçim yapacaklarmış gibi düşünerek söyledi. Çünkü ona karşı açık hiçbir delilleri olmadığını biliyordu.

Çok eski nüshalara rastladım ve Barabbas'ın da İsa diye anıldığını gördüm. Orada Pilatus'un sorusu şöyleydi: "İkisinden hangisini salıvermemi istersiniz? İsa Barabbas'ı mı, yoksa Mesih denen İsa'yı mı?" Anlaşılan, Barabbas haydudun baba adıydı ve "öğretmenin oğlu" demektir. Birleşik hâliyle Barabban adı "öğretmenimizin oğlu" anlamına gelir. Peki bu ünlü haydudu hangi öğretmenin oğlu saymalı? Kan adamının, başından beri insan katili olanın değil mi? Ondan insan öldürmeyi öğrenenler, bugüne kadar insanlara hayat veren Rabbimiz İsa Mesih'e karşı onu seçiyorlar.

Pilatus'un önünde yargılanırken onun karısına ilahî bir bildirim yaptı; öyle ki Pilatus, sessizliğindeki cesarete şaşsın, bildirimden de bir insanı değil, Tanrı'yı yargıladığını anlasın. Rüyayı kendisinin görmemesi ise ya rüyayı gizlemesin diye, ya ona inanılmayacağı için, ya layık olmadığı için, ya da karısının çektiklerini duyunca acısın diyedir. Çünkü kadın yalnızca rüya görmedi, çok da acı çekti; üstelik daha korkunç olsun diye bu gece oldu. Ayrıca rüya İlahî Takdir'in işidir; ne olduğu söylenmiyor, ama İsa acı çekmesin diye değil, kadın kurtulsun diye gösterildiği bellidir. Daha fazlasını çekmemek için bu acıları rüyada çekip kurtulan kadın ne bahtiyardır. Eğer o, bir zamanlar Pilatus'un hâkimiyetinde olan, ama Mesih'e iman yüzünden artık onun elinde bulunmayan Kilise'nin simgesiyse [...], çünkü kadın yabancıydı.

27.11

Στίχ. ια΄. Καὶ ἐπηρώτησεν αὐτὸν ὁ ἡγεμὼν, λέγων· Σὺ εἶ ὁ βασιλεὺς τῶν Ἰουδαίων; Ὡς ἐπὶ δημοσίῳ ἐγκλήματι κατακριθέντα αὐτὸν ἐρωτᾷ Πιλάτος λέγων· Σὺ εἶ ὁ βασιλεὺς τῶν Ἰουδαίων Ζητεῖ μυκτηρίζων, ἢ ἀμφιβάλλων οὕτως ἐρωτᾷ. Ὁ δὲ Ἰησοῦς ἠρέμα, ὑπαινιττόμενος τὸ ναὶ, ὧς πάντων ἀνθρώπων βασιλεὺς, ἔφη τὸ, Σὺ λέγεις. Ἐπεὶ ὁ μὲν ἀρχιερεὺς δικαστικῶς ἠρώτα λέγων· Εἰπὲ ἡμῖν εἰ σὺ εἷ ὁ βασιλεὺς, Πιλάτος δὲ ἀποφαντικῶς. Ὅρα δὲ εἰ μὴ τὸ μὲν, Σὺ εἶπας, τῷ ἀρχιερεῖ λεγόμενον, τὸν δισταγμὸν αὐτοῦ λεληθότα, ἐλέγχει· τὸ δὲ, Σὺ λέγεις, τῷ Πιλάτῳ, τὴν ἀπόφασιν αὐτοῦ κυροῖ. Ἦν γὰρ βασιλεὺς τοῦ Ἰσραὴλ, μήτε εἰπὼν ναὶ, ἵνα μὴ δῷ εὔλογον ἀφορμὴν τῷ Πιλάτῳ καταδικάζειν. (28) Διὰ τὸ ἀμετάτρεπτον αὐτῶν οὐδὲ αὐτοῖς ἀντιφθέγγεται. Καλῶς δὲ οὐδὲ τῷ Πιλάτῳ ἀπεκρίθη, ὅτι ἀμφιβάλλει εἰ χρὴ αὐτὸν πρὸς τὰς ἀδίκους κατηγορίας ἀπολογεῖσθαι, καὶ ὅτι διχογνωμῶν ἐστι περὶ αὐτῶν. Δῆλον γὰρ ἦν, ὅτι, εἶ ἀπελογήσατο καὶ παρέστησεν ἑαυτὸν οὐδενὶ (29) ἔνοχον ἐγκλήματος, ἀπἔλυσεν ἂν ὁ δικαστὴς αὐτὸν, λαβὼν ὁδὸν τοῦ χρηστὰ περὶ αὐτοῦ ἀποφήνασθαι. Ὅθεν καὶ ὁ ἡγεμὼν ἐθαύμαζεν αὐτὸν, πῶς, δυνάμενος εἰπεῖν πολλὰς ἀπολογίσ, ἐσιώπα. Διὸ καὶ ὡς θέλων αὐτὸν ἀπολῦσαι, εἰς τοῦτο αὐτὸν προετρέπετο (30)· ὅτι γὰρ φθόνῳ παρεδόθη, καὶ Πιλάτῳ δῆλον ἦν. Οὐχ ἁπλῶς δὲ θαυμάζει, ἀλλὰ καὶ λίαν· τάχα μὲν διὰ τὸ ἄτρεπτον καὶ ἀτάραχον αὐτοῦ πρὸς θάνατον, καὶ ἐν τούτοις γαληνὸν τοῦ προσώπου· ἢ καὶ τὴν ὑπὲρ ἄνθρωπον αὐτοῦ μακροθυμίαν ἐθαύμαζεν. Εἰκὸς ἄρτι ὑποσπόνδων γενομένων Ῥωμαίοις Ἰουδαίων, τὸ κεχαρισμένον αὐτοῖς ᾤοντο ἐν τῇ ἑορτῇ συγχωρεῖσθαι. Καὶ Σαοὺλ δὲ, συγχωρήσας τῷ λαῷ τὸν Ἰωνάθαν, δηλοῖ πρὶν αὐτοῖς καὶ τοιοῦτον. Ὡς νομίζων δὲ, ὅτι τὸν ἀναίτιον, ἢ τὸν μυρίοις ἐγκλήμασιν ὑπαίτιον αἰτήσονται, εἶπε τοῦτο ὁ Πιλάτος, ὡς δικαίοις οὖσιν. ᾜδει γὰρ, ὅτι οὐδὲν σαφῆ ἔλεγχον εἶχον κατʼ αὐτοῦ.| Παλαιοῖς δὲ πάνυ ἀντιγράφοις ἐντυχὼν, εὗρον καὶ αὐτὸν τὸν Βαραββᾶν Ἰησοῦν λεγόμενον. Οὕτως γοῦν εἶχεν ἡ τοῦ Πιλάτου πεῦσις ἐκεῖ· χᾶνα θέλετε ἀπὸ τῶν δύο ἀπολύσω ὑμῖν; Ἰησοῦν τὸν Βαραββᾶν, ἢ Ἰησοῦν τὸν λεγόμενον Χριστόν; Ὡς γὰρ ἔοικε, πατρωνυμία ἧν τοῦ λῃστοῦ ὁ Βαραββᾶς, ὅπερ ἑρμηνεύεται διδασκάλου υἱός (31). Συντιθέμενον οὖν τὸ τοῦ Βαραμβᾶν ὄνομα σημαίνει υἱὸς τοῦ διδασκάλου ἡμῶν. Καὶ τίνος ἄρα διδασκάλου υἱὸν χρὴ νομίζειν τὸν ἐπίσημον λῃστὴν, ἢ τοῦ ἀνδρὸς αἱμάτων, τοῦ ἐξ ἀρχῆς ἀνθρωποκτόνου, ὂν καὶ μέχρι τῆς δεῦρο μᾶλλον αἱροῦνται οἱ μαθόντες παῤ αὐτοῦ ἀνθρωποκτονεῖν, ἢ τόν ζωοποιοῦντα τοὺς ἀνθρώπους, τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστόν; Κρινόμενος ὑπὸ τοῦ Πιλάτου, ἐχρημάτιζε τῇ τούτου γυναικὶ, ἵνα τῇ μὲν σιωπῇ τὴν ἀνδρείαν καταπλαγῇ, τῷ δὲ χρηματισμῷ γνῷ, ὅτι οὐκ ἄνθρωπεν, ἀλλὰ Θεὸν κρίνει. Διὰ δὲ τοῦτο αὐτὸς οὐκ εἶδεν ἢ ἵνα μὴ σιωπήσῃ τῷ (32) ὄναρ, ἢ ὄτι οὐκ ἔπιστεύετο, ἢ ὅτι ἀνάξιος ῆν, ἢ ἵνα ἀκούσας ἃ ὑπέμεινεν ἡ γυνὴ, συμπαθήσῃ. Οὐ γὰρ μόνον εἶδε τὸ ἐνύπνιον, ἀλλὰ καὶ πολλὰ ἔπαθε, καὶ ἐν νυκτὶ πρὸς τὸ φοβερώτερον γίνεσθαι. Ἄλλως τε δὲ Προνοίας ἔργον τὸ ὄναρ, οὐ λεγόμενον μὲν τί ἦν, δεικνύον δὲ, ὅτι οὐχ ἵνα μὴ πάθῃ ὁ Ἰησοῦς ἐδείχθη, ἀλλʼ ἴνα σωθῇ ἡ γυνή. Μακαρία δὲ ἡ τοιαῦτα (33) ἀπέχουσα ἐν ὀνείροις τὸ παθεῖν, ἵνα μὴ ὑπερπάθῃ. Εἰ (34) δὲ σύμβολέν ἐστιν αὕτη τῆς ποτε ὑπὸ Πιλάτου κυριευομένης Ἐκκλησίας, καὶ οὐκέτι οὕσης αὐτῷ ὑποχειρίου διὰ τὴν εἰς Χριστὸν πίστιν […] γὰρ, ἀλλόφυλος γὰρ ἡ γυνή.

27.45Ayet 45. Altıncı saatten dokuzuncu saate kadar bütün dünyanın üzerine karanlık çöktü.

Bu tutulma hakkında peygamber Zekeriya da konuşmuştu: "O gün ışık olmayacak; bir gün soğuk ve don olacak; o gün Rab tarafından bilinir; ne gündüz ne gece olacak; akşama doğru ışık olacak." Karanlıktan söz etmekle ışığa el uzatanların karardığını anlatıyor. Çünkü Mısırlılar için karanlık, İsrailoğulları için ışık olduğu gibi, şimdi de Kilise için ışık, Yahudiler için ise Baba'nın ışığından, Mesih'in parıltısından ve Kutsal Ruh'un parlamasından yoksun üç günlük karanlık vardır. İnsan altıncı günde yaratıldığına ve muhtemelen altıncı saatte yanıldığına göre, belki bu yüzden insanların kurtuluşu için acı çeken de altıncı saatte asıldı. Daha önce kendisinden işaret isteyenlere vereceğini vaat ettiği işaret budur: "Kötü ve zina eden nesil işaret arıyor" ve devamı; bir de "İnsanoğlu'nu yükselttiğinizde benim o olduğumu anlayacaksınız." Çünkü bunların çarmıha çivilenmişken olması, yeryüzünde yürürken olmasından çok daha şaşırtıcıdır. Harikalık yalnız bunda değildir; istedikleri şey gökten geldi ve bütün dünyayı kapladı. Bu daha önce olmamıştı, yalnızca Mısır'da Fısıh'ın kutlandığı sırada olmuştu; çünkü o olaylar bunların örneğiydi. Olanın tutulma olduğunu söylemesinler diye ayın on dördünde oldu, yani tutulmanın imkânsız olduğu günde. Günün ortasında oldu ki yeryüzünde oturan herkes, dünyanın her yerinde gündüz olduğunu öğrensin. Yunanlılardan filozof Phlegon da bu karanlığı, ayın on dördünde olağanüstü biçimde gerçekleşmiş olarak anar. Bu sırada tutulma olması doğaya aykırıdır, çünkü Güneş, gökyüzünün başından sonuna kadar olan mesafe kadar uzaktadır. Tutulmalar bu iki ışık birbirine yaklaştığında olur: Güneş tutulması, Ay onunla kavuşumda altına girince olur, dolunayda, yani Ay ile karşı karşıyayken olmaz. Bu ise, kâinat olan bitene yas tutuyormuş gibi oldu ve şunu gösterdi: Yahudilerin bu azgınlığı yapılınca onların akılları karardı ve zihinle kavranan Güneş onlardan uzaklaştı. Bunu onun yaptığını düşünüyorlarsa iman edip korkmaları, ondan değil de Baba'dan geldiğini düşünüyorlarsa bundan vicdan azabı duymaları gerekirdi. Çünkü bu karanlık öfkelenenin karanlığıydı ve Tanrı'ya savaş açanların ve kan dökenlerin başına gelecek olanın göstergesiydi. Bu yüzden bütün taşkınlıklardan sonra, alaylara doyup söylemek istedikleri her şeyi söylediklerinde oldu.

27.45

Στίχ. με΄. Ἀπὸ δέ ἕκτης ὥρας σκότος ἐγένετο ἐπὶ πᾶσαν τὴν γῆν ἕως ὥρας ἐνάτης. (33) Περὶ ταύτης τῆς ἐκλείψεως καὶ ὁ προφήτης Ζαχαρίας εἰπών· Ἐν ἐκείνῃ τῇ ἡμέρᾳ, φησὶν, οὐκ ἔσται φῶς. Καὶ ψῦχος καὶ πάγος ἔσται μίαν ἡμέραν. Καὶ ἡ ἡμέρα ἐκείνη γνωστὴ τῷ Κυρίῳ. Καὶ οὐχ ἡμέρα, καὶ οὐ νύξ· καὶ πρὸς ἐσπέραν ἔσται φῶς. Εἰπὼν δὲ τὸ σκότος τὸ ἐσκοτίσθαι τοὺς βάλλοντας χεῖρας τῷ φωτί. Ὡς γὰρ Αἰγυπτίοις σκότος. καὶ τοῖς υἱοῖς Ἰσραὴλ φῶς· οὕτως καὶ νῦν τῇ μὲν Ἐκκλησίᾳ φῶς, τοῖς δὲ Ἰουδαίοις σκότος τριῶν ἡμερῶν, φωτὸς πατρικοῦ, ἀπαυγάσματος Χριστοῦ, ἐκλάμψεως ἁγίου Πνεύματος. Καὶ ἐπεὶ ἐν τῇ ἕκτῃ ἡμέρᾳ γεγένηται ὁ ἄνθρωπος, εἰκὸς δὲ αὐτὸν ἐν τῇ ἕκτῃ ὁ ὥρᾳ ἐσφάλθαι· τάχα διὰ τοῦτο ὁ ὑπὲρ σωτηρίας ἀνθρώπων πάσχων ὥρᾳ ἕκτῃ ἐκρεμάσθη. Τοῦτό ἐστι τὸ σημεῖον, ὅπερ ἔμπροσθεν αἰτοῦσιν ὑπέσχετο δώσειν, λέγων· Γενεὰ πονηρὰ καὶ μοιχαλὶς σημεῖον ἐπιἐητεῖ, καὶ ἑξῆς· καὶ, Ὅταν ὑψώσητε τὸν Υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου τότε γνώσεσθε, ὅτι ἐγώ εἰμι. Καὶ γὰρ πολλῷ θαυμαστότερον ἐπὶ τοῦ σταυροῦ προσηλουμένου ταῦτα γενέσθαι ἢ ἐπὶ γῆς βαδίζοντος. Οὐ ταύτῃ δὲ μόνον τὸ παράδοξον ἦν, ἀλλʼ ὅτι καὶ ἐκ τοῦ οὐρανοῦ γέγονεν ὅπερ ἐζήτουν, καὶ ἐπὶ πᾶσαν τὴν οἰκουμένην, ὅπερ οὐδὲ πρότερον συνέβη, ἀλλʼ ἐν Ἀἰγύπτῳ μόνον, ὅτε καὶ τὸ Πάσχα ἐτελεῖτο· καὶ γὰρ ἐκεῖνα τύπος ἦν τούτων. Ἵνα γὰρ μὴ εἴπωσιν ἔκλειψιν εἶναι τὸ γεγενημένον, διὰ τοῦτο τῇ δι΄ γίνεται, ὅτε ἔκλειψιν συμβῆναι ἀμήχανον. Ἐν μέσῃ δὲ ἡμέρᾳ, ἵνα πάντες οἱ τὴν γῆν οἰκοῦντες μάθωσιν, ὅτι πανταχοῦ τῆς οἰκουμένης ἡμέρα ἦν. Καὶ Φλέγων δέ τις παῤ Ἕλλησι φιλόσοφος μέμνηται τούτου τοῦ σκότους, ὡς παραδόξως γεγενημένου ἐν τῇ ιδ΄ τῆς σελήνης· ὅτε οὐ πέφυκεν ἔκλειψις γίνεσθαι, ὅτε πολὺ ἀπέχει τό τοῦ ἡλίου διάστημα, ὅσον ἀπʼ ἀρχῆς τοῦ οὐρανοῦ ἕως τέλους. Τότε γὰρ γίνονται ἐκλείψεις, ὅταν πλησιάσωσιν ἀλλήλοις οἱ δύο οὗτοι φωστῆρες. Γίνεται γὰρ ἔκλειψις ἡλίου συνοδικῶς ὑποδραμούσης αὐτὸν σελήνης, οὐ πανσελήνῳ, ὅτε διάμετρός ἐστι τῇ σελήνη. Τοῦτο δὲ γέγονεν, ὡς πενθούσης τῆς κτίσεως ἐπὶ τῷ γεγονότι, καὶ διὰ τοῦτο δηλούσης, ὅτι, τῆς παροινίας ταύτης πραχθείσης ἐξ Ἰουδαίων, ἐσκοτίσθη αὐτῶν ὁ νοῦς, καὶ ἀπέστη ἀπʼ αὐτῶν ὁ νοητὸς ἥλιος. Εἴτε γὰρ αὐτὸν ἐνόμιζον τοῦτο πεποιηκέναι, ἔδει πιστεῦσαι καὶ φοβηθῆναι· εἴτε οὐκ αὐτὸν, ἀλλὰ τὸν Πατέρα, καὶ ἐκ τούτου ἔδει κατανυγῆναι. Ὀργιζομένου γὰρ ἦν τὸ σκότος ἐκεῖνο, καὶ δεῖγμα τοῦ μέλλοντος λαβεῖν τοὺς θεομάχους τε καὶ μιαιφόνους. Διὰ τοῦτο γὰρ μετὰ πάντων τῆς (36) παροινίας τοῦτο γίνεται, ὅτε κόρος ἔλαβε τῶν σκωμμάτων, καὶ πάντων ἐφθέγξαντο ὅσα ἠθέλησαν.

28.18Bölüm 28

Ayet 18. Gökte ve yeryüzünde bütün yetki bana verildi.

"Bütün yetki bana verildi" sözünü ve devamını insan oluş için anla. Tanrılık için de [...] görmek istersen, "bana yetki verildi" sözünü "bana yer açıldı" anlamında alırsın. Verildi, bana getirildi; kendi iradesi konusunda bana güvenildi. Hayat önce yukarıdakilerde, şimdi de aşağıdakilerde yer buldu; onları cesaretle Baba, Oğul ve Kutsal Ruh adıyla vaftiz edin. Kurtaran birdir, kurtuluş birdir. Yaşayan bir tektir: Baba, Oğul ve Kutsal Ruh. Üçünün birbirine karışmasıyla değil, tek ousiayla birdir; ama her bakımdan eksiksiz ve birbirine denk üç hipostazdır. Baba tabiatça doğurdu, bu yüzden Oğul aynı ousiadan doğdu. Tanrı cisim değildir; bu yüzden cisimsiz Tanrı, ne bir ayrılmayla ne hareketle ne de cisimlerde görülen bu tür bir şeyle doğurdu. Doğum gerçek bir varlık taşır: Oğul, Baba'nın ousiasından doğmuştur.

28.18

Στίχ. ιη΄. Ἐδόθη μοι πᾶσα ἐξουσία ἐν οὐρανῷ καὶ ἐπὶ γῆς. Τὸ, Ἐδόθη μοι πᾶσα ἐξουσία, καὶ ἐξῆς, εἰς τὴν ἐνανθρώπησιν νόει. Εἰ δὲ καὶ εἰς τὴν θεότητα […] θεωρεῖν (37), καὶ οὕτω λήψῃ τὸ Ἐδόθη μοι ἐξουσία, ἀντὶ τοῦ Ἐχωρήθη. Ἐδόθη, ἠνέχθη μοι, περὶ τοῦ αὐτεξουσίου ἐπιστεύθην. Χώραν ἔσχεν ἡ ζωὴ πρῶτον μὲν ἐν τοῖς ἄνω, εἶτα νῦν καὶ ἐν τοῖς κάτω· οὓς θαῤῥοῦντες βαπτίσατε εἰς τὸ ὄνομα τοῦ Πατρὸς, καὶ τοῦ Υἱοῦ, καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος. Εἷς ὁ σώζων. μία ἡ σωτηρία. Εἷς ὁ ζῶν Πατὴρ, ὁ Υἱὸς, καὶ τὸ ἅγιον Πνεῦμα. Εἷς ἐστιν οὐ συναλοιφῇ τῶν τριῶν, ἀλλʼ οὐσίᾳ μιᾷ· τρεῖς δὲ ὑποστάσεις τέλειαι ἐν πᾶσι, καὶ κατάλληλοι. Κατὰ φύσιν ἐγέννησεν ὁ Πατήρ· διόπερ ὁμοούσιος ἐγεννήθη. Οὐ σῶμα ὁ Θεός· διὰ τοῦτο οὐκ ἀσταρεῦσιν (38) ἢ κίνησιν, ἤ τι τῶν τοιούτων, ἂ ἐν τοῖς σώμασι θεωρεῖται, ὁ Θεὸς ὁ ἀσώματος ἐγέννησεν. Ἐνυπόστατος ἡ γέννησις· ἀπετέχθη ἐκ τῆς οὐσίας τοῦ Πατρὸς ὁ Υἱός.

Çeviri değerlendirmesi

Yıldızlar eseri değil, çevirinin kalitesini ölçer

Yükleniyor…

Çeviri önerileri

Nasıl önerilir?

Yükleniyor…

İncelemeler

Okurların eser üzerine yazdığı değerlendirmeler.

Yükleniyor…

Tartışma

Yükleniyor…