İçeriğe geç

Kavram

character

Yunanca
χαρακτήρ (kharaktēr); ἦθος (ēthos)
Latince
character; indoles
Almanca
Charakter; Denkungsart; Charakteristik
Fransızca
caractère
İngilizce
character
Türkçe
karakter; düşünüş tarzı; karakteristik

Gündelik anlamdan felsefi anlama

Gündelik dilde karakter bir insanın ayırt edici özellikleri toplamıdır. Kant'ta mutlak anlamda karakter, iradenin öyle bir özelliğidir ki özne kendini, kendi aklıyla değişmez biçimde buyurduğu belirli pratik ilkelere bağlar. Yaratılış ve mizaç tabiatın insandan ne yaptığını, karakter ise insanın kendinden ne yaptığını gösterir. Yeteneğin piyasa fiyatı, mizacın gönül fiyatı vardır; karakterin ise iç değeri vardır ve her fiyatın üstündedir. Karakter tabiattan alınmaz, bir tür yeniden doğuşla, adeta bir patlamayla kazanılır; en yüksek maksimi kendine ve başkalarına karşı doğruluktur.

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
MÖ 4. yy Aristoteles ēthos: alışkanlıkla edinilen ahlâkî huy Nikomakhos'a Etik II 1
MÖ 4.–3. yy Theophrastos kharaktēr: tipik insan portresi Karakterler
1688 La Bruyère caractère: ahlâk portresi Les Caractères
1781 Kant empirik ve intelligibl karakter Saf Aklın Eleştirisi, Üçüncü Antinomi
1798 Kant düşünüş tarzı olarak karakter; kişi, cinsiyet, halk, tür karakteri Pragmatik Açıdan Antropoloji, AA07.285–295

Dönüşüm: Sikkeye vurulan damgadan insan tiplerinin portresine; oradan Kant'ta insanın kendine kendi aklıyla vurduğu ilkeler damgasına.

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Yunanca χαρακτήρ (kharaktēr) kharassein "kazımak, oymak": damga, sikkedeki iz; Theophrastos'un Kharaktēres'inde insan tipleri
Latince character; indoles "yaratılış" Latincede önce "damga, işaret"; ahlâkî anlamı Yeniçağda yerleşir
Almanca / Fransızca Charakter / caractère Kant, Pragmatik Açıdan Antropoloji, İkinci Kısım, A. Kişinin Karakteri, AA07.285
İngilizce character

Türkçe karşılığı

karakter. "seciye" ve "huy" düşünüldü; "huy" Naturell'e, "seciye" eskimiş bir ahlâk diline kayıyor; Kant'ın ayrımı için yerleşik "karakter" seçildi. Denkungsart "düşünüş tarzı", Sinnesart "duyuş tarzı", Naturell "yaratılış", Charakteristik "karakteristik"

Kant kelimeyi iki anlamda kullanır: "şu ya da bu (fizikî) karakteri var" ile "onun bir karakteri var" (ahlâkî karakter). İkinci anlamda karakter derecelenmez, ya vardır ya yoktur. "Kişilik" ya da "huy" dense bu ayrım kaybolurdu; "karakter" hem gündelik hem mutlak anlamı taşıyabildiği için seçildi.

Atıf ve kaynak notu

"Karakteristik" (Charakteristik) Kant'ta Antropoloji'nin ikinci kısmının adıdır: insanın içini dışından tanıma yolu. Bu kısımdaki halk ve cinsiyet karakterleri dönemin önyargılarını taşır; kavramın felsefî çekirdeği "düşünüş tarzı olarak karakter" bölümündedir.

İlgili kavramlar

Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: karakter, karakteri, karakterdir, Karakter, Karakteri, Karakterin

Metinlerde işaretlendiği yerler

7 yer · 7 eser

Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.