İçeriğe geç

Kavram

Populus

Yunanca
δῆμος (dēmos); πλῆθος (plēthos) "kalabalık"
Latince
populus; multitudo "kalabalık", coetus "topluluk", plebs "avam"; res populi "halkın işi"
Almanca
Volk
Fransızca
peuple
İngilizce
people
Türkçe
halk

Gündelik anlamdan felsefi anlama

Gündelik Latincede populus bir şehrin vatandaş topluluğudur (populus Romanus, senatus populusque Romanus); senatodan ve soylulardan ayrılır. Cicero onu felsefî bir kavram yapar: Halk, hukukta uzlaşma (iuris consensus) ve fayda ortaklığı (utilitatis communio) ile kurulur. Tarif, devleti (res publica) "halkın işi" (res populi) olarak tanımlamanın temelidir. Augustinus'ta kavram iki şehir öğretisine bağlanır: Hukuk (ius) adaletten doğduğuna, gerçek adalet de yalnız Tanrı'ya kulluk eden bir toplulukta bulunduğuna göre, gerçek "halk" ve gerçek "devlet" yalnız Tanrı Devleti'ndedir.

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
MÖ 4. yy Aristoteles Siyasî topluluk ortak yaşama ve iyi yaşama için kurulur Politika III
MÖ 1. yy Cicero Hukukta uzlaşma ve fayda ortaklığıyla birleşmiş topluluk; devlet halkın işidir De re publica I 39, III 43
413–426 Augustinus Cicero'nun tarifine göre adaletsiz Roma'da halk ve devlet yoktur; kendi tarifi: sevilen şeyler üzerinde uyumlu ortaklık Augustinus, De civitate Dei II 21; XIX 21, 24

Dönüşüm: Hukuk ve fayda üzerine kurulu siyasî topluluktan, ortak sevgi üzerine kurulu topluluğa; ölçü adaletten sevginin nesnesine kayar.

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Yunanca δῆμος, πλῆθος Dēmos hem bütün vatandaş topluluğu hem de soylulara karşı "avam"dır; Cicero'nun tarifi Yunanca siyaset felsefesindeki koinōnia düşüncesine dayanır.
Latince populus Cicero, De re publica I 39: res publica res populi; populus autem non omnis hominum coetus quoquo modo congregatus, sed coetus multitudinis iuris consensu et utilitatis communione sociatus. Augustinus bu tarifi De civitate Dei II 21'de aktarır, XIX 21–24'te kendi tarifiyle değiştirir.
Almanca / Fransızca Volk / peuple
İngilizce people

Türkçe karşılığı

halk. millet: etnik ve dinî birliği çağrıştırır, gens "kavim" ve natio ile karışır. kavim: gens'e ayrılır. ahali: yalnız bir yerde oturanları anlatır, hukukî ve ahlâkî bağı silmez ama vurgulamaz. halk: hem Roma'nın resmî populus Romanus'unu hem tarifteki teknik anlamı taşır. Plebs "plebs, avam" ve gündelik "kalabalık" bağlanmaz.

Cicero'nun tarifinde halk bir kalabalık değil, hukuk üzerinde uzlaşmış ve faydada ortak bir topluluktur. Bu yüzden "halk" adil olmayınca artık halk değildir; adil olmayan bir yönetimde res publica "halkın işi" de yoktur. Augustinus bu sonucu Roma'ya uygular: Gerçek adalet olmadığı için Roma hiçbir zaman gerçek bir devlet olmadı (II 21). XIX. kitapta tarifi değiştirir: Halk, "sevdiği şeyler üzerinde uyumlu bir ortaklıkla birleşmiş akıllı bir kalabalık"tır; böylece her halk ne sevdiğine göre tanınır.

Atıf ve kaynak notu

Cicero'nun tarifini Augustinus aracılığıyla biliyoruz; De re publica'nın bu kısmı büyük ölçüde kayıptır ve Augustinus'un aktarımı (II 21) en önemli kaynaklardandır.

İlgili kavramlar

Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: halkın, Halkı, halkı, halktan, halkları, populus

Metinlerde işaretlendiği yerler

7 yer · 7 eser

Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.