İçeriğe geç

Kavram

perspectivismus

Latince
perspectivismus (yeni Latince; *perspicere* "içinden bakmak, iyice görmek")
Almanca
Perspektivismus
Fransızca
perspectivisme
İngilizce
perspectivism
Türkçe
perspektivizm; perspektif

Gündelik anlamdan felsefi anlama

Gündelikte perspektif, bir şeye bakılan yer ya da görüş açısıdır. Leibniz'de her monad evreni kendi bakış noktasından yansıtır. Nietzsche'de ise bakış noktası bir hayatın çıkarına bağlıdır: "İnsan sürüsünün, türün çıkarına ne kadarı faydalıysa o kadarını biliriz" (§ 354). Görüş açısı dışında bir "kendinde şey" bilgisi yoktur.

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
1714 Leibniz her monad evreni kendi bakış noktasından yansıtır Monadoloji § 57
1887 Nietzsche bilinç ve bilgi sürü perspektifidir; perspektif dışında bilgi yoktur Şen İlim § 354, § 374

Dönüşüm: Evreni yansıtan bakış noktasından (Leibniz), hayatın ihtiyacından doğan ve dünyayı yorumlayan bakış noktasına.

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Latince perspectiva ortaçağ optiği (ars perspectiva); perspicere fiilinden
Almanca / Fransızca Perspektivismus / perspectivisme Nietzsche, Şen İlim § 354: "benim anladığım biçimiyle asıl fenomenalizm ve perspektivizm"
İngilizce perspectivism

Türkçe karşılığı

perspektivizm. "bakış açıcılık" yerleşmediği için alıntı kelime; Perspektive "perspektif", Gesichtspunkt "bakış noktası"

Nietzsche'de perspektivizm "herkesin görüşü kendine" görecikliği değil, bilginin her zaman bir ihtiyacın ve bir hayatın bakış noktasından kurulduğu tezidir. § 354'te bilinç bile bir "sürü perspektifidir": bilince çıkan her şey genelleşir, işarete dönüşür.

Atıf ve kaynak notu

Kelime Nietzsche'de yayımlanmış eserlerde yalnız birkaç kez geçer; "perspektivizm" adıyla anılan görüşün büyük kısmı İyinin ve Kötünün Ötesinde ve Ahlâkın Soykütüğü (III 12) ile notlardadır.

İlgili kavramlar

Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: perspektivizm, perspektif olanı, perspektifli

Metinlerde işaretlendiği yerler

3 yer · 3 eser

Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.