Diğer Presokratikler
Syroslu Pherekydes
Φερεκύδης
7B1B. Fragmanlar
Pherekydes'in Theologia'sı (ΦΕΡΕΚΥΔΟΥΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑ)
DK 7 B 1
Kaynak: Diogenes Laertios I 119; Herodianos, Eşsiz Kelime Üzerine p. 6, 15.
Zas, Khronos ve Khthonie hep vardı; Zas ona armağan olarak toprağı (gē) verdiği için Khthonie'nin adı Gē oldu. Krş. Herodianos, Eşsiz Kelime Üzerine s. 6, 15: Pherekydes'te Dis, Zen, Den ve Zas biçimleri kendine özgü bir çekimle kullanılır. Krş. A 8.
Diog. I 119 [s. I 44, 7] Ζὰς μὲν καὶ Χρόνος ἦσαν ἀεὶ καὶ Χθονίη· Χθονίηι δὲ ὄνομα ἐγένετο Γῆ, ἐπειδὴ αὐτῆι Ζὰς γῆν γέρας διδοῖ. Vgl. Herodian. π. μον. λέξ. p. 6, 15 καὶ γὰρ Δὶς καὶ Ζὴν καὶ Δὴν καὶ Ζὰς παρὰ Φερεκύδηι κατὰ κίνησιν ἰδίαν. Vgl. A 8.
7B1aDK 7 B 1a
Kaynak: Akhilleus, Aratos'a Giriş 3 (31, 28 Maass).
Miletoslu Thales ve Syroslu Pherekydes bütün şeylerin ilkesi olarak suyu koyarlar; Pherekydes buna Khaos da der; muhtemelen bunu Hesiodos'tan almıştır, çünkü o şöyle der [Theogonia 116]: *"İlk önce Khaos oldu."*
Achill. Isag. 3 (31, 28 Maass) Θαλῆς δὲ ὁ Μιλήσιος καὶ Φ. ὁ Σύριος ἀρχὴν τῶν ὅλων τὸ ὕδωρ ὑφίστανται, ὃ δὴ καὶ Χάος καλεῖ ὁ Φ., ὡς εἰκὸς τοῦτο ἐκλεξάμενος παρὰ τοῦ Ἡσιόδου οὕτω λέγοντος [Th. 116] ‘ἤτοι μὲν πρώτιστα Χάος γένετο’.
7B2DK 7 B 2
Kaynak: Grenfell–Hunt, Greek Papyri, Seri II, no. 11, s. 23; Klemens, Stromateis VI 9 (II 428, 19 Stählin) ve VI 53 (II 459, 4).
Grenfell–Hunt papirüsü: ona … örtü. Klemens, Stromateis VI 9 (II 428, 19 St.): Yine Homeros Hephaistos'un yaptığı kalkan hakkında "üstüne toprağı yaptı, göğü, denizi" ve "üstüne ırmağın, Okeanos'un büyük gücünü koydu" [İlyada XVIII 483, 607] deyince, Syroslu Pherekydes de şöyle der: "Zas … evlerini." VI 53 (II 459, 4), Isidoros'tan: … kanatlı meşenin ve onun üzerine işlenmiş örtünün ne olduğunu öğrensinler diye; Pherekydes bütün bunları mecazlarla ilahiyat diline dökmüş, konuyu Ham'ın kehanetinden almıştır. — Sütun 1: … ona çok sayıda büyük ev yaparlar. Bunların hepsini, malları, hizmetçileri, hizmetçi kadınları ve gereken öbür her şeyi tamamlayıp her şey hazır olunca düğünü yaparlar. Düğünün üçüncü günü gelince Zas büyük ve güzel bir örtü yapar; üzerine Gē'yi, Ogenos'u ve Ogenos'un evlerini işler … Sütun 2: "… düğününün ⟨olmasını istediğim⟩ için seni bununla onurlandırıyorum. Sen de beni selamla ve benimle ol." Söylendiğine göre ilk Duvak Açma (anakalyptēria) budur; tanrılar ve insanlar için âdet de buradan doğmuştur. O da örtüyü ⟨güzelce⟩ alarak ona ⟨cevap⟩ verir …
Grenfell-Hunt Greek Papyr. Ser. II n. 11 p. 23 αὐτῶι … φᾶρος. Clem. Str. VI 9 (II 428, 19 St.) αὖθίς τε Ὁμήρου ἐπὶ τῆς ἡφαιστοτεύκτου ἀσπίδος εἰπόντος ‘ἐν μὲν γαῖαν ἔτευξ᾽, ἐν δ᾽ οὐρανόν, ἐν δὲ θάλασσαν’ ‘ἐν δ᾽ ἐτίθει ποταμοῖο μέγα σθένος Ὠκεανοῖο’ [Σ 483. 607] Φ. ὁ Σύριος λέγει· ‘Ζὰς … δώματα’. VI 53 (II 459, 4) aus Isidoros … ἵνα μάθωσι τί ἐστιν ἡ ὑπόπτερος δρῦς καὶ τὸ ἐπ᾽ αὐτῆι πεποικιλμένον φᾶρος, πάντα ὅσα Φ. ἀλληγορήσας ἐθεολόγησεν λαβὼν ἀπὸ τῆς τοῦ Χὰμ προφητείας τὴν ὑπόθεσιν. — col. 1 ⟨αὐ⟩τῶι ποιοῦσιν τὰ οἰκία πολλά τε καὶ μεγάλα. ἐπεὶ δὲ ταῦτα ἐξετέλεσαν πάντα καὶ χρήματα καὶ θεράποντας καὶ θεραπαίνας καὶ τἆλλα ὅσα δεῖ πάντα, ἐπεὶ δὴ πάντα ἑτοῖμα γίγνεται, τὸν γάμον ποιεῦσιν. κἀπειδὴ τρίτη ἡμέρη γίγνεται τῶι γάμωι, τότε Ζὰς ποιεῖ φᾶρος μέγα τε καὶ καλὸν καὶ ἐν αὐτῶι ποικίλλει Γῆν καὶ Ὠγηνὸν καὶ τὰ Ὠγηνοῦ δώματα … col. 2 ⟨βουλόμενος⟩ γάρ σέο τοὺς γάμους εἶναι τούτωι σε τιμῶ. σὺ δέ μοι χαῖρέ τε καὶ σύνισθι. ταῦτά φασιν ἀνακαλυπτήρια πρῶτον γενέσθαι· ἐκ τούτου δὲ ὁ νόμος ἐγένετο καὶ θεοῖσι καὶ ἀνθρώποισιν. ἡ δέ μι⟨ν ἀμείβε⟩ται δεξαμ⟨ένη εὖ τὸ φᾶ⟩ρος …
7B3DK 7 B 3
Kaynak: Proklos, Timaios Şerhi 32 C (II 54, 28 Diehl).
Pherekydes, Zeus'un dünyayı yaratmak üzereyken Eros'a dönüştüğünü *söylerdi; çünkü kosmosu zıtlardan kurarken onları uyuma ve dostluğa yöneltti, her şeye aynılığı ve bütün şeylerin içinden geçen birliği ekti.*
Procl. in Tim. 32 C; II 54, 28 Diehl ὁ Φ. ἔλεγεν εἰς Ἔρωτα μεταβεβλῆσθαι τὸν Δία μέλλοντα δημιουργεῖν, ὅτι δὴ τὸν κόσμον ἐκ τῶν ἐναντίων συνιστὰς εἰς ὁμολογίαν καὶ φιλίαν ἤγαγε καὶ ταὐτότητα πᾶσιν ἐνέσπειρε καὶ ἕνωσιν τὴν δι᾽ ὅλων διήκουσαν.
7B4DK 7 B 4
Kaynak: Origenes, Kelsos'a Karşı VI 42 (Kelsos'tan); Byblosli Philon, Sankhuniathon (Eusebios, Praeparatio Evangelica I 10, 50); Tertullianus, Taç Üzerine 7; Proklos, Timaios Şerhi (I 77, 15 Diehl).
[Kelsos'a göre] Herakleitos'tan çok daha eski olan Pherekydes bir orduyu başka bir orduya karşı saf tutturan bir mythos anlatır; birinin komutanı olarak Kronos'u, ötekinin komutanı olarak Ophioneus'u gösterir, onların meydan okumalarını ve çarpışmalarını anlatır; aralarında bir antlaşma yapılır: hangisi Ogenos'a düşerse o yenilmiş sayılacak, öbürlerini dışarı itip yenenler göğe sahip olacaktır. [Kelsos] Titanlar ve Devler hakkında tanrılarla savaştıkları bildirilen sırların ve Mısırlıların Typhon, Horos ve Osiris hakkındaki anlatılarının da aynı düşünceye bağlı olduğunu söyler. Byblosli Philon, Sankhuniathon [Eusebios, Praeparatio Evangelica I 10, 50]: Pherekydes de çıkış noktasını Fenikelilerden alarak [krş. 11 A 11; 7 A 2] onun anlattığı Ophioneus tanrısı ve Ophionidler hakkında ilahiyat yaptı. Tertullianus, Taç Üzerine 7: Pherekydes Satürnus'un herkesten önce taç giydiğini aktarır; Diodoros [VI 4] ise Jüpiter'in Titanları yendikten sonra taç giydiğini. Proklos, Timaios Şerhi 20 D ⟦?⟧; I 77, 15 D.
Orig. c. Cels. VI 42 [II 111, 13 K.; aus Celsus] Φερεκύδην δὲ πολλῶι ἀρχαιότερον γενόμενον Ἡρακλείτου μυθοποιεῖν στρατείαν στρατείαι παραταττομένην καὶ τῆς μὲν ἡγεμόνα Κρόνον ⟨ἀπο⟩διδόναι, τῆς ἑτέρας δ᾽ Ὀφιονέα, προκλήσεις τε καὶ ἁμίλλας αὐτῶν ἱστορεῖν, συνθήκας τε αὐτοῖς γίγνεσθαι, ἵν᾽ ὁπότεροι αὐτῶν εἰς τὸν Ὠγηνὸν ἐμπέσωσι, τούτους μὲν εἶναι νενικημένους, τοὺς δ᾽ ἐξώσαντας καὶ νικήσαντας τούτους ἔχειν τὸν οὐρανόν. τούτου δὲ τοῦ βουλήματός φησιν ἔχεσθαι καὶ τὰ περὶ τοὺς Τιτᾶνας καὶ Γίγαντας μυστήρια θεομαχεῖν ἀπαγγελλομένους, καὶ τὰ παρ᾽ Αἰγυπτίοις περὶ Τυφῶνος καὶ Ὥρου καὶ Ὀσίριδος. Philo Bybl. Sanchuniath. [Eus. P. E. I 10, 50] παρὰ Φοινίκων δὲ καὶ Φ. λαβὼν τὰς ἀφορμὰς [vgl. 11 A 11. 7 A 2] ἐθεολόγησε περὶ τοῦ παρ᾽ αὐτῶι λεγομένου Ὀφιονέως θεοῦ καὶ τῶν Ὀφιονιδῶν. Tert. de coron. 7 Saturnum Ph. ante omnes refert coronatum, Iovem Diodorus [VI 4] post devictos Titanas. Procl. in Tim. 20 D ⟦?⟧; I 77, 15 D.
7B5DK 7 B 5
Kaynak: Origenes, Kelsos'a Karşı VI 42 (II 112, 20 Koetschau).
[Kelsos] Homeros'un dizelerini [İlyada I 590; XV 18] açıklarken, Zeus'un Hera'ya söylediği sözlerin tanrının maddeye söylediği sözler olduğunu söyler. Maddeye söylenen sözler de şunu ima eder: madde başlangıçta düzensizken tanrı onu alıp bazı orantılarla birbirine bağlamış ve düzene sokmuştur; maddenin çevresindeki daimōnlardan küstah olanları da cezalandırarak buraya gelen yola fırlatıp atar. Kelsos, Homeros'un bu dizeleri böyle anlaşıldığında Pherekydes'in şu sözü söylediğini ileri sürer: "O bölümün altında Tartaros bölümü vardır; onu Boreas'ın kızları Harpyialar ile Thyella korur; tanrılardan biri küstahlık edince Zeus onu oraya atar." *Kelsos'a göre Panathenaia alayında herkesin seyrettiği Athena peplosu da bu tür düşüncelere bağlıdır. Çünkü bu peplos, der, anasız ve lekesiz bir daimōnun topraktan doğanların küstahlığına üstün geldiğini gösterir.*
Orig. c. Cels. VI 42 [II 112, 20 K.] καὶ διηγούμενός γε τὰ Ὁμηρικὰ ἔπη [A 590. O 18] φησὶ [Celsus] λόγους εἶναι τοῦ θεοῦ πρὸς τὴν ὕλην τοὺς λόγους τοῦ Διὸς πρὸς τὴν Ἥραν, τοὺς δὲ πρὸς τὴν ὕλην λόγους αἰνίττεσθαι, ὡς ἄρα ἐξ ἀρχῆς αὐτὴν πλημμελῶς ἔχουσαν διαλαβὼν ἀναλογίαις τισὶ συνέδησε καὶ ἐκόσμησεν ὁ θεός, καὶ ὅτι τοὺς περὶ αὐτὴν δαίμονας, ὅσοι ὑβρισταί, τούτους ἀπορριπτεῖ κολάζων αὐτοὺς τῆι δεῦρο ὁδῶι. ταῦτα δὲ τὰ Ὁμήρου ἔπη οὕτω νοηθέντα τὸν Φερεκύδην φησὶν εἰρηκέναι τὸ ‘κείνης δὲ τῆς μοίρας ἔνερθέν ἐστιν ἡ ταρταρίη μοῖρα· φυλάσσουσι δ᾽ αὐτὴν θυγατέρες Βορέου Ἅρπυιαί τε καὶ Θύελλα· ἔνθα Ζεὺς ἐκβάλλει θεῶν ὅταν τις ἐξυβρίσηι’. τῶν τοιούτων δέ φησιν ἔχεσθαι νοημάτων καὶ τὸν [περὶ] τῆς Ἀθηνᾶς πέπλον ἐν τῆι πομπῆι τῶν Παναθηναίων ὑπὸ πάντων θεωρούμενον. δηλοῦται γάρ, φησίν, ἀπ᾽ αὐτοῦ, ὅτι ἀμήτωρ τις καὶ ἄχραντος δαίμων ἐπικρατεῖ θρασυνομένων τῶν γηγενῶν.
7B6DK 7 B 6
Kaynak: Porphyrios, Nymphe'lerin Mağarası 31; Proklos, Timaios Şerhi (I 333, 28 Diehl).
Syroslu Pherekydes kuytulardan, çukurlardan, mağaralardan, kapılardan ve geçitlerden söz eder ve bunlarla psykhēlerin doğuşlarını ve göçüp gidişlerini ima eder … Proklos, Timaios Şerhi ⟦?⟧; I 333, 28 D.: *Eskiler kosmosa mağara [krş. A 8 ve notu, ayrıca 31 B 120], nöbet yeri [44 B 15] ve in derlerdi …*
Porph. de antr. nymph. 31 τοῦ Συρίου Φερεκύδου μυχοὺς καὶ βόθρους καὶ ἄντρα καὶ θύρας καὶ πύλας λέγοντος καὶ διὰ τούτων αἰνιττομένου τὰς τῶν ψυχῶν γενέσεις καὶ ἀπογενέσεις … Procl. in Tim. ⟦?⟧; I 333, 28 D. τῶν παλαιῶν ἄντρον καλούντων τὸν κόσμον [vgl. A 8 m. Anm., auch 31 B 120] καὶ φρουρὰν [44 B 15] καὶ σπήλαιον …
7B7DK 7 B 7
Kaynak: Pseudo-Galenos [= Porphyrios], Gauros'a, s. 34, 26 Kalbfleisch.
Burada Numenios ve Pythagoras'ın örtük anlamlarını açıklayanlar çok şey söylerler: Platon'daki Ameles ırmağını [Devlet X 621a], Hesiodos'ta ve Orphiklerde Styks'i, Pherekydes'te ise akıntıyı *tohumun boşalması olarak anlarlar.*
Pseudogal. [d. i. Porphyr.] ad Gaurum ed. Kalbfl. [Abh. Berl. Ak. 1895] S. 34, 26 κἀνταῦθα πολὺς ὁ Νουμήνιος καὶ οἱ τὰς Πυθαγόρου ὑπονοίας ἐξηγούμενοι, καὶ τὸν παρὰ μὲν τῶι Πλάτωνι [rep. X 621 A] ποταμὸν Ἀμέλητα, παρὰ δὲ τῶι Ἡσιόδωι καὶ τοῖς Ὀρφικοῖς τὴν Στύγα, παρὰ δὲ τῶι Φερεκύδηι τὴν ἐκροὴν ἐπὶ τοῦ σπέρματος ἐκδεχόμενοι.
7B8DK 7 B 8
Kaynak: Apollonios Rhodios scholionu, I 645.
Pherekydes'in söylediğine göre Aithalides'e Hermes'ten bir armağan verilmişti: psykhēsi kimi zaman Hades'te, kimi zaman yeryüzünün üstündeki yerlerde bulunabiliyordu. Krş. yukarıda 14, 8 ve A 5.
Schol. Apoll. Rhod. I 645 Φ. δέ φησιν ὅτι δῶρον εἶχε παρὰ τοῦ Ἑρμοῦ ὁ Αἰθαλίδης τὸ τὴν ψυχὴν αὐτοῦ ποτὲ μὲν ἐν Ἅιδου ποτὲ δὲ ἐν τοῖς ὑπὲρ τὴν γῆν τόποις εἶναι. Vgl. o. 14, 8 und oben A 5.
7B9DK 7 B 9
Kaynak: Herodianos, Eşsiz Kelime Üzerine p. 7, 4.
Biri "Rhea'ya da Syroslu tarafından Rhē *denmiştir" derse, bu kullanımın ona özgü olduğunu bilsin.*
Herodian. π. μον. λέξ. p. 7, 4 εἰ δέ τις λέγει ‘καὶ ἡ Ῥέα Ῥῆ κέκληται ὑπὸ τοῦ Συρίου’, ἴστω ὅτι αὐτοῦ ἴδιος ἡ χρῆσις.
7B10DK 7 B 10
Kaynak: Apollonios Dyskolos, Zamirler Üzerine p. 65, 15 Schneider.
Pherekydes Theologia'sında, Demokritos da [68 B 13] … daha sık emeu ve emeo *biçimlerini kullanırlar.*
Apoll. de pron. p. 65, 15 Schn. καὶ Φ. ἐν τῆι Θεολογίαι καὶ ἔτι Δημόκριτος [68 B 13] … συνεχέστερον χρῶνται τῆι ἐμεῦ καὶ ἔτι τῆι ἐμέο.
7B11DK 7 B 11
Kaynak: Apollonios Dyskolos, aynı eser p. 93, 1.
*— s. 93, 1: Yalın hâlin [yani hēmeis, hymeis, spheis] İonlarda kaynaşmış olarak kullanıldığı Demokritos'un çevresinden [68 B 29a], Pherekydes'ten ve Hekataios'tan [FGrHist 1 F 360 I 45] da doğrulanabilir.*
— p. 93, 1 ἔστιν πιστώσασθαι καὶ τὸ ἀδιαίρετον τῆς εὐθείας [nämlich ἡμεῖς, ὑμεῖς, σφεῖς] παρ᾽ Ἴωσιν ἐκ τῶν περὶ Δημόκριτον [68 B 29a], Φερεκύδην, Ἑκαταῖον [FGrHist. 1 F 360 I 45].
7B12DK 7 B 12
Kaynak: Diogenes Laertios I 119 [A 1].
Şunu da söylerdi: tanrılar sofraya thyōros (kurban taşıyıcı) derler.
Diog. I 119 [A 1] ἔλεγέ τε ὅτι οἱ θεοὶ τὴν τράπεζαν θυωρὸν καλοῦσιν.
7B13DK 7 B 13
Kaynak: Philodemos, Dindarlık Üzerine 47a 14, s. 19 Gomperz.
*[Krş. 3 B 5] Kimileri Zeus ile Hera'yı tanrıların babası ve anası sayar; Pin⟨daros⟩ ise ⟨Kybele⟩ İlahisi'nde [fr. 80 Schroeder³] ⟨ana⟩ Kybe⟨le⟩'den söz eder; Syroslu Phere⟨kydes⟩ ise …*
Philod. de piet. 47a 14 p. 19 G. [vgl. 3 B 5] οἱ δὲ Δία καὶ Ἥραν πατέρα καὶ μητέρα θεῶν νομίζουσιν, Πίν⟨δαρος⟩ δ᾽ ⟨ἐκ⟩ Κυβέ⟨λης μ⟩ητρὸς ἐν τῶι ὕμν⟨ωι εἰς⟩ Κυβέ⟨λαν⟩ ματέρα [fr. 80 Schr.³], Φερε⟨κύδης⟩ δ᾽ ὁ ⟨Σύ⟩ριος …
7B13aDK 7 B 13a
Kaynak: Plutarkhos, Ay Yüzü Üzerine 24, 938 B [FGrHist 3 F 177 ⟦?⟧].
Meğer ki, vallahi, Athena'nın yemek yemeyen Akhilleus'a biraz nektar ve ambrosia damlattığı gibi, Athena diye anılan ve gerçekten Athena olan ayın da insanlara her gün ambrosia salıverip onları beslediğini söyleyelim; eski Pherekydes de tanrıların böyle beslendiğini *düşünür.*
Plutarch. de fac. i. orb. lun. 24 p. 938 B εἰ μὴ νὴ Δία φήσομεν, ὥσπερ ἡ Ἀθηνᾶ τῶι Ἀχιλλεῖ νέκταρός τι καὶ ἀμβροσίας ἐνέσταξε μὴ προσιεμένωι τροφήν, οὕτω τὴν σελήνην, Ἀθηνᾶν λεγομένην καὶ οὖσαν, τρέφειν τοὺς ἄνδρας ἀμβροσίαν ἀνιεῖσαν αὐτοῖς ἐφημέριον, ὡς Φερεκύδης ὁ παλαιὸς οἴεται σιτεῖσθαι τοὺς θεούς.
7B14Sahte (UNECHTES)
DK 7 B 14
Kaynak: Ioannes Lydos, Aylar Üzerine II 7.
Pherekydes'in çevresindekiler de ikiliğe cüret (tolma) dediler; ona dürtü ve kanaat da derler, çünkü doğru ve yanlış kanaatte bulunur. Krş. 3 B 26.
Laur. Lyd. de mens. II 7 τόλμαν δὲ καὶ οἱ περὶ Φερεκύδην ἐκάλεσαν τὴν δυάδα καὶ ὁρμὴν καὶ δόξαν καλοῦσιν, ὅτι τὸ ἀληθὲς καὶ ψευδὲς ἐν δόξηι ἐστί. Vgl. 3 B 26.