İçeriğe geç

Kavram

divisio

Yunanca
διαίρεσις (diairesis)
Latince
divisio; distributio, partitio, sectio
Almanca
Einteilung
Fransızca
division
İngilizce
division
Türkçe
bölme

Gündelik anlamdan felsefi anlama

Gündelikte bir şeyi parçalara ayırmak demektir. Felsefede, bir cinsin altındaki türleri ayrımlar yoluyla sırayla ortaya koyma yöntemine dönüşür; tarifin hazırlığıdır, çünkü tarif bölmelerin birleşmesiyle kurulur.

Tarih içinde

Dönem Düşünür Anlam Kaynak
MÖ 4. yy Platon hakikati cinsleri eklemlerinden keserek bulma yöntemi Sofist, Devlet Adamı
MÖ 1. yy Andronikos bölme üzerine Peripatetik kitap; Boethius'un aktarımı Boethius, De divisione
3. yy Plotinos, Porphyrios Andronikos'un kitabının onaylanması; Eisagoge'de cins, tür, ayrım bilgisinin bölme için gerekliliği Boethius'un aktarımı
6. yy Boethius kendi başına üç bölme (cins, bütün, kelime) ve araza göre üç bölme De divisione

Dönüşüm: Bir diyalektik keşif yönteminden, öğretilebilir bir mantık tekniğine.

Dillerde karşılıkları

Dil Karşılık Köken ve kullanım
Yunanca διαίρεσις (diairesis) diairesis; Platon'un Sofist ve Devlet Adamı'ndaki yöntem
Latince divisio dividere "ayırmak, bölmek"ten; Boethius'ta distributio, sectio, partitio da aynı işi görür
Almanca / Fransızca Einteilung / division
İngilizce division

Türkçe karşılığı

bölme. rakip karşılıklar: taksim (mantık geleneğinde yerleşik, ama bugün hesap terimi gibi okunur), ayırma (discretio, separatio ile karışır), tasnif (sınıflandırma sonucunu anlatır, işlemi değil); "bölme" hem işlemi hem mantık tekniğini canlı Türkçeyle verdiği için tercih edildi

"Taksim" denirse kavram klasik İslam mantığı çerçevesine yerleşir; "sınıflandırma" denirse bölmenin bir şeyin parçalarını ve anlamlarını da kapsadığı unutulur. Boethius için bölme yalnız cinsi türlere ayırmak değildir; bütünü parçalarına, kelimeyi anlamlarına ayırmak da bölmedir.

Atıf ve kaynak notu

Andronikos'un kitabı kayıptır; Boethius'un eseri büyük ölçüde Porphyrios üzerinden gelen geleneği aktarır. Hangi ayrımın kime ait olduğu tartışmalıdır.

İlgili kavramlar

Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: bölme, bölmenin, bölünmesi, bölümleme

Metinlerde işaretlendiği yerler

4 yer · 4 eser

Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.