Kavram
Populus
- Yunanca
- δῆμος (dēmos); πλῆθος (plēthos) "kalabalık"
- Latince
- populus; multitudo "kalabalık", coetus "topluluk", plebs "avam"; res populi "halkın işi"
- Almanca
- Volk
- Fransızca
- peuple
- İngilizce
- people
- Türkçe
- halk
Gündelik anlamdan felsefi anlama
Gündelik Latincede populus bir şehrin vatandaş topluluğudur (populus Romanus, senatus populusque Romanus); senatodan ve soylulardan ayrılır. Cicero onu felsefî bir kavram yapar: Halk, hukukta uzlaşma (iuris consensus) ve fayda ortaklığı (utilitatis communio) ile kurulur. Tarif, devleti (res publica) "halkın işi" (res populi) olarak tanımlamanın temelidir. Augustinus'ta kavram iki şehir öğretisine bağlanır: Hukuk (ius) adaletten doğduğuna, gerçek adalet de yalnız Tanrı'ya kulluk eden bir toplulukta bulunduğuna göre, gerçek "halk" ve gerçek "devlet" yalnız Tanrı Devleti'ndedir.
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| MÖ 4. yy | Aristoteles | Siyasî topluluk ortak yaşama ve iyi yaşama için kurulur | Politika III |
| MÖ 1. yy | Cicero | Hukukta uzlaşma ve fayda ortaklığıyla birleşmiş topluluk; devlet halkın işidir | De re publica I 39, III 43 |
| 413–426 | Augustinus | Cicero'nun tarifine göre adaletsiz Roma'da halk ve devlet yoktur; kendi tarifi: sevilen şeyler üzerinde uyumlu ortaklık | Augustinus, De civitate Dei II 21; XIX 21, 24 |
Dönüşüm: Hukuk ve fayda üzerine kurulu siyasî topluluktan, ortak sevgi üzerine kurulu topluluğa; ölçü adaletten sevginin nesnesine kayar.
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Yunanca | δῆμος, πλῆθος | Dēmos hem bütün vatandaş topluluğu hem de soylulara karşı "avam"dır; Cicero'nun tarifi Yunanca siyaset felsefesindeki koinōnia düşüncesine dayanır. |
| Latince | populus | Cicero, De re publica I 39: res publica res populi; populus autem non omnis hominum coetus quoquo modo congregatus, sed coetus multitudinis iuris consensu et utilitatis communione sociatus. Augustinus bu tarifi De civitate Dei II 21'de aktarır, XIX 21–24'te kendi tarifiyle değiştirir. |
| Almanca / Fransızca | Volk / peuple | |
| İngilizce | people |
Türkçe karşılığı
halk. millet: etnik ve dinî birliği çağrıştırır, gens "kavim" ve natio ile karışır. kavim: gens'e ayrılır. ahali: yalnız bir yerde oturanları anlatır, hukukî ve ahlâkî bağı silmez ama vurgulamaz. halk: hem Roma'nın resmî populus Romanus'unu hem tarifteki teknik anlamı taşır. Plebs "plebs, avam" ve gündelik "kalabalık" bağlanmaz.
Cicero'nun tarifinde halk bir kalabalık değil, hukuk üzerinde uzlaşmış ve faydada ortak bir topluluktur. Bu yüzden "halk" adil olmayınca artık halk değildir; adil olmayan bir yönetimde res publica "halkın işi" de yoktur. Augustinus bu sonucu Roma'ya uygular: Gerçek adalet olmadığı için Roma hiçbir zaman gerçek bir devlet olmadı (II 21). XIX. kitapta tarifi değiştirir: Halk, "sevdiği şeyler üzerinde uyumlu bir ortaklıkla birleşmiş akıllı bir kalabalık"tır; böylece her halk ne sevdiğine göre tanınır.
Atıf ve kaynak notu
Cicero'nun tarifini Augustinus aracılığıyla biliyoruz; De re publica'nın bu kısmı büyük ölçüde kayıptır ve Augustinus'un aktarımı (II 21) en önemli kaynaklardandır.
İlgili kavramlar
- res publica: devlet halkın işidir.
- iustitia: adalet olmadan halk da devlet de yoktur.
- civitas, civitas Dei: iki şehir ve gerçek halk.
- societas: insan topluluğu.
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: halkın, Halkı, halkı, halktan, halkları, populus
Metinlerde işaretlendiği yerler
7 yer · 7 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.