Kavram
spiritus liber
- Latince
- spiritus liber
- Almanca
- freier Geist, Freigeist, Freigeisterei
- Fransızca
- libre penseur, esprit libre
- İngilizce
- free spirit
- Türkçe
- hür tin; hür tinli
Gündelik anlamdan felsefi anlama
Gündelikte dinî ve geleneksel otoriteye bağlı olmayan, "serbest düşünen" kişi. Nietzsche'de (İnsanca, Pek İnsanca I, Önsöz 2–7) bir tipin adı: Önce bağlı tin vardır; büyük kopuş onu sarsar, "her şey sahte değil mi?" sorusu ve yalnızlık gelir; uzun bir iyileşmeden sonra tin "yeniden hayata yaklaşır", her şeyi perspektifiyle görmeyi, rütbe sırasını kavramayı öğrenir. Hür tin bir varılmış hâl değil, kendi kendini kazanma yoludur; Nietzsche onları "icat ettiğini", ama "geldiklerini gördüğünü" söyler.
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| 17.–18. yy | İngiliz free-thinkers, Fransız libres penseurs | vahiy ve kilise otoritesinden bağımsız akıl | — |
| 1878/1886 | Nietzsche | büyük kopuştan geçip kendini kazanan tin tipi | İnsanca, Pek İnsanca I |
| 1886 | Nietzsche | "biz hür tinler": geleceğin filozoflarının öncüleri; modern "serbest düşünürler"den ayrılır | İyinin ve Kötünün Ötesinde |
Dönüşüm: Bir din eleştirisi etiketinden bir yaşama ve iyileşme tarzının adına; dışa karşı hürriyetten kendi bağlarına karşı hürriyete.
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Yunanca | — | antik bir karşılığı yoktur |
| Latince | spiritus liber | not adı düzen içindir; liber "hür", spiritus burada Almanca Geist'ın karşılığı |
| Almanca / Fransızca | freier Geist, Freigeist; Fr. libre penseur, esprit libre | İnsanca, Pek İnsanca I, Önsöz 2 ("hür tinleri icat ettim"); kitabın alt başlığı "Hür Tinler İçin Bir Kitap" |
| İngilizce | free spirit |
Türkçe karşılığı
hür tin; hür tinli. Geist projede "tin" olduğu için "özgür ruh" ya da "serbest düşünür" seçilmedi; Freigeist (kişi) "hür tinli", Freigeisterei "hür tinlilik"; gebundener Geist "bağlı tin" ayrıca bağlanmaz
- yüzyılın Freigeist'ı (Fr. libre penseur) kiliseden bağımsız düşünen, çoğu zaman dinsiz kişidir. Nietzsche terimi bu dar anlamdan kurtarır: hür tin önce "büyük kopuş"u yaşayan, bütün bağlarından, vazifelerinden ve hürmetlerinden kopan, sonra hastalık ve yalnızlıktan geçerek yeniden sağlığa varan tindir. "Serbest düşünür" bu ikinci, varoluşsal anlamı kaybettirir; "hür tin" hem kişiyi hem bir tin hâlini taşıyabildiği için seçildi.
Atıf ve kaynak notu
Latince not adı düzen içindir; terim Nietzsche'nin Almanca freier Geist'ıdır ve kendisi onu 18. yüzyılın Freigeist'ından ayırır.
İlgili kavramlar
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: hür tinleri, hür tini
Metinlerde işaretlendiği yerler
2 yer · 2 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.