İçeriğe geç

Kavram

Aufklärung

Almanca
Aufklärung, aufklären
Fransızca
Lumières, éclaircissement
İngilizce
enlightenment
Türkçe
Aydınlanma; aydınlanmak

Gündelik anlamdan felsefi anlama

Gündelikte bir şeyi açıklığa kavuşturmak, birini bir konuda bilgilendirmek. Felsefî anlamda: aklın kendi başına kullanılması, otoritelerden ve önyargılardan kurtuluş (Kant). Nietzsche İnsanca, Pek İnsanca'yı Voltaire'e ithaf ederek Aydınlanma'yı sürdürmeyi üstlenir; § 237'de Rönesans'ın olumlu güçlerini Alman Reformu'nun geciktirdiğini, Luther yakılsaydı "Aydınlanma'nın şafağının" daha erken doğacağını söyler. Sonraki eserlerinde Aydınlanma'nın ahlâkî iyimserliğine de şüpheyle bakar.

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
1784 Kant insanın kendi suçu olan ergin olmayışından çıkışı; aklın kamusal kullanımı Aydınlanma Nedir?
1878 Nietzsche Rönesans'ın mirası, hür tinin sürdürmesi gereken iş; Reform'un geciktirdiği İnsanca, Pek İnsanca I

Dönüşüm: Kant'ta bir cesaret ve olgunlaşma çağrısı; Nietzsche'de hür tinin tarihsel soykütüğünün bir halkası, sonra da eleştirisinin nesnesi.

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Yunanca — Yunancada doğrudan karşılığı yoktur
Latince — Not adı Almanca tutuldu; Latince illuminatio Dionysios'un "aydınlanma"sına ayrılmıştır (illuminatio) ve çağın adı değildir
Almanca / Fransızca Aufklärung, aufklären; Fr. Lumières, éclaircissement Kant, "Aydınlanma Nedir?" (1784); Nietzsche, İnsanca, Pek İnsanca I § 237 ("Aydınlanma'nın şafağı"), § 26, § 463
İngilizce enlightenment

Türkçe karşılığı

Aydınlanma; aydınlanmak. Çağın ve hareketin adı olarak büyük harfle "Aydınlanma"; süreç anlamında küçük harfle "aydınlanma". "Tenvir" ve "ışıklanma" kullanılmaz; "aydınlatma" yalnız fiilin geçişli kullanımında

Aufklärung hem bir çağın adı hem de bir sürecin adıdır: Kant'ta insanın kendi suçu olan ergin olmayışından çıkışı (minorennitas), yani bir yapma ve cesaret işi. Türkçe "Aydınlanma" ışık imgesini korur; ama Almanca kelimedeki "berraklaştırma, açıklığa kavuşturma" (klären) yanı Türkçede zayıflar.

Atıf ve kaynak notu

Not adı Almanca kelimedir; Latince illuminatio ayrı bir kavramdır (Dionysios).

İlgili kavramlar

Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: Aydınlanma, aydınlanma, aydınlanmanın, Aydınlanma'nın, Aydınlanma'ya

Metinlerde işaretlendiği yerler

7 yer · 6 eser

Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.