İçeriğe geç

Kavram

matrimonium

Latince
matrimonium; commercium sexuale; copula carnalis
Almanca
Ehe; Geschlechtsgemeinschaft; Ehevertrag; eheliche Beiwohnung
Fransızca
mariage
İngilizce
marriage
Türkçe
evlilik; cinsel ortaklık; evlilik sözleşmesi; cinsel birleşme

Gündelik anlamdan felsefi anlama

Gündelikte evlilik iki kişinin yasal birlikteliğidir. Kant'ta (Ahlâk Metafiziği, Özel Hukuk § 24–27, AA06.277–280) evlilik, ayni tarzda şahsi hakkın ilk başlığıdır. Cinsel kullanımda insan kendini bir şey yapar; bu, kendi kişisindeki insanlığın hakkına aykırıdır. Bu ancak iki kişinin birbirini karşılıklı kazanmasıyla, böylece her birinin kendini yeniden kazanıp kişiliğini yeniden kurmasıyla mümkün olur. Bu yüzden evlilik sözleşmesi keyfe bağlı değil, insanlık yasası gereği zorunludur ve yalnız tek eşlilikte eşitlik sağlanır. Kazanma ne fiille (facto) ne salt sözleşmeyle (pacto), yasayla (lege) olur; sözleşme cinsel birleşmeyle tamamlanır. Çocuk meydana getirme amacı evliliğin hukuka uygunluğunun şartı değildir.

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
Roma hukuku — consensus facit nuptias: evliliği rıza kurar —
Ortaçağ kanon hukuku rıza ve copula carnalis; evlilik bir sakrament —
1797 Kant cinsel özelliklere karşılıklı zilyetlik; ayni tarzda şahsi hak Ahlâk Metafiziği, § 24–27 (AA06.277–280)
1821 Hegel evliliği sözleşme altına sokmayı "rezalet" sayar; tözsel ahlâkî ilişki —

Dönüşüm: Sakramentten ve rızadan, kişiliği korumak için zorunlu olan karşılıklı bir hukukî zilyetliğe; Hegel'de yeniden sözleşmenin ötesine.

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Latince matrimonium mater "ana"dan; coniugium "eşlik" de
Almanca Ehe Ehe eski Almancada "yasa, hukuk" anlamına da gelir; verehlichen "evlenmek", Eheleute / Verehlichte "eşler / evli olanlar"
Fransızca mariage —
İngilizce marriage

Türkçe karşılığı

evlilik. "izdivaç" eskimiş; Concubinat "metreslik", Ehe an der linken Hand "sol el evliliği" (morganatik evlilik)

Kant'ta evlilik bir duygu ya da kurum olarak değil, hukukî bir ilişki olarak tanımlanır: farklı cinsten iki kişinin cinsel özelliklerine ömür boyu karşılıklı zilyet olmak üzere birleşmesi. "Zilyetlik" ve "kazanma" kelimeleri bilerek hukuk dilinden alınmıştır.

Atıf ve kaynak notu

Kant'ın evlilik tanımı (özellikle "zilyetlik" dili ve erkeğin buyurma hakkı) erken dönemden beri, Hegel'den başlayarak eleştirilmiştir.

İlgili kavramlar

Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: evlilik, evliliğin, evlilikte, Evlilik

Metinlerde işaretlendiği yerler

6 yer · 6 eser

Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.