İçeriğe geç

Kavram

possessio

Latince
possessio; possessio noumenon / phaenomenon; detentio "elde bulundurma"
Almanca
Besitz; intelligibler / empirischer Besitz; Inhabung; Besitzer
Fransızca
possession
İngilizce
possession
Türkçe
zilyetlik; zilyet

Gündelik anlamdan felsefi anlama

Gündelikte zilyetlik bir şeyi elde bulundurmaktır. Kant'ta (Ahlâk Metafiziği, Özel Hukuk § 1–7, AA06.245–) zilyetlik genel olarak kullanımın imkânının sübjektif şartıdır. Dış bir şeyin "benim" olabilmesi için elde bulundurmasız (detentio olmadan) bir zilyetliğin, yani intelligibl zilyetliğin (possessio noumenon) mümkün olması gerekir; empirik zilyetlik ise yalnızca görünüşteki zilyetliktir (possessio phaenomenon). "Dış benim ve senin olan nasıl mümkündür?" sorusu, "a priori sentetik bir hukuk önermesi nasıl mümkündür?" sorusuna dönüşür.

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
Roma hukuku Gaius, Digesta possessio (fiilî hâkimiyet) ile dominium (mülkiyet) ayrımı —
1690 Locke emekle edinme; ortak toprağın özel zilyetliğe geçişi —
1797 Kant intelligibl zilyetlik; pratik aklın hukukî postulatı Ahlâk Metafiziği, Özel Hukuk § 1–7 (AA06.245–)

Dönüşüm: Fizikî hâkimiyetten akla dayanan bir hukukî ilişkiye: Kant'ta zilyetlik kişi ile şey arasında değil, bir şey bakımından kişiler arasındaki bir ilişkidir.

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Latince possessio potis + sedere "efendi olarak oturmak"; Roma hukukunda mülkiyetten (dominium) ayrı fiilî hâkimiyet
Almanca Besitz besitzen "üzerinde oturmak"; Kant'ta Inhabung (detentio) "elde bulundurma" ondan ayrılır
Fransızca possession —
İngilizce possession

Türkçe karşılığı

zilyetlik. Türk medenî hukukunda Besitz'ın yerleşik karşılığı; "sahiplik" mülkiyetle karışır. Besitzer "zilyet", Besitzung "zilyetliğe alma", Inhaber "elinde bulunduran"

Kant'ın asıl meselesi elde tutmadan (fizikî zilyetlik) bağımsız bir "akıl zilyetliği"dir. "Sahiplik" demek bu ayrımı mülkiyete kaydırırdı; "zilyetlik" hukuk dilindeki fiilî hâkimiyet anlamını korur ve Kant'ın intelligibl zilyetlik kavramını ondan ayırmayı mümkün kılar.

Atıf ve kaynak notu

Kant, Eleştiri'nin noumenon / phaenomenon ayrımını burada hukuka taşır; ama nesnenin kendisi görünüş olarak değil, "kendinde şey" olarak ele alınır, çünkü mesele bilgi değil seçme iradesinin pratik belirlenmesidir.

İlgili kavramlar

Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: zilyetlik, zilyetliğine

Metinlerde işaretlendiği yerler

3 yer · 3 eser

Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.