İçeriğe geç

Kavram

compassio

Yunanca
eleos (ἔλεος)
Latince
compassio, misericordia
Almanca
Mitleid, Mitleiden
Fransızca
pitié, compassion
İngilizce
compassion, pity
Türkçe
acıma

Gündelik anlamdan felsefi anlama

Gündelikte başkasının acısına üzülmek. Schopenhauer'da her türlü ahlâklı eylemin tek kaynağı. Nietzsche'de (Deccal § 7) güç duygusunu azaltan, acıyı çoğaltan, seçilimin kanununu bozan "depresif" bir duygu; nihilizmin pratiği ve Hıristiyanlığın temel değeri.

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
Antik Aristoteles tragedyanın uyandırdığı ve arındırdığı duygu —
1840 Schopenhauer ahlâkın temeli —
1888 Nietzsche hayat karşıtı, depresif duygu; nihilizmin pratiği Deccal § 2, 7

Dönüşüm: Tragedyada arındırılacak bir duygudan Hıristiyan-Schopenhauerci ahlâkta en yüksek fazilete; Nietzsche'de değer işareti yeniden tersine çevrilir.

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Yunanca eleos Aristoteles'in tragedya tarifinde phobos "dehşet" ile birlikte
Latince compassio, misericordia com- + pati "birlikte acı çekmek": Almanca Mit-leid'in birebir karşılığı; misericordia "yüreği sefile açık olmak"
Almanca / Fransızca Mitleid, Mitleiden Deccal § 2, 7; Schopenhauer'da ahlâkın temeli; Mitleiden der That "eylemle acıma"
İngilizce compassion, pity

Türkçe karşılığı

acıma. "Merhamet" (clementia) bağışlayıcı bir üstünlük ve erdem havası taşır; "şefkat" sevgiye yakındır; Nietzsche'nin kastettiği, başkasının acısıyla duygulanıp ona katılmaktır, bu yüzden düz ve sert "acıma" seçildi.

"Merhamet" dersek Nietzsche'nin saldırısı bir erdeme yöneliyormuş gibi okunur; "acıma" onun gördüğü fizyolojik yanı, acının bulaşıcılığını ve kuvvet kaybını öne çıkarır.

Atıf ve kaynak notu

Latince not adı düzen içindir; tartışılan terim Almanca Mitleid'dir.

İlgili kavramlar

Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: acıma, acımada, Acımanın

Metinlerde işaretlendiği yerler

6 yer · 6 eser

Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.