Kavram
status naturalis
- Latince
- status naturalis; status civilis; status artificialis
- Almanca
- Naturzustand; natürlicher Zustand; bürgerlicher Zustand; rechtlicher Zustand
- Fransızca
- état de nature; état civil
- İngilizce
- state of nature
- Türkçe
- tabiat durumu, tabiî durum; medenî durum; hukukî durum
Gündelik anlamdan felsefi anlama
Gündelikte "tabiî hâl" kendiliğinden olan durumdur. Kant'ta (Ahlâk Metafiziği, § 41–42, AA06.306–307) tabiat durumu, hiçbir dağıtıcı adaletin, yani hakkı herkese kamusal olarak tanıyan bir mahkemenin bulunmadığı hukukî olmayan durumdur. Burada benim ve senin olan ancak geçici olabilir. Kamu hukukunun postulatı buradan çıkar: Kaçınılmaz olarak yan yana yaşadığın herkesle tabiat durumundan çıkıp hukukî duruma geçmelisin. Tabiat durumunda kalmak isteyenler birbirine haksızlık etmese de, hukuk kavramının kendisini geçersiz kıldıkları için en yüksek derecede hukuka aykırı davranırlar.
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| 1651 | Hobbes | herkesin herkese karşı savaşı; exeundum e statu naturali | — |
| 1690 | Locke | tabiat yasası altında hürriyet ve eşitlik; mülkiyet emekle doğar | — |
| 1755 / 1762 | Rousseau | tabiat durumu ve toplum sözleşmesi | — |
| 1797 | Kant | dağıtıcı adaletin yokluğu; ondan çıkmak hukukî bir postulat | Ahlâk Metafiziği, § 41–42 (AA06.306–307) |
Dönüşüm: Tarihsel ya da antropolojik bir varsayımdan, saf hukukî aklın bir ayrımına.
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Latince | status naturalis / status naturae | status "duruş, hâl"; karşıtı status civilis |
| Almanca | Naturzustand; natürlicher Zustand | karşıtı bürgerlicher Zustand, rechtlicher Zustand |
| Fransızca | état de nature | Rousseau |
| İngilizce | state of nature |
Türkçe karşılığı
tabiat durumu, tabiî durum. "doğa durumu" köksüz değil ama çekirdek tablo natura için "tabiat" der; bürgerlich "medenî"
Kant'ta tabiat durumu tarihsel bir dönem değil, dağıtıcı adaletin bulunmadığı her durumdur. Karşıtı "toplumsal" durum değil "medenî" durumdur: tabiat durumunda da evlilik, aile, ev gibi hukuka uygun toplumlar olabilir.
Atıf ve kaynak notu
Kant tabiat durumunu Hobbes gibi fiilî bir savaş durumu olarak değil, hukukî güvencenin yokluğu olarak tanımlar; Achenwall'ın "toplumsal / yapay durum" karşıtlığını açıkça reddeder.
İlgili kavramlar
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: tabiat durumu, tabiat durumunda, tabiat hâli
Metinlerde işaretlendiği yerler
5 yer · 5 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.