Kavram
divisio
- Yunanca
- διαίρεσις (diairesis)
- Latince
- divisio; distributio, partitio, sectio
- Almanca
- Einteilung
- Fransızca
- division
- İngilizce
- division
- Türkçe
- bölme
Gündelik anlamdan felsefi anlama
Gündelikte bir şeyi parçalara ayırmak demektir. Felsefede, bir cinsin altındaki türleri ayrımlar yoluyla sırayla ortaya koyma yöntemine dönüşür; tarifin hazırlığıdır, çünkü tarif bölmelerin birleşmesiyle kurulur.
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| MÖ 4. yy | Platon | hakikati cinsleri eklemlerinden keserek bulma yöntemi | Sofist, Devlet Adamı |
| MÖ 1. yy | Andronikos | bölme üzerine Peripatetik kitap; Boethius'un aktarımı | Boethius, De divisione |
| 3. yy | Plotinos, Porphyrios | Andronikos'un kitabının onaylanması; Eisagoge'de cins, tür, ayrım bilgisinin bölme için gerekliliği | Boethius'un aktarımı |
| 6. yy | Boethius | kendi başına üç bölme (cins, bütün, kelime) ve araza göre üç bölme | De divisione |
Dönüşüm: Bir diyalektik keşif yönteminden, öğretilebilir bir mantık tekniğine.
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Yunanca | διαίρεσις (diairesis) | diairesis; Platon'un Sofist ve Devlet Adamı'ndaki yöntem |
| Latince | divisio | dividere "ayırmak, bölmek"ten; Boethius'ta distributio, sectio, partitio da aynı işi görür |
| Almanca / Fransızca | Einteilung / division | |
| İngilizce | division |
Türkçe karşılığı
bölme. rakip karşılıklar: taksim (mantık geleneğinde yerleşik, ama bugün hesap terimi gibi okunur), ayırma (discretio, separatio ile karışır), tasnif (sınıflandırma sonucunu anlatır, işlemi değil); "bölme" hem işlemi hem mantık tekniğini canlı Türkçeyle verdiği için tercih edildi
"Taksim" denirse kavram klasik İslam mantığı çerçevesine yerleşir; "sınıflandırma" denirse bölmenin bir şeyin parçalarını ve anlamlarını da kapsadığı unutulur. Boethius için bölme yalnız cinsi türlere ayırmak değildir; bütünü parçalarına, kelimeyi anlamlarına ayırmak da bölmedir.
Atıf ve kaynak notu
Andronikos'un kitabı kayıptır; Boethius'un eseri büyük ölçüde Porphyrios üzerinden gelen geleneği aktarır. Hangi ayrımın kime ait olduğu tartışmalıdır.
İlgili kavramlar
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: bölme, bölmenin, bölünmesi, bölümleme
Metinlerde işaretlendiği yerler
4 yer · 4 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.