İçeriğe geç

Kavram

familia

Yunanca
οἶκος (oikos); οἰκία
Latince
familia; domus
Almanca
Familie; Familienglieder; Blutsverwandtschaft; Penaten
Fransızca
famille
İngilizce
family
Türkçe
aile; aile üyeleri; kan akrabalığı; Penatesler (ev tanrıları)

Gündelik anlamdan felsefi anlama

Gündelikte ana, baba ve çocuklardan oluşan birlik. Hegel Tinin Fenomenolojisinde (VI A a) aileyi topluluğun (Gemeinwesen) ve insanî kanunun karşısında "tanrısal kanun"un alanı olarak kurar: Ailenin kendine özgü ahlâkî eylemi, bireyi birey olarak ele alan ölü gömme vazifesidir; ölüyü tabiatın yıkımından kurtarıp "toprağın bağrıyla evlendirir". Kardeş ile kız kardeş ilişkisi ve Antigone yorumu bu bölümdedir. Hukuk Felsefesinde (§§158–181) aile, sevgiye dayanan dolaysız Sittlichkeit'tır; evlilik, aile serveti ve çocukların terbiyesiyle sivil topluma açılır.

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
MÖ 4. yy Aristoteles Hane (oikos): karı-koca, ana-baba-çocuk, efendi-köle ilişkileri; polisin öncülü Politika I
Roma Roma hukuku familia: pater familias'ın buyruğu altındaki hane Digesta 50.16.195
1797 Kant Ev toplumu hukuku: evlilik, ana-baba hukuku, ev reisi hukuku matrimonium
1807 Hegel Tanrısal kanunun alanı; ölüye karşı vazife; Antigone Tinin Fenomenolojisi VI A a
1820 Hegel Dolaysız ahlâklılık: evlilik, servet, terbiye Hukuk Felsefesinin Ana Hatları §§158–181

Dönüşüm: Aristoteles'te polisin altındaki doğal birlik olan hane, Hegel'de topluluğun karşısında kendi kanununu taşıyan ahlâkî bir güç olur; iki kanunun çatışması trajedinin konusudur.

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Yunanca οἶκος (oikos) "Ev, hane"; Aristoteles'te (Politika I) polisin karşısında, ihtiyaç ve üremenin alanı.
Latince familia; domus familia önce famulus "hizmetkâr" kökünden, bir ev reisinin buyruğu altındaki bütün hane halkıdır (köleler dahil); domus evin kendisi.
Almanca / Fransızca Familie / famille
İngilizce family

Türkçe karşılığı

aile. Arapça ʿāʾile "geçindirilen, bakılan kimseler". Hegel'de Familienglieder "aile üyeleri", Blutsverwandte "kan akrabası", Penaten "Penatesler (ev tanrıları)".

Hegel'de aile bir duygu birliği değil, "tabiî bir ahlâkî topluluk"tur; ahlâkî bağın sevgi ilişkisi olmadığını açıkça söyler. Türkçe "aile" kelimesinin sıcak, duygusal çağrışımı bu yüzden metinde bilinçli olarak geri çekilmelidir.

Atıf ve kaynak notu

Çeviri sırasında (Phänomenologie, VI A a) açılmış nottur.

İlgili kavramlar

Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: aile, ailedir, Aile

Metinlerde işaretlendiği yerler

4 yer · 4 eser

Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.