Kavram
familia
- Yunanca
- οἶκος (oikos); οἰκία
- Latince
- familia; domus
- Almanca
- Familie; Familienglieder; Blutsverwandtschaft; Penaten
- Fransızca
- famille
- İngilizce
- family
- Türkçe
- aile; aile üyeleri; kan akrabalığı; Penatesler (ev tanrıları)
Gündelik anlamdan felsefi anlama
Gündelikte ana, baba ve çocuklardan oluşan birlik. Hegel Tinin Fenomenolojisinde (VI A a) aileyi topluluğun (Gemeinwesen) ve insanî kanunun karşısında "tanrısal kanun"un alanı olarak kurar: Ailenin kendine özgü ahlâkî eylemi, bireyi birey olarak ele alan ölü gömme vazifesidir; ölüyü tabiatın yıkımından kurtarıp "toprağın bağrıyla evlendirir". Kardeş ile kız kardeş ilişkisi ve Antigone yorumu bu bölümdedir. Hukuk Felsefesinde (§§158–181) aile, sevgiye dayanan dolaysız Sittlichkeit'tır; evlilik, aile serveti ve çocukların terbiyesiyle sivil topluma açılır.
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| MÖ 4. yy | Aristoteles | Hane (oikos): karı-koca, ana-baba-çocuk, efendi-köle ilişkileri; polisin öncülü | Politika I |
| Roma | Roma hukuku | familia: pater familias'ın buyruğu altındaki hane | Digesta 50.16.195 |
| 1797 | Kant | Ev toplumu hukuku: evlilik, ana-baba hukuku, ev reisi hukuku | matrimonium |
| 1807 | Hegel | Tanrısal kanunun alanı; ölüye karşı vazife; Antigone | Tinin Fenomenolojisi VI A a |
| 1820 | Hegel | Dolaysız ahlâklılık: evlilik, servet, terbiye | Hukuk Felsefesinin Ana Hatları §§158–181 |
Dönüşüm: Aristoteles'te polisin altındaki doğal birlik olan hane, Hegel'de topluluğun karşısında kendi kanununu taşıyan ahlâkî bir güç olur; iki kanunun çatışması trajedinin konusudur.
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Yunanca | οἶκος (oikos) | "Ev, hane"; Aristoteles'te (Politika I) polisin karşısında, ihtiyaç ve üremenin alanı. |
| Latince | familia; domus | familia önce famulus "hizmetkâr" kökünden, bir ev reisinin buyruğu altındaki bütün hane halkıdır (köleler dahil); domus evin kendisi. |
| Almanca / Fransızca | Familie / famille | |
| İngilizce | family |
Türkçe karşılığı
aile. Arapça ʿāʾile "geçindirilen, bakılan kimseler". Hegel'de Familienglieder "aile üyeleri", Blutsverwandte "kan akrabası", Penaten "Penatesler (ev tanrıları)".
Hegel'de aile bir duygu birliği değil, "tabiî bir ahlâkî topluluk"tur; ahlâkî bağın sevgi ilişkisi olmadığını açıkça söyler. Türkçe "aile" kelimesinin sıcak, duygusal çağrışımı bu yüzden metinde bilinçli olarak geri çekilmelidir.
Atıf ve kaynak notu
Çeviri sırasında (Phänomenologie, VI A a) açılmış nottur.
İlgili kavramlar
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: aile, ailedir, Aile
Metinlerde işaretlendiği yerler
4 yer · 4 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.