Kavram
arithmetica
- Yunanca
- ἀριθμητική (arithmētikē)
- Latince
- arithmetica
- Almanca
- Arithmetik
- Fransızca
- arithmétique
- İngilizce
- arithmetic
- Türkçe
- aritmetik
Gündelik anlamdan felsefi anlama
Gündelik "hesap" değildir; sayıların tabiatını ve türlerini (çift, tek, asal, bileşik) inceleyen teorik ilimdir.
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| MÖ 4. yy | Platon | hesap değil, sayıların saf bilimi; ruhu yukarı çeken ilim | — |
| 1.–2. yy | Nikomakhos | kendi başına niceliğin ilmi; dört ilmin anası | — |
| 6. yy | Boethius | kendi başına çokluğun incelenmesi; ilk öğrenilecek ilim, Tanrı'nın aklındaki örnek | De arithmetica I 1 |
Dönüşüm: Bir hesap becerisinden, varlığın düzeninin ilk örneğini bilen ilme.
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Yunanca | ἀριθμητική (arithmētikē) | arithmos "sayı" |
| Latince | arithmetica | Yunanca kelimenin Latince yazımı |
| Almanca / Fransızca | Arithmetik / arithmétique | |
| İngilizce | arithmetic |
Türkçe karşılığı
aritmetik. rakip karşılıklar: sayı bilimi (açık ama terim değil), hesap (logistikē, Platoncu ayrımı siler). "Aritmetik" yerleşik kelimedir
"Hesap" denirse sayıların tabiatının incelenmesi, pratik işlemle karışır.
Atıf ve kaynak notu
Boethius'un önceliği ontolojiktir: Aritmetik kaldırılırsa geometri, musiki ve astronomi kalkar; tersi geçerli değildir. Bu, Aristotelesçi "tabiatça önce" ölçütünün uygulanmasıdır (prius).
İlgili kavramlar
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: aritmetik, aritmetiğin, aritmetiktir
Metinlerde işaretlendiği yerler
6 yer · 6 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.