İçeriğe geç

Kavram

propositio modalis

Yunanca
τρόπος (tropos)
Latince
propositio modalis; enuntiatio cum modo
Almanca
Modalaussage
Fransızca
proposition modale
İngilizce
modal proposition
Türkçe
kip; kipli önerme

Gündelik anlamdan felsefi anlama

Modus "tarz, ölçü"dür. Mantıkta önermenin bütününü etkileyen bir ek olur: "Yağmur yağması mümkündür" önermesinde "olmak" konu, "mümkün" yüklemdir.

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
MÖ 4. yy Aristoteles Olumsuzluk "olmak"a değil, kipe konur; "olması mümkündür"ün olumsuzlaması "olması mümkün değildir"dir Peri hermeneias 12–13
6. yy Boethius Kipli önermenin gücünü kip taşır; olumsuzlama kipe yapılır; önermelerin izleyişi dört sırada düzenlenir In Peri hermeneias I, II. Kitap
6. yy Boethius In Peri hermeneias II: kipli önermelerin gerekmeleri; zorunluluktan başlanmalıdır In Peri hermeneias II

Dönüşüm: Kip, önermeye eklenen bir süs olmaktan, çelişkinin nereye konacağını belirleyen yapısal öğeye dönüşür.

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Yunanca τρόπος Aristoteles, Peri hermeneias 12–13'teki mümkün, olumsal, imkânsız, zorunlu önermeleri
Latince modus; enuntiationes modorum Boethius bu önermelere "kip"li der; modus burada ölçü değil, söylemeye eklenen tarzdır
Almanca / Fransızca Modalaussage / proposition modale
İngilizce modal proposition

Türkçe karşılığı

kip; kipli önerme. rakip: tarz, kiplik, modal önerme. "Kip" Türkçe dil bilgisindeki kullanımla da uyuşur

Boethius'un örneği ("Sokrates iyi tartışıyor") modus'u geniş tutar: Söylemenin nasıl olduğunu belirten her ek. Dört kip dar anlamdaki mantık kiplerine karşılık gelir.

Atıf ve kaynak notu

Propositio modalis adı sonraki mantıkçıların kalıbıdır; Boethius'un başlığı enuntiationes modorum'dur.

İlgili kavramlar

Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: kip, kiplidir, Modalite, modalite

Metinlerde işaretlendiği yerler

5 yer · 5 eser

Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.