Diğer Presokratikler
Damon
Δάμων
37B1B. Fragmanlar
Areopagitikos'un fragmanları (FRAGMENTE DES AREOPAGITIKOS)
DK 37 B 1
Kaynak: Cicero, Hatip Üzerine III 33, 132.
*Cicero: Geometri Eukleides ya da Arkhimedes, mûsikî Damon ya da Aristoksenos, edebiyatın kendisi de Aristophanes ya da Kallimakhos tarafından işlenirken bunların, kimse türün bütününü kucaklayamayacak kadar parçalandığını mı sanıyorsun?*
Cicero de orat. III 33, 132 num geometriam Euclide aut Archimede, num musicam Damone aut Aristoxeno, num ipsas litteras Aristophane aut Callimacho tractante tam discerptas fuisse (scil. existimas), ut nemo genus universum complecteretur?
37B2DK 37 B 2
Kaynak: Philodemos, Mousikē Üzerine IV 33, 37 (s. 104 Kemke).
*Philodemos: Birçokları hâlâ, inceliği olan kimselerin ondan [mûsikîden] pay alması gerektiğini ve almış olduklarını düşünür … Damon da bu tür şeyleri uydurma Areopagos üyelerine değil de gerçek Areopagos üyelerine söylediyse, onları feci şekilde aldatmıştır.*
[3 Wilamowitz, Verskunst S. 64]. Philod. de mus. IV 33, 37 (S. 104 Kemke) πολλοὶ δ᾽ ἔτι νομίζουσι προσήκειν αὐτῆς (näml. τῆς μουσικῆς) μεταλαμβάνειν τοὺς χαρίεντας καὶ μετειληφέναι (col. 34) καὶ Δάμων εἰ τοιαῦτα πρὸς τοὺς ἀληθινοὺς ἀρεοπαγίτας ἔλεγε καὶ μὴ τοὺς πλαττομένους, ἐφενάκιζεν ἀτηρῶς. [Aparat: ἔτι Diels: ὅτι Pap.]
37B3DK 37 B 3
Kaynak: Philodemos, Mousikē Üzerine I fr. 11 (s. 7 Kemke).
*Philodemos: … ⟨Da⟩mon'a göre müsrif eğlenceyi oynayanlar …*
Philod. de mus. I fr. 11 (S. 7 Kemke) οἱ παίζον⟨τες … τ⟩ὴν ἄσωτον ⟨κατὰ Δά⟩μωνα παι⟨γ⟩νιάν. [Aparat: ἄσωτον] Α-ΟΤΟΝ Pap.; tamamlama Wilamowitz, kalanı Gomperz; παιδιάν Wilamowitz'in tahmini.]
37B4DK 37 B 4
Kaynak: Philodemos, Mousikē Üzerine I 13 (s. 7 Kemke; Gomperz, Philodem von der Musik 10).
*Philodemos: … ve [mûsikînin] melekeyi en ahenkli ve en ritimli hâle getireceğini [söyler]. Biri de mûsikînin bütün aretē'lere mi yoksa yalnız bazılarına mı götürdüğünü sorunca, mûsikîci Damon'un neredeyse hepsine götürdüğünü düşündüğünü söyler; çünkü Damon'a göre şarkı söyleyen ve kithara çalan çocukta yalnız cesaretin ve itidalin değil, adaletin de görünmesi gerekir.*
Philod. de mus. I 13 (S. 7 K., Gomperz zu Phil. v. d. Musik 10) [iki sütunlu papirüs] καὶ τὴν ἕξιν ποι|ήσειν ἁρμ⟩ονικωτάτην καὶ | ῥυθμικω⟩τάτην, ἐπιζητή|σαντος⟩ δέ τινος, πότερον εἰς | πάσας τ⟩ὰς ἀρετὰς ἢ τινὰς ἡ | μουσικ⟩ὴ προάγει, Δάμωνα | πάλιν φη⟩σὶν τὸν μουσικὸν || εἰς πάσα⟩ς σχεδὸν οἴεσθαι· λέ|γειν γὰ⟩ρ αὐτόν, προσήκειν | ᾄδοντ⟩α καὶ κιθαρίζον|τα τὸν πα⟩ῖδα μὴ μόνον | ἀνδρε⟨ίαν ἐμφαί⟩νεσθαι | καὶ σω⟨φροσύνη⟩ν, ἀλλὰ | καὶ δι⟨καιοσύνην. [Aparat: I. sütun 1–4 Gomperz, yalnızca οἷς yerine εἷς Diels; 5–10 Wilamowitz; 7 φησίν: öznesi Babilli Diogenes; 11 vd. Gomperz fr. 1 77 (54 K.)'den tamamladı. PDF'ten okundu.]
37B5DK 37 B 5
Kaynak: [Plutarkhos], Mousikē Üzerine 16.
*Plutarkhos (sahte), Mûsikî Üzerine: Gevşek Lydia tarzını da —Miksolydia tarzının zıddı olan ve İon tarzına çok yakın düşeni— Atinalı Damon'un bulduğunu söylerler.*
[Plut.] de music. 16 ἀλλὰ μὴν καὶ τὴν ἐπανειμένην Λυδιστί, εἴπερ ἐναντία τῆι Μιξολυδιστί, παραπλησίαν οὖσαν τῆι Ἰάδι, ὑπὸ Δάμωνος εὑρῆσθαί φασι τοῦ Ἀθηναίου. [Aparat: karş. v. Jan, Jahrb. f. Phil. 95 (1867) 815; aynı yazar, RE IV 2072 vd.]
37B6DK 37 B 6
Kaynak: Athenaios, Deipnosophistai XIV 628 C.
*Athenaios: Atinalı Damon'un çevresindekiler fena söylememişlerdir: şarkılar da danslar da zorunlu olarak psykhē bir şekilde harekete gelince doğar; hür ve güzel psykhēler şarkıları ve dansları da öyle, zıtları ise zıt türden yapar.*
Athen. XIV 628 C οὐ κακῶς δ᾽ ἔλεγον οἱ περὶ Δάμωνα τὸν Ἀθηναῖον ὅτι καὶ τὰς ᾠδὰς καὶ τὰς ὀρχήσεις ἀνάγκη γίνεσθαι κινουμένης πως τῆς ψυχῆς, καὶ αἱ μὲν ἐλευθέριοι καὶ καλαὶ ποιοῦσι τοιαύτας, αἱ δ᾽ ἐναντίαι τὰς ἐναντίας.
37B7DK 37 B 7
Kaynak: Aristeides Kointilianos, Mousikē Üzerine II 14.
*Aristeides Quintilianus: Sürekli bir ezginin sesleri benzerlik yoluyla hem çocuklarda hem yaşı ilerlemiş olanlarda henüz var olmayan bir karakteri (ēthos) biçimlendirir, hem de içte saklı olanı dışarı çıkarır; bunu Damon'un çevresindekiler de göstermiştir. Nitekim onun aktardığı harmonialarda, kullanılan seslerden kimi zaman dişileri, kimi zaman erkekleri ya fazlaca, ya daha az kullanılmış, ya da hiç alınmamış bulmak mümkündür; açıktır ki her psykhē'nin karakterine göre ayrı bir harmonia işe yarar.*
Aristid. Quint. de mus. II 14 ὅτι γὰρ δι᾽ ὁμοιότητος οἱ φθόγγοι συνεχοῦς μελῳδίας πλάττουσί τε οὐκ ὂν ἦθος ἔν τε παισὶ καὶ τοῖς ἤδη προβεβηκόσι καὶ ἐνδομυχοῦν ἐξάγουσιν, ἐδήλουν καὶ οἱ περὶ Δάμωνα· ἐν γοῦν ταῖς ὑπ᾽ αὐτοῦ παραδεδομέναις ἁρμονίαις τῶν φερομένων φθόγγων ὁτὲ μὲν τοὺς θήλεις ὁτὲ δὲ τοὺς ἄρρενας ἔστιν εὑρεῖν ἤτοι πλεονάζοντας ἢ ἐπ᾽ ἔλαττον ἢ οὐδ᾽ ὅλως παρειλημμένους, δῆλον ὡς κατὰ τὸ ἦθος ψυχῆς ἑκάστης καὶ ἁρμονίας χρησιμευούσης. [DK Almancası: "Harmonia'ların (tarzların) ēthos'u üzerine." Aparat: karş. aynı eser II 12 (?). Aristeides'te Damoncu başka öğeler Deiters, De Aristid. Quint. fontibus, Düren 1870, s. 13 vd.'de varsayılır. Kranz (Nachtrag): karş. v. d. Waerden, Herm. 78 (1943) 190.]
37B8DK 37 B 8
Kaynak: Platon, Lakhes 197 D.
Platon, Lakhes 197 d: [Nikias cesur olanın bilge olduğunu söyler. Bunun üzerine:]
Sokrates: Sanırım onun bu bilgeliği dostumuz Damon'dan aldığını fark etmemişsin bile; Damon da Prodikos'la çok düşüp kalkar, ki o da sofistler arasında bu tür adları en güzel ayırt eden kişi sayılır.
*[Karş. B 4; 84 A 17.]*
Plato Laches 197 D Nikias: ἀνδρεῖος = σοφός. Darauf Sokr. καὶ γάρ μοι δοκεῖς οὐδὲ ᾐσθῆσθαι, ὅτι ταύτην τὴν σοφίαν παρὰ Δάμωνος τοῦ ἡμετέρου ἑταίρου παρείληφεν, ὁ δὲ Δάμων τῶι Προδίκωι πολλὰ πλησιάζει, ὃς δὴ δοκεῖ τῶν σοφιστῶν κάλλιστα τὰ τοιαῦτα ὀνόματα διαιρεῖν. Vgl. B 4. 84 A 17. [DK Almancası: "Yiğitlik ile sanat anlayışı arasındaki bağ."]
37B9DK 37 B 9
Kaynak: Platon, Devlet III 400 A–C.
Platon, Devlet III 400 a:
Seslerde bütün harmonialar dört [oran]dan doğduğu gibi, adımların da üç türden [eşit, iki katı, bir buçuk katı] örüldüğünü incelediğim için söyleyebilirim; ama hangilerinin ne tür bir hayatın taklidi olduğunu söyleyemem.
Ama bunları, dedim, Damon'a da danışırız: hangi adımlar hür insana yakışmayan bayağılığa, küstahlığa, deliliğe ve öteki kötülüklere uygundur, zıtları için de hangi ritimleri bırakmak gerekir? Onun, pek açık olmasa da, enoplios diye bileşik bir ölçüden, daktylos'tan, hatta hērōos'tan söz ettiğini duyduğumu sanıyorum; nasıl olduğunu bilmiyorum ama bunu düzenliyor, yukarıyı ve aşağıyı eşit koyuyor, kısa ve uzun hecede sona erdiriyordu. Sanırım bir de iambos'tan söz ediyor, bir başkasına trokhaios adını veriyor, bunlara uzunluklar ve kısalıklar yakıştırıyordu. Bazılarında, sanırım, ayağın temposunu ritimlerin kendisinden daha az ayıplamıyor ve övmüyordu; ya da ikisinin birleşimini; çünkü bunu söyleyemem. Ama bunlar, dediğim gibi, Damon'a bırakılsın; bunları ayırt etmek az söz istemez.
Plato de rep. III 400 A ὅτι μὲν γὰρ τρί᾽ ἄττα ἐστὶν εἴδη, ἐξ ὧν αἱ βάσεις πλέκονται (scil. τὸ ἴσον, τὸ διπλάσιον, τὸ ἡμιόλιον) ὥσπερ ἐν τοῖς φθόγγοις τέτταρα (Proportionen der Intervalle?), ὅθεν αἱ πᾶσαι ἁρμονίαι, τεθεαμένος ἂν εἴποιμι· ποῖα δ᾽ ὁποίου βίου μιμήματα, λέγειν οὐκ ἔχω. ἀλλὰ ταῦτα μέν, ἦν δ᾽ ἐγώ, καὶ μετὰ Δάμωνος βουλευσόμεθα, τίνες τε ἀνελευθερίας καὶ ὕβρεως ἢ μανίας καὶ ἄλλης κακίας πρέπουσαι βάσεις, καὶ τίνας τοῖς ἐναντίοις λειπτέον ῥυθμούς. οἶμαι δέ με ἀκηκοέναι οὐ σαφῶς ἐνόπλιόν τέ τινα ὀνομάζοντος αὐτοῦ ξύνθετον καὶ δάκτυλον καὶ ἡρῷόν γε, οὐκ οἶδα ὅπως διακοσμοῦντος καὶ ἴσον ἄνω καὶ κάτω τιθέντος, εἰς βραχύ τε καὶ μακρὸν γιγνόμενον, καί, ὡς ἐγὼ οἶμαι, ἴαμβον, καί τιν᾽ ἄλλον τροχαῖον ὠνόμαζε, μήκη δὲ καὶ βραχύτητας προσῆπτε. καὶ τούτων τισὶν οἶμαι τὰς ἀγωγὰς τοῦ ποδὸς αὐτὸν οὐχ ἧττον ψέγειν τε καὶ ἐπαινεῖν ἢ τοὺς ῥυθμοὺς αὐτούς, ἤτοι ξυναμφότερόν τι· οὐ γὰρ ἔχω λέγειν. ἀλλὰ ταῦτα μέν, ὥσπερ εἶπον, εἰς Δάμωνα ἀναβεβλήσθω· διελέσθαι γὰρ οὐ σμικροῦ λόγου. [Aparat: 14 karş. yukarıda I 381, 8 (Ion B 5) ve not; 18 vd. karş. Aristophanes, Bulutlar 645 vd. Kranz (Nachtrag): Platon yeri için Jaeger, Paideia II 408 not 111; fragman yeni ve uzmanca bir yoruma muhtaçtır; 14 τέτταρα için Ion B 5 (I 381, 8) karşılaştırılmalı mı?]
37B10DK 37 B 10
Kaynak: Platon, Devlet IV 424 C.
Platon, Devlet IV 424 c:
Mûsikînin yeni bir türüne geçmekten sakınmak gerekir, çünkü bu her şeyi tehlikeye atar: Damon'un dediği gibi —ben de buna inanıyorum—, mûsikî tarzları hiçbir yerde şehrin en büyük kanunları sarsılmadan sarsılmaz.
*[Karş. oradaki devamı.]*
Plato de rep. IV 424 C εἶδος γὰρ καινὸν μουσικῆς μεταβάλλειν εὐλαβητέον ὡς ἐν ὅλῳ κινδυνεύοντα· οὐδαμοῦ γὰρ κινοῦνται μουσικῆς τρόποι ἄνευ πολιτικῶν νόμων τῶν μεγίστων, ὥς φησί τε Δάμων καὶ ἐγὼ πείθομαι. Vgl. auch das dort Folgende. [DK Almancası: "Mousikē'nin üslubu, en önemli siyasal yasalar sarsılmadan hiçbir yerde sarsılmaz."]