Kavram
propositio modalis
- Yunanca
- τρόπος (tropos)
- Latince
- propositio modalis; enuntiatio cum modo
- Almanca
- Modalaussage
- Fransızca
- proposition modale
- İngilizce
- modal proposition
- Türkçe
- kip; kipli önerme
Gündelik anlamdan felsefi anlama
Modus "tarz, ölçü"dür. Mantıkta önermenin bütününü etkileyen bir ek olur: "Yağmur yağması mümkündür" önermesinde "olmak" konu, "mümkün" yüklemdir.
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| MÖ 4. yy | Aristoteles | Olumsuzluk "olmak"a değil, kipe konur; "olması mümkündür"ün olumsuzlaması "olması mümkün değildir"dir | Peri hermeneias 12–13 |
| 6. yy | Boethius | Kipli önermenin gücünü kip taşır; olumsuzlama kipe yapılır; önermelerin izleyişi dört sırada düzenlenir | In Peri hermeneias I, II. Kitap |
| 6. yy | Boethius | In Peri hermeneias II: kipli önermelerin gerekmeleri; zorunluluktan başlanmalıdır | In Peri hermeneias II |
Dönüşüm: Kip, önermeye eklenen bir süs olmaktan, çelişkinin nereye konacağını belirleyen yapısal öğeye dönüşür.
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Yunanca | τρόπος | Aristoteles, Peri hermeneias 12–13'teki mümkün, olumsal, imkânsız, zorunlu önermeleri |
| Latince | modus; enuntiationes modorum | Boethius bu önermelere "kip"li der; modus burada ölçü değil, söylemeye eklenen tarzdır |
| Almanca / Fransızca | Modalaussage / proposition modale | |
| İngilizce | modal proposition |
Türkçe karşılığı
kip; kipli önerme. rakip: tarz, kiplik, modal önerme. "Kip" Türkçe dil bilgisindeki kullanımla da uyuşur
Boethius'un örneği ("Sokrates iyi tartışıyor") modus'u geniş tutar: Söylemenin nasıl olduğunu belirten her ek. Dört kip dar anlamdaki mantık kiplerine karşılık gelir.
Atıf ve kaynak notu
Propositio modalis adı sonraki mantıkçıların kalıbıdır; Boethius'un başlığı enuntiationes modorum'dur.
İlgili kavramlar
- necessitas, contingens, possibilitas: "Zorunlu" ve "imkânsız" mümkünü neden çelişik değil zıt yönde izler?
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: kip, kiplidir, Modalite, modalite
Metinlerde işaretlendiği yerler
5 yer · 5 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.