Kavram
Rationes seminales
- Yunanca
- σπερματικοὶ λόγοι (spermatikoi logoi)
- Latince
- rationes seminales; rationes causales; occulta semina "gizli tohumlar"
- Almanca
- Keimkräfte, keimhafte Gründe
- Fransızca
- raisons séminales
- İngilizce
- seminal reasons
- Türkçe
- tohumsal sebepler; gizli tohumlar
Gündelik anlamdan felsefi anlama
Gündelikte "tohum". Stoacılarda Tanrı-logos'un maddede tohumlar hâlinde bulunması. Augustinus bunu yaratılış öğretisine bağlar: Tanrı her şeyi bir kerede yarattı; sonradan doğacak şeylerin gizli tohumlarını dünyanın unsurlarına koydu (III 8, 13; III 9, 16). Bu yüzden ne ana babalar, ne çiftçiler, ne melekler, ne de büyücüleri kullanan kötü ruhlar yaratıcıdır: Onlar dışarıdan "fırsat" ve "uygun karışım" sağlar, içeriden yaratan yalnız Tanrı'dır (III 8, 14: "Ben diktim, Apollos suladı; ama büyümeyi Tanrı verdi"). Büyücülerin kurbağaları ve yılanları bu gizli tohumların hızlandırılmış gelişmesidir; mucize de böyledir (bkz. miraculum).
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| MÖ 3. yy | Stoacılar | Tanrı-logos maddede "tohumsal ilkeler" olarak bulunur | Diogenes Laertios VII 136, 148 |
| 3. yy | Plotinos | Dünya ruhundaki logoi spermatikoi | Enneadlar IV 3, 10 |
| 399–420 | Augustinus | Unsurlarda saklı gizli tohumlar; yaratan yalnız Tanrı, melekler ve insanlar fırsat sağlar | Augustinus, De Trinitate III 8, 13 – 9, 16 |
| 401–415 | Augustinus | causales rationes: Tanrı'nın ilk yaratışta şeylere koyduğu, sonra zaman içinde açılan sebepler | De Genesi ad litteram VI 10–18; IX 17 |
| 13. yy | Bonaventura | rationes seminales maddede etkin güçler olarak | In II Sententiarum d. 18 |
Dönüşüm: Stoacı panteist fizikten, yaratıcı ile yaratılmış arasındaki ayrımı koruyan yaratılış metafiziğine.
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Yunanca | σπερματικοὶ λόγοι | Stoacılarda evrene yayılmış, şeylerin gelişmesini yöneten "tohumsal ilkeler" (Diogenes Laertios VII 136; Plotinos'ta logoi spermatikoi). |
| Latince | rationes seminales | Augustinus: occulta semina "gizli tohumlar", seminum semina "tohumların tohumları", originales regulae "kökensel kurallar" (De Trinitate III 8, 13), seminales rationes (III 9, 16), causales rationes (De Genesi ad litteram VI–IX). |
| Almanca / Fransızca | Keimkräfte / raisons séminales | |
| İngilizce | seminal reasons |
Türkçe karşılığı
tohumsal sebepler; gizli tohumlar. tohumsal akıllar: ratio'yu "akıl" diye çevirmek kelimeyi zihne bağlar; burada ise şeylerde gizli bir güç kastedilir. çekirdek ilkeler: anlaşılır ama metaforu kaybeder. De Trinitate III 8'de Augustinus'un kendi imgesi "gizli tohumlar" olduğu için çeviride bu bağlandı; terimin kendisi için "tohumsal sebepler" önerilir.
Ratio burada "akıl" değil, bir şeyin içindeki düzenleyici ilke, "gerekçe"dir. "Tohum" ise bir benzetmedir: Augustinus görünür tohumların (çelik, tane) altında, gözle görülmeyen ama akılla çıkarsanan "tohumların tohumlarını" düşünür.
Atıf ve kaynak notu
Augustinus terimi Stoacılardan değil, büyük olasılıkla Plotinos çevirileri ve Latin kaynaklar aracılığıyla alır; içeriği ise Tekvin yorumuna göre yeniden kurar. Modern "evrim" okumaları geriye yansıtmadır.
İlgili kavramlar
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: gizli tohumları, ilk başlangıçları, tohumsal sebepte
Metinlerde işaretlendiği yerler
3 yer · 3 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.