İçeriğe geç

Kavram

contractus

Latince
contractus; pactum; promissum / acceptatio; oblatio / approbatio; translatio
Almanca
Vertrag; Versprechen / Annehmung; Angebot / Billigung; Übertragung; Veräußerung
Fransızca
contrat
İngilizce
contract
Türkçe
sözleşme; vaat / kabul; teklif / onay; devir; temlik

Gündelik anlamdan felsefi anlama

Gündelikte sözleşme iki tarafın anlaşmasıdır. Kant'ta (Ahlâk Metafiziği, Özel Hukuk § 18–21, AA06.271–) sözleşme, birinin kendisinin olanının ötekine geçtiği, iki kişinin birleşik seçme iradesinin edimidir. Her sözleşmede iki hazırlayıcı (teklif, onay) ve iki kurucu (vaat, kabul) edim vardır. Vaat ile kabul zamanda ardışık olduğundan sözleşmenin imkânı ancak transandantal bir dedüksiyonla, intelligibl zilyetlik (possessio noumenon) kavramıyla kurulur. Sözleşmeyle kazanılan şey, ötekinin vaadi, yani onun seçme iradesinin nedenselliğidir; bu yüzden sözleşmeden doğan hak şahsi haktır, ayni hak değil.

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
Roma hukuku Gaius stipulatio; sözlü sözleşmenin şekil şartları —
1625 Grotius vaadin bağlayıcılığı tabiî hukuka dayanır —
1783 Mendelssohn Kudüs: vaadin bağlayıcılığını ispat girişimi —
1797 Kant sözleşme yoluyla kazanmanın transandantal dedüksiyonu; vaadi tutma vazifesi ispatlanamaz bir postulattır Ahlâk Metafiziği, § 18–20 (AA06.271–274)

Dönüşüm: Şekil şartlarıyla (el sıkışma, saman çöpü kırma) güvenceye alınan empirik bir uzlaşmadan, iradelerin intelligibl birliğine.

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Latince contractus / pactum con-trahere "bir araya çekmek"; pacisci "anlaşmak" (pacta sunt servanda)
Almanca Vertrag vertragen "uzlaşmak"; Paciscenten "akit taraflar"
Fransızca contrat —
İngilizce contract

Türkçe karşılığı

sözleşme. hukuk dilinde yerleşik; "akit" eski ve dar; "mukavele" eskimiş. schließen "akdetmek"

Kant'ta sözleşme, iki iradenin zamanda birbirini izleyen beyanlarının toplamı değil, "tek bir ortak irade"dir; vaat ile kabulün "aynı anda" olması empirik değil intelligibl bir aynı andalıktır.

Atıf ve kaynak notu

Kant'ın Mendelssohn eleştirisi, vaadi tutma vazifesinin teorik olarak ispatlanamayacağı, kategorik emperatif olarak doğrudan kavrandığı tezine dayanır.

İlgili kavramlar

Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: sözleşme, sözleşmelerin

Metinlerde işaretlendiği yerler

5 yer · 5 eser

Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.