Kavram
compassio
- Yunanca
- eleos (ἔλεος)
- Latince
- compassio, misericordia
- Almanca
- Mitleid, Mitleiden
- Fransızca
- pitié, compassion
- İngilizce
- compassion, pity
- Türkçe
- acıma
Gündelik anlamdan felsefi anlama
Gündelikte başkasının acısına üzülmek. Schopenhauer'da her türlü ahlâklı eylemin tek kaynağı. Nietzsche'de (Deccal § 7) güç duygusunu azaltan, acıyı çoğaltan, seçilimin kanununu bozan "depresif" bir duygu; nihilizmin pratiği ve Hıristiyanlığın temel değeri.
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| Antik | Aristoteles | tragedyanın uyandırdığı ve arındırdığı duygu | — |
| 1840 | Schopenhauer | ahlâkın temeli | — |
| 1888 | Nietzsche | hayat karşıtı, depresif duygu; nihilizmin pratiği | Deccal § 2, 7 |
Dönüşüm: Tragedyada arındırılacak bir duygudan Hıristiyan-Schopenhauerci ahlâkta en yüksek fazilete; Nietzsche'de değer işareti yeniden tersine çevrilir.
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Yunanca | eleos | Aristoteles'in tragedya tarifinde phobos "dehşet" ile birlikte |
| Latince | compassio, misericordia | com- + pati "birlikte acı çekmek": Almanca Mit-leid'in birebir karşılığı; misericordia "yüreği sefile açık olmak" |
| Almanca / Fransızca | Mitleid, Mitleiden | Deccal § 2, 7; Schopenhauer'da ahlâkın temeli; Mitleiden der That "eylemle acıma" |
| İngilizce | compassion, pity |
Türkçe karşılığı
acıma. "Merhamet" (clementia) bağışlayıcı bir üstünlük ve erdem havası taşır; "şefkat" sevgiye yakındır; Nietzsche'nin kastettiği, başkasının acısıyla duygulanıp ona katılmaktır, bu yüzden düz ve sert "acıma" seçildi.
"Merhamet" dersek Nietzsche'nin saldırısı bir erdeme yöneliyormuş gibi okunur; "acıma" onun gördüğü fizyolojik yanı, acının bulaşıcılığını ve kuvvet kaybını öne çıkarır.
Atıf ve kaynak notu
Latince not adı düzen içindir; tartışılan terim Almanca Mitleid'dir.
İlgili kavramlar
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: acıma, acımada, Acımanın
Metinlerde işaretlendiği yerler
6 yer · 6 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.