Kavram
autonomia
- Yunanca
- αὐτονομία (autonomia)
- Latince
- autonomia
- Almanca
- Autonomie (des Willens); karşıtı Heteronomie
- Fransızca
- autonomie
- İngilizce
- autonomy
- Türkçe
- otonomi (iradenin otonomisi); karşıtı heteronomi
Gündelik anlamdan felsefi anlama
Gündelikte bir kurumun ya da bölgenin kendi işlerini kendisinin yönetmesi. Kant'ta iradenin, maksimleri aracılığıyla kendini aynı zamanda genel olarak yasa koyan olarak görebilmesi: İrade yasaya tabidir, ama yasayı koyan da odur; bu yüzden yasaya uyması hiçbir ilgiye dayanmaz. Otonomi, insan tabiatının ve her akıl sahibi tabiatın haysiyetinin temelidir (AA04.436). Karşıtı heteronomi: İradenin yasasını kendi dışındaki bir nesneden (saadet, yetkinlik, Tanrı'nın iradesi) alması; o zaman emperatif her zaman şartlı, yani hipotetik kalır.
Tarih içinde
| Dönem | Düşünür | Anlam | Kaynak |
|---|---|---|---|
| Antik | Yunan şehirleri | şehrin kendi yasalarıyla yönetilmesi | — |
| 1785 | Kant | iradenin kendi kendine genel yasa koyması; ahlâklılığın en yüce ilkesi | Grundlegung AA04.433 |
| 1788 | Kant | ahlâk yasası, saf pratik aklın otonomisini ifade eder | Pratik Aklın Eleştirisi |
Dönüşüm: Siyasî topluluğun bağımsızlığından, akıl sahibi iradenin kendi yasa koyuculuğuna.
Dillerde karşılıkları
| Dil | Karşılık | Köken ve kullanım |
|---|---|---|
| Yunanca | αὐτονομία | autos "kendi" + nomos "yasa": kendi yasasıyla yaşama; antik dönemde siyasî anlamda bir şehrin kendi yasalarıyla yönetilmesi. |
| Latince | autonomia | Yunancadan aktarma; erken modern hukuk dilinde siyasî ve dinî özerklik. |
| Almanca / Fransızca | Autonomie / autonomie | İlk sistemli kullanım: Grundlegung, İkinci Bölüm (AA04.433). |
| İngilizce | autonomy |
Türkçe karşılığı
otonomi. özerklik: canlı ve anlaşılır, ama gündelikte idarî ve siyasî bağımsızlığa bağlanmış; otonomi seçildi: heteronomi karşıtıyla birlikte Kant'ın teknik terim çiftini korur ve "kendi kendine yasa koyma" anlamını nomos kökünde taşır. Metinde "kendi kendine yasa koyan" açıklaması yanında kullanılır.
"Özerklik" seçilseydi iradenin dışarıdan bağımsızlığı öne çıkardı; Kant'ta ise mesele bağımsızlıktan çok iradenin yasayı kendisinin koyması ve yine de bu yasanın genel olmasıdır.
İlgili kavramlar
Çevirilerde şu karşılıklarla geçiyor: otonom, otonomisi, otonomi, otonomisini, özerkliği
Metinlerde işaretlendiği yerler
6 yer · 6 eser
Çeviride kavramın özellikle işaretlendiği yerler. Geçtiği bütün yerler için aramayı kullanın.