Kavram
matrimonium
- Latince
- matrimonium; commercium sexuale; copula carnalis
- Almanca
- Ehe; Geschlechtsgemeinschaft; Ehevertrag; eheliche Beiwohnung
- Fransızca
- mariage
- İngilizce
- marriage
- Türkçe
- evlilik; cinsel ortaklık; evlilik sözleşmesi; cinsel birleşme
Gündelik anlamdan felsefi anlama
Gündelikte evlilik iki kişinin yasal birlikteliğidir. Kant'ta (Ahlâk Metafiziği, Özel Hukuk § 24–27, AA06.277–280) evlilik, ayni tarzda şahsi hakkın ilk başlığıdır. Cinsel kullanımda insan kendini bir şey yapar; bu, kendi kişisindeki insanlığın hakkına aykırıdır. Bu ancak iki kişinin birbirini karşılıklı kazanmasıyla, böylece her birinin kendini yeniden kazanıp kişiliğini yeniden kurmasıyla mümkün olur. Bu yüzden evlilik sözleşmesi keyfe bağlı değil, insanlık yasası gereği zorunludur ve yalnız tek eşlilikte eşitlik sağlanır. Kazanma ne fiille (facto) ne salt sözleşmeyle (pacto), yasayla (lege) olur; sözleşme cinsel birleşmeyle tamamlanır. Çocuk meydana getirme amacı evliliğin hukuka uygunluğunun şartı değildir.
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| Roma hukuku | — | consensus facit nuptias: evliliği rıza kurar | — |
| Ortaçağ | kanon hukuku | rıza ve copula carnalis; evlilik bir sakrament | — |
| 1797 | Kant | cinsel özelliklere karşılıklı zilyetlik; ayni tarzda şahsi hak | Ahlâk Metafiziği, § 24–27 (AA06.277–280) |
| 1821 | Hegel | evliliği sözleşme altına sokmayı "rezalet" sayar; tözsel ahlâkî ilişki | — |
Dönüşüm: Sakramentten ve rızadan, kişiliği korumak için zorunlu olan karşılıklı bir hukukî zilyetliğe; Hegel'de yeniden sözleşmenin ötesine.
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Latince | matrimonium | mater "ana"dan; coniugium "eşlik" de |
| Almanca | Ehe | Ehe eski Almancada "yasa, hukuk" anlamına da gelir; verehlichen "evlenmek", Eheleute / Verehlichte "eşler / evli olanlar" |
| Fransızca | mariage | — |
| İngilizce | marriage |
Türkçe karşılığı
evlilik. "izdivaç" eskimiş; Concubinat "metreslik", Ehe an der linken Hand "sol el evliliği" (morganatik evlilik)
Kant'ta evlilik bir duygu ya da kurum olarak değil, hukukî bir ilişki olarak tanımlanır: farklı cinsten iki kişinin cinsel özelliklerine ömür boyu karşılıklı zilyet olmak üzere birleşmesi. "Zilyetlik" ve "kazanma" kelimeleri bilerek hukuk dilinden alınmıştır.
Atıf ve kaynak notu
Kant'ın evlilik tanımı (özellikle "zilyetlik" dili ve erkeğin buyurma hakkı) erken dönemden beri, Hegel'den başlayarak eleştirilmiştir.
İlgili kavramlar
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: evlilik, evliliğin, evlilikte, Evlilik
Metinlerde işaretlendiği yerler
6 yer · 6 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.