İçeriğe geç
Fragmanlar

Demokritos · Fragmanlar

Sahte Fragmanlar — II. Başka Sahte Yazılar (SONSTIGES UNECHTES)

68B300Okuma notu (bu kısım için): B 300 tek bir girdi değil, DK'nın Mendesli Bolos'un Demokritos adıyla dolaşan yazıları üzerine topladığı 1–20 numaralı tanıklık ve alıntı dizisidir (4a, 7a, 13a ekleriyle). DK bu kısımda aralıklı dizgi (Sperrdruck) kullanmaz; nakleden yazarların sözleri italik, yalnızca Bolos'a ya da Sahte-Demokritos'a doğrudan yüklenen sözler, reçeteler ve öğretiler düz metindir. DK'nın yalnızca Almanca özetlediği numaralar (8, 9, 10'un başı, 12'nin başı, 15, 18'in bağlantı cümleleri, 19'un girişi) "DK'nın notu" olarak italik verilmiştir.

DK 68 B 300

Başlık girdisi — DK, Bolos'un yazıları için; krş. DK bölüm 78 (Bolos).

Bolos: El İşleri (Kheirokmēta) ve Tabiat İlaçları (Physika dynamera) (Doğal Yakınlıklar ve Karşıtlıklar Üzerine).

*Karş. bölüm 78.*

68B300
  1. ΒΩΛΟΥ ΧΕΙΡΟΚΜΗΤΑ und ΦΥΣΙΚΑ ΔΥΝΑΜΕΡΑ (ΠΕΡΙ ΣΥΜΠΑΘΕΙΩΝ ΚΑΙ ΑΝΤΙΠΑΘΕΙΩΝ). Vgl. c. 78. [Aparat (özet): 14 Nil deltasındaki Mendesli Bolos üzerine (Kallimakhos'a göre) krş. Müller FHG II 25; Diels, Berl. Sitz. Ber. 1891, 393; Maass, Aratea s. 225; Oder, Rhein. Mus. 45 (1890) 70 vd., 48, 1; Weidlich, Sympathie in der antiken Litteratur; Diels, Antike Technik³ s. 127 vd.; M. Wellmann, Abh. d. Berl. Ak. 1921, 4 (Georgika üzerine), 1928, 7 (Physika üzerine), 9 vd. Bolos-Demokritos, Aphrodisiaslı Ksenokrates aracılığıyla Plinius'un 20–30. ve 34–37. kitaplarına, Krateuas [B 300, 4a] aracılığıyla farmakoloji yazınına, Skepsisli Metrodoros aracılığıyla mirabilia (şaşılası şeyler) kitaplarına, Cassius Dionysius aracılığıyla Geoponika'ya, Poseidonios aracılığıyla Seneca'ya vb. ulaşmıştır; bu kaynak sorunlarını Wellmann ayrıntılı olarak ele alır; krş. ayrıca Wellmann'ın ölümünden sonra yayımlanan Marcellus v. Side, Philol. Suppl. XXVII 2 s. 6 vd. — Χειρόκμητα, E. H. F. Meyer'e göre "elle tutulurlar" diye açıklanamaz (krş. B 300, 2). Çıkış noktası Suda'nın Zosimos maddesidir: Χημευτικὰ πρὸς Θεοσεβίαν τὴν ἀδελφὴν (ἔστι δὲ κατὰ στοιχεῖον ἐν βιβλίοις κη, ἐπιγράφεται δὲ ὑπό τινων Χειρόκμητα) ["Kız kardeşi Theosebeia'ya Kimya Yazıları (alfabetik sırayla 28 kitapta; kimilerince Kheirokmēta başlığıyla anılır)"]. Imouth (= Imhotep = Asklepios) da denen bu kitaptan Süryanice büyük parçalar kalmıştır; orada IX. kitabın girişinde (Berthelot, Chimie au moyen âge II 239) "elle yapılan ve Χειρότμητα (sic) denen işlemler"den söz edilir. Demek ki Χειρόκμητα, Φυσικά (δυναμερά)'nın karşıtıdır; kehanette de temelde yatan bu ikili bölüm (Stephanides'in gördüğü gibi) Aristoteles, Fizik B 1, 192b 8–30'a (orada χειροκμήτων) dayanır. Wellmann: "Kheirokmēta, Plinius N. H. 20–28, 32'den (kısmen Demokritosçu Apollodoros'tan, kısmen Anaksilaos ya da Apion'dan), Razi'nin Livre des Propriétés'sinden (İbn el-Baytar'da; kaynağı Apollonios) ve Sevilla'da 1131'de ölen Arap İbn Zuhr'un aynı adlı yapıtından yeniden kurulmalıdır." Δυναμερόν (araç, ilaç) antik materia medica'da sık bir başlıktır; krş. Promotos (Rohde, Kl. Schr. I 380; Wellmann, Berl. Sitz. Ber. 1908, 772), Nikolaos Myrepsos'un Dynameron'u (Yunancası henüz yayımlanmadı). DK s. 210 başlık satırı PDF'ten doğrulandı.]

68B300-1DK 68 B 300, 1

Kaynak: Suda, "Bolos" maddesi.

Bolos, Mendesli, Pythagorasçı. [Yazıları:] Tarih Anlatılarının Okunmasından Bizi Dikkate Götüren Şeyler Üzerine; Şaşılası Şeyler Üzerine; Tabiat İlaçları — içinde şunlar vardır: Doğal Yakınlıklar ve Karşıtlıklar Üzerine … taşlar, alfabetik sırayla; Güneşten, Aydan, Ayı Takımyıldızından, Kandilden ve Gökkuşağından Alınan İşaretler Üzerine. Başka bir kaynaktan: Bolos Demokritos, filozof. Araştırma; Hekimlik Sanatı *(kimi tabiat yardımcılarından elde edilen tabiî tedavileri içerir).*

68B300-1
  1. Suid. Βῶλος Μενδήσιος Πυθαγόρειος. Περὶ τῶν ἐκ τῆς ἀναγνώσεως τῶν ἱστοριῶν εἰς ἐπίστασιν ἡμᾶς ἀγόντων, Περὶ θαυμασίων, Φυσικὰ δυναμερά· ἔχει δὲ Περὶ συμπαθειῶν καὶ ἀντιπαθειῶν … λίθων κατὰ στοιχεῖον, Περὶ σημείων τῶν ἐξ ἡλίου καὶ σελήνης καὶ ἄρκτου καὶ λύχνου καὶ ἴριδος. Aus anderer Quelle Βῶλος Δημόκριτος φιλόσοφος. Ἱστορίαν καὶ Τέχνην ἰατρικήν (ἔχει δὲ ἰάσεις φυσικὰς ἀπό τινων βοηθημάτων τῆς φύσεως). [Aparat (özet): 1 Wellmann: "İskenderiyeli Yeni-Pythagorasçıların (İÖ 3. yy) öğretisi Diogenes VIII 24 ile Iosephos ve Philon'un, Yahudi toprağına aktarılmış bir Yeni-Pythagorasçılık olan Essenîlik üzerine bildirimlerinden yeniden kurulmalıdır; Poseidonios ve Hermes yazılarının yazarları ondan beslenmiştir. Bolos'un 'Bizi dikkate götüren şeyler üzerine' yazısından alıntılar Apollonios'un Şaşılası Öyküler'indedir"; ama krş. Kroll, Herm. 69 (1934) 231. 2 Wellmann: "Şaşılası Şeyler Üzerine ile büyük olasılıkla Kheirokmēta kastedilir." 3 ἀντιπαθειῶν ⟨ζῴων, φυτῶν,⟩ λίθων Wellmann; Λίθων κατὰ στοιχεῖον sc. κατάλογος daha önce Diels. Wellmann'a göre Karşıtlıklar kitabı Plutarkhos'ta (Didymos), Pamphilos'un Physika'sında (Ailianos, Hayvanların Doğası I 35 vd. vb.; Geoponika XV 1, Anatolios'tan), Neptunalios'un Karşıtlıklar Üzerine'sinde (ondan Tatianos ve Ambrosius), Dioskurides'te (Krateuas–Niger'den), Plinius 20–30, 32'de (Ksenokrates–Anaksilaos'tan), Hermes'in Koiranides'inde, Aelius Promotus'ta, Iulius Africanus ve Didymos'ta, Theodorus Priscianus, Marcellus Empiricus, Trallesli Aleksandros ve Aetios'ta, Araplarda Razi, İbn el-Baytar ve İbn Sina'da görülür; İbn Sina üzerinden Albertus Magnus'a, Sahte-Albertus'un De mirabilibus mundi'sine ve Megenbergli Konrad'a ulaşmıştır; Physika'nın Doğa Araştırması (Historia physikē) ile özdeş olma olasılığı vardır. (DK s. 212) 1 ἴριδος krş. 31 B 50. 2 Δημόκριτ⟨ειος⟩ Diels (Holsten gibi), B 300, 4 ve II 251, 21 vd.'ye göre; ⟨ὁ καὶ⟩ Δημόκριτος diye anlar Flach, Wellmann da (Abh. Ak. 1921, 16) benzer biçimde "Bolos Demokritos" çifte adını benimser; karşı: Kroll a.y. s. 229. Wellmann: "Ἱστορίαν'a (krş. B 299c) φυσικήν eklenmelidir; örnek B 7 [= B 300, 7a]. Ailianos, Gazzeli Timotheos ve Physiologos en son kertede ondan beslenmiştir." DK s. 211 PDF'ten doğrulandı.]

68B300-2DK 68 B 300, 2

Kaynak: Vitruvius IX 1, 14; Plinius, Tabiat Tarihi XXIV 160 (167).

Vitruvius: Demokritos'un Tabiat Üzerine ciltlerine ve Kheirokmēta başlıklı notuna da hayranım; o eserde denediği şeyleri yumuşak mumla mühürlemek için bir yüzük de kullanırdı.

Plinius: Kheirokmēta'nın Demokritos'a ait olduğu kesindir; ama Pythagoras'tan sonra mag'ların en hevesli öğrencisi olan o adam bu eserde ne kadar daha şaşırtıcı şeyler anlatır! Örneğin aglaophotis otu: olağanüstü rengi yüzünden insanların hayranlığından adını almış; Arabistan'ın mermerlerinde, Pers tarafında yetişirmiş, bu yüzden ona marmaritis de denirmiş. Mag'lar tanrıları çağırmak istediklerinde onu kullanırlarmış. (167) Onun izleyicisi Apollodoros [karş. aşağıda bölüm 74] bunlara aeschynomene *otunu ekledi.*

68B300-2
  1. Vitruv. IX 1, 14 admiror etiam Democriti De rerum natura volumina et eius commentarium quod inscribitur Χειροκμήτων, in quo etiam utebatur anulo, ⟨ut⟩ signaret cera molli quae esset expertus. Plin. N. H. XXIV 160 Democriti certe Chirocmeta esse constat; at in his ille post Pythagoram magorum studiosissimus quanto portentosiora tradit! ut aglaophotim herbam quae admiratione hominum propter eximium colorem acceperit nomen, in marmoribus Arabiae nascentem Persico latere, qua de causa et marmaritim vocari. hac magos uti, cum velint deos evocare. (167) adiecit his Apollodorus adsectator eius [vgl. unten c. 74] herbam aeschynomenen. [Aparat (özet): 5 Χειροτομητῶν el yazmaları: düzeltme Salmasius. 6 ⟨ut⟩ … expertus Rose–Salmasius: signarebur amollicie est expertus el yazmaları; Diels: "Onay işareti olarak kendi bulduğu, denenmiş reçetelerin yanına mührünü (paraplasma) basardı; bu elbette önsözde duruyordu." 7 chirocineta ya da ethirocmeta el yazmaları: düzeltme Salmasius. 8 ut Mayhoff. 10 Persico latere] Wellmann: "Pers sınırında"; Wellmann, Cambridge'deki Süryanice bir el yazmasından bir parçayı buraya bağlar (Berthelot II 280, n. 17): "Demokritos dedi ki: İskenderiye'de ve Mısır'da Aphrodite denen bir ağaç vardır; yapraklarını çiğneyip tırnağına koyarsan tırnak zincifre gibi boyanır." 11 Wellmann: "Burada adı geçen Demokritosçu Apollodoros (Trallesli Aleksandros'un andığı Demokritosçu Theognostos gibi Bolos'un izleyicisi), büyü eğilimli bir botanik yazısının yazarıdır ve Tiberius döneminde yaşamıştır; yazısı Plinius'tan yeniden kurulabilir."]

68B300-3DK 68 B 300, 3

Kaynak: Columella, Tarım Üzerine VII 5, 17; XI 3, 53; 61; 64.

Columella: Ama Mısır soyundan anılmaya değer bir yazar olan Mendesli Bolos — Yunanca Kheirokmēta denen uydurmaları yanlış olarak Demokritos adıyla dolaşır — bu hastalık [kabarcık, yılancık] yüzünden koyunların sırtlarına sık sık ve dikkatle bakmayı öğütler; öyle ki birinde böyle bir kusur görülürse hemen ahırın eşiğinde bir çukur kazmalı, kabarcıklı hayvanı canlı canlı sırtüstü gömmeli ve bütün sürünün gömülenin üstünden geçmesine izin vermeli; çünkü böyle yapılınca hastalık kovulurmuş.

(XI 3, 53) Biz ise bunun daha az zahmetle yapıldığını Mısır soyundan Mendesli Bolos'ta okuduk; o şunu öğütler: bahçelerde güneşli ve gübreli bir yere bir sıra çakşır otu (ferula), bir sıra böğürtlen dikmeli; sonra ekinoks geçince bunları toprağın biraz altından kesmeli vb. (61) Demokritos gibi bazı eski yazarlar bütün tohumları damkoruğu (sedum) denen otun suyuyla ilaçlamayı ve aynı çareyi küçük zararlılara karşı da kullanmayı öğütler. (64) Ama Demokritos, Yunanca başlığı Karşıtlıklar Üzerine (Peri antipathōn) olan kitabında, aybaşı gören bir kadın saçları çözük ve yalınayak her tarhın çevresinde üç kez dolaşırsa bu küçük zararlıların [tırtılların] öldüğünü ileri sürer; çünkü bundan sonra bütün kurtçuklar düşer ve böylece ölürmüş.

68B300-3
  1. Colum. VII 5, 17 sed Aegyptiae gentis auctor memorabilis Bolus Mendesius, cuius commenta quae appellantur graece Χειρόκμητα sub nomine Democriti falso produntur, censet propter hanc [pusula, Rotlauf] saepius ac diligenter ovium terga perspicere, ut si forte sit in aliqua tale vitium deprehensum confestim scrobem defodiamus in limine stabuli et vivam pecudem quae fuerit pusulosa resupinam obruamus patiamurque super obrutam meare totum gregem, quod eo facto morbus propulsetur. XI 3, 53 nos autem leviore opera istud fieri apud Aegyptiae gentis Bolum Mendesium legimus, qui praecipit aprico et stercoroso loco alternis ordinibus ferulas alternis rubos in hortis consitas habere. deinde eas confecto aequinoctio paululum infra terram secare etc. (61) veteres quidam auctores ut Democritus praecipiunt semina omnia suco herbae quae sedum appellatur medicare eodemque remedio adversus bestiolas uti. (64) sed D. in eo libro qui graece inscribitur Περὶ ἀντιπαθῶν affirmat has ipsas bestiolas [Raupen] enecari, si mulier quae in menstruis est solutis crinibus et nudo pede unamquamque aream ter circumeat: post hoc enim decidere omnes vermiculos et ita emori. [Aparat (özet): (DK s. 212) 13 Bolus Reinesius: dolus el yazmaları. 14 χειρόκμητα Schneider: sıpokiunta cod. Goesianus: ὑπομνήματα vulgo. 15 hanc pestem Goes. (DK s. 213) 2 Wellmann: "krş. Georgika a.y. s. 47 fr. 26." 3 Bolum] uolum P: populum öteki el yazmaları. 6 Wellmann: "krş. a.y. s. 46 fr. 19." 8 Wellmann: "krş. Plinius N. H. 28, 78 (Skepsisli Metrodoros), 17, 266; Palladius I 35, 3; Ailianos VI 36. Bu büyülü araç Bolos-Demokritos'a Yahudi Dardanos'un Dynameron'undan geçmiştir; krş. Columella X 357 vd. (Dardaniae artes)." 9 ἀντιπαθειῶν F. Ursinus.]

68B300-4DK 68 B 300, 4

Kaynak: Nikandros'un Thēriaka'sına scholion, 764.

Demokritosçu Bolos, Doğal Yakınlıklar ve Karşıtlıklar Üzerine'de şunu söyler: Persler kendi ülkelerinde bulunan öldürücü bir bitkiyi, birçok kişi ölsün diye Mısır'a dikmişler; ama iyi olan [Mısır toprağı] onu tam tersine çevirmiş ve bitkiye çok tatlı bir meyve verdirmiş.

68B300-4
  1. Schol. Nicandr. Ther. 764 Βῶλος δὲ ὁ Δημοκρίτειος ἐν τῶι Περὶ συμπαθῶν καὶ ἀντιπαθῶν Πέρσας φησὶν ἔχοντας παρ᾽ ἑαυτοῖς θανάσιμον φυτὸν φυτεῦσαι ἐν Αἰγύπτωι ὡς πολλῶν μελλόντων ἀναιρεθήσεσθαι, τὴν δὲ ἀγαθὴν οὖσαν εἰς τοὐναντίον μεταβαλεῖν ποιῆσαί τε τὸ φυτὸν καρπὸν γλυκύτατον. [Aparat: 12 συμπαθῶν καὶ ἀντιπαθῶν A: K'de okunaksız: συμπαθειῶν καὶ ἀντιπαθειῶν B 300, 1'e göre düzelten H. Keil. 14 φυτεῦσαι ἐν Αἰγύπτωι G: εἰς Αἴγυπτον πέμψαι K. Wellmann: "τὴν δὲ (yani Αἴγυπτον) korunmalıdır; konu için krş. Dioskurides I 129 (Bolos'tan); Theophrastos, Bitkilerin Nedenleri II 3, 7" (τὴν yerine γῆν Diels). Söz konusu bitki persea ağacıdır.]

68B300-4aDK 68 B 300, 4a

Kaynak: Krateuas, M. Wellmann yay. 18, 14.

Krateuas: Anagallis'ler … Onu Demokritos'un ilaçlarında *da kullanırlar.*

68B300-4a

4a. Crateuas ed. M. Wellmann 18, 14 [Abh. d. G. G. d. W. N. F. II 1] Ἀναγαλλίδες … χρῶνται δ᾽ αὐτῆι καὶ εἰς τὰς Δημοκρίτου δυνάμεις. [Aparat: 17 Wellmann: "değiştirilmemelidir; krş. Dioskurides II 159 (224, 19); konu için krş. Geoponika XV 1, 31 (Pamphilos–Anatolios'tan) ve Albertus Magnus, Bitkiler Üzerine VI 471." dynameis burada B 300 başlığındaki dynamera (ilaçlar) anlamındadır; dynamis notuna bağlanmadı.]

68B300-5DK 68 B 300, 5

Kaynak: Plutarkhos, Sofra Sohbetleri II 7, 1 p. 641 B.

Plutarkhos: Karşıtlıkları (antipatheiai) dillerinden düşürmeyenler de vardı; onlardan (?) daha birçok şey duymak mümkündü: örneğin kudurmuş fili, bir koç görmesi yatıştırırmış vb.

68B300-5
  1. Plut. Quaest. conv. II 7, 1 p. 641 B ἦσαν δὲ καὶ οἱ τὰς ἀντιπαθείας θρυλοῦντες καὶ ἄλλα πολλὰ παθόντων (?) ἦν ἀκούειν· ὅτι μαινόμενον ἐλέφαντα καταπαύει κριὸς ὀφθείς κτλ. [Aparat: 18 Wellmann: "Plutarkhos'un Sofra Söyleşileri'nde ve genellikle Moralia'da başka Bolos parçaları da bulunur." 19 παθόντων el yazması: παρόντων Amyot: ἀντιπαθόντα Duebner. Boşluklu bir örnekten kopyalanmış el yazmasının durumunda bir düşme daha olasıdır: πολλὰ ⟨καὶ δὴ καὶ ταῦτα περὶ τῶν ἀντι⟩παθόντων Diels. Çeviride bozuk yer ⟦?⟧ ile geçildi.]

68B300-6DK 68 B 300, 6

Kaynak: Plinius, Tabiat Tarihi XXV 23 [DK'nın basımı; yer: XXV 13]; Petronius, Satyricon 88, 2.

Plinius [Otların Etkisi Üzerine adlı bir kitap yazan Pythagoras'tan sonra]: Demokritos da [böyle bir kitap] yazdı; ikisi de Persia, Arabistan, Etiyopya ve Mısır mag'larının yanını dolaşmıştı. Eski çağ bu işlere öyle şaşakalmıştı ki söylenmesi bile inanılmaz şeyleri ileri sürdü.

Petronius: Eski zamanlarda, çıplak erdem (virtus) henüz rağbet görürken, hür insana yakışan sanatlar gelişirdi ve insanlar arasındaki en büyük yarış, gelecek kuşaklara yarayacak hiçbir şeyin uzun süre gizli kalmamasıydı. Bu yüzden Demokritos bütün otların suyunu çıkardı ve taşların, fidanların gücü gizli kalmasın diye ömrünü deneyler arasında tüketti.

68B300-6
  1. Plin. N. H. XXV 23 [nach Pythagoras, qui volumen De effectu herbarum composuit] composuit et Democritus, ambo peragratis Persidis, Arabiae, Aethiopiae, Aegypti magis; adeoque ad haec attonita antiquitas fuit, ut adfirmaverit etiam incredibilia dictu. Petron. 88, 2 priscis enim temporibus, cum adhuc nuda virtus placeret, vigebant artes ingenuae summumque certamen inter homines erat, ne quid profuturum saeculis diu lateret. itaque herbarum omnium sucos Democritus expressit, et ne lapidum virgultorumque vis lateret, aetatem inter experimenta consumpsit. [Aparat (özet): (DK s. 213) 21 Wellmann: "Pythagoras'ın Otların Etkisi Üzerine kitabı için krş. Abh. Ak. 1921 s. 35 vd.; Plinius bu yazıyı Demokritosçu Apollodoros'tan bilir; krş. Philostratos, Apollonios'un Yaşamı I 2 (oradan Photios cod. 241)." (DK s. 214) 1 herbarum L: hercula herbarum öteki el yazmaları; belki herbularum Buecheler. 2 Wellmann: "krş. Gil Blas II 54; Martianus Capella II 110: Abderalı yaşlı adamın, taşlarla ve fidanlarla karışık otlardan ve korulardan topladığı bir besin (alimma)." DK'nın "XXV 23" göndermesi PDF'te de böyledir (PDF 212 → DK s. 213); Plinius'un geçerli bölümlemesinde yer XXV 13'tür.]

68B300-7DK 68 B 300, 7

Kaynak: Galenos, Basit İlaçların Karışımları ve Güçleri Üzerine X 1 (XII 250 Kühn); Plinius, Tabiat Tarihi XXVIII 112; Gellius, Attika Geceleri X 12, 1. 6. 8; IV 13, 2.

Galenos: Ksenokrates'inkilere benzer şeyleri hayvanlar hakkında başka bazıları da yazmıştır; Ksenokrates de çoğunu onlardan aktarmıştır. Yoksa bu kadar çok ve bu türlü şeyi kendisi denemeye nereden fırsat bulacaktı? Nitekim bir zamanlar bizim kralımız olan Attalos, bu tür şeyleri denemeye pek hevesli olduğu hâlde daha azını yazmış görünür. Dostlarımdan biri ⟨Hermes'in⟩ aynı konudaki çalışmasını överek onu da incelemem için bana verdi; bana öyle geliyor ki yazarın kendi gözlemine dayanmadan yazılmıştı. Ben de ne basiliskleri, ne filleri, ne Nil atlarını, ne de başka bir şeyi … anacağım.

*Plinius'un (XXVIII 112) "bukalemun Demokritos'ça ayrı bir kitaba (!) layık görülmüştür" vb. sözlerine Gellius (X 12, 1) karşı çıkar; karş. (6): "Plinius Secundus'un yazdığı bu acayiplikleri ve hokkabazlıkları Demokritos'un adına layık görmüyorum; aynı Plinius'un onuncu kitapta [§ 137] yazdığını ileri sürdüğü, bazı kuşların vb. şeyler de öyle … (8) Bu türden pek çok uydurmayı, onun ününe ve itibarına sığınan kötü niyetli kurnaz adamlar Demokritos'un adına yakıştırmış görünüyor." (Ama Gellius kendisi IV 13, 2'de şunu aktarır: "Engerek ısırıklarına ustaca ve ezgili çalınan kavalın şifa verdiğini, *** başlıklı Demokritos kitabı da bildirir; Demokritos orada, kaval çalınmasının pek çok hasta insana ilaç olduğunu öğretir.")*

68B300-7
  1. Gal. de simpl. medic. X 1 (XII 250 K.) [vgl. unten n. 13a] παραπλήσια δὲ τῶι Ξενοκράτει καὶ ἄλλοι τινὲς ἔγραψαν περὶ ζώιων, ἐξ ὧν καὶ αὐτὸς ὁ Ξενοκράτης ἐξεγράψατο τὰ πλεῖστα. πόθεν γὰρ ἂν ηὐπόρησε τοσούτων τε καὶ τοιούτων πραγμάτων αὐτὸς πειραθῆναι; ὁ γοῦν ἡμέτερος γενόμενός ποτε βασιλεὺς Ἄτταλος ἐλάττονα φαίνεται γράφων καίτοι φιλοτιμότατα σχὼν περὶ τὴν τῶν τοιούτων πεῖραν. ἐπαινῶν δέ τις τῶν ἑταίρων ⟨Ἑρμοῦ⟩ τὴν αὐτὴν πραγματείαν ἔδωκέ μοι καὶ αὐτὴν διελθεῖν, ὥς γε ἐμοὶ δοκεῖ χωρὶς αὐτοψίας ἰδίας τοῦ γράψαντος αὐτὴν γεγονυῖαν. ἐγὼ τοίνυν οὔτε βασιλίσκων οὔτε ἐλεφάντων οὔθ᾽ ἵππων Νειλώιων οὔτ᾽ ἄλλου τινὸς … μνημονεύσω. Gegen Plin. N. H. XXVIII 112 chamaeleonem peculiari volumine (!) dignum existimatum Democrito usw. wendet sich Gell. X 12, 1; vgl. 6 his portentis atque praestigiis a Plinio Secundo scriptis non dignum esse cognomen Democriti puto, vel illud quale est quod idem Plinius in decimo libro [§ 137] scripsisse adseverat aves quasdam etc. … (8) multa autem videntur ab hominibus istis male sollertibus huiuscemodi commenta in Democriti nomen data nobilitatis auctoritatisque eius perfugio utentibus. (Doch zitiert er selbst IV 13, 2 viperarum morsibus tibicinium scite modulateque adhibitum mederi refert etiam Democriti liber qui inscribitur *** in quo docet plurimis hominum morbidis medicinae fuisse incentiones tibiarum.) [Aparat (özet): 8 ⟨Ἑρμοῦ⟩ M. Wellmann: ἑτέρου ⟦?⟧ el yazmaları; Wellmann: "Baskılardaki Ἀτευρίστου, Razi'de büyü eğilimli bir hekim Atoursakes / Athoriscus (büyük olasılıkla Ksenokrates) alıntısını bulmuş, Arap yazınında yetkin bir okurun tahminine dayanır." 12 volumen] Wellmann: "Plinius bir yazının bölümlerini ayrı yapıt olarak anmayı âdet edinir; krş. XIX 87. 94. XX 78. XXV 80." 20 Yunanca başlık, belki Περὶ συμπαθειῶν, el yazmalarında düşmüştür; Hertz'in getirdiği ⟨Περὶ λοιμῶν⟩ tamamlamasının dayanağı yoktur.]

68B300-7aDK 68 B 300, 7a

Kaynak: Anonymus Rohdei (Rohde, Kleine Schriften I 397). DK: "Örnek olarak".

Demokritos, hayvanı kendi gözüyle görmüş biri olarak şunları anlatır: "Kinadēs basilisk (onu böyle adlandırır) bedence küçük, hareketçe ağırdır; başı sivridir, başında yıldız biçiminde bir taç taşır, rengi sarıdır; gücü eşsiz ve aşılmazdır. Kyrene yakınlarındaki Libya'nın öte yanlarında, Psylloi denen insan soyunun yaşadığı yerlerde bulunur; kinadēs'in sokmalarını da Psylloi tedavi eder. Kinadēs'e karşıt olan ev gelinciğidir: onun ne kokusuna ne görünüşüne dayanabilir, hemen ölür. Gelincik onu yuvasının yanında bulursa da paramparça eder." Karşıtlığın etkisi işte budur.

*Tavşanın doğurganlığı Theophylaktos'ta, Söyleşiler 11, 2 [Ideler yay., Physici I 178]; Theophylaktos, Doğa Soruları s. 27 Boissonade'de, Demokritos'u Bolos'un yanında kaynak olarak anar.*

68B300-7a

7a. Als Probe: Anon. Rohdei (Kl. Schr. I 397) Δ. δὲ ἱστορεῖ ὡς καὶ αὐτόπτης τοῦ ζώιου γεγονὼς ταῦτα· 'ὁ βασιλίσκος ὁ κινάδης (οὕτω γὰρ αὐτὸν καλεῖ) ἔστι μὲν κατὰ τὸ σῶμα ὀλίγος, νωθὴς δὲ κατὰ τὴν κίνησιν, ὀξυκέφαλος, ἀστεροειδὲς βασίλειον ἔχων ἐπὶ τῆς κεφαλῆς, ξανθὸς τὴν χροιάν, ἀσύγκριτος τὴν ἰσχὺν καὶ ἀνυπέρβλητος. εὑρίσκεται δὲ ἐν τοῖς ἐπέκεινα τόποις τῆς Λιβύης τῆς κατὰ Κυρήνην, ὅπου καὶ τὸ τῶν ἀνθρώπων τῶν καλουμένων Ψύλλων γένος. τὰ γὰρ ἀπὸ τοῦ κινάδου δήγματα ὑπὸ τῶν Ψύλλων θεραπεύεται. ἀντιπαθὴς δὲ τῶι κινάδηι ἐστὶν ἡ κατοικίδιος γαλέα· ταύτης γὰρ οὔτε τὴν ὀσμὴν οὔτε τὸ εἶδος φέρει, ἀλλ᾽ εὐθὺς ἀπόλλυται. εἰ δὲ καὶ πρὸς τῶι φωλεῶι εὕροι, διασπαράσσει τοῦτον ἡ γαλέα'. αὕτη τῆς ἀντιπαθείας ἡ ἐνέργεια. Fruchtbarkeit des Hasen bei Theophylakt. Colloqu. 11, 2 [Physici ed. Id. I 178], der Demokrit neben Bolos als Quelle zitiert Quaest. phys. p. 27 ed. Boiss. [Aparat (özet): 22 Wellmann: "B.'nin Doğa Araştırması'ndan (Physikē historia) gelir; basiliskin betimi Nikandros, Thēr. 396 vd. ve Philumenos 31'e göre zoolog Apollodoros'tandır." 23 κινάδης] B 259'daki κινάδεων'dan yanlış türetilmiş biçim; benzeri B 150'de. 26 ἀνυπόβλητος el yazmaları: düzeltme Rohde. 28 ἀντιπαθὲς el yazmaları: düzeltme Rohde. 29 γαλέα Diels: γαλία burada ve II 215, 2'de el yazmaları; İonca γαλέη'nin Koinē'ye aktarılmışıdır; gelincik ev kedisi olarak bilinir. Gelinciğin basiliske karşıtlığından Plinius VIII 79 söz eder; Rohde bu fragmanı A 150a–155a gibi Hayvanlar Üzerine yazısına [B 11h] verir. (DK s. 215) 1 ὀσμήν M. Wellmann: φωνήν [sesini] el yazmaları; Wellmann: "krş. Gazzeli Timotheos, Suppl. Arist. I s. 111, 23; Megenbergli Konrad III A 52 (Plinius'tan)." DK s. 214'teki "7a." numarası PDF'ten doğrulandı (OCR "ra.").]

68B300-8DK 68 B 300, 8

DK'nın notu: "Demokritos"tan tabiat tarihine dair şaşılası şeyler ve doğal yakınlık araçları Plinius'ta sıkça geçer: VII 61. XI 80. XIII 131. XIV 20. XV 138. XVII 23. 62 [karş. Georgikon, B 26f]. 47. 159. 321 [Vergilius, Georgica I 276 vd.'den alıntıyla]. XX 19. 28. 149. XXI 62. XXIV 156. XXV 13. 14. XXVI 19. XXVII 141. XXVIII 7. 118. 153. XXIX 72. XXXII 49. XXXVII 69. 146. 149. 160. 185. Solinus I 54 s. 13, 4² Mommsen; II 3 s. 45, 15 (ikisi de Plinius'tan değil). Ammianus Marcellinus XXVIII 4, 34; Columella VI 28. VIII 8, 6. IX 14, 6. XI 64 [bkz. II 213, 7–9]; Palladius I 35, 7. Ayrıca Geoponika'da Anatolios'ta (Cassius Dionysius, Celsus, Plinius, Africanus ve Apuleius aracılığıyla) son derece sık (bkz. Beckh'in dizini s. 531 ve özellikle Oder, Rhein. Mus. 45, 1890, 70; M. Wellmann, Abh. Ak. 1921, 4 vd.; 1928, 31 vd.): hava tahminleri, doğal yakınlık araçları (yabani otlara, haşerelere, vahşi hayvanlara vb. karşı). Karş. Epiktetos'a Bodleian scholionu, s. LXXII 2 Schenkl. Geoponika II 6'daki Demokritos'un Su Arama Kitabı (Hydroskopikon) için karş. Oder, Philol. Suppl. VII (1899) 240 vd. Basileios scholionu 21 [Pasquali yay., Gött. Nachr. 1910, 200]: "Demokritos'un Kuyu Kazma Üzerine (Phreōrykhika) adlı bir çalışması vardır; başkaları da Su Arama Üzerine (Hydroskopika) yazmıştır."

68B300-8
  1. Naturgeschichtliche Mirabilien und Sympathiemittel aus 'Democritus' häufig bei Plinius: VII 61. XI 80. XIII 131. XIV 20. XV 138. XVII 23. 62 [vgl. d. Georgikon B 26f]. 47. 159. 321 [mit Zitat von Verg. Georg. I 276ff.]. XX 19. 28. 149. XXI 62. XXIV 156. XXV 13. 14. XXVI 19. XXVII 141. XXVIII 7. 118. 153. XXIX 72. XXXII 49. XXXVII 69. 146. 149. 160. 185. Solin. I 54 p. 13, 4² Momms.; II 3 p. 45, 15 (beides nicht aus Plin.). Ammian. Marc. XXVIII 4, 34; Colum. VI 28. VIII 8, 6. IX 14, 6. XI 64 [s. II 213, 7–9]; Pallad. I 35, 7. Ferner bei Anatolios in den Geoponica (vermittelt durch Cassius Dionysius, Celsus, Plinius, Africanus und Apuleius) überaus häufig (s. Beckhs Index S. 531 u. bes. Oder Rhein. Mus. 45, 1890, 70; M. Wellmann Abh. Ak. 1921, 4ff. 1928, 31ff.): Wetterprophezeiungen, Sympathiemittel (gegen Unkraut, Ungeziefer, wilde Tiere usw.). Vgl. Schol. Bodl. zu Epict. p. LXXII 2 Schenkl. Über das Ὑδροσκοπικὸν Δημοκρίτου Geopon. II 6 vgl. Oder Philol. Suppl. VII (1899) 240ff. Schol. Basil. 21 [ed. Pasq. Gött. Nachr. 1910, 200] ἔστιν Δημοκρίτου πραγματεία τὰ Φρεωρυχικά, καὶ ἄλλοι ἔγραψαν Ὑδροσκοπικά. [Aparat (özet): 5 Bu yazınlarda doğal yakınlık ve karşıtlığın anlamı ve aşağıda anılan yerler için bkz. Wellmann, Abh. Ak. 1921 s. 21 vd.; 1928 s. 18 vd.; Philol. Suppl. XXIII (1931); krş. Röhr, Philol. Suppl. XVII (1924) 34 vd. 12 Wellmann: "Buna Aetios'tan ve Arap yazınından (İbn el-Baytar) parçalar ile Albertus Magnus'ta (İbn Sina'dan) parçalar eklenir." 17 Geoponika XIII 14, 9'daki bit (κόρεις) çaresi Aetios, Hekimlik XIII 46'da da vardır. Kranz Nachtrag (II 423): S. 215, 13 vd. için krş. Orpheus fr. 251. 261 Kern; farklı görüş: Krüger, Herm. 73 (1938) 128.]

68B300-9DK 68 B 300, 9

DK'nın notu: Bizans sahtesi Demokritos'un Doğal Yakınlıklar ve Karşıtlıklar Üzerine'si (W. Gemoll yay., Striegau 1884), Ailianos'un Hayvanların Tabiatı I 35–38, VII 7. 8'inden ve Anatolios'tan [Geoponika XIII. ve XV. kitaplar] beslenir.

68B300-9
  1. Aus Ael. N. H. I 35–38. VII 7. 8 und Anatolios [Geopon. B. XIII und XV] schöpft die byzantinische Fälschung Δημοκρίτου Περὶ συμπαθειῶν καὶ ἀντιπαθειῶν ed. W. Gemoll Striegau 1884. [Aparat: 20 Wellmann: "Bizans sahtesi Demokritos'un Doğal Yakınlıklar ve Karşıtlıklar Üzerine'si Ailianos'a başvurmadan Anatolios'tan gelir." 22 Yanlış olan: 1. yazar adı, 2. dilsel kılık değiştirme ve aşırmanın örtülmesi.]

68B300-10DK 68 B 300, 10

Kaynak: Celsus, Hekimlik Üzerine I giriş; Tatianos, Yunanlılara Nutuk 16–17; Caelius Aurelianus (Soranos), Müzmin Hastalıklar IV 1; Anecdota Parisina; Oribasios XLV 28, 1 (Rufus'tan); Theodorus Priscianus.

DK'nın notu: Bolos'un Karşıtlıklar Üzerine yazısında insan hastalıklarını kapsayan bölüm anlaşılan genişti.

Celsus: Bu yüzden bilgelik öğretenlerin birçoğunun onda [hekimlikte] usta olduğunu öğrendik; bunların en ünlüleri Pythagoras, Empedokles ve Demokritos'tur.

Tatianos: Hastalıklar da, içimizdeki maddenin kargaşaları da vardır; ama daimōn'lar, bunlar olup bittiğinde sebeplerini kendilerine yüklerler; insanı bir hastalık yakaladığında üstüne gelirler (bazen de kendi budalalıklarının fırtınasıyla bedenin durumunu kendileri sarsarlar). Tanrının gücünün sözüyle çarpılınca korkup kaçarlar ve hasta iyileşir. (17) Demokritos'a göre doğal yakınlıklar ve karşıtlıklar hakkında ne diyebiliriz ki, şundan başka: herkesin dediği gibi, Abderalı adam bir Abdera gevezesidir (abdērologos)?

*DK'nın notu: Burada da tek tek bölümler ayrı yazılar olarak görünür. Karş. Caelius Aurelianus'taki Soranos alıntıları: Akut Hastalıklar III 14–16 (su korkusu); Müzmin Hastalıklar IV 1 (fil hastalığı): "Eski hekimlerden hiçbiri bu hastalığın tedavisini düzenlemedi; yalnız Themison ve filozoflardan Demokritos — fil hastalığı üzerine yazdığı söylenen kitap gerçekten onunsa." Anecdota Parisina [Fuchs yay., Rhein. Mus. 49, 1894, 557]: "Fil hastalığını eski hekimlerden hiçbiri anmadı; filozoflardan ise Demokritos, Fil Hastalığı Üzerine adlı kitabında andı." Soranos'tan daha sert olan Rufus'tur, Dış Hastalıklar Üzerine; Oribasios XLV 28, 1 (CMG VI 2, 1 s. 184) ondan aktarır: "Demokritos'a yüklenen bu hastalık [fil hastalığı] üzerine kitap açıkça sahtedir." Buna karşılık XLIV 14, 1'de [a.y. 131] hıyarcıklar üzerine çekincesiz anılır. Ateşli hastalığa ve saraya karşı doğal yakınlık araçları Theodorus Priscianus'ta, Fizik IV 3 s. 251, 1 Rose. Karş. B 26b [II 149, 2].*

68B300-10
  1. Umfangreich war in der Schrift des Bolos ΠΕΡΙ ΑΝΤΙΠΑΘΕΙΩΝ offenbar der die menschlichen Krankheiten umfassende Teil. Celsus I prooem. p. 2, 11 Dar. (CML I 18) ideoque multos ex sapientiae professoribus peritos eius [nämlich medicinae] fuisse accepimus: clarissimos vero ex iis Pythagoran et Empedoclen et Democritum. Tatian. 16. 17 p. 18, 6 Schw. εἰσὶν μὲν οὖν καὶ νόσοι καὶ στάσεις τῆς ἐν ἡμῖν ὕλης· δαίμονες δὲ αἴτιοι τούτων ⟨οἷς⟩ τὰς αἰτίας, ἐπειδὰν συμβαίνωσιν, ἑαυτοῖς προσγράφουσιν, ἐπιόντες ὁπόταν καταλαμβάνηι κάματος (ἔστι δὲ ὅτε καὶ αὐτοὶ χειμῶνι τῆς σφῶν ἀβελτερίας κραδαίνουσιν τὴν ἕξιν τοῦ σώματος)· οἳ λόγωι θεοῦ δυνάμεως πληττόμενοι δεδιότες ἀπίασιν, καὶ ὁ κάμνων θεραπεύεται. (17) περὶ γὰρ τῶν κατὰ τὸν Δημόκριτον συμπαθειῶν τε καὶ ἀντιπαθειῶν τί καὶ λέγειν ἔχομεν ἢ τοῦθ᾽ ὅτι κατὰ τὸν κοινὸν λόγον ἀβδηρολόγος ἐστὶν ὁ ἀπὸ τῶν Ἀβδήρων ἄνθρωπος; Auch hier erscheinen einzelne Kapitel als Monographien. Vgl. die Excerpte aus Soran bei Cael. Aurel. Morb. ac. III 14–16 Hydrophobie; chron. IV 1 (Elephantiasis) veterum autem medicorum nullus istius passionis curationem ordinavit excepto Themisone atque ex philosophis Democrito, si vere eius de elephantiacis conscriptus dicitur liber. Anecd. Paris. [ed. Fuchs Rhein. Mus. 49, 1894, 557] τῆς δὲ ἐλεφαντιάσεως τῶν μὲν παλαιῶν οὐδεὶς ἐμνήσθη ἰατρῶν, φιλοσόφων δὲ Δ. ἐν τῶι Περὶ ἐλεφαντιάσεως αὑτοῦ βιβλίωι. Schärfer als Soran Rufus Περὶ τῶν ἐκτὸς παθῶν, woraus Oribas. XLV 28, 1 (CMG VI 2, 1 p. 184) τὸ γὰρ εἰς Δημόκριτον ἀναφερόμενον βιβλίον περὶ τοῦ νοσήματος [Elephantiasis] φανερῶς κατέψευσται. Dagegen ohne Bedenken XLIV 14, 1 [a. O. 131] über Bubonen. Sympathiemittel gegen Fieber und Epilepsie bei Theodor. Prisc. Phys. IV 3 p. 251, 1 Rose. Vgl. B 26b II 149, 2. [Aparat: (DK s. 215) 24 Wellmann: "Soranos–Caelius Aurelianus'taki, Anecdota Parisina'daki ve Rufus–Oribasios'taki dağınık salt hekimlik parçaları onun Hekimlik Sanatı'ndan (Tekhnē iatrikē) gelir." 29 αἴτιοι Diels: αὐτοὶ el yazmaları. (DK s. 216) 1 ⟨οἷς⟩ Diels. Çeviride "tanrının gücünün sözü" Tatianos'un Hristiyan (Logos) dilini yansıtır.]

68B300-11DK 68 B 300, 11

Kaynak: Vaticanus gr. 299 f. 304 vd.'deki alıntılar [Rohde, Kl. Schr. I 383; M. Wellmann yay., Berl. Sitz. Ber. 1908, 625 vd.]; Aelius Promotus, c. 26 [Marcianus 295'e göre].

Başlıklar: Demokrates'in [böyle] baş ağrısı [çaresi]; Demokritos'un gözler üzerine; Abderalı Demokritos'un göz iltihabı üzerine; Demokritos'un göz akıntısına karşı; Demokritos'un gözde kirpik batması üzerine; Demokritos'un gözdeki kan oturmalarına karşı; Demokritos'un göz zarı şişmesi (khēmōsis) üzerine; göz bulutlanması üzerine Demokritos; göz altı morluklarına ve çürüklere karşı; Demokritos'un küçükdil iltihabı üzerine; mide kusmasına karşı Demokritos; Abderalı'nın kusma kesen ilacı.

Aelius Promotus: Veba türünden hastalıklara ve rengi kurşunileşmiş olanlara karşı … Demokritos'un ilaçlarından bir başkası da bataklık havasından zarar görenlere karşıdır. *Ardından reçete gelir.*

68B300-11
  1. Excerpte im Vatic. gr. 299 f. 304ff. [Rohde Kl. Schr. I 383, ediert von M. Wellmann Berl. Sitz. Ber. 1908, 625ff.] Δημοκράτους [so] κεφαλαλγία, Δημοκρίτου περὶ ὀφθαλμῶν, Δημοκρίτου Ἀβδηρίτου περὶ ὀφθαλμῶν φλεγμονῆς, Δ—ου πρὸς ῥεῦμα ὀφθαλμοῦ, Δ—ου περὶ τριχιάσεως ὀφθαλμῶν, Δ. πρὸς ὑποσφάγματα ὀφθαλμῶν, Δ. περὶ χημώσεως, περὶ νεφελίων Δ., πρὸς ὑπώπια καὶ πελιώματα, Δ. περὶ φλεγμονῆς γαργαρεῶνος, πρὸς ἔμετον στομάχου Δ., σταλτικὸν ἐμέτου Ἀβδηρίτου. Ael. Promot. c. 26 [nach Marc. 295] πρὸς τὰ λοιμικὰ πάθη καὶ μολυβδώδη ἔχοντας τὴν χρόαν … ἄλλο ἔστι δὴ τῶν Δημοκρίτου πρὸς τοὺς ὑπὸ ἀέρος ἑλώδους βεβλαμμένους. Folgt Rezept. [Rutin OCR temizliği: "A—ou", "Annorpitoy" → Δ—ου, Δημοκρίτου.]

68B300-12DK 68 B 300, 12

Kaynak: Tatianos, Yunanlılara Nutuk 17 p. 18, 15 Schwartz; Apuleius, Savunma 27; Zacharias Scholastikos, Severos'un Hayatı (Kugener yay. s. 62).

DK'nın notu: En ürkütücü doğal yakınlık araçları, Doğal Yakınlıklar Üzerine'de mag Ostanes'in [ya da Osthanes'in] adına bağlanmış görünüyor.

Tatianos [yukarıdaki "Abderalı adam" sözünden sonra]: Şehre adını veren [şehrin kurucusu Abderos], dedikleri gibi Herakles'in dostuyken Diomedes'in atlarınca yenip yutulduysa, mag Ostanes'le övünen de aynı biçimde son gün sonsuz ateşe yem edilecektir … Karşıtlık yoluyla yok edilen bir hastalık yoktur; deli de deri muskalar asılarak iyileşmez.

Apuleius: Halk bunlara mag der, sanki olacağını bildikleri şeyleri yapmayı da biliyorlarmış gibi; eskiden Epimenides [3 A 6a], Orpheus, Pythagoras ve Ostanes böyleydi.

*Karş. Zacharias Scholastikos, Severos'un Hayatı, Kugener yay. s. 62.*

68B300-12
  1. Die graulichsten Sympathiemittel scheinen in Περὶ συμπαθειῶν mit dem Namen des Magiers Ostanes [oder Osthanes] verknüpft gewesen zu sein. Tatian. 17 p. 18, 15 [nach ὁ ἀπὸ τῶν Ἀβδήρων ἄνθρωπος ob. Z. 6] ὥσπερ δὲ ὁ τῆι πόλει τῆς προσηγορίας αἴτιος [Abderos, Gründer der Stadt] φίλος ὤν, ὥς φασιν, Ἡρακλέους ὑπὸ τῶν Διομήδους ἵππων κατεβρώθη, τρόπωι τῶι αὐτῶι καὶ ὁ τὸν μάγον Ὀστάνην καυχώμενος ἐν ἡμέραι συντελείας πυρὸς αἰωνίου βορᾶι παραδοθήσεται … πάθος οὐκ ἔστι δι᾽ ἀντιπαθείας ἀπολλύμενον οὐδὲ ὁ μεμηνὼς σκυτίδων ἐξαρτήμασι θεραπεύεται. Apul. Apol. 27 eos vero vulgo magos nominant, quasi facere etiam sciant quae sciant fieri, ut olim fuere Epimenides [3 A 6a] et Orpheus et Pythagoras et Ostanes. Vgl. Zacharias Scholasticus Vie de Sévère ed. Kugener S. 62. [Aparat (özet): 29 Wellmann: "Ostanes denen kişi B.'nin yazıcılığına örnek olmuştur. Mendesli'nin Yakınlıklar kitabı gibi düzenlenmiş Physika yazmıştır; Taşlar Üzerine bölümünden Aetios II 32. 30'da iki parça kalmıştır. V. Rose'u (Herm. 9, 1874, 474) çok uğraştıran uğursuz Demosthenes (Diogenes) Ostanes'tir; aynı bozulma Cyprianus, Quod idola dii non sint 6'da da vardır; orada Sangermanensis'in (9. yy) ikinci eli hosthenes'i demosthenes diye 'düzeltmiştir'." 37 krş. Reitzenstein, Poimandres s. 163.]

68B300-13DK 68 B 300, 13

Kaynak: Plinius, Tabiat Tarihi XXX 8–11.

*Plinius: Bulabildiğim kadarıyla, günümüze kalanlar içinde onun [büyücülüğün] üzerine ilk yazan Osthanes'tir. Pers kralı Kserkses'e Yunanistan'a açtığı savaşta eşlik etmiş ve uğradığı her yerde dünyaya bu tekinsiz sanatın tohumlarını adeta yol üstünde serpip bulaştırmıştır. Daha titiz olanlar ondan biraz önceye Zoroastres'i ve Prokonnesoslu başka birini [yani Aristeas'ı] koyarlar. Kesin olan şu ki, Yunan halklarını bu bilgiye yalnız hevese değil düpedüz çılgınlığa sürükleyen en çok bu Osthanes oldu. Gerçi görüyorum ki eskiden beri ve hemen her zaman, edebiyatın en büyük ünü ve şanı bu bilgiden aranmıştır. (9) Nitekim Pythagoras, Empedokles, Demokritos ve Platon onu öğrenmek için denizlere açıldılar, yolculuktan çok sürgüne benzeyen seferlere katlandılar; dönünce onu övdüler, onu sırlar arasında sakladılar. Demokritos, Koptoslu Apollobekhes'i ve Fenikeli Dardanos'u ünlü kıldı; Dardanos'un ciltlerini onun mezarında aradı, kendi ciltlerini ise onların öğretisinden çıkararak yayımladı. Bunları herhangi bir insanın benimsemiş olması ve bunların hafızadan hafızaya geçmesi, hayatta en şaşılacak şeydir. (10) Bu yazılar güvenden ve her türlü haktan o kadar yoksundur ki adamın öteki eserlerini beğenenler bunların onun olduğunu inkâr ederler. Ama boşuna: çünkü bu tatlı cazibeyi gönüllere en çok onun yerleştirdiği bilinir. Şu da şaşılacak bir şeydir: iki sanat, hekimlik ile büyücülük diyorum, aynı çağda birlikte çiçek açtı; birini Hippokrates, ötekini Demokritos, Yunanistan'ın Peloponnesos Savaşı sıralarında parlattı; bu savaş şehrimizin 300. yılında yapıldı … (11) Büyük İskender zamanında da onun maiyetiyle onurlandırılmış ikinci bir Osthanes bu mesleğe az olmayan bir itibar kazandırdı; o da, kimsenin kuşku duymayacağı gibi, yeryüzünü baştan başa dolaştı.*

68B300-13
  1. Plin. N. H. XXX 8ff. primus quod exstet, ut equidem invenio, commentatus est de ea [nämlich magia] Osthanes Xerxen regem Persarum bello quod is Graeciae intulit comitatus ac velut semina artis portentosae sparsit obiter infecto quacumque commeaverat mundo. diligentiores paulo ante hunc ponunt Zoroastren, alium Proconnensium [d. i. Aristeas]. quod certum est, hic maxime Osthanes ad rabiem, non aviditatem modo, scientiae eius Graecorum populos egit. quamquam animadverto summam litterarum claritatem gloriamque ex ea scientia antiquitus et paene semper petitam. (9) certe Pythagoras, Empedocles, Democritus, Plato ad hanc discendam navigavere exsiliis verius quam peregrinationibus susceptis, hanc reversi praedicavere, hanc in arcanis habuere. D. Apollobechen Coptiten et Dardanum et Phoenicem inlustravit, voluminibus Dardani in sepulchrum eius petitis, suis vero ex disciplina eorum editis, quae recepta ab ullis hominum atque transisse per memoriam aeque ac nihil in vita mirandum est; (10) in tantum fides istis fasque omne deest adeo, ut qui cetera in viro probant haec opera eius esse infitientur. sed frustra. hunc enim maxime adfixisse animis eam dulcedinem constat. plenumque miraculi et hoc, pariter utrasque artes effloruisse, medicinam dico magicenque, eadem aetate illam Hippocrate hanc Democrito inlustrantibus circa Peloponnesiacum Graeciae bellum, quod gestum est a ·CCC· urbis nostrae anno … (11) non levem et Alexandri Magni temporibus auctoritatem addidit professioni secundus Osthanes comitatu eius exornatus planeque, quod nemo dubitet, orbem terrarum peragravit. [Aparat (özet): (DK s. 217) 1 Wellmann: "Plinius'un kaynağı Apion'un Magos Üzerine yazısıdır"; krş. Abh. Ak. 1928, 63 vd. 4 commeaverat BR: cummeaverant VG. 11 Wellmann: "Dardanos, kral Süleyman'ın büyücü rakiplerinden biridir (krş. 3. Krallar 4, 27; Iosephos, Ant. VIII 2, 5); Fulgentius'a göre büyü içerikli Dynamera yazmıştır; Faust efsanesinde yaşar. Plinius'un 'Fenikeli'si ile Fenikeli Mokhos kastedilmiş olmasın (krş. 68 A 55)?" 12 et Phoenicem VG: e Phoenice kimi el yazmaları; Dardanos başka yerlerde Phrygialı sayılır; Akhilleus'un eğitmeni ve harflerin mucidi olarak Phoiniks fena uymaz; büyü papirüslerinde Ostanes, Apollobēks, Dardanos için krş. Dieterich. 13 in sepulchrum el yazmaları (Wünsch'ün A 1'e [II 82, 26] göre açıklaması): in ya da a sepulchro eski ve büyük olasılıkla doğru düzeltme; bkz. aşağıda n. 18. 20 ·CCCXX· Mayhoff.]

68B300-13aDK 68 B 300, 13a

Kaynak: Galenos, Basit İlaçlar Üzerine X 1 (XII 248 Kühn); Plinius, Tabiat Tarihi XXVIII 5–7; Byblos'lu Philon, Eusebios'ta, Praeparatio Evangelica I 10, 53; Pebekhios.

Galenos: Bunların [ilaçların] kimi edepsiz ve iğrençtir, kimi de kanunlarca yasaklanmıştır. Ksenokrates bunlar hakkında nasıl yazdı, bilmiyorum; o eski çağdan değil, dedelerimizin zamanından bir adamdı, Roma hükümdarlığı insan yemeyi yasaklamışken. Ama o, sanki kendisi denemiş gibi pek güvenilir biçimde yazar: insan beyninin, etinin ya da karaciğerinin yenmesi hangi hastalıkları iyileştirir; baş, baldır ya da parmak kemikleri, kimi yakılmış kimi yakılmamış olarak içildiğinde hangilerini; kanın kendisi hangilerini.

Plinius: Yunanlılar arasında da az olmayan sayıda kişi tek tek iç organların ve uzuvların tatlarını bile anlatmış, tırnak kırpıntılarına dek her şeyin peşine düşmüştür; sanki sağlık, insandan bir yabani hayvan çıkmasıyla ve hekimliğin ta kendisinde hastalığı hak etmekle elde edilebilirmiş gibi — üstelik işe yaramazsa, Herkül adına, ne güzel bir hayal kırıklığı! İnsan bağırsaklarına bakmak günah sayılır; ya çiğnemek? Bunları kim buldu, Osthanes? (6) Çünkü hesap seninle görülecek, ey insan hukukunu yıkan, canavarlıkların ustası; sanırım bunları ilk sen kurdun ki hayat seni unutmasın. İnsanın tek tek uzuvlarını çiğnemeyi kim buldu? Hangi tahmine kapılarak? Bu hekimliğin kökeni ne olabilir? Zehirleri ilaçlardan daha masum kim kıldı? Diyelim ki barbarlar ve yabancı âdetler bunları bulmuştu; Yunanlılar da mı bu sanatları kendilerine mal ettiler? (7) Demokritos'un notları elimizdedir: bazı şeylere karşı suçlu bir insanın kafatası kemikleri daha yararlıdır, başka şeylere karşı ise bir dostun ve konuğun kemikleri.

*Byblos'lu Philon (Eusebios'ta) [mag Zoroastres'in Pers Ayinlerinin Kutsal Derlemesi'nde şahin başlı tanrı hakkında söylediklerinden sonra]: Ostanes de Sekiz Kitap (Oktateukhos) başlıklı eserinde onun hakkında aynı şeyleri söyler. Pebekhios, Berthelot'da, Chimie au moyen âge II 309.*

68B300-13a

13a. Gal. de simpl. med. X 1 [XII 248 K.] ἔνια μὲν γὰρ αὐτῶν [Arzneimittel] ἀσελγῆ τέ ἐστι καὶ βδελυρά, τινὰ δὲ καὶ πρὸς τῶν νόμων ἀπηγορευμένα, περὶ ὧν οὐκ οἶδα, πῶς ἔγραψεν ὁ Ξενοκράτης, ἄνθρωπος οὐ πάλαι γεγονώς, ἀλλὰ κατὰ τοὺς πάππους ἡμῶν, τῆς Ῥωμαϊκῆς βασιλείας ἀπηγορευκυίας ἀνθρώπους ἐσθίειν, ἀλλ᾽ ἐκεῖνός γε ὡς αὐτὸς πεπειραμένος ἀξιοπίστως πάνυ γράφει, τίνα πάθη θεραπεύειν πέφυκεν ἐγκέφαλος ἐσθιόμενος ἢ σάρκες ἢ ἧπαρ ἀνθρώπου, τίνα δὲ τὰ τῆς κεφαλῆς ἢ κνήμης ἢ δακτύλων ὀστᾶ τὰ μὲν καυθέντα τὰ δ᾽ ἄκαυστα πινόμενα, τίνα δ᾽ αὐτὸ τὸ αἷμα. Plin. N. H. XXVIII 5ff. nec pauci apud Graecos singulorum viscerum membrorumque etiam sapores dixere omnia persecuti ad resegmina unguium, quasi vero sanitas videri possit feram ex homine fieri morboque dignum in ipsa medicina, egregia, hercules, frustratione, si non prosit. adspici humana exta nefas habetur, quid mandi? quis ista invenit, Osthane? (6) tecum enim res erit, eversor iuris humani monstrorumque artifex, qui primus ea condidisti credo, ne vita oblivisceretur ⟨tui⟩. quis invenit singula membra humana mandere? qua coniectura inductus? quam potest medicina ista originem habuisse? quis veneficia innocentiora fecit quam remedia? esto, barbari externique ritus invenerant, etiamne Graeci suas fecere has artes? (7) extant commentationes Democriti ad aliud noxii hominis ex capite ossa plus prodesse, ad alia amici et hospitis. Philo Bybl. b. Eus. P. E. I 10, 53 (nach Ζωροάστρης δὲ ὁ μάγος ἐν τῆι ἱερᾶι συναγωγῆι τῶν Περσικῶν über den θεὸς κεφαλὴν ἔχων ἱέρακος) τὰ δ᾽ αὐτὰ καὶ Ὀστάνης φησὶ περὶ αὐτοῦ ἐν τῆι ἐπιγραφομένηι Ὀκτατεύχωι. Pebechios b. Berthelot Chim. au moyen âge II 309. [Aparat (özet): (DK s. 218) 3 ⟨tui⟩ baskılar (vita'dan sonra). 6 invenerant VRTE: invenerint vulg. 7 Wellmann: "Bu 'Demokritos'un notları' onun Kheirokmēta'sıdır; Plinius'taki Ostanes alıntıları da oradan gelir." 11 ὀκτατεύχωι AH: ὀκτατέχνω öteki el yazmaları. Rutin OCR temizliği: "&oeAyfj" → ἀσελγῆ; "Ζενοκράτης" → Ξενοκράτης.]

68B300-14DK 68 B 300, 14

Kaynak: Seneca, Mektuplar 90, 32 (Poseidonios'a karşı).

*Seneca: "Demokritos'un," der [Poseidonios], "*yavaş yavaş eğilen taşların eğriliği ortadaki bir taşla bağlanacak biçimde kemeri bulduğu söylenir." Bunun yanlış olduğunu söyleyeceğim; çünkü Demokritos'tan önce de köprülerin ve kapıların bulunmuş olması gerekir, bunların da tepesi genellikle kemerlidir. Üstelik aynı Demokritos'un fildişini nasıl yumuşatacağını, kaynatılmış bir çakıl taşını nasıl zümrüde çevireceğini bulduğunu *unuttunuz; bugün de bu işe yarar bulunmuş taşlar bu kaynatmayla renklendirilir.*

68B300-14
  1. Senec. Ep. 90, 32 'Democritus' inquit [Poseidonios] 'invenisse dicitur fornicem, ut lapidum curvatura paulatim inclinatorum medio saxo alligaretur'. hoc dicam falsum esse; necesse est enim ante Democritum et pontes et portas fuisse, quarum fere summa curvantur. excidit porro vobis eundem Democritum invenisse, quemadmodum ebur molliretur, quemadmodum decoctus calculus in smaragdum converteretur, qua hodieque coctura inventi lapides ⟨in⟩ hoc utiles colorantur. [Aparat (özet): 17 Wellmann: "krş. Dioskurides II 87; Plutarkhos, an vit. ad inf. suff. 4 p. 499 E; Symeon Seth s. 119. Kastedilen, B.'nin Boyama Kitapları'dır (Baphika) — Leidensis ve Holmiensis kimya papirüsleri türünden salt teknik bir yazı; başlığı onun ardılı Potamon (Suda) tarafından doğrulanır. Plinius N. H. 37, 197'deki not da büyük olasılıkla bu yazıya (ve Anaksilaos'unkine) dayanır: 'adlarını vermeyeceğim yazarların, billurdan zümrüt ve öteki saydam taşları, sardaionykhi sardadan boyamanın yollarını anlatan notları bile vardır; çünkü hayatta hiçbir hile daha kazançlı değildir.' Bu yazı hiçbir biçimde gizemci nitelik taşımaz; iki kimya papirüsü yardımıyla yeniden kurulabilir." Baphika için krş. Wellmann, Abh. Ak. 1928, 54 vd., 68 vd.; kuşku: Kroll, Herm. 69 (1934) 230 vd. 19 ⟨in⟩ Schweighäuser.]

68B300-15DK 68 B 300, 15

DK'nın notu: Kheirokmēta'nın kısmen şimdiden simyacı olan karakterine (B 300, 14) Antikçağın sonunda altın yapıcılar loncasının yazını bağlanır. Kayıp Demokritos'un Tabiî ve Gizemli Şeyler (Physika kai mystika) yazısında Demokritos, mag Ostanes'in çırağı olarak görünür; Ostanes onu Memphis'teki tapınakta eski yazılara erginler, Demokritos da sonra bunlardan alıntılar aktarır. Beş ana yazı anılır: 1. Altın Üzerine, 2. Gümüş Üzerine, 3. Taşlar Üzerine, 4. Mor Boya Üzerine, 5. Leukippos'a. *Bunlardan alıntılar şuralardadır:*

68B300-15
  1. An den teilweise bereits alchemistischen Charakter der Χειρόκμητα (B 300, 14) knüpft im Ausgang des Altertums die Literatur der Goldmacherzunft an. In der verlorenen Schrift Δημοκρίτου Φυσικὰ καὶ μυστικά erscheint D. als Adept des Magiers Ostanes, der ihn im Tempel zu Memphis in die alten Schriften einweiht, aus denen dann D. Auszüge mitteilt. Fünf Hauptschriften werden genannt: 1. Περὶ χρυσοῦ, 2. Περὶ ἀργύρου, 3. Περὶ λίθων, 4. Περὶ πορφύρας, 5. Πρὸς Λεύκιππον. Exzerpte daraus bei: [Aparat (özet): 20 vd. krş. Kopp, Beitr. zur Gesch. der Chemie I 108 vd.; P. Tannery, Rev. d. Ét. grecques III (1890) 289; Diels, Antike Technik² s. 127 vd. 22 Wellmann: "Demokritos'un Physika kai mystika'sını MS 2. yüzyıldan, Mendesli'nin adına yapılmış bir sahte yazı sayıyorum"; krş. aynı yazar a.y. s. 68, ama ayrıca Kroll a.y. s. 231. (DK s. 219) 2 krş. ayrıca M. Wellmann, Der Physiologos, Philol. Suppl. XXII (1931) 85¹.]

68B300-16DK 68 B 300, 16

Kaynak: Georgios Synkellos, Kronografi I 471 Dindorf.

*Synkellos: Tabiat filozofu Abderalı Demokritos bu sıralarda en parlak çağındaydı. Mısır'da, o zamanki Pers krallarınca Mısır'daki tapınakları yönetmek üzere gönderilmiş olan Med Ostanes tarafından, Memphis tapınağında, başka rahipler ve filozoflarla birlikte erginlendi; bunlar arasında İbrani bilge bir Maria ile Pammenes de vardı. Altın, gümüş, taşlar ve mor boya üzerine dolambaçlı biçimde yazdı; Maria da öyle. Ama Demokritos ile Maria, sanatı birçok bilgece bilmeceyle gizledikleri için Ostanes tarafından övüldüler; Pammenes ise esirgemeden açıkça yazdığı için kınandı.*

68B300-16
  1. Syncell. I 471 Dind. Δ. Ἀβδηρίτης φυσικὸς φιλόσοφος ἤκμαζεν. ἐν Αἰγύπτωι μυηθεὶς ὑπὸ Ὀστάνου τοῦ Μήδου σταλέντος ἐν Αἰγύπτωι παρὰ τῶν τηνικαῦτα βασιλέων Περσῶν ἄρχειν τῶν ἐν Αἰγύπτωι ἱερῶν ἐν τῶι ἱερῶι τῆς Μέμφεως σὺν ἄλλοις ἱερεῦσι καὶ φιλοσόφοις, ἐν οἷς ἦν καὶ Μαρία τις Ἑβραία σοφὴ καὶ Παμμένης, συνέγραψε περὶ χρυσοῦ καὶ ἀργύρου καὶ λίθων καὶ πορφύρας λοξῶς, ὁμοίως δὲ καὶ Μαρία. ἀλλ᾽ οὗτοι μὲν Δ. καὶ Μαρία ἐπηινέθησαν παρὰ Ὀστάνου ὡς πολλοῖς καὶ σοφοῖς αἰνίγμασι κρύψαντες τὴν τέχνην, Παμμένους δὲ κατέγνωσαν ἀφθόνως γράψαντος.

68B300-17DK 68 B 300, 17

Kaynak: [Synesios], Dioskoros'a, Demokritos üzerine şerh [Berthelot, Collection des anciens alchimistes grecs II 56, 7].

[Synesios]: Demokritos Abdera'dan gelmişti; tabiat araştırıcısıydı, bütün tabiî şeyleri araştırmış ve tabiata göre var olanları yazmıştı. Abdera bir Trakya şehridir. Çok bilgili bir adamdı; Mısır'a gelip büyük Ostanes tarafından, Memphis tapınağında, Mısır'ın bütün rahipleriyle birlikte erginlendi. Ondan aldığı ipuçlarıyla boyama üzerine dört kitap yazdı: altın, gümüş, taşlar ve mor boya üzerine. Diyorum ki ipuçlarını büyük Ostanes'ten alarak yazdı. Çünkü ilk olarak o yazmıştı: "Tabiat tabiattan zevk alır, tabiat tabiata hâkim olur, tabiat tabiatı yener" *vb. [= Nekhepso fr. 28, 4 Riess, Philologus Suppl. VI (1891/3) 379; Kopp a.y. s. 130].*

68B300-17
  1. [Synes.] ad Dioscorum comment. in Democr. [Berthelot Coll. d. Alchim. II 56, 7] Δ. ἐλθὼν ἀπὸ Ἀβδήρων φυσικὸς ὢν καὶ πάντα τὰ φυσικὰ ἐρευνήσας καὶ συγγραψάμενος τὰ ὄντα κατὰ φύσιν. Ἄβδηρα δέ ἐστι πόλις Θράικης· ἐγένετο δὲ ἀνὴρ λογιώτατος, ὃς ἐλθὼν ἐν Αἰγύπτωι ἐμυσταγωγήθη παρὰ τοῦ μεγάλου Ὀστάνου ἐν τῶι ἱερῶι τῆς Μέμφεως σὺν καὶ πᾶσι τοῖς ἱερεῦσιν Αἰγύπτου. ἐκ τούτου λαβὼν ἀφορμὰς συνεγράψατο βίβλους τέσσαρας βαφικάς, περὶ χρυσοῦ καὶ ἀργύρου καὶ λίθων καὶ πορφύρας. λέγω δή, τὰς ἀφορμὰς λαβὼν συνεγράψατο παρὰ τοῦ μεγάλου Ὀστάνου. ἐκεῖνος γὰρ ἦν πρῶτος ὁ γράψας ὅτι 'ἡ φύσις τῆι φύσει τέρπεται καὶ ἡ φύσις τὴν φύσιν κρατεῖ καὶ ἡ φύσις τὴν φύσιν νικᾶι' κτλ. [= Nechepso fr. 28, 4 Riess Philolog. Suppl. VI (1891/3) 379. Kopp a. O. S. 130]. [Aparat: 20 Wellmann: "krş. Usener, Kl. Schrift. II 185; Ruska, Steinbuch d. Arist. s. 185." Simya formülündeki physis için physis; bkz. terminoloji.]

68B300-18DK 68 B 300, 18

DK'nın notu: Bu Dörtkitap'tan (Tetrabiblos) alıntılar Berthelot'nun Simyacılar Derlemesi'nde (II s. 41 vd.) Demokritos'un Tabiî ve Gizemli Şeyler'i başlığıyla yer alır. Örnek, s. 43, 14: "Tapınaktayken bir dikili taş [ya da sütuncuk] kendiliğinden yarıldı; içinde hiçbir şey olmadığını görüyorduk. Ama Ostanes, atalarının kitaplarının onun içinde saklandığını söyledi ve onları çıkarıp ortaya getirdi. Eğilip baktığımızda hiçbir şeyi atlamamış olduğumuza şaştık; yalnız orada pek yararlı şu sözü bulduk: 'Tabiat tabiatı …' vb."

Derlemede ardından Leukippos'a Sunulan Demokritos Kitabı gelir. s. 53, 16: "İşte, ey Leukippos, Mısırlıların bu sanatları hakkında ⟨peygamberlerin⟩ Pers kitaplarında ne varsa, onu en çok uyduğu ortak dille yazdım. Ama kitap herkese açık değildir; çünkü eski ve çok eski (?) gizemli bilmeceler içerir; bunları atalar ve tanrısal Mısır kralları Fenikelilere emanet etmişlerdir. Ben, senin dostun, Mısır'ın çocukları için yazdığım çok eski (?) bilmeceleri kullanacağım. Ama sana, ey hekim, bir çevirmen aracılığıyla da olsa her şeyi açıkça anlatmaktan geri durmayacağım. Yazı ağartmayı ve sarartmayı, ya da bakır taşının yumuşatılmasını ve kaynatılmasını, boyamaya kadar içerir; sonra yine bakırın ve zincifrenin kendisinden ne şaşılacak şeyler doğduğunu; örneğin kadmiyadan ve başka türlerden altın yapmayı, ⟨yine yakmalardan ve⟩ birleştirmelerden ne şaşılacak şeyler doğduğunu."

Karş. Olympiodoros, aynı yerde s. 78, 12; 79, 3 vd.; 97, 6 vb. Zosimos (a.y. II 122), Demokritos'tan: "Taş olmayan taşı al: değersizi ve çok değerliyi, çok biçimliyi ve biçimsizi, bilinmeyeni ve herkesçe bilineni, çok adlıyı ve adsızı; ay köpüğünü (aphroselēnos) diyorum." Karş. 119, 11 vd. s. 159, 3: "Demokritos Mısırlı peygamberlere bunları böyle yazar: 'Ben ise sana, ey Philaretos, kudreti elinde olan sana, sanatı ayrıntılarıyla yazıyorum.'" III 448, 19 [filozof taşı üzerine]: "Demokritos krala der ki: 'Ousia'ları iyice öğrenmez, ousia'ları karıştırmaz, eidos'ları kavramaz ve cinsleri cinslere bağlamazsan, emeğe boşuna giriştin, ey kral.'"

Venetus 229'un [simyacıların ana el yazması] dizininde Altın Yapımı Üzerine ve Asēmos Yapımı Üzerine *[asıl anlamı elektron, burada gümüş; Berthelot I 49'da basılmış] yazıları ayrıca Demokritos adıyla kaydedilir.*

68B300-18
  1. Auszüge aus dieser Tetrabiblos unter dem Titel Δημοκρίτου Φυσικὰ καὶ μυστικά in Berthelots Coll. d. Alchim. II p. 41ff. Probe: p. 43, 14 ὡς οὖν ἦμεν ἐν τῶι ναῶι ἐξ αὐτομάτου στήλη τις [ἢ κιόνιον] διαρρήγνυται, ἣν ἡμεῖς ἑωρῶμεν ἔνδον οὐδὲν ἔχουσαν. ὁ δὲ Ὀστάνης ἔφασκεν ἐν αὐτῆι τὰς πατρώιας τεθησαυρίσθαι βίβλους καὶ προκομίσας εἰς μέσον ἤγαγεν· ἐγκύψαντες δὲ ἐθαυμάζομεν, ὅτι μηδὲν ἦμεν παραλείψαντες, πλὴν τοῦτον τὸν λόγον εὕρομεν ἐκεῖ πάνυ χρήσιμον· 'ἡ φύσις τὴν φύσιν' κτλ. Es folgt in der Sammlung Δημοκρίτου βίβλος ἡ προσφωνηθεῖσα Λευκίππωι. p. 53, 16 ἰδοὺ μὲν ὃ ἦν, ὦ Λεύκιππε, περὶ τουτέων τῶν τεχνῶν τῶν Αἰγυπτίων ⟨ἐν ταῖς τῶν⟩ προφητέων Περσικαῖς βίβλοις, ἔγραψα τῆι κοινῆι διαλέκτωι, πρὸς ἣν δὴ μάλιστα ἁρμόζονται· ἡ δὲ βίβλος οὐκ ἔστι κοινή. αἰνίγματα γὰρ ἔχει μυστικὰ παλαιά τε καὶ ὠγύγια (?) ἅπερ οἱ πρόγονοι καὶ θεῖοι Αἰγύπτου βασιλεῖς τοῖς Φοίνιξι ἀνέθεντο. ἐγὼ δὲ ὁ φίλος σου ὠγυγίοις (?) αἰνίγμασιν χρήσομαι ἃ δὴ γεγράφαταί μοι τοῖς Αἰγυπτίων παισίν. ἀλλὰ σοί, ἰατρέ, καὶ δι᾽ ἑρμηνέως πάντα οὐ παύσομαι ἀναφανδὸν ἐνεξηγούμενος. περιέχει δὲ ἡ συγγραφὴ λεύκωσίν τε καὶ ξάνθωσιν ἢ χαλκολίθου τε μαλάξιας καὶ ἑψήσιας καὶ ἕως βαφικῆς, ὕστερον δὲ ὅσα πάλιν παράδοξα γίγνεται ἐξ αὐτοῦ τοῦ χαλκοῦ καὶ κινναβάρεως, ἔχε ποιῆσαι χρυσὸν ⟨ἐκ τῆς⟩ καδμίας τε καὶ ἄλλων εἰδῶν, ⟨καὶ καύσεων πάλιν καὶ⟩ ἐπιπλοκῶν ὅσα παράδοξα γίγνεται. Vgl. Olympiod. das. p. 78, 12. 79, 3ff. 97, 6 usf. Zosimos a. O. II 122 aus Demokrit: 'δέξαι λίθον τὸν οὐ λίθον, τὸν ἄτιμον καὶ πολύτιμον, τὸν πολύμορφον καὶ ἄμορφον, τὸν ἄγνωστον καὶ πᾶσι γνωστόν, τὸν πολυώνυμον καὶ ἀνώνυμον, τὸν ἀφροσέληνον λέγω'. Vgl. 119, 11ff. p. 159, 3 καὶ ταῦτα μὲν οὕτως πρὸς τοὺς Αἰγυπτίους προφήτας ὁ Δ. γράφει· 'ἐγὼ δὲ πρὸς σέ, ὦ Φιλάρετε, πρὸς ὃν ἡ δύναμις, τὴν κατὰ πλάτος σοι γράφω τέχνην'. III 448, 19 [Stein der Weisen] ὁ Δ. φησὶ πρὸς τὸν βασιλέα 'εἰ μὴ τὰς οὐσίας καταμάθηις καὶ τὰς οὐσίας κεράσηις καὶ τὰ εἴδη νοήσηις καὶ τὰ γένη συνάψηις τοῖς γένεσιν, εἰς μάτην τῶι κόπωι ἐπεχείρησας, ὦ βασιλεῦ'. Im Index des Venet. 229 [Haupths. der Alchem.] werden die Schriften Περὶ χρυσοῦ ποιήσεως und Περὶ ἀσήμου [eig. Elektron, hier Silber] ποιήσεως [abgedr. bei Berthelot I 49] unter Demokrits Namen besonders aufgeführt. [Aparat (özet): (DK s. 219) 25 [ἢ κιόνιον] Diels: ἦν κίωνι B: κίων ἦν M: ⟨ἢ⟩ κίων ἦν Ruelle. 26 Ὀστάνης Diels: οὔτ᾽ ἄντις M; başka redaksiyonlar B. 28 παραλήψαντες (= παραλαβόντες) ἢ Diels — buna göre "yalnızca bu sözü edinmiş olmamıza şaştık". 31 Bakımsız metin A = Parisinus 2327'den (15. yy); düzeltmeler Ruelle'nin; λεύκηπον A; τουτέον A (yazar birkaç İonca biçim karıştırır). 32 προφήταις (= προφηταίων) περσικοῖς A: düzeltme Diels. 33 δὴ] δεῖ A; οὐκέτι A. 34 ὠγύγια Diels: ὅσα ὑγιᾶ A; οἱ πρόγονοι] οἱ προγόνων A; θεία AH: düzeltme Diels. 35 τοῖς Φοίνιξι ἀνέθεντο] τῆς πηλιξοι αὐταιθήντο A; ὠγυγίοις Diels: ὡς ὑγείης A. (DK s. 220) 1 ἃ δὴ γεγράφαταί Diels: οὐδεὶς γεγράφατε A; πάσην A; σοὶ] σύ A. 2 δι᾽ ἑρμηνέως Diels: διηγερμένος A. 3 χαλκολίθου περὶ μαλάξιος καὶ ἑψήσιος tahmini Diels; ἕως Diels: ἕω. 5 ἔχε = φέρε = örneğin?: ἔχεις Ruelle. 6 ὅσα Diels: ὡς A; γίγνηται A. 12 κατὰ πλάτος] krş. Anonymus Londinensis (Suppl. Arist. III 1) p. XVIII. 16 τῶι κόπωι E: τοῦ κόπου AK. 19 krş. Kopp a.y. s. 202. Rutin OCR temizliği: "Anpoxpirtou ®vσικὰ" → Δημοκρίτου Φυσικὰ; "βίβλος €" → ἡ; "ἱδέξαι" → δέξαι.]

68B300-19DK 68 B 300, 19

DK'nın notu: Altın yapma sanatının başlangıcını Londra Büyü Papirüsü 121'in (MS 3. yüzyıl) reçete derlemesinin daha 1. numarası gösterir, c. 5b, 168. satır [Kenyon, British Museum'daki Yunanca Papirüsler (I 1893) s. 89; Preisendanz yay., Yunanca Büyü Papirüsleri II 7].

Demokritos'un Oyunları (Paignia):
α. Bakır şeyleri altın gibi göstermek: ateş görmemiş kükürdü tebeşir toprağıyla (krētēria) karıştırıp sür.
β. Yumurtayı elmaya benzetmek: yumurtayı haşla, safranı şarapla karıştırıp sür.
γ. Aşçının ateşi yakamaması: ocağına daimaotu (aeizōon) koy.
δ. Sarımsak yiyenin kokmaması: pancar köklerini kızartıp ye.
ε. Yaşlı kadının ne çok konuşması ne çok içmesi: çam (pitys) dövüp şarabına at.
ς. Resmedilmiş gladyatörlerin dövüşmesi: altlarında tavşan başı tütsüle.
ζ. Soğuk şeyler yiyenin yanması: ada soğanını (skilla) ılık suya batırıp yıkanması için ona ver; çaresi zeytinyağıdır.
η. Bozuk.
θ. Çok içip sarhoş olmamak: domuz ciğeri kızartıp ye.
ι. Yolcunun susamaması: ⟨çiğ⟩ yumurtayı şaraba kırıp iç.
ια. Çok kez sevişebilmek: elli çam fıstığını iki kyathos tatlı şarap ve ⟨yirmi⟩ tane biberle ezip iç.
ιβ. İstediğinde sertleşmek: biberi balla ezip p[el]ma'na (?) sür.

68B300-19
  1. Die Anfänge der Goldmacherkunst zeigt bereits Nr. 1 der Rezeptsammlung des Papyr. Londin. 121 [III. Jahrh. n. Chr.] c. 5b v. 168 [Kenyon Greek Pap. in the Br. Mus. (I 1893) S. 89. Pap. Graec. mag. ed. Preisendanz II 7]. Δημοκρίτου παίγνια. α. τὰ χαλκᾶ χρυσᾶ ποιῆσαι φαίνεσθαι· θεῖον ἄπυρον μετὰ τῆς κρητηρίας μείξας ἔκμασσε. β. ὠιὸν ὅμοιον μήλωι γενέσθαι· ζέσας τὸ ὠιὸν χρῖε κρόκωι μείξας μετ᾽ οἴνου. (DK s. 221) γ. μάγειρον μὴ δύνασθαι τὴν πυρὰν ἅψαι· βοτάνην ἀείζωον θὲς αὐτοῦ εἰς τὴν ἑστίαν. δ. φαγόντα σκόρδα μὴ ὄζειν· ῥίζας σεύτλου ὀπτήσας φάγε. ε. γραῦν μήτε πολλὰ λαλεῖν μήτε πολλὰ πίνειν· πίτυν κόψας βάλε αὐτῆς εἰς τὸ κρᾶμα. ς. μονομάχας [so] ἐζωγραφημένους μάχεσθαι· ὑποκάτω αὐτῶν κάπνισον λαγοῦ κεφαλήν. ζ. ψυχρὰ τρώγοντα κατακαίεσθαι· σκίλλαν εἰς ὕδωρ χλιαρὸν βρέξας δὸς αὐτῶι νίψασθαι· λύσις ἐλαίωι. η. Verstümmelt. θ. πολλὰ πίνοντα [καὶ] μὴ μεθύειν· χοιραῖον πνεύμονα ὀπτήσας φάγε. ι. ὁδοιποροῦντα μὴ διψᾶν· ὠιὸν ⟨ὠμὸν⟩ ⟨εἰς⟩ οἶνον ἀνακόψας ῥόφα. ια. πολλὰ βινεῖν δύνασθαι· στροβίλια πεντήκοντα μετὰ δύο κυάθων γλυκέος καὶ ⟨κ̄⟩ κόκκους πεπέρεως τρίψας πίε. ιβ. στύειν, ὅτε θέλεις· πέπερι μετὰ μέλιτος τρίψας χρῖέ σου τὸ π[έλ]μα. [Aparat (özet): (DK s. 220) 22 Kenyon'un tamamlamaları ayrıca belirtilmez; Kenyon ve Wessely okumalarının denetimi Wilcken, Gött. gel. Anz. 1894, 728; başlardaki Yunan sayıları Diels'in eklemesidir. 23 Wellmann: "Paignia için krş. Abh. Ak. 1921 s. 29 not 3. 30; 1928 s. 58 vd. Ardılı Larisalı Anaksilaos'un Paignia'sı dinler tarihi bakımından önemlidir: Gnostisizmin doğuşunu, Simon Magus'u ve Valentinosçu Markos'u etkilemiştir; krş. Sahte-Cyprianus, de rebapt. 16; Irenaeus I 13; kalıntılar Psellos'ta (Africanus'tan)." 24 Wellmann: "krş. Pap. Leid. II 221"; τῆς (γῆς değil) papirüs; κρητηρίας] = cretaria?. 26 Wellmann: "krş. Psellos, Westermann Parad. 146, 25; Hippolytos, Ref. IV 29; Geoponika XIV 10"; μήλωι Diels: μῆλον papirüs. (DK s. 221) 1 Wellmann: "krş. Wellmann, Ael. Prom. 1908, 776, 14; Neptunalios 58; Hippolytos Ref. IV 33; Plinius N. H. 25, 162 (vis refrigerare)." 3 krş. Wellmann, Georgika s. 15; σκορ (ρ üstünde δ) papirüs; σεύτλου Wessely: ευγλου papirüs (Wilcken'e göre); φαγει papirüs. 5 κραμμα papirüs: düzeltme Diels. 8 Wellmann: "krş. Plinius N. H. 19, 93; Nikandros Alex. 254; Ganschinietz, Hippolytos' Kap. gegen die Magier s. 45; Hippolytos IV 30." 11 krş. Wellmann a.y. 1921 s. 30. 12 ⟨ὠμὸν⟩ M. W., krş. Hermes'in Koiranides'i, Mély II 300; Marcellus Empiricus 17, 39; ⟨εἰς⟩ Diels: οἴνωι tahmin edilmiştir; ανοκοψας papirüs. 13 β[ιν]εῖν Wessely; κυα[θ]ων Wessely: κυά[μω]ν Kenyon; γλυκεις papirüs (Wilcken'e göre). 14 ⟨κ̄⟩ M. W.; konu için Ovidius, Ars am. II 417. 15 Wellmann: "krş. Marcellus Empiricus 33, 66; Ailianos IX 48; Sahte-Galenos XIV 488"; στ. ειν böyle papirüs; π[έλ]μα papirüs Wilcken'e göre: πρᾶγμα örtmeceli olarak Wünsch. pelma "taban"dır; burada örtmeceli bir anlam taşıdığı açıktır. DK s. 221 (PDF 220) OCR'da ters taranmıştı; γ–ιβ ve aparat tümüyle PDF'ten okundu.]

68B300-20DK 68 B 300, 20

Kaynak: Leiden Büyü Papirüsü 384 (MS 4. yüzyıl) [Dieterich, Jahrb. f. kl. Ph. Suppl. XVI 813; Preisendanz a.y. s. 81].

Demokritos'un Küresi (Sphaira). Hayat ve ölüm önbildirimi. Hastanın ayın hangi gününde yatağa düştüğünü öğren; doğumdan beri taşıdığı adı [harflerin sayı değerleriyle] ay günüyle topla ve kaç otuzluk ettiğine bak; sayının artakalanını 'Küre'de bul. Sayı yukarıdaysa yaşayacak, aşağıdaysa ölecek. *Altında tablo.*

68B300-20
  1. Papyr. Magic. Lugd. 384 IV. Jahrh. n. Chr. [Dieterich Jahrb. f. kl. Ph. Suppl. XVI 813. Preisendanz a. O. S. 81] Δημοκρίτου Σφαῖρα. Προγνωστικὸν ζωῆς καὶ θανάτου. γνῶθι πρὸς τίνα σελήνην [Mondtag] ἀνέπεσε νοσῶν καὶ τὸ ὄνομα τὸ ἐκ γενετῆς συνψήφισον τῆι σελήνηι καὶ βλέπε, πόσαι τριακάδες γίνονται, καὶ τὰ περιλειπόμενα τοῦ ἀριθμοῦ κατανόησον εἰς τὴν 'σφαῖραν' καὶ ἂν ἦι ἄνω ἡ ψῆφος, ζήσει, ἐὰν δὲ κάτω, τελευτήσει. Darunter die Tabelle. [Aparat: 16 krş. Berthelot, Coll. d. Alch. gr. Introd. I 87; Riess, Nechepso fr. 37 vd. s. 388. 18 Wellmann: "Bu türden önbildirimler Demokritos'a işaret eden büyü yazınında sıktır. Horapollon, Hier. I 38 böyle önbildirimlerle magos Iambres'i anar — belki Bolos'un kaynaklarından biri. Cod. Matritensis 4616 fol. 82v'de benzer yaşam ve ölüm önbildirimleri içeren bir Pythagoras yazısı durur. Pap. Lond. 121, 833 K.'de Pythagoras'ın ve Demokritos'un bir Düş Kehanet Yöntemi (Oneiraitēton) vardır; krş. Deubner, De incub. s. 30; Abt, Die Apol. des Apuleius s. 243." τίνα Diels: τὴν papirüs. PDF'ten okundu (DK s. 221).]

68B301DK 68 B 301

DK'nın notu: Fulgentius, Mitolojiler II 14'te Theogonia'daki Dromokritos'u, III 7'de Physiologumena'daki Dromokritos'u *anar; burada ad Demokritos diye düzeltilir. Her hâlükârda Fulgentius'un uydurmasıdır.*

68B301
  1. Fulgent. Mitol. zitiert II 14 Dromocrites in Theogonia, III 7 Dromocrites in Fisiologumenon, wo Democritus emendiert wird. Auf alle Fälle Schwindel des Fulg. [DK s. 221 (PDF 220, ters taranmış) PDF'ten okundu.]

68B302DK 68 B 302

Kaynak: Corpus Parisinum Profanum [Cod. Paris. gr. 1168, Elter'e göre; Maksimos'un ilgili Demokritos sözleri bu mecmuadan gelir]. DK: Bu Demokritos'un Hikmetli Sözleri'nin (Dēmokritou gnōmai) sahihliğine güvenilemez. Aşağıdaki numaralar mecmuadaki sıradır; "= B …" DK'daki sahici fragmana eşitliği gösterir.

DK'nın notu (aparat): Demokritos derlemesinin sözlerine, sayılanların yanı sıra Gnomologium Baroccianum 199 da girer: "Demokritos, yakışıklı ama terbiyesiz kimselerin sirkeyle dolu kaymaktaşı şişelere benzediğini söyledi." *Bu sözler de Şehristânî'nin (Haarbrücker çevirisi II 149–152) verdikleri kadar uydurmadır.*

68B302
  1. Ohne Gewähr sind die Δημοκρίτου γνῶμαι des Corpus Parisinum Profanum [Cod. Paris. gr. 1168 nach Elter; aus diesem Corpus stammen die entsprechenden Democritea des Maximus]: 163 εἰ μὲν ἦν μαθεῖν … παθεῖν γὰρ χρή [= Sot. Max. c. 42. Usener Rhein. Mus. 55, 334 = Kl. Schr. IV 328] 164 = B 209 165 = B 234 166 ταῖς τῶν καιρῶν μεταβολαῖς καὶ οἱ σφόδρα δυνατοὶ τῶν ἀσθενεστέρων ἐνδεεῖς γίνονται. 167 (Aesch. 3, 147) = Stob. III 43, 35 168 νεκρὸν ἰατρεύειν καὶ γέροντα νουθετεῖν ταὐτόν ἐστι [vgl. Gnomica homoeom. ed. Elter I p. 41. 68] 169 τὸν σπουδαῖον φίλον πρὸς μὲν τὰς εὐφροσύνας κληθέντα δεῖ παρεῖναι, πρὸς δὲ τὰς περιστάσεις αὐτόκλητον δεῖ συμπαρεῖναι = DEI 165 ['Ἐκ τῶν Δημοκρίτου, Ἐπικτήτου, Ἰσοκράτους ed. Wachsm. Stud. z. d. Floril. S. 193; auch diese Sammlung ist ohne Gewähr] 170 τὸ μὴ δύνασθαι βοηθεῖν τοῖς φίλοις ἀπορίας, τὸ δὲ μὴ βούλεσθαι κακίας τεκμήριον. 171 οἱ ἀληθινοὶ φίλοι καὶ τὰς φιλίας ἡδείας καὶ τὰς συμφορὰς ἐλαφροτέρας ποιοῦσιν ὧν μὲν συναπολαύοντες ὧν δὲ μεταλαμβάνοντες. 172 (Isocr. Demon. 23) = DEI 73 173 = B 47 174 ποθητὸς εἶναι μᾶλλον ἢ φοβερὸς κατὰ τὸν βίον προαιροῦ· ὃν γὰρ πάντες φοβοῦνται, πάντας φοβεῖται. 175 τὰς μὲν γραμμὰς ἀσφαλεστέρας, τὰς δὲ πράξεις λαμπροτέρας ἔχειν δεῖ [= Elter Homoeom. n. 142]. 176 (Isocr. Nicocl. 38) = DEI 87 177 τὸν ἄρχοντα δεῖ ἔχειν πρὸς μὲν τοὺς καιροὺς λογισμόν, πρὸς δὲ τοὺς ἐναντίους τόλμαν, πρὸς δὲ τοὺς ὑποτεταγμένους εὔνοιαν. 178 δεῖ δὲ τὸν ἑτέρων μέλλοντα ἄρξειν αὐτὸν ἑαυτοῦ πρῶτον ἄρχειν. 179 μικραὶ … λαμβάνουσι ταύτας ἐν περιστάσει = B 94 180 = B 180 181 ἐν μὲν τοῖς ἐσόπτροις ὁ τῆς ὄψεως, ἐν δὲ ταῖς ὁμιλίαις ὁ τῆς ψυχῆς χαρακτὴρ βλέπεται = Homoeom. n. 19a 182 vgl. Stob. II 31, 53 183 = B 272 184 διηνεκὴς ἐπὶ πᾶσιν ἀνθρώποις ἡ τοῦ πλούτου ἐπιθυμία. μὴ κτηθεῖσα μὲν γὰρ τρύχει, κτηθεῖσα δὲ βασανίζει ταῖς φροντίσιν, ἀποκτηθεῖσα δὲ ταῖς λύπαις. 185 θεοῦ ἄξιόν σε ποιήσει τὸ μηδὲν ἀνάξιον [αὐτοῦ fügt Max. zu] πράττειν. 186 θεῶι ὅμοιον ἔχει ὁ ἄνθρωπος τὸ εὖ ποιεῖν, ὅταν τὸ εὖ ποιεῖν μὴ καπηλεύηται, καὶ τὸ εὐεργετεῖν καὶ ἀληθεύειν vgl. Sternbach Wien. Stud. 9 (1887) 200 187 καὶ κυβερνήτης ἀγαθὸς ἐνίοτε ναυαγεῖ καὶ ἀνὴρ σπουδαῖος ἀτυχεῖ = Homoeom. n. 124 188 vgl. Stob. III 17, 30 189 ἡ μὲν μάχαιρα τέμνει, ἡ δὲ διαβολὴ χωρίζει φίλους = Gnom. hom. I p. 41 190 = B 185 191 ἡ τῶν ἀγαθῶν ἔρις ὠφελεῖ τὸν ζηλοῦντα μὴ βλάπτουσα τὸν ζηλούμενον. 192 μικρὰ διδόναι βούλου μᾶλλον ἢ μεγάλα ἐγγυᾶν· ὅ τε γὰρ κίνδυνος ἄπεστι καὶ ὁ λαβὼν ἔργου, οὐ λόγου χρείαν ἔχει. 193 ἐπιτηδειότατος πρὸς φιλίαν ὁ πλεῖστα ἀδικεῖσθαι δυνάμενος καὶ φέρειν. 194 = B 218 195 = B 60 196 τάχος καὶ ἔπειξις ἀπέστω τοῦ ἐσθίειν· κυνῶδες γὰρ τοῦτο καὶ θηρίωι μᾶλλον ἢ ἀνθρώπωι πρέπον. 197 ὥσπερ οὖν ἄλειμμα οὐδὲ τὸ ἡδὺ καλὸν οὐδὲ τὸ μακρόν, ἀλλὰ τὸ ὑγιαῖνον, οὕτω καὶ τροφὴ οὐχ ἡ ἡδεῖα καλὴ οὐδ᾽ ἡ πολλή, ἀλλ᾽ ἡ ὑγιεινή. 198 ὁ ἀρετὴν τιμῶν πρώτην ἀλήθειαν τιμᾶι καὶ μάλιστα ὡς ἀγαθοῦ παντὸς ἡγεμόνα οὖσαν. 199 = B 212 200 = B 214 201 = B 246 (DK s. 223) 202 = B 78 203 = B 75 204 = B 111 493 γνώμη Δημοκράτους = B 41 563 [wie die ff. aus Stob.] = B 41 588 = B 210 591 = B 214b 595 [Stob. 7, 31 u. 55] = B 215 691 = B 86 875 = B 294. 710 [wie die ff. aus der Sammlung DEI] = Barocc. 190 [fehlt Wachsm.] Δ. τὸν φθόνον εἶπεν ἕλκος εἶναι ἀληθείας. 711 = DEI 216 = B 89 745 [fehlt Wachsm.] μηδέποτε μακαρίσηις ἄνθρωπον ἐπὶ πλούτωι καὶ δόξηι· πάντα γὰρ τὰ τοιαῦτα τῶν ἀγαθῶν ἐλάττονι πίστει τῶν ἀνέμων δέδεται. 746. 747 = DEI 193. 194 748 [fehlt Wachsm.] = B 284 749 = DEI 189 749a [fehlt Wachsm.] = oben 188 750. 751 = DEI 190. 191 752 = DEI 200. [Aparat: (DK s. 222) 2 Derleme Elter'e borçludur. 4 vd. Demokritos derlemesinin sözlerine sayılanların yanı sıra Gnomol. Barocc. 199 da girer: Δ. τοὺς εὐπρεπεῖς καὶ ἀπαιδεύτους ὁμοίους ἔφησεν εἶναι ἀλαβάστρωι γέμοντι ὄξους [ὄξος el yazması]. Bu gnōmēler, Şehristânî'nin (Haarbrücker çevirisi II 149–152) verdikleri kadar uydurmadır. 13 φιλίας] εὐτυχίας Kranz. 27 n. 186'yı sahici olarak kanıtlamaya çalışır Immisch, Agatharchidea, Heidelb. Sitz. Ber. 1919, 57. Kranz Nachtrag (II 423): S. 222, 22 — 181 için krş. Platon, Büyük Alkibiades 133. DK s. 222 (PDF 221) OCR'da ters taranmıştı; 163–201 ve aparat tümüyle PDF'ten okundu; s. 223 (PDF 222) üst kısmı ayrıca doğrulandı ("204 = B 111", "591 = B 214b").]

68B302aDK 68 B 302a

Kaynak: Seneca, Mektuplar 7, 10.

Seneca: Demokritos der ki: "Bir kişi benim için bir halk kadardır, bir halk da bir kişi kadar." *[Karş. 22 B 49.]*

68B302a

302a. Senec. Epist. 7, 10 D. ait: unus mihi pro populo est et populus pro uno [Vgl. 22 B 49]. [Aparat: 10 H. Gomperz Yunancaya εἷς ἐμοὶ ἀντὶ τοῦ δήμου καὶ ὁ δῆμος ἀντὶ ἑνός diye çevirir; 22 B 49 ile temas ona göre sahicilikten yanadır. Krş. 22 B 136 ~ 68 B 147; 22 B 40 ~ 68 B 64 vd.; 22 B 49 ~ 68 B 98; 22 B 85 ~ 68 B 236. Girdi numarası OCR'da "8038." olarak bozulmuştu; PDF 222'den (DK s. 223) "302a." okundu.]

68B303DK 68 B 303

Kaynak: Greko-Süryani Hikmetli Sözler, Ryssel çevirisi [Rhein. Mus. 51, 1896, 539], n. 33. Yunancası yoktur; DK'nın Almanca tercümesinden nakledilmiştir.

Demokritos şöyle dedi: Bilge kişiler, kendi yurtları olmayan yabancı bir ülkeye gittiklerinde, sessizce ve sakince keşif yapmalı; oradaki bilgelerin işinin nasıl bir ünü olduğuna bakıp kulak vermeli: ne türden adamlardır, kendileri onlara karşı ayakta durabilirler mi? Bunu da onların sözlerini kendi sözleriyle, kendi akıllarınca gizlice tartarak yapmalı. Tartıp hangi tarafın ötekinden üstün olduğunu gördüklerinde, ancak o zaman bilgeliklerinin zenginliğini ortaya koymalılar ki kendilerine ait olan hazineyle başkalarını zenginleştirerek övgü kazansınlar. Kendi hazineleri bağışta bulunamayacak kadar küçükse, ötekinden alırlar ve öyle çekip giderler.

68B303
  1. Graeco-Syr. Sprüche übers. von Ryssel [Rhein. Mus. 51, 1896, 539] n. 33 D. hat gesagt: Weise Leute müssen, wenn sie in ein fremdes Land gehen, das nicht das ihre ist, unter Stillschweigen und in Ruhe die Kundschafter machen, indem sie zusehen und nach dem Rufe hinhorchen, den die Sache der Weisen, die dort sind, hat: wie sie sind und ob sie ihnen gegenüber bestehen können, indem sie ihre Worte mit den ihren in ihrem Sinne heimlich abwägen. Und wenn sie es abgewogen und gesehen haben, welche Partei der anderen überlegen ist, alsdann sollen sie den Reichtum ihrer Weisheit kund tun, damit sie um des Schatzes willen, der ihr Eigentum ist, gepriesen werden, indem sie andere aus ihm bereichern. Und wenn der ihre zu klein ist, als daß sie davon spenden könnten, so nehmen sie von dem anderen und so gehen sie fort. [Yunanca ya da Süryanice asıl DK'da basılmamıştır; çeviri DK'nın Almancasındandır.]

68B304DK 68 B 304

Kaynak: Greko-Süryani Hikmetli Sözler (Ryssel), n. 42; krş. Gnomologium Vaticanum 743, n. 56 [Wien. Stud. 10, 1888, 232].

Demokritos şöyle dedi: Ben yalnız hiçbir şey bilmediğimi biliyorum.

Karş. Gnomologium Vaticanum 743, n. 56 [Wien. Stud. 10, 1888, 232]: "Aynı kişi [Demokritos] dedi ki: 'Yalnız bir şey biliyorum: bilmediğimi.'" *Karş. 70 B 1.*

68B304
  1. — 42 D. hat gesagt: Ich allein weiß, daß ich nichts weiß. Vgl. Gnom. Vatic. 743 [Wien. Stud. 10, 1888, 232] n. 56 ὁ αὐτὸς [Demokritos] εἶπεν· 'ἓν μόνον οἶδα, ὅτι οὐκ οἶδα'. Vgl. 70 B 1. [Aparat: 24 krş. Sokrates, Cicero, Academica priora II 23, 74'te. İlk cümle DK'nın Süryaniceden yapılmış Almanca çevirisinden aktarılmıştır. Rutin OCR temizliği: "Ev μόνον οἶδα, ὅτι οὐκ olda" → ἓν μόνον οἶδα, ὅτι οὐκ οἶδα.]

68B305DK 68 B 305

Kaynak: el-Kıftî, A. Müller'de, Die griechischen Philosophen in der arabischen Überlieferung s. 56.

"Demokritos, Yunan filozofu, Felsefe Üzerine adlı bir kitabın yazarı."

68B305
  1. Qifti bei A. Müller Gr. Philos. in d. ar. Überl. S. 56 „D. ein gr. Philosoph, Verfasser eines Buches Über die Philosophie". [Arapçası DK'da basılmamıştır; DK'nın Almancasından. Rutin OCR temizliği: "Qırtı" → Qifti.]

68B306DK 68 B 306

Kaynak: Māşāallāh (Maschallah el-Mısrî, MS 800 dolaylarında; Yunancası Vaticanus gr. 1056'da, Catalogus codicum astrologorum graecorum I (Brüksel 1898) s. 82 — Arapların astroloji dizini).

Demokritos'un on dört kitabı: Doğum Haritaları Üzerine 6, Sorular Üzerine 4, Kavuşumlar Üzerine iki, Hesap Üzerine 1 ve İklimler Üzerine 1.

68B306
  1. Masala [Maschallah al-Misri ca. 800 n. Chr. griech. im Vatic. gr. 1056, s. Catal. codd. astrol. gr. I (Brux. 1898) p. 82, astrologischer Index der Araber] ὁ Δ. βιβλία ιδ̄, ἤγουν Περὶ γενεθλίων ϛ̄, Περὶ ἐρωτήσεων δ̄, Περὶ τῶν συνόδων δύο, Περὶ λογισμοῦ ᾱ καὶ Περὶ τῶν κλιμάτων ᾱ. [Sayılar OCR'da bozuktu ("ı6", "5", "δ", "ἃ", "a"); PDF 222'den (DK s. 223) ιδ̄ … ᾱ … ᾱ okundu; γενεθλίων ve ἐρωτήσεων'deki sayı işaretleri görüntüde kısmen seçilebildi: toplamın 14 tutması için ϛ̄ (6) ve δ̄ (4) okundu ⟦?⟧.]

68B307DK 68 B 307

Kaynak: Sahte-Oribasios, Hippokrates'in Aforizmaları Şerhi [asıl metin Bizans sahtesi], Io. Guinterius Andernacus yay., Paris 1533, f. 5v.

Sonra diyoruz ki, filozofların tabiatın dostu dedikleri Hippokrates'in yaptığı gibi bir eseri [Aforizmalar'ı] kimse yapamazdı. Demokritos da böyle bir şey yapmaya girişti, *ama Hippokrates gibi tamamlayamadı.*

68B307
  1. Pseudoribasius in Aphorism. Hippocr. [Original ist byz. Fälschung] ed. Io. Guinterius Andernacus Paris. 1533 f. 5v deinde dicimus quod nemo tale opus [Aphorismen] potuit facere quale Hippocras, quem philosophi amicum naturae dixerunt. tentavit quidem D. tale facere, non tamen ut Hippocras perfecit. [Aparat: 34 vd. el yazmalarında böyle; Heeg, Pseudodem. Stud., Abh. Berl. Ak. 1913 n. 4 s. 27¹.]

68B308DK 68 B 308

Kaynak: Codex Parisinus 1630 [22 B 138'den sonra].

Filozof Demokritos'tan, karşıtı: "Hayatın her yolunu …" vb. *= Palatina Antolojisi IX 360, Metrodoros'un.*

68B308
  1. Cod. Paris. 1630 [nach 22 B 138] Δημοκρίτου φιλοσόφου τοὐναντίον. Παντοίην βιότοιο κτλ. = Anth. Pal. IX 360 Μητροδώρου. [Aparat: 39 Delzons, Konstantinos dönemindeki gramerci Metrodoros'u düşünür. Epigram, 22 B 138'deki (Herakleitos'a yüklenen) karamsar "yaşamın hangi yolunu tutmalı?" epigramının iyimser karşılığıdır. Rutin OCR temizliği: "Tolvav τίον" → τοὐναντίον.]

68B309DK 68 B 309

Kaynak: Albertus Magnus, Ethica I 1, 3 (Jammy yay., IV. cilt s. 4).

Albertus Magnus: Demokritos'un söylediği de budur: bilge insan var olan her şeyin ölçüsüdür *(karş. 80 B 1). Çünkü hisle hissedilir şeylerin, akılla akılla kavranır şeylerin ölçüsüdür; her şey kendi cinsinin ilk ve en yalın olanıyla ölçülür, her cinsin ilk ve en yalın olanı ise onun gücüdür (virtus). Demek ki bir şeyin gücü, onu bilmenin ilkesidir; öyleyse her şeyin bilgisi, onun gücünün bilgisinde tamamlanır.*

68B309
  1. Albertus Magnus Ethica I 1, 3 (Vol. IV ed. Jammy p. 4) hoc est etiam quod dicit D., quod homo sapiens est mensura omnium quae sunt (vgl. 80 B 1). per sensum enim est mensura sensibilium et per intellectum est mensura intelligibilium; mensuratur enim unumquodque sui generis primo et simplicissimo; primum autem et simplicissimum uniuscuiusque generis virtus est. virtus ipsius igitur est principium cognoscendi unamquamque rem; cognitio igitur omnis rei perficitur in cognitione virtutis eius. [Albertus'un mensura'sı Protagoras'ın "insan her şeyin ölçüsüdür" (80 B 1) sözünün yankısıdır; bkz. metron. Virtus burada ahlaki erdem değil, bir şeyin gücüdür (dynamis'in Latin karşılığı).]

DK 68 Demokritos'un B fragmanları burada biter.

Çeviri değerlendirmesi

Yıldızlar eseri değil, çevirinin kalitesini ölçer

Yükleniyor…

Çeviri önerileri

Nasıl önerilir?

Yükleniyor…

İncelemeler

Okurların eser üzerine yazdığı değerlendirmeler.

Yükleniyor…

Tartışma

Yükleniyor…