İçeriğe geç

Kavram

Peroratio

Yunanca
ἐπίλογος (epilogos); ἀνακεφαλαίωσις (anakephalaiōsis)
Latince
peroratio; epilogus; conclusio; cumulus; enumeratio
Almanca
Redeschluss, Peroratio
Fransızca
péroraison
İngilizce
peroration
Türkçe
sonuç

Gündelik anlamdan felsefi anlama

Gündelikte "sözü bitirmek". Retorikte konuşmanın beşinci ve son kısmı. İki yolu vardır: olaylara dayanan (rerum repetitio, kısa ve figürlerle çeşitlendirilmiş tekrar) ve duygulara dayanan (adfectus) (6.1.1–2). Duygu kısmında davacı yargıcı kışkırtır, savunucu yumuşatır (6.1.9); girişteki görevlere benzer ama "daha serbest ve daha dolgundur" (6.1.9–10). Acındırma hiçbir zaman uzun olmamalıdır, çünkü "hiçbir şey gözyaşından çabuk kurumaz" (6.1.27). Duygu sahnelemesi ters tepebilir: "bu işin ortası yoktur: ya gözyaşını hak eder ya kahkahayı" (6.1.45). Birçok parçalı davalarda ara sonuçlar kullanılır (merikoi epilogoi), ama Quintilianus bunları sonucun parçaları değil türleri sayar (6.1.54–55).

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
MÖ 4. yy Aristoteles epilogos: kazanmak, büyütmek, duygulandırmak, hatırlatmak —
MÖ 1. yy Cicero conclusio: enumeratio, indignatio, conquestio Cicero, De inventione
MÖ 1. yy Cicero sonuçta duygu uyandırmanın hatibin en büyük gücü olduğu Cicero, De oratore
MS 90'lar Quintilianus peroratio: tekrar ve duygu; acıma ve infial; sahnelemenin tehlikeleri Quintilianus, Institutio oratoria III–IV, VI

Dönüşüm: Atina mahkemesinde münadi eliyle kısıtlanan duygu uyandırma (6.1.7), Roma mahkemesinde hatibin en büyük silahı olur; Quintilianus'un zamanında ise imparatorluk düzeni yüzünden en güçlü yol olan "devletin selameti" kozu "neredeyse tamamen ortadan kalkmıştır" (6.1.35).

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Yunanca ἐπίλογος; ἀνακεφαλαίωσις epilogos "sona söylenen söz"; Aristoteles'te (Rhet. III 19) dört işi vardır: dinleyiciyi kendine kazanıp karşı tarafa soğutmak, büyütüp küçültmek, duyguları uyandırmak, hatırlatmak. anakephalaiōsis "başlıklara indirerek tekrar" sonucun olaylara dayanan yarısıdır.
Latince peroratio; epilogus; conclusio; cumulus per-orare "konuşmayı sonuna kadar götürmek". Quintilianus'a göre kimileri cumulus "doruk", kimileri conclusio "kapanış" der (6.1.1); tekrar kısmına bazı Latin yazarlar enumeratio "sayma" der.
Almanca / Fransızca Redeschluss, Peroratio / péroraison
İngilizce peroration

Türkçe karşılığı

sonuç. hâtime: eski yazı geleneğinde kitabın sonu için yerleşmiş, ama konuşmanın duygu yüklü kapanışını anlatmaz. kapanış: conclusio'ya daha yakın. perorasyon: Batı dillerinden alıntı. sonuç konuşmanın kısımları sayılırken (giriş, anlatı, ispat, çürütme, sonuç) doğal okunduğu için seçildi; mantıktaki "sonuç" (conclusio = çıkarım sonucu) ile karışmaması için bağlam gözetilir.

"Sonuç" kelimesi bir akıl yürütmenin vardığı yeri çağrıştırır; Quintilianus'ta ise sonucun asıl gücü akılda değil duygudadır: "belagatin bütün kaynaklarını açmak" burada serbesttir (6.1.51). Attikalılar ve filozoflar sonucu yalnız tekrar olarak kabul ederken, Quintilianus onun ağırlık merkezini acıma ve infial uyandırmaya kaydırır.

Atıf ve kaynak notu

Sonucun iki yolu (olaylar / duygular) ayrımı Helenistik okul retoriğinden gelir; Quintilianus onu devralır ama duygu kısmını kendi mahkeme tecrübesinden örneklerle (Glycon'un çocuğu, kocanın balmumu tasviri) eleştirel olarak işler.

İlgili kavramlar

Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: sonuç, Sonuç kısmı

Metinlerde işaretlendiği yerler

5 yer · 5 eser

Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.