İçeriğe geç

Kavram

Pronuntiatio

Yunanca
ὑπόκρισις (hypokrisis)
Latince
pronuntiatio; actio
Almanca
Vortrag
Fransızca
action oratoire; prononciation
İngilizce
delivery
Türkçe
sunuş; edâ

Gündelik anlamdan felsefi anlama

Gündelikte "ilan etmek, yüksek sesle söylemek". Retorikte hatibin sesini, soluğunu, yüzünü, bakışını, ellerini, duruşunu ve giysisini konuşmanın anlamına ve duygusuna uydurma sanatı. Quintilianus'ta sunuşun ilk şartı eşitlik, ikincisi çeşitliliktir (11.3.43); ölçüsü konuşmanın kendisininkiyle aynıdır: kusursuz, açık, süslü, yerinde (11.3.30). Hatip bir oyuncu değildir: jest kelimelere değil anlama uyar (11.3.89), en çok ölçü hükmetmelidir (11.3.181).

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
MÖ 4. yy Demosthenes Konuşmada birinci, ikinci ve üçüncü şey (Quintilianus 11.3.6) —
MÖ 4. yy Aristoteles Hypokrisis: sesin büyüklüğü, tonu ve ritmi; henüz sanata bağlanmamıştır (Rhetorike III 1) rhetorike
MÖ 1. yy Cicero Actio "bedenin belagati"; konuşmada tek hükümran (De oratore III, Orator) Cicero, De oratore
MS 90'lar Quintilianus Ses ve jest üzerine en ayrıntılı antik inceleme (XI 3) Quintilianus, Institutio oratoria

Dönüşüm: Tiyatro oyunculuğundan (hypokrisis) hatibin ahlâkî görünüşüne: Quintilianus'ta sunuş, oyuncunun zarafetini ararken "iyi ve ağırbaşlı bir adamın otoritesini" yitirmemelidir (11.3.184); kelimenin Yunancası ise sonraki dillerde "ikiyüzlülük" anlamına kayar.

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Yunanca ὑπόκρισις hypokrinesthai "cevap vermek; rol oynamak" kökünden; tiyatro oyuncusu hypokritēs. Aristoteles Rhetorike III 1'de üslupla birlikte ele alır.
Latince pronuntiatio; actio pronuntiare "dışarı söylemek, ilan etmek"; actio "yapma, dava görme, oyunculuk". Retoriğin beş kısmının sonuncusu (inventio, dispositio, elocutio, memoria, pronuntiatio). Quintilianus 11.3.1: ilk ad sesten, ikincisi jestten alınmıştır; Cicero'ya göre iki kısmı ses (vox) ve harekettir (motus).
Almanca / Fransızca Vortrag / action oratoire
İngilizce delivery

Türkçe karşılığı

sunuş; edâ. telaffuz: yalnız kelimelerin söylenişini verir, jesti dışarıda bırakır. hitabet: bütün sanatın adıdır. sunuş, konuşmanın dinleyicinin önüne konuşunu (ses, yüz, jest, giysi) bütünüyle karşılar; actio için ayrıca edâ (söyleyiş ve tavır) kullanıldı.

"Sunuş" kelimesi konuşmanın hazır bir metnin dışa verilişi olduğunu ima eder; Quintilianus ise sunuşun konuşmanın anlamına kendi gücünü kattığını savunur: "herkes işittiği gibi etkilenir" (11.3.2). "Edâ" bu yaratıcı, oyunculuğa yakın yönü daha iyi taşır.

Atıf ve kaynak notu

Quintilianus iki adı "fark gözetmeden" kullanır (11.3.2); actio aynı zamanda "dava görme" demektir, bu yüzden metinde çoğu yerde bu gündelik anlamda geçer ve bağlanmaz.

İlgili kavramlar

Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: sunuş, Sunuşa, sunuşları

Metinlerde işaretlendiği yerler

4 yer · 4 eser

Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.