Kavram
transcendentale
- Latince
- transcendentale
- Almanca
- transzendental
- Fransızca
- transcendantal
- İngilizce
- transcendental
- Türkçe
- transandantal
Gündelik anlamdan felsefi anlama
Skolastikte kategorileri aşan niteliklerdir; Kant'ta nesnelerle değil, onları bilme tarzımızla uğraşan bilgi.
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| 13. yy | Skolastik | Kategorileri aşan belirlenimler | — |
| 18. yy | Kant | Nesneleri a priori bilme tarzımıza ilişkin | Saf Aklın Eleştirisi |
Dönüşüm: Varlığın en genel özelliklerinden bilginin imkân şartlarına.
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Yunanca | — | — |
| Latince | transcendentale | Skolastikte transcendentia: ens, unum, verum, bonum |
| Almanca / Fransızca | transzendental / transcendantal | |
| İngilizce | transcendental |
Türkçe karşılığı
transandantal. Çevrilmeden Türkçeleştirildi; "aşkınsal" da yaygındır. Transzendent "aşkın" ile karıştırılmamalıdır.
Transandantal, deneyimin ötesindeki şey değil, deneyimi mümkün kılan a priori şartlarla ilgili olandır.
Atıf ve kaynak notu
Kant "transzendent" ile "transzendental" arasındaki ayrımı açıkça yapar; ikisi eş anlamlı değildir.
İlgili kavramlar
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: transandantal, transandantalist
Metinlerde işaretlendiği yerler
7 yer · 7 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.
- Kant, Saf Aklın EleştirisiAA03.024
- Kant, İlim Olarak Ortaya Çıkabilecek Her Gelecek Metafiziğe ProlegomenaAA04.279
- Kant, Yargı Gücünün EleştirisiAA05.170
- Kant, Ebedî BarışaAA08.381
- Hegel, Mantık Bilimi12
- Hegel, Felsefî Bilimler Ansiklopedisinin Ana Hatları29
- Nietzsche, Ahlâkın Soykütüğü ÜzerineGM-III-25.1