İçeriğe geç

Kavram

status naturalis

Latince
status naturalis; status civilis; status artificialis
Almanca
Naturzustand; natürlicher Zustand; bürgerlicher Zustand; rechtlicher Zustand
Fransızca
état de nature; état civil
İngilizce
state of nature
Türkçe
tabiat durumu, tabiî durum; medenî durum; hukukî durum

Gündelik anlamdan felsefi anlama

Gündelikte "tabiî hâl" kendiliğinden olan durumdur. Kant'ta (Ahlâk Metafiziği, § 41–42, AA06.306–307) tabiat durumu, hiçbir dağıtıcı adaletin, yani hakkı herkese kamusal olarak tanıyan bir mahkemenin bulunmadığı hukukî olmayan durumdur. Burada benim ve senin olan ancak geçici olabilir. Kamu hukukunun postulatı buradan çıkar: Kaçınılmaz olarak yan yana yaşadığın herkesle tabiat durumundan çıkıp hukukî duruma geçmelisin. Tabiat durumunda kalmak isteyenler birbirine haksızlık etmese de, hukuk kavramının kendisini geçersiz kıldıkları için en yüksek derecede hukuka aykırı davranırlar.

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
1651 Hobbes herkesin herkese karşı savaşı; exeundum e statu naturali —
1690 Locke tabiat yasası altında hürriyet ve eşitlik; mülkiyet emekle doğar —
1755 / 1762 Rousseau tabiat durumu ve toplum sözleşmesi —
1797 Kant dağıtıcı adaletin yokluğu; ondan çıkmak hukukî bir postulat Ahlâk Metafiziği, § 41–42 (AA06.306–307)

Dönüşüm: Tarihsel ya da antropolojik bir varsayımdan, saf hukukî aklın bir ayrımına.

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Latince status naturalis / status naturae status "duruş, hâl"; karşıtı status civilis
Almanca Naturzustand; natürlicher Zustand karşıtı bürgerlicher Zustand, rechtlicher Zustand
Fransızca état de nature Rousseau
İngilizce state of nature

Türkçe karşılığı

tabiat durumu, tabiî durum. "doğa durumu" köksüz değil ama çekirdek tablo natura için "tabiat" der; bürgerlich "medenî"

Kant'ta tabiat durumu tarihsel bir dönem değil, dağıtıcı adaletin bulunmadığı her durumdur. Karşıtı "toplumsal" durum değil "medenî" durumdur: tabiat durumunda da evlilik, aile, ev gibi hukuka uygun toplumlar olabilir.

Atıf ve kaynak notu

Kant tabiat durumunu Hobbes gibi fiilî bir savaş durumu olarak değil, hukukî güvencenin yokluğu olarak tanımlar; Achenwall'ın "toplumsal / yapay durum" karşıtlığını açıkça reddeder.

İlgili kavramlar

Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: tabiat durumu, tabiat durumunda, tabiat hâli

Metinlerde işaretlendiği yerler

5 yer · 5 eser

Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.